Նայելով այս քարտեզին՝ կնկատեք, որ Հայաստանը բոլոր կողմերից «կրծոտված» է, կտոր-կտոր արված։

1915 թվականի գարնանից հայերը սկսեցին բնաջնջվել Արեւմտյան Հայաստանում եւ ողջ Թուրքիայում։  Թուրքական բանակը մասնատված էր, բայց Ռուսական կայսրության զորքերը դեռ սպասում էին։
Արևմտյան Հայաստանն արդեն կորցրել էր իր հայ բնակչությունը, երբ Ցարական Ռուսաստանի բանակը անցավ հարձակման և գրավեց հայերի տարածքը, բայց առանց հայերի։  Հայերը ողջ մնացին միայն Վանում, բայց նրանք էլ վտարվեցին հայրենի հողից։
Փրկված արեւմտահայ փախստականներին ցարական կառավարությունը թույլ չտվեց վերադառնալ իրենց տները՝ դատարկ հողը բնակեցնելով կազակներով։  1917-ի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո փրկված արևմտահայերի մի մասը վերադարձավ հայրենիք, սակայն Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո, երբ բանակը սկսեց նահանջել թուրքական ճակատից, և հայերը չկարողացան դիմադրել, հայ բնակչությունը կրկին լքեց Արևմտյան Հայաստանը։
1918 թվականի մարտի 3-ին Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրի արդյունքում Թուրքիային տրվեց ամբողջ Արևմտյան Հայաստանը և Արևելյան Հայաստանի մի մասը՝ Կարսի մարզը։  1918 թվականի մայիսի վերջին Սարդարապատում և Ապարանում հայերը վերջնականապես դադարեցրին թուրքական հարձակումը։
Նրանք կանգ առան, քանի որ մենակ էին և հույս չունեին այլ ազգերից ու երկրներից որևէ մեկի վրա։  Մայիսի 28-ին շուրջ 12 հազար քառակուսի կիլոմետր տարածքի վրա ստեղծվեց Հայաստանի Հանրապետությունը։  Գերմանիայի և Թուրքիայի համատեղ պարտությունից հետո Հայաստանը միացրեց Կարսի մարզը և Սուրմալան։
Փախստականները վերադարձել են այս շրջաններ։  Ադրբեջանն իր տարածքներն էր համարում Զանգեզուրը, Նախիջևանը և Արցախը։  Այս տարածքների շուրջ սկսվել են ռազմական բախումներ հայերի և ադրբեջանցիների միջև։
Վրաստանը Լոռին և Ջավախքը համարել է իր հողերը, ինչի արդյունքում 1918 թվականին վրացիների և հայերի միջև պատերազմը սկսվել է Լոռու համար։  Հայերը գրավեցին Լոռին և ստեղծվեց չեզոք գոտի։  Արդյունքում 1920 թվականին Լոռու հարավային հատվածը (գոնե այդքանը) մտավ Խորհրդային Հայաստանի կազմ։
Ադրբեջանը չկարողացավ միացնել Արցախը, Զանգեզուրը և Նախիջևանը.  Կռիվը շարունակվեց։  Իսկ երբ Կարմիր բանակը մտավ Բաքու, այնտեղից առաջին պահանջն ուղարկվեց Հայաստան՝ Արցախից, Զանգեզուրից և Նախիջևանից հայկական զորքերի անհապաղ դուրսբերման մասին։
Թուրքական զորքերը, զինված բոլշևիկների զենքով, հարձակման անցան Կարսի շրջանում՝ պահանջելով իրականացնել Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագիրը։  Արցախը չանցավ Ադրբեջանին, թեև միավորված չէր Հայաստանի հետ։
Զանգեզուրը դիմադրեց մինչև 1921 թվականի ամառը և դրա շնորհիվ դարձավ Խորհրդային Հայաստանի կազմում։  1921 թվականի Մոսկվայի պայմանագրով Կարսի մարզը Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրի պայմաններով տրվել է Թուրքիային։
Թուրքիայի խնդրանքով Նախիջեւանը տրվեց Ադրբեջանին։  Շարուրը պոկվել է Հայաստանից և միացվել Նախիջևանին։  Սուրմալուն, որը նախկինում թուրք չէր, Բաթումիի դիմաց տրվեց Թուրքիային։
1921 թվականին Թիֆլիսում քննարկվում էր Արցախի հարցը, և թեև որոշվեց, որ այն Հայաստանի բաղկացուցիչ մասն է, բայց Մոսկվայից հրաման եկավ, և առանց նոր քննարկման Արցախը փոխանցվեց Ադրբեջանին։

Посмотрев на эту карту, вы сразу заметите, что Армения  «обгрызана»со всех сторон, растерзана.
С весны 1915 года в Западной Армении и на всей территории Турции начали уничтожать  армян . Турецкая армия была раздроблена, но  войска  Российской Империя  все выжидала .
Западная Армения уже лишилась армянского населения, когда  армия царской России перешла в наступление и  заняла территорию армян, но уже без армян. Армяне сохранились только в Ване, но и они были выселены и выгнаны с родной земли.
Выжившим западно-армянским беженцам царское правительство не разрешило вернуться в свои дома, заселяя опустевшую землю  казаками. После Февральской революции 1917 года часть оставшихся в живых западных армян вернулась на свою родину, но после Октябрьской революции, когда  армия стала уходить с турецкого фронта, и армяне не смогли оказать сопротивление, армянское население вновь покинуло Западную Армению.
3 марта 1918 года в результате Брест-Литовского договора вся Западная Армения и часть Восточной Армении -Карская область были отданы Турции. В конце мая 1918 в Сардарапате и Апаране армяне, наконец, остановили турецкое наступление.
Остановили, потому что были одиноки, и не надеялись ни на кого из других наций и стран. 28 мая на территории около 12 тысяч квадратных километров была создана Республика Армения. После совместного поражения Германии и Турции Армения присоединила к себе Карскую область и Сурмалу.
Беженцы вернулись в эти районы. Азербайджан считал своими территориями Зангезур, Нахиджеван и Арцах. Между армянами и азербайджанцами начались военные столкновения за эти территории.
Грузия считала Лори и Джавахк своими землями, в результате чего между грузинами и армянами в 1918 году началась война за Лори. Армяне заняли Лори, была создана нейтральная зона. В результате в 1920 году южная часть Лори (хотя бы столько) вошла в состав Советской Армении.
Азербайджан не смог присоединить к себе Арцах, Зангезур и Нахиджеван. Бои продолжались. А когда Красная  армия вошла в Баку, оттуда Армении было направлено первое требование о немедленном выводе армянских войск из Арцаха, Зангезура и Нахиджевана.
Турецкие войска, вооруженные  оружием со стороны большевиков , перешли в наступление в Карской области, требуя осуществление Брест-Литовского договора. Арцах не перешел Азербайджану, хотя и не соединился с Арменией.
Зангезур сопротивлялся до лета 1921 года, и благодаря этому оказался в составе Советской Армении. По Московскому договору 1921 года Карская область была отдана Турции согласно условиям Брест-Литовского договора.
По требованию Турции Нахиджеван был отдан Азербайджану. От Армении был оторван Шарур и присоединен к Нахиджевану. Сурмалу, который в прошлом не был турецким, был отдан Турции взамен на Батуми.
В 1921 году вопрос Арцаха обсуждался в Тифлисе, и хотя было решено, что он является неотъемлемой частью Армении, но из Москвы пришло распоряжение, и без нового обсуждения Арцах был передан Азербайджану.

Looking at this map, you will immediately notice that Armenia is “gnawed” from all sides, torn to pieces.
Since the spring of 1915, Armenians began to be exterminated in Western Armenia and throughout Turkey.  The Turkish army was fragmented, but the troops of the Russian Empire were still waiting.
Western Armenia had already lost its Armenian population when the army of Tsarist Russia went on the offensive and occupied the territory of the Armenians, but without the Armenians.  The Armenians survived only in Van, but they too were evicted and expelled from their native land.
The surviving Western Armenian refugees were not allowed by the tsarist government to return to their homes, settling the empty land with Cossacks.  After the February Revolution of 1917, some of the surviving Western Armenians returned to their homeland, but after the October Revolution, when the army began to withdraw from the Turkish front and the Armenians were unable to resist, the Armenian population again left Western Armenia.
On March 3, 1918, as a result of the Brest-Litovsk Treaty, all of Western Armenia and part of Eastern Armenia – the Kars region – were given to Turkey.  At the end of May 1918, in Sardarapat and Aparan, the Armenians finally stopped the Turkish offensive.
They stopped because they were alone and did not rely on anyone from other nations and countries.  On May 28, the Republic of Armenia was created on an area of about 12 thousand square kilometers.  After the joint defeat of Germany and Turkey, Armenia annexed the Kars region and Surmala.
Refugees have returned to these areas.  Azerbaijan considered Zangezur, Nakhijevan and Artsakh its territories.  Military clashes began between Armenians and Azerbaijanis over these territories.
Georgia considered Lori and Javakhk its lands, as a result of which the war for Lori began between Georgians and Armenians in 1918.  The Armenians occupied Lori and a neutral zone was created.  As a result, in 1920, the southern part of Lori (at least that much) became part of Soviet Armenia.
Azerbaijan was unable to annex Artsakh, Zangezur and Nakhijevan.  The fighting continued.  And when the Red Army entered Baku, from there the first demand was sent to Armenia for the immediate withdrawal of Armenian troops from Artsakh, Zangezur and Nakhijevan.
Turkish troops, armed with weapons from the Bolsheviks, went on the offensive in the Kars region, demanding the implementation of the Brest-Litovsk Treaty.  Artsakh did not pass to Azerbaijan, although it was not united with Armenia.
Zangezur resisted until the summer of 1921, and thanks to this he became part of Soviet Armenia.  According to the Moscow Treaty of 1921, the Kars region was given to Turkey under the terms of the Brest-Litovsk Treaty.
At the request of Turkey, Nakhijevan was given to Azerbaijan.  Sharur was torn away from Armenia and annexed to Nakhijevan.  Surmalu, who was not Turkish in the past, was given to Turkey in exchange for Batumi.
In 1921, the issue of Artsakh was discussed in Tiflis, and although it was decided that it was an integral part of Armenia, an order came from Moscow, and without a new discussion Artsakh was transferred to Azerbaijan.