Մեսրոպ Մաշտոց – Месроп Маштоц – Mesrop Mashtioc

Սա ԱՌԱՋԻՆ ՀԱՅԱՏԱՌ ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅՈՒՆՆ Է: Սա Աստվածաշնչից կատարված թարգմանություն է, որ գրել է հայկական այբուբենի ստեղծող Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թ.:

Մաշտոցին իրավմամբ կարելի է համարել հայ ժողովրդի զավակներից խոշորագույններից մեկը և ամենալուսավորը:
Մեսրոպ Մաշտոցի կյանքի ու գործունեության մասին կան բազմաթիվ վավերագրական տեղեկություններ, այդ թվում նրա ժամանակակից և դեպքերի ականատես Կորյունի «Վարք Մաշտոցի» երկը, Մովսես Խորենացու, Ղազար Փարպեցու, Կարապես Սասնեցու վկայությունները, շուջ 30 հին և միջնադարյան աղբյուրներ: Նա ծնվել է մոտ 362 թ. Տիրապետել է մի շարք լեզուների: Մոտ 389 թ. հաստատվել է Արշակունյաց մայրաքաղաք Վաղարշապատում, հազարապետ Առավանի ղեկավարությամբ պաշտոնավարել արքունիքում որպես ատենադպիր, ապա անցել զինվորական ծառայության: 394-ին թողել է զինվորական ծառայությունը, դարձել վանական:

Այդ ժամանակաշրջանի նրա աշակերտները հետագայում դարձել են նրա օգնականները լուսավորչական գործունեության ասպարեզում: Նա իր աշակերտների հետ կատարել է քարոզչական շրջագայություններ և դեռևս այդ ժամակ սկսել է լրջորեն մտահոգվել երկրի վիճակով: Չնայած 301 թ. քրիստոնեությունը ընդունվել էր որպես պետական կրոն, երկրում եղած Աստվածաշնչի գրքերը եկեղեցական և այլ երկեր հիմնականում հունարեն էին, ժամերգությունները կատարվում էին ժողովրդի մեծ մասի համար անհասկանալի լեզուներով: Նա իր քարոզներում Աստվածաշունչը հրապարակորեն կարդալիս անմիջապես բանավոր թարգմանում էր հայերեն:
Այդ շրջանում նա համոզվեց, թե որքան կարևոր է հայերեն գիր ու գրականություն ունենալը: Կար նաև մեկ այլ ծանրակշիռ պատճառ: Երկու մասի բաժանված Հայաստանի արևելյան և արևմտյան հատվածները միմյանցից օտարանում էին: Արևելյան մասում, որը պարսից գերիշխանության տակ էր, թեև պահպանվում էր պետականությունը, պարսկական ազդեցությունը անընդհատ աճում էր, գրագրությունը կատարվում էր պարսկերեն և այդ լեզուն ավելի ու ավելի թափանցում էր ժողովրդի բանավոր խոսքի մեջ: Արևմտյան մասում, որ Բյուզանդիայի իշխանության տակ էր, եկեղեցին ենթակա էր հունական եպիսկոպոսությանը, պետական և եկեղեցու լեզուն հունարենն էր: Ամբողջ երկրում դպրոցների լեզուն հունարենն էր:

Մաշտողի համար հայ դպրության հրատապ ստեղծումն ուներ հետևյալ նպատակները.

  • Ստեղծել ու զարգացնել մայրենի լեզվով գրականություն,
  • Հայությունը փրկել ձուլումից,
  • Հայացնել քրիստոնեական գրքերը և արարողությունները կատարել հայերեն,
  • Ամրացնել քաղաքականապես երկու մասի բաժանված հատվածների հոգևոր, մշակութային, լեզվական միասնությունը, որը քաղաքական միասնության հիմք պիտի դառնար պետականության վերականգնման հնարավորության դեպքում:

Սահակ Պարթևը, որը 387-ին դարձել էր կաթողիկոս, միշտ եղել է ազգակենտրոն քաղաքականության առաջամարտիկ և Մեսրոպ Մաշտոցի գլխավոր հենարանը նրա գործունեության սկզբից ևեթ, ունեցել է նույն մտահոգությունները: Մեսրոպ Մաշտոցը Վաղարշապատ գալով կաթողիկոսին պատմում է իր մտադրությունները և ստանում նրա լիակատար հավանությունը: Գումարվում է ժողով` նվիրված հայկական գրեր ունենալու հարցին: Վռամշապուհ թագավորը ասում է, որ Ասորիքում Դանիել անունով եպիսկոպոսի մոտ հայկական գրեր կան: Ժողովի խնդրանքով թագավորը Վահրիճ անունով մի իշխանի ուղարկում է գրերը Հայաստան բերելու: Այստեղ հիմնում են դպրոց և Մաշտոցը ստանում է վարդապետի` ուսուցչի կոչում ու սկսում հայ մանուկներին հայոց լեզու ուսուցանել բերված գրերով:

Սակայն որոշ ժամանակ անց պարզ է դառնում, որ այդ դանիելյան նշագրերը ժամանակի հայերենն արտահայտելու համար անբավարար էին, անհարմար լեզվի վանկարկման և ուսուցման տեսակետից: Եվ Մաշտոցը անհապաղ ձեռնարկում է նոր գրեր ստեղծելու աշխատանքը: Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թ. ստեղծում է հայերեն հնչունական համակարգը ճշտորեն արտահայտող, ուսուցանելու, թարգմանելու և դպրություն ստեղծելու նպատակին լիովին հարմար նշագրեր: Նա նորագյուտ տառերը դասավորում է` օգտվելով հունական այբուբենից, տառերին տալիս է անուններ «այբ», «բեն», «գիմ», (որտեղից էլ ծագել են այբուբեն, այբբենարան բսռերը) որոշում է նրանց թվային արժեքները Ա=1, Ժ=10 Ճ=100 և այլն:

Հայերենի հնչունական համակարգը որոշելիս Մեսրոպ Մաշտոցը առավելապես նկատի առավ արքունիքում, հոգևորականության շրջանում ձևավորված ատենական հայերենը, որը հենված էր արարատյան խոսվածքի վրա, և որ ինքը գործածում էր աստվածաշունչը բանավոր թարգմանելիս: Մաշտոցը բացասեց վանկային և ձայնավոր և չունեցող համակարգերը, իրավացիորեն հրաժարվեց տառի ձայնային արժեքը փոխող կետիկներից և գծիկներից և հայոց այբուբենի հիմքում դրեց ՄԵԿ ՀՆՉՅՈՒՆ` ՄԵԿ ԳԻՐ  սկզբունքը, ընտրեց առավել հարմար հորիզոնական և ձախից աջ գրելաձևը: Բացի այդ նա դրեց հայերենի ուղղագրության հիմքը (օրինակ` թեև ստեղծել էր ը տառը, բայց նկատի առնելով հնչյունի հաճախակի գործածությունը հայերենում, ը տառի գրությունը սահմանափակող կանոն հաստատեց): Նրա ստեղծած գիրը և ուղղագրությունը դարձան ամենից լիարժեքը ժամանակի մյուս գրային համակարգերի շարքում և չհնացան անցած 16 դարերի ընթացում: Միջնադարում ավելացան միայն օ և ֆ տառերը:

Մեսրոպ Մաշտոցի, նրա առաջին աշակերտների և Սահակ Պարթևի ջանքերով ծավալվեց թարգմանչաց շարժումը` թարգմանական ծավալուն աշխատանք, եկեղեցու հայացում, երկրի բոլոր մասերում հայկական դպրոցների հիմնադրում, գրչության կենտրոնների ու գրադարանների հիմնում: Թարգմանում էին ոչ միայն կրոնական, այլև փիլիսոփայական և բնագիտական, ժամանակագրական գրքեր:

Տառերի գյուտից հետո Մաշտոցը օգնականների հետ շրջագայել է Հայաստանում և այդ ընթացքում հիմնադրել է դպրոցներ, հավաքագրել աշակերտներ, հիմնել վանքեր, որոնք դարձել են դպրության և գիտության կենտրոն: Թերևս նրա շնորհիվ է, որ հայկական վանքերը միշտ եղել են մշակույթի և գիտության կենտրոններ:

Նա երեք շրջագայություն է կատարել Արևելյան Հայաստանում և մեկը` Արևմտյան Հայաստանում: Այդ վերջինի ժամանակ նրան պատվով ընդունել է Անատոլիս կուսակալը և նրա մտադրությունների մասին հայտնել Բյուզանդիայի Թեոդոս 2 կայսրին: Նա Մեսրոպ Մաշտոցին շնորհել է «Ակումիտ» (տքնող, արթուն, հսկող) պատվավոր տիտղոսը, սակայն զրկել է գործունեության իրավունքից: Մաշտոցը իր օգնականների մի մասի հետ մեկնել է Կ.Պոլիս, բանակցել կայսրի և հունաց պատրիարք Ատտիկոսի հետ և ստացել է հայ երեխաներին մայրենլ լեզվով կրթելու և հայ հոգևորականների դասեր հաստատելու կայսրական իրավունք: Դրանից հետո նա Արևմտյան Հայաստան վերադառնալով` այստեղ նույնպես հիմնում է հայկական դպրոցներ և մշակույթի կենտրոններ:

Ըստ Կորյունի, Արևելյան Հայաստանում կատարած երրորդ շրջագայության ժամանակ նա «Սկսեց Տիրոջից իրեն շնորհվածի համեմատ նշագրեր հորինել վրացերեն լեզվի համար» (Կորյուն, Վարք Մաշտոցի, 1962, էջ 110):
431 թ. ստեղծվեց Աստվածաշնչի Սահակ-Մեսրոպյան հայերեն թարգմանական բնագիրը: Մաշտոցը և Սահակ Պարթևը կազմել են հայ եկեղեցու Պատարագամատույցի, Ծիսարանի, Ժամագրքի նախնական տարբերակները: Մաշտոցը կազմել է նաև հունական երկերի մի ժողովածու, որը հետո թարգմանել է հայերեն:

Այդ բեղմնավոր և բազմաշնորհ անձնավորության գործունեությունը չէր սահմանափակվում դրանով: Նա եղել է իր ժամանակի խոշոր հայ բանաստեղծը: Մաշտոցը մեծ թվով հոգևոր բանաստեղծություններ է հորինել, որոց հիման վրա ստեղծված երգերը մտել են Շարակնոցի մեջ: Ըստ բազում վկայություննրի` նրան են պատկանում 130-ից ավել երգեր Հարց, Տեր երկնից, Ողորմեա շարքից: Դրանք հայատառ գրված առաջին բանաստեղծություններն էին:

Նա մշակել է հայոց նորաստեղծ դպրոցներում հայոց լեզվի, հայ երաժշտության և մյուս առարկաների դասավանդման սկզբունքները` սկսել մեսրոպյան տառերի և հայերենի որպես մայրենի ՄԻԱԿ ԼԵԶՎԻ ուսուցմամբ, հանրակրթական առարկաները դասավանդել ՀԱՅԵՐԵՆ:

Մաշտոցը մեծ նշանակություն էր տալիս ժողովրդին մայրենի լեզվով կրթելու, հայությունն ու հայրենիքը քրիստոնեական եկեղեցու, հայոց լեզվի և հայ մատենագրության միջոցով միավորելու, ժողովրդի ազգային ինքնուրույնությունը պահպանելու գաղափարներին:

Մովսես Խորենացին այսպես է բնութագրում Մաշտոցին «…գերազանցել է բոլոր առաքինի մարդկանցից, որպիսիք այն ժամանակ կային: Որովհետև ամբարտավանությունը և մարդահաճությունը երբեք նրա մեջ տեղ չգտան, այլ հեզ, բարյացակամ և բարեմիտ լինելով, երևում էր բոլորին երկնայինների սովորությամբ զարդարված: Որովհետև նա հրեշտակի տեսք ուներ, բեղմնավոր միտք, պայծառ էր խոսքով, գործերով ժուժկալ» (Պատմություն Հայոց, 1968, էջ 314):
Մեսրոպ Մաշտոցի մահից հետո հազարապետ Վահան Ամատունին և զորապետ Հմայակ Մամիկոնյանը նրա աճյունը մեծ բազմությամբ տանում են Օշական, որտեղ երեք տարի անց Վահան Ամատունին տաճար է կառուցում և աճյունը տեղափոխում այնտեղ: Նրա հիշատակը հարգելու համար Հովսեփ կաթողիկոսը հանձնարարում է Կորյունին գրի առնել նրա կյանքն ու գործը: Հայ եկեղեցին նրան դասել է սրբերի շարքը:

Անկասկած, հայ ժողովուրդը իր ազգային ինքնությունը, լեզուն և մշակույթը պահպանել է Մաշտոցի շնորհիվ: Ուրեմն պայծառ պահենք նրա անունը և ՀԱՐԳԵՆՔ ՄԵՐ ԼԵԶՈՒՆ:

«Признавать мудрость и назидания, знать дела великих»

Это ПЕРВОЕ ПРЕДЛОЖЕНИЕ, написанное армянскими буквами. Написал его Месроп Маштоц – создатель армянского алфавита в 405 г. при переводе библии. Безусловно, он один из величайших и самый светлый представитель армянского народа.

О жизни и деятельности Месропа Маштоца есть многочисленные документальные записи, в том числе свидетельства его современников и очевидцев событий – Мовсеса Хоренаци, Корюна, Карапета Саснеци. Он родился ок. 362 г. Владел несколькими языками. Примерно 389 обосновался в столице Аршакунидов – Вагаршапате, был секретарем во дворце, потом перешел на военную службу. В 394 оставил военную службу и стал монахом. Его ученики этого периода в дальнейшем стали его помощниками в просветительской деятельности.

Конец четвертого века был очень тяжелым временем для Армении. Страна была разделена на две части – восточную и западную, и эти части постепенно отчуждались друг от друга. В Восточной Армении, которая была под властью Персии, хотя сохранилась государственность, росло персидское влияние, делопроизводство велось на персидском и этот язык все глубже проникал в быт народа. В Западной Армении, которую завоевала Византия, церковь была подвластна греческой епархии, греческий был государственным и церковным языком. Во всей стране обучение в школах вели на греческом. Хотя с 301 г. христианство стало государственной религией, церковные книги были на греческом, службу несли на непонятных для народа языках.

Будучи монахом, Маштоц читал проповеди, публично читрал Библию и прямо переводил на армянский и убеждался, что армянская азбука является жизненной необходмосьтью для нации. Задумав создание армянской письменности, он преследовал следующие цели:

  • Перевод христианских книг и ведение церковной службы на армянском
  • Создание и развитие литературы на родном языке
  • Спасение нации от ассимиляции
  • Укреплление национального, культурного и духовного единства разделенной на две части страны, что могло бы стать основой политического единения при возможности воссоздания государственности.

Саак Партев, который в 387 г. стал католикосом, всегда был главной опорой Маштоца в его начинаниях. Месроп Маштоц приехав в Вагаршапат, рассказал Партеву о своих планах и получил его полное одобрение. Было созвано специальное собрание, посвященное вопросу создания арсянских писем. Царь Врамшапух сказал, что будто в Ассирии у некого епископа по имени Даниел ести армянские буквы. По просьбе собрания он направил князя Ваирча за этими писменами, и была основана школа, где Маштоц обучал детей армянскому языку по этим письменам. Однако вскоре стало ясно, что эти буквы были недостаточны для армянского языка того времени и небходим дабавить новый букви в алфавит.

Маштоц в 405 г. создал буквенные знаки, которые точно отображали звуковую систему армянского языка, были удобны для обучения и создания письменности. Он расположил буквы, пользуясь греческим алфавитом, дал имена буквам – айб, бен, гим (откуда и возникли слова айбубен – алфавит и айббенаран – букварь), определил их числовые значения.
Маштоц при создании алфавита исключил сологовые обозначения, отказался от дополнительных точек и черточек, меняющих звучание буквы и руководствовался принципом «ОДИН ЗВУК – ОДНА БУКВА», выбрал наиболее удобную горизонтальную систему письма слева направо и сверху вниз. Кроме того, он создал основу правописания, которая стала самой совершенной системой провописания и практически без изменений сохранилась в течение 16 веков.

После создания алфавита, стараниями Маштоца и Партева началось переводческое движение. Переводили не только церковные книги, но и труды по философсии, естествознанию. Маштоц со своими учениками разъезжал по Армении и основывал школы, библиотеки моностыри, которые становились центрами письменности. Видимо, благодаря именно ему армянские монастыри всегда были культурными и научными центрами, хранителями духовных ценностей нации.
Во время его разъездов по Западной Армении его с честью принял наместник Анатолис и сообщил о его неменениях императору Византии Теодосию второму. Тот наградил Маштоца почетным титулом «Акумит» (старающийся, недремлющий, стерегущий), но запретил его деятельность. Маштоц с несколькими помощниками отправился в К.Полис, провел переговоры с императором и греческим патриархом и в результате получил имперское разрешение на обучение детей на родном языке и утверждение классов армянского духовенства. После этого он вернулся в Западную армению и здесь тоже начал создавать школы и культурные центры.

Он был разносторонне одаренной личностью, и его деятельность не ограничивалась вышесказанным. Он был крупным армянским поэтом своего времени. Маштоц написал большое число сихотворений, около 130 из которых вошли в «Шаракноц» (сборник армянских духовных песен). Это были первые стихи написанные армянскими буквами. Он разработал принципы обучения родного языка, музыки и других предметов в армянских школах – начинать с преподавания Местопских букв и армянского языка как ЕДИНСТВЕННОГО РОДНОГО ЯЗЫКА, и преподавание других предметов вести на АРМЯНСКОМ.

Он придавал большое значение идеям народного образования на родном языке, объеденения армянского народа и родины с помощью христианской церькви, армянского языка и армянской письменности, сохранения национальной независимости.
Мовсес Хоренаци в своей «Армянской Истории» так описывет Маштоца «… превосходил всех добродетельных людей, которые были в те времена. Поскольку надменность и вкрадчивость никогда не нашли место в нем, а будучи кротким, доброжелательным и благонамеренным, виделся всем украшенным обыкновениями небесных. Поскольку выглядел он как ангел, имел плодотворный ум, яркую речь и был воздержанным в делах».

После его смерти тысяцкий Ваан Аматуни и военачальник Амаяк Мамиконян перенесли тело в Ошакан, где Амаяк Мамиконян через три года построил храм и перенес его останки туда. Для увековечения его памяти католикос Овсеп поручил Корюну составить жизнеописание Маштоца, а армянская церьковь прчислила его к лику святых.
Несомненно, армянский народ сохранил свою национальную самобытность, язык и культуру благодаря Маштоцу.

“Recognize wisdom and edification, know the deeds of the great”

This is the FIRST SENTENCE, written in Armenian letters. Mesrop Mashtots wrote it in 405 when translating the Bible. Turkey, one of the elegant and brightest representative of the Armenian People.

There are political parties documentary works about the life and work of Mesrop Mashtots, in addition to videos of contemporaries and eyewitnesses of the events – Movses Khorenatsi, Koryun, Karapet Sasnetsi. He was born around 362. He spoke several languages. The first 389 were released in the archive of the Arshakuni – Vagharshapat, we were hidden in the palace, then went into military service. In 394, he was the most famous slave and was in the monastery. These are the periods in which they are located next to each other. educational activities.

The four-dimensional connection was very important in Armenia. History was divided into two things – what is important, what is what. gradually alienated from each other. In Western Armenia, it was possible to visit Persia, hot statehood was preserved, Persian influence grew, the office work penetrated deeper into being the people. In Western Armenia, which declared Byzantium, was the Church Greek diocese church language. Here are some of the most popular schools of the Greek language. Although Christianity became the state religion since 301, church books were in Greek, the works were carried in languages ​​​​incomprehensible to the people.

As a monk, Mashtots preached, publicly read the Bible and directly translated into Armenian and was convinced that this Rumyan alphabet is a vital necessity for the nation. The planned creation had the following goals:

Transmission of Christian songs and sale of closed vessels in Armenian

Creation and native language

Saving the nation from assimilation

Strengthening the national, cultural and spiritual unity of the country divided into two parts, which could become political economy for the possibility of statehood.

Sahak Partev, size 387 became Catholicos, was always the main support of Mashtots in his beginnings. Mesrop Mashtots came to Vagharshapat, told Partev about his plans and it was almost completed. The creation of the Rsyan letters was convened. King Vramshapuh said that in Assyria a certain bishop named Daniel had Rmen letters. Therefore, the purpose of this study is to use these letters of Vairkh, and I was at school, where Mastots discovered the Armenian language. these letters. However, this is so, so these buckets are not very stable. The Armenian language is very important and it is not necessary to introduce new letters into the alphabet.

Mashtots in 405 created letter signs that accurately reflected the sound The system of the Armenian language was convenient for learning and creating a psychomenosite. Having defined the letters using the Greek alphabet, he gave names. letters – ayb, ben, gim (from which the words aybuben – alphabet and aybbenaran – primer originated), determined their numerical values.
Most often, when creating an alphavit, only logos were excluded, Rejected additions from dots and ticks that change the sound of the letter and were controlled by the principle of “ONE SOUND – ONE LETTER”, chosen by The most amazing horizontal system gave me a huge kiss. In addition, based on the system of professional supervision and practical and practical supervision system was maintained without interruption for 16 centuries.

After staying in the “Alphabet”, the stars of the house of Mashtots and Partev meet in the first issue. They were translated not only by closed circles, but also by philosophers, natural science. Most of the time they were separated from Armenia and renamed schools, libraries, monasteries, which became centers of writing. Apparently, thanks to him, Roman monasteries have always been cultural and national centers, human rights groups of the nation.
In this case, the separation of Armenia occurs in the same way as before. The name Anatoly was also known as an enemy of the emperor. Byzantium Theodosius the second. Totil Mashtots was awarded the honorary title of “Akumit” (vigilant, guarding), did not prohibit his activities. Most of his non-governmental workers were recruited by K. Polis, he proved the negotiations as the emperor and the Greek patriarch and the results of the Imperial permission to teach children in their native language, the approval of classes of the Roman clergy. After all, in the summer in Western Armenia, it is also necessary to combine schools and cultural centers.

He was a multi-talented person, and his activity was not limited by the above. The most important Armenian poet was born. Mashtots wrote a large number of poems, about 130 of which were included in the “Sharaknots” (a collection of Armenian spiritual songs). These are some things that are not on the weapon. About the native language, music, etc. Subjects in Armenian schools Letters and Armian