Հրանտ Նազարյանց մահացել է 1962 թվականի հունվարի 25-ին Բարիում (Իտալիա)՝ 76 տարեկան հասակում, թողնելով հայ և եվրոպական գրականության պատմության մեջ անմոռանալի հետք՝ որպես ֆուտուրիզմի առաջին տեսաբաններից մեկը և սփյուռքահայ գրականության վառ դեմք։ Ծնվել է 1886 թվականի հունվարի 8-ին Սկյուտարում (Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն)։
Կրթություն է ստացել Պերպերյան վարժարանում։ 1900-ին մեկնել է արտասահման՝ Իտալիա և Ֆրանսիա, որտեղ տարվել է սիմվոլիզմով։ Վերադառնալով Կոստանդնուպոլիս՝ 1902–1903 թվականներից սկսել է տպագրել բանաստեղծություններ։ 1908-ին Տիգրան Զավենի հետ խմբագրել է «Սուրհանդակ» հանդեսը, 1909-ին՝ Գարեգին Կուզիկյանի հետ «Նոր հոսանք» պարբերականը։ 1911–1912 թվականներին Լիպարիտ Նազարյանցի, Ռուբեն Զարդարյանի և Լևոն Շանթի հետ խմբագրել է «Ազատամարտ» շաբաթաթերթի «Բագին» գրական հավելվածը։
Աշխատակցել է բազմաթիվ պարբերականների՝ «Մասիս», «Լոյս», «Շանթ», «Ազատամարտ», «Բիւզանդիոն», «Արևելք», «Հայրենիք», «Մանզումէի էֆքեար», «Արեւելեան մամուլ», «Հայ գրականութիւն», «Գարուն» և այլն, ինչպես նաև ֆրանսերեն ու իտալերեն մամուլին։
1910-ին իր ծախքով հրատարակել է Հերանուշ Արշակյանի բանաստեղծությունները և Եղիա Տեմիրճիպաշյանի սիրային նամակները։ Նույն թվականին գրել է «Ֆ. Մառինէտտի և ապագայապաշտութիւնը» գիրքը՝ ֆուտուրիզմին նվիրված առաջին ուսումնասիրություններից մեկը։ 1912-ին լույս է տեսել նրա հայերեն միակ բանաստեղծական ժողովածուն՝ «Խաչուած երազներ»։
Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո տեղափոխվել է Իտալիա և հաստատվել Բարիում, որտեղ շարունակել է գրական աշխատանքը՝ հրատարակելով Պետրոս Դուրյանի, Արշակ Չոպանյանի մասին գրքեր, թարգմանելով հայ բանաստեղծություններ իտալերեն, գրելով «Հայաստան. իր մարտիրոսությունն ու պահանջները» և «Հայ տաղասացներ» գրքերը։ 1919-ին գրել է «Տիեզերական ողբերգության մեծ երգը», 1920-ին՝ «Վահագն» և «Հայելին» ժողովածուները։ 1920-ից Ռոբերտո Սարվազիի հետ խմբագրել է «Fantasma» ամսագիրը։
Հրանտ Նազարյանցը մնաց Կոստանդնուպոլսից Բարի տանող հայ-եվրոպական գրականության կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, թարգմանություններով և ֆուտուրիզմի տեսությամբ ոգեշնչելով սերունդներին սփյուռքահայ գրականության և համաշխարհային արվեստի խորքերով։
Русский
армянский поэт, высоко оценённый итальянскими писателями
Грант Назарянц скончался 25 января 1962 года в Бари (Италия) в возрасте 76 лет — армянский поэт, теоретик футуризма, оставивший яркий след в истории диаспорной армянской и европейской литературы. Родился 8 января 1886 года в Скутари (Константинополь, Османская империя).
Образование получил в местной Перперьянской школе. В 1900 году уехал за границу — в Италию и Францию, где увлёкся символизмом. Вернувшись в Константинополь, с 1902–1903 годов начал публиковать стихи. В 1908 году вместе с Тиграном Завеном редактировал журнал «Сурханdak», в 1909 году с Гарегини Кузикяном — периодическое издание «Нор хосанк». В 1911–1912 годах вместе с Липаритом Назарянцем, Рубеном Зардаряном и Левоном Шантом редактировал литературное приложение «Багин» к еженедельнику «Азатамарт».
Сотрудничал с множеством периодических изданий — «Масис», «Луйс», «Шант», «Азатамарт», «Бюзандион», «Аревелк», «Айреник», «Манзумеи эфкяр», «Аревелеан мамул», «Хай граканутюн», «Гарун» и другими, а также с французской и итальянской прессой.
В 1910 году за свой счёт издал стихи Херануш Аршакян и любовные письма Егиа Темирчибашяна. В том же году написал книгу «Ф. Т. Маринетти и футуризм» — одно из первых исследований футуризма в мировой литературе. В 1912 году вышел его единственный армянский поэтический сборник «Распятые мечты».
После Первой мировой войны переехал в Италию и обосновался в Бари, где продолжил литературную деятельность — издал книги о Петросе Дуряне и Аршаке Чопаняне, переводил армянскую поэзию на итальянский, написал «Армения: её мученичество и требования» и «Армянские трубадуры». В 1919 году написал «Великую песнь космической трагедии», в 1920 году — сборники «Ваагн» и «Зеркало». С 1920 года вместе с Роберто Сарвази редактировал журнал «Fantasma».
Грант Назарянц остался мостом армянско-европейской литературы от Константинополя до Бари — своими стихами, переводами и теорией футуризма, вдохновляя поколения глубинами диаспорной армянской литературы и мирового искусства.
English
Armenian Poet Highly Praised by Italian Writers
Hrand Nazariantz died on January 25, 1962, in Bari (Italy) at the age of 76 — Armenian poet, theorist of futurism, who left a vivid mark in the history of diaspora Armenian and European literature. Born on January 8, 1886, in Scutari (Constantinople, Ottoman Empire).
Education received at the local Perperyan school. In 1900 went abroad — to Italy and France, where he became fascinated with symbolism. Returning to Constantinople, from 1902–1903 began publishing poems. In 1908 together with Tigran Zaven edited the magazine “Surhandak”, in 1909 with Garegin Kuzikyan — the periodical “Nor Hosank”. In 1911–1912 together with Liparit Nazariantz, Ruben Zardaryan and Levon Shant edited the literary supplement “Bagin” to the weekly “Azatamart”.
Collaborated with numerous periodicals — “Masis”, “Luys”, “Shant”, “Azatamart”, “Byuzandion”, “Arevelk”, “Hayrenik”, “Manzumei efkyar”, “Arevelean mamul”, “Hay grakanutyun”, “Garun” and others, as well as French and Italian press.
In 1910 at his own expense published poems of Heranush Arshakyan and love letters of Yeghia Temirchipashyan. In the same year wrote the book “F. T. Marinetti and Futurism” — one of the first studies of futurism in world literature. In 1912 his only Armenian poetry collection “Crucified Dreams” was published.
After World War I moved to Italy and settled in Bari, where he continued literary work — published books on Petros Durian and Arshak Chopanyan, translated Armenian poetry into Italian, wrote “Armenia: its martyrdom and demands” and “Armenian Troubadours”. In 1919 wrote “The Great Song of Cosmic Tragedy”, in 1920 — collections “Vahagn” and “Mirror”. From 1920 together with Roberto Sarvazi edited the magazine “Fantasma”.
Hrand Nazariantz remained the bridge of Armeno-European literature from Constantinople to Bari — with his poems, translations, and theory of futurism, inspiring generations with the depths of diaspora Armenian literature and world art.
- Հրանտ Նազարյանց՝ ֆուտուրիզմի հայ տեսաբան և սփյուռքահայ բանաստեղծ / Грант Назарянц — армянский теоретик футуризма и поэт диаспоры / Hrand Nazariantz — Armenian Theorist of Futurism and Diaspora Poet
- Հրանտ Նազարյանց՝ Կոստանդնուպոլսից Բարի՝ հայ-իտալական գրականության կամուրջ / Грант Назарянц — от Константинополя до Бари: мост армяно-итальянской литературы / Hrand Nazariantz — From Constantinople to Bari: Bridge of Armeno-Italian Literature
- Հրանտ Նազարյանց՝ «Խաչուած երազներ»-ի և «Ֆ. Մառինէտտի և ապագայապաշտութիւնը»-ի հեղինակ / Грант Назарянц — автор «Распятые мечты» и «Ф. Т. Маринетти и футуризм» / Hrand Nazariantz — Author of Crucified Dreams and F. T. Marinetti and Futurism
- Հրանտ Նազարյանց՝ իրանահայ գրականության և եվրոպական ավանգարդի նվիրյալ / Грант Назарянц — преданный ирано-армянской литературе и европейскому авангарду / Hrand Nazariantz — Devoted to Iranian-Armenian Literature and European Avant-Garde
- Հրանտ Նազարյանց՝ հայ բանաստեղծը, ում գնահատեցին իտալացի գրողները / Грант Назарянц — армянский поэт, высоко оценённый итальянскими писателями / Hrand Nazariantz — Armenian Poet Highly Praised by Italian Writers
You must be logged in to post a comment.