Ալեքսեյ Ալեքսեևիչ Բրուսիլովը ծնվել է 1853 թվականի օգոստոսի 31-ին Թիֆլիսում, Ռուսական կայսրություն։ Ռուս և խորհրդային զորահրամանատար, ռազմական գործիչ, ընդհանուր հեծելազորի գեներալ, գեներալ-ադյուտանտ, Կարմիր բանակի հեծելազորի գլխավոր տեսուչ։

Ծնվել է ռուս գեներալ Ալեքսեյ Նիկոլաևիչ Բրուսիլովի ընտանիքում։ Մայրը՝ Մարիա-Լուիզա Անտոնովնան, լեհուհի էր։ 1867 թվականին ընդունվել է կորպուսի շարքեր։ 1872 թվականին ազատ է արձակել 16-րդ դրագունական Տվերական գունդը։ 1873-1878 թվականներին եղել է գնդի ադյուտանտ։ Մասնակցել է 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմին Կովկասյան ճակատում, աչքի ընկել Արդահանի և Կարսի գրավումներով, որի համար պարգևատրվել է Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ և 2-րդ աստիճանի, ինչպես նաև Սուրբ Աննայի 3-րդ աստիճանի մեդալներով։ 1879-1881 թվականներին եղել է էսկադրիլայի հրամանատար և գնդի պետ վերապատրաստման թիմում։ Զինվորական կարիերայի ընթացքում ստացել է բազմաթիվ կոչումներ՝ լեյտենանտ, կրտսեր կապիտան, կապիտան, փոխգնդապետ, գնդապետ, գեներալ-մայոր, գեներալ-լեյտենանտ, հեծելազորի գեներալ և գեներալ-ադյուտանտ։ Պարգևատրվել է նաև Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի, Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ և 3-րդ աստիճանի, ինչպես նաև Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի մեդալներով։ Բրուսիլովը հայտնի է իր ռազմավարական նորարարություններով, մասնավորապես «Բրուսիլովյան ճեղքմամբ» Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, որը համարվում է ռուսական բանակի ամենահաջող գործողություններից մեկը։ 1923 թվականին նշանակվել է Կարմիր բանակի հեծելազորի գլխավոր տեսուչ։ Նրա ռազմական ժառանգությունը մնում է կարևոր ռուսական և խորհրդային ռազմական պատմության մեջ։ 

—

**Русский** 

Отличился при взятии Ардагана и Карса

Алексей Алексеевич Брусилов родился 31 августа 1853 года в Тифлисе, Российская империя. Русский и советский военачальник, военный деятель, генерал кавалерии, генерал-адъютант, главный инспектор кавалерии Красной армии. Родился в семье русского генерала Алексея Николаевича Брусилова. Его мать, Мария-Луиза Антоновна, была полькой. В 1867 году поступил в корпус. В 1872 году был зачислен в 16-й драгунский Тверской полк. В 1873–1878 годах служил адъютантом полка. Участник русско-турецкой войны 1877–1878 годов на Кавказском фронте, отличился при взятии Ардагана и Карса, за что был награждён орденами Святого Станислава 3-й и 2-й степени, а также Святой Анны 3-й степени. В 1879–1881 годах был командиром эскадрона и начальником полковой учебной команды. В ходе военной карьеры получил звания: поручик, младший капитан, капитан, подполковник, полковник, генерал-майор, генерал-лейтенант, генерал кавалерии и генерал-адъютант. Награждён орденами Святой Анны 2-й степени, Святого Владимира 4-й и 3-й степени, а также Святого Станислава 1-й степени. Брусилов прославился своими стратегическими нововведениями, в частности «Брусиловским прорывом» во время Первой мировой войны, который считается одной из самых успешных операций русской армии. В 1923 году назначен главным инспектором кавалерии Красной армии. Его военное наследие остаётся важной частью русской и советской военной истории. 

—

**English** 

Distinguishing himself in the captures of Ardahan and Kars

Aleksey Alekseyevich Brusilov was born on August 31, 1853, in Tiflis, Russian Empire. A Russian and Soviet military commander and figure, general of the cavalry, general-adjutant, and chief inspector of the Red Army’s cavalry. Born into the family of Russian general Aleksey Nikolaevich Brusilov, his mother, Maria-Luiza Antonovna, was Polish. In 1867, he joined the corps. In 1872, he was assigned to the 16th Tver Dragoon Regiment. From 1873 to 1878, he served as the regiment’s adjutant. He participated in the Russo-Turkish War of 1877–1878 on the Caucasian front, distinguishing himself in the captures of Ardahan and Kars, for which he received the Orders of Saint Stanislaus 3rd and 2nd degrees and Saint Anna 3rd degree. From 1879 to 1881, he commanded a squadron and led the regiment’s training team. Throughout his military career, he held ranks including lieutenant, junior captain, captain, lieutenant colonel, colonel, major general, lieutenant general, general of the cavalry, and general-adjutant. He was awarded the Orders of Saint Anna 2nd degree, Saint Vladimir 4th and 3rd degrees, and Saint Stanislaus 1st degree. Brusilov is renowned for his strategic innovations, particularly the “Brusilov Offensive” during World War I, considered one of the Russian army’s most successful operations. In 1923, he was appointed chief inspector of the Red Army’s cavalry. His military legacy remains significant in Russian and Soviet military history. 

—

Հենրիկ Անտոնի Էդոյանը ծնվել է 1940 թվականի օգոստոսի 31-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ։ Հայ բանաստեղծ, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1976 թվականից։ 2005 թվականին արժանացել է ՀՀ նախագահի մրցանակին «Երեք օր առանց ժամանակի» գրքի համար, իսկ 2010 թվականին ստացել է Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչում։

Ծնվել է Երևանում, 1957 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 39 միջնակարգ դպրոցը։ 1959-1962 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1967 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, իսկ 1970 թվականին՝ Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրան՝ գրականության տեսության գծով։ 1971 թվականից աշխատել է Երևանի պետական համալսարանում որպես գիտաշխատող, 1973 թվականից՝ դասախոս։ 1974 թվականին պաշտպանել է «Ռեալիզմի հարցերը 20-րդ դարի հայ քննադատության և գեղագիտության մեջ» թեմայով դիսերտացիա և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան, 1990 թվականին դարձել է դոցենտ, 1991 թվականին՝ պրոֆեսոր։ 1986-2008 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի արտասահմանյան գրականության և գրականության տեսության ամբիոնի վարիչ։ Մասնակցել է միջազգային գիտաժողովների, դասախոսություններ է կարդացել ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում։ 1995-1996 թվականներին դասավանդել է Բեյրութի Հայագիտական հիմնարկությունում և Հայկազյան համալսարանում։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իտալերեն, իսպաներեն և այլ լեզուներով։ Ռուսերեն լույս է տեսել նրա «Խոսքի ուղղությամբ» գիրքը։ 2002 թվականին արժանացել է Հայաստանի գրողների միության ոսկե մեդալի, 2004 թվականին՝ Թեքեյան մշակութային միության Հայկաշեն Ուզունյան մրցանակի։ Էդոյանի պոեզիան առանձնանում է հավերժականի և առօրյայի, վերացականի և կոնկրետի, մտքի և պատկերի միասնությամբ, որոնք կապված են հոգևոր և իրական որոնումների հետ։ Գրաքննադատական աշխատանքներում մեկնաբանել է դասական և նորագույն պոեզիայի պատկերային համակարգերն ու լեզվիմաստային կառուցվածքները։ Նրա կարևոր գործերից են «Անդրադարձումներ», «Պատկեր և կեսօր», «Երկրային ժամանակ», «Հարյուր սոնետ», «Երեք օր առանց ժամանակի», «Հենման կետ», «Լույսը ձախ կողմից»։

—

**Русский** 

Абстрактный голос армянской поэзии и литературы

Генрик Антонович Эдоян родился 31 августа 1940 года в Ереване, Армянская ССР. Армянский поэт, литературовед, доктор филологических наук, профессор, член Союза писателей СССР с 1976 года. В 2005 году удостоен премии Президента Армении за книгу «Три дня без времени», а в 2010 году получил звание заслуженного деятеля культуры Республики Армения. Родился в Ереване, в 1957 году окончил среднюю школу №39. В 1959–1962 годах служил в советской армии. В 1967 году окончил филологический факультет Ереванского государственного университета, а в 1970 году — аспирантуру Института мировой литературы им. М. Горького АН СССР в Москве по направлению теории литературы. С 1971 года работал в Ереванском государственном университете научным сотрудником, с 1973 года — преподавателем. В 1974 году защитил диссертацию «Проблемы реализма в армянской критике и эстетике XX века», получив степень кандидата филологических наук, в 1990 году стал доцентом, в 1991 году — профессором. В 1986–2008 годах возглавлял кафедру зарубежной литературы и теории литературы Ереванского государственного университета. Участвовал в международных научных конференциях, читал лекции в США, Франции, Германии. В 1995–1996 годах преподавал в Институте арменоведения и Университете Хайказяна в Бейруте. Его произведения переведены на английский, французский, немецкий, итальянский, испанский и другие языки. На русском языке издана книга «По направлению к слову». В 2002 году получил золотую медаль Союза писателей Армении, в 2004 году — премию Хайкашена Узуньяна от культурной ассоциации Текеян. Поэзия Эдояна отличается единством вечного и повседневного, абстрактного и конкретного, мысли и образа, связанными с духовными и реальными поисками. В своих литературоведческих работах он анализировал образные системы и языковые структуры классической и современной поэзии. Среди его ключевых работ — «Отражения», «Образ и полдень», «Земное время», «Сто сонетов», «Три дня без времени», «Точка опоры», «Свет слева». 

—

**English** 

The Abstract Voice of Armenian Poetry and Literature

Henrik Antony Edoyan was born on August 31, 1940, in Yerevan, Armenian SSR. An Armenian poet, literary scholar, doctor of philological sciences, professor, and member of the USSR Writers’ Union since 1976. In 2005, he received the President of Armenia Prize for his book *Three Days Without Time*, and in 2010, he was honored as a Meritorious Cultural Figure of the Republic of Armenia. Born in Yerevan, he graduated from Yerevan’s School No. 39 in 1957. He served in the Soviet army from 1959 to 1962. In 1967, he completed the philology faculty at Yerevan State University, and in 1970, he finished postgraduate studies at the M. Gorky Institute of World Literature in Moscow, specializing in literary theory. Since 1971, he has worked at Yerevan State University as a researcher and, from 1973, as a lecturer. In 1974, he defended his dissertation on “Issues of Realism in 20th-Century Armenian Criticism and Aesthetics,” earning a candidate’s degree in philology. He became an associate professor in 1990 and a professor in 1991. From 1986 to 2008, he headed the Department of Foreign Literature and Literary Theory at Yerevan State University. He has participated in international academic conferences and lectured in the USA, France, and Germany. In 1995–1996, he taught at the Institute of Armenology and Haigazian University in Beirut. His works have been translated into English, French, German, Italian, Spanish, and other languages. His book *Toward the Word* was published in Russian. In 2002, he received the Writers’ Union of Armenia Gold Medal, and in 2004, the Haikashen Uzunyan Prize from the Tekeyan Cultural Association. Edoyan’s poetry is characterized by the unity of the eternal and the everyday, the abstract and the concrete, thought and image, tied to spiritual and real quests. In his literary criticism, he has analyzed the imagery and linguistic structures of classical and modern poetry. His notable works include *Reflections*, *Image and Noon*, *Earthly Time*, *One Hundred Sonnets*, *Three Days Without Time*, *Point of Support*, and *Light from the Left*. 

—

1879 թվականի օգոստոսի 31 -ին Վիենում ծնվել է Ալմա Մարիա Մալեր-Վերֆելը -20-րդ դարի առաջին կեսի մշակութային ասպարեզում հայտնի անձնավորություն էր

Ֆրանց Վերֆելըի  1929 թվականին հանդիպումը Հայոց ցեղասպանությունից  փրկված երեխաներին` Նրանց դժբախտությունը-  պատճառ դարձավ նրա հսկայական աշխատանքի։  Վերֆելի և նրա բազմաթիվ ընթերցողների համար «Մուսա լեռան քառասուն օրը» ոչ միայն էպիկական տուրք էր հայկական դիմադրությանն ու գոյատևմանը, այլ նախազգուշացում:  Վերֆելի գործերը այրվել և արգելվել են Անշլուսից հետո, իսկ 1938 թվականին նա Ալմա Մալերի հետ փախել է Ամերիկա։
Ալման՝ արվեստի և գրականության ավստրիացի գործիչ, 20-րդ դարի առաջին կեսի մշակութային ասպարեզում հայտնի անձնավորություն էր, բազմաթիվ ստեղծագործ մարդկանց՝ կոմպոզիտոր Գուստավ Մալերի, նկարիչ Օսկար Կոկոշկայի, ճարտարապետ Վալտեր Գրոպիուսի կինը և կյանքի ընկերը։ և գրող Ֆրանց Վերֆելը։

31 августа 1879 года в Вене – родилась  Альма Мария Малер-Верфель-  Франц Верфель, уже известный писатель, путешествовал по Ближнему Востоку в 1929 году со своей новой женой Алмой Малер и встретил детей-беженцев из Армении. Их тяжелое положение стало причиной его огромной работы. Для Верфеля и его многочисленных читателей «Сорок дней Муса-Дага» был не просто эпической данью армянскому сопротивлению и выживанию, а предупреждением. Работы Верфеля были сожжены и запрещены после «Аншлюса», а в 1938 году он и Алма Малер сбежали в Америку.
Альма австрийская деятельница искусства и литературы была известная личность на культурной сцене первой половины XX века, супруга и спутница жизни многих творческих людей: композитора Густава Малера, художника Оскара Кокошки, архитектора Вальтера Гропиуса и писателя Франца Верфеля.

2023 թվականի օգոստոսի 31-ին Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը հայտարարեց իր հրաժարականի մասին, որը պաշտոնապես տեղի ունեցավ սեպտեմբերի 1-ին: Այս իրադարձությունը դարձավ Արցախի համար ծանր ժամանակաշրջանի խորհրդանիշ՝ պայմանավորված Լաչինի միջանցքի շրջափակմամբ և խորացող հումանիտար ճգնաժամով: 

Հարությունյանը, ով նախագահ էր ընտրվել 2020 թվականի մայիսին, իր որոշումը բացատրեց հանրային վստահության նվազմամբ և աշխարհաքաղաքական բարդ իրավիճակով: «Փոփոխությունները պետք է սկսվեն ինձանից», – գրել է նա իր Ֆեյսբուքի էջում, նշելով, որ որոշումը կայացրել է երկու օր առաջ՝ հաշվի առնելով ներքին և արտաքին խաղացողների հետ խորհրդակցությունները: Նա նաև ազատել է կառավարության ղեկավարին, ինչը ցույց է տալիս խորը քաղաքական վերադասավորումների անհրաժեշտությունը: 

Հարությունյանի հաշմանդամը տեղի է ունեցել 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմից հետո, երբ Ադրբեջանը վերականգնեց վերահսկողությունը Նագորնո-Ղարաբաղի շուրջ տարածքների նկատմամբ: Շատերը Հայաստանում և Արցախում նրան մեղադրում էին ռազմական անհաջողությունների համար: Քաղաքագետ Ակոբ Բադալյանը նշել է, որ հաշմանդամը կարող էր լինել Ադրբեջանի պահանջների կատարման առաջին քայլը, մինչդեռ Ռուբեն Վարդանյանը, նախկին պետնախարարը, անսպասելի էր համարել այդ որոշումը: 

Այս հաշմանդամը դարձավ Արցախի քաղաքական ճգնաժամի խորհրդանիշ՝ ընդգծելով տարածաշրջանի անորոշ ապագան: Այն նաև բարձրացրեց հարցեր Արցախի ինքնիշխանության և հայ ժողովրդի դիմակայության մասին աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների պայմաններում: 

Отставка Араика Арутюняна: Символ кризиса в Арцахе


31 августа 2023 года президент непризнанной Нагорно-Карабахской Республики (НКР) Араик Арутюнян объявил о своей отставке, которая официально состоялась 1 сентября. Это событие стало символом тяжёлого периода для Арцаха, вызванного блокадой Лачинского коридора и усугубляющимся гуманитарным кризисом. 

Арутюнян, избранный президентом в мае 2020 года, объяснил своё решение снижением общественного доверия и сложной геополитической обстановкой. «Перемены должны начаться с меня», — написал он на своей странице в Facebook, отметив, что решение было принято за два дня до объявления после консультаций с внутренними и внешними сторонами. Он также отправил в отставку главу правительства, что указывает на необходимость глубоких политических изменений. 

Отставка произошла на фоне последствий 44-дневной войны 2020 года, когда Азербайджан восстановил контроль над территориями вокруг Нагорного Карабаха. Многие в Армении и Арцахе обвиняли Арутюняна в военных неудачах. Политолог Акоп Бадалян отметил, что отставка могла стать первым шагом к выполнению требований Азербайджана, тогда как бывший госминистр Рубен Варданян назвал решение неожиданным. 

Отставка Арутюняна стала символом политического кризиса в Арцахе, подчёркивая неопределённое будущее региона и поднимая вопросы о его суверенитете и стойкости армянского народа в условиях геополитических изменений.[](https://www.bbc.com/russian/articles/c3gz1zgj922o)%5B%5D(https://www.dw.com/ru/nagornyj-karabah-otstavka-lidera-v-usloviah-krizisa/a-66688717)%5B%5D(https://rtvi.com/news/eto-bylo-neozhidannoe-reshenie-vardanyan-ob-otstavke-lidera-karabaha-arutyunyana/)

—
Resignation of Araik Harutyunyan: A Symbol of Crisis in Artsakh”


On August 31, 2023, Araik Harutyunyan, president of the unrecognized Nagorno-Karabakh Republic (Artsakh), announced his resignation, effective September 1. This event became a symbol of a challenging period for Artsakh, marked by the blockade of the Lachin Corridor and a deepening humanitarian crisis. 

Harutyunyan, elected president in May 2020, attributed his decision to a loss of public trust and the complex geopolitical situation. “Change must begin with me,” he wrote on his Facebook page, stating that the decision was made two days earlier after consultations with internal and external stakeholders. He also dismissed the head of government, signaling the need for profound political restructuring. 

The resignation followed the aftermath of the 44-day war in 2020, when Azerbaijan regained control over territories surrounding Nagorno-Karabakh. Many in Armenia and Artsakh held Harutyunyan accountable for military failures. Political analyst Hakob Badalyan suggested the resignation might be a step toward meeting Azerbaijan’s demands, while former state minister Ruben Vardanyan called the decision unexpected. 

Harutyunyan’s resignation became a symbol of the political crisis in Artsakh, highlighting the region’s uncertain future and raising questions about its sovereignty and the resilience of the Armenian people amid geopolitical shifts.[](https://www.bbc.com/russian/articles/c3gz1zgj922o)%5B%5D(https://www.dw.com/ru/nagornyj-karabah-otstavka-lidera-v-usloviah-krizisa/a-66688717)%5B%5D(https://rtvi.com/news/eto-bylo-neozhidannoe-reshenie-vardanyan-ob-otstavke-lidera-karabaha-arutyunyana/)

—

Բոյիկ Ասկյարե (Ասկյար Բոյիկի Բրոյան) ծնվել է 1941 թվականի օգոստոսի 31-ին Հայկական ԽՍՀ Ապարանի շրջանի Ղոնդախսազ (այժմ՝ Արագածի շրջանի Ռյա Թազա) գյուղում։ Հայաստանցի քուրդ բանաստեղծ, տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1985 թվականից։

Ծնվել է յեզդի ընտանիքում, 1966 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ագրոնոմիական ֆակուլտետը։ 1966-1968 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության մինիստրության հողագիտության և ագրոքիմիայի գիտահետազոտական ինստիտուտում՝ որպես ավագ հողագետ։ Այնուհետև սովորել է գյուղատնտեսության էկոնոմիկայի և կազմակերպման հայկական գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1975 թվականին պաշտպանել է «Աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործումը Հայաստանի գյուղատնտեսական ձեռնարկություններում» թեմայով դիսերտացիա և ստացել տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1968 թվականից աշխատել է նույն ինստիտուտում՝ սկզբում որպես կրտսեր, ապա ավագ գիտաշխատող, իսկ 1984 թվականից՝ բաժնի վարիչ։ Գրական գործունեությունն սկսել է 1960-ական թվականներին, երբ նրա առաջին բանաստեղծությունները տպագրվել են «Ռյա Թազա» թերթում։ Քրդերեն լույս են տեսել նրա «Շավիղ» (1966), «Սարի ծաղիկներ» (1975), «Տիրենջ» (1987), «Լի Չիյա» (1991), «Դուայա Սերե Սիբե» (1997) ժողովածուները, ինչպես նաև դրամատիկական երկեր, այդ թվում՝ «Սինջո կեչա խվե դիդե մեր» (1980) և «Մեմ ու Զին» (1989)։ Նա նաև գրել է հայերեն և ռուսերեն հոդվածներ՝ խորհրդային քրդական գրականության մասին։ Ներկայումս ապրում է Գերմանիայում։ Բոյիկ Ասկյարեի ստեղծագործությունները, որոնք արծարծում են հայրենիքի, բնության և ժողովրդի կյանքի թեմաներ, կարևոր ներդրում են քրդական և հայաստանյան գրականության մեջ։ 

—

**Русский** 

Курдский поэт и ученый, вдохновленный землей Армении

Бойик Аскяре (Аскяр Бойикович Броян) родился 31 августа 1941 года в селе Гондохсаз (позже — Ря Таза, Арагацский район) Араратской области Армянской ССР, СССР. Армянский курдский поэт, кандидат экономических наук, член Союза писателей СССР с 1985 года. Родился в езидской семье, в 1966 году окончил агрономический факультет Армянского сельскохозяйственного института. В 1966–1968 годах работал старшим почвоведом в НИИ почвоведения и агрохимии Министерства сельского хозяйства Армянской ССР. Затем учился в аспирантуре Армянского НИИ экономики и организации сельского хозяйства. В 1975 году защитил диссертацию на тему «Использование трудовых ресурсов в сельскохозяйственных предприятиях Армении» и получил степень кандидата экономических наук. С 1968 года работал в том же институте — сначала младшим, затем старшим научным сотрудником, а с 1984 года — заведующим отделом. Литературную деятельность начал в 1960-х годах, публикуя первые стихи в газете «Ря Таза». На курдском языке изданы его поэтические сборники «Шавиг» (1966), «Цветы гор» (1975), «Тирендж» (1987), «Ли Чия» (1991), «Дуая Сере Сибе» (1997), а также драматические произведения, включая «Синджо кеча хве диде мер» (1980) и «Мем и Зин» (1989). Также писал статьи на армянском и русском языках о советской курдской литературе. В настоящее время проживает в Германии. Творчество Бойика Аскяре, затрагивающее темы родины, природы и жизни народа, внесло значительный вклад в курдскую и армянскую литературу. 

—

**English** 

Kurdish Poet and Scholar Inspired by the Land of Armenia

Boyik Askyare (Askyar Boyiki Broyan) was born on August 31, 1941, in Ghondokhsaz village (later Rya Taza, Aragats District), Armenian SSR, USSR. An Armenian Kurdish poet, candidate of economic sciences, and member of the USSR Writers’ Union since 1985. Born into a Yazidi family, he graduated from the agronomy faculty of the Armenian Agricultural Institute in 1966. From 1966 to 1968, he worked as a senior soil scientist at the Research Institute of Soil Science and Agrochemistry under the Armenian SSR Ministry of Agriculture. He then pursued postgraduate studies at the Armenian Research Institute of Agricultural Economics and Organization. In 1975, he defended his dissertation on “The Use of Labor Resources in Armenia’s Agricultural Enterprises,” earning a candidate’s degree in economics. From 1968, he worked at the same institute, initially as a junior and later senior researcher, and from 1984 as head of a department. His literary career began in the 1960s with poems published in the *Rya Taza* newspaper. His Kurdish-language poetry collections include *Shavigh* (1966), *Mountain Flowers* (1975), *Tirendj* (1987), *Li Chiya* (1991), and *Duaya Sere Sibe* (1997), alongside dramatic works like *Sinjo Kecha Khve Dide Mer* (1980) and *Mem u Zin* (1989). He also wrote articles in Armenian and Russian on Soviet Kurdish literature. He currently resides in Germany. Boyik Askyare’s works, exploring themes of homeland, nature, and people’s lives, are a significant contribution to Kurdish and Armenian literature. 

—

Курдский (Kurmanji)

Helbestvan û Zanyarê Kurd, bi Axên Ermenîstanê ve Îlhamgirtî
Boyik Askyare (Askyar Boyikî Broyan) di 31ê Tebaxa 1941ê de li gundê Qondexsazê (paşê Rya Taze, navçeya Aragatsê) ya Komara Sovyetî ya Ermenîstanê ji dayik bûye. Helbestvanê kurd ê Ermenîstanê, berendamê zanistên aborî, ji sala 1985ê ve endamê Yekîtiya Nivîskarên Yekîtiya Sovyetê bû. Di malbateke êzdî de ji dayik bûye, di sala 1966an de beşa agronomiyê ya Enstîtûya Çandiniyê ya Ermenîstanê qedandiye. Di navbera salên 1966-1968an de li Enstîtûya Lêkolînên Zanistî ya Axnasî û Agrokîmyayê ya Wezareta Çandiniyê ya Komara Sovyetî ya Ermenîstanê wekî axnasê payebilind xebitîye. Piştre di aspîrantûraya Enstîtûya Lêkolînên Aborî û Rêxistinbûna Çandiniyê ya Ermenîstanê de xwendiye. Di sala 1975an de teza xwe ya bi navê “Bikaranîna Çavkaniyên Kedê li Karsaziyên Çandiniyê yên Ermenîstanê” parastiye û pileya berendamê zanistên aborî wergirtiye. Ji sala 1968an ve li heman enstîtûyê xebitîye, di destpêkê de wekî lêkolînerê piçûk, paşê wekî lêkolînerê payebilind, û ji sala 1984an ve wekî serokê beşa lêkolînê. Karê wî yê wêjeyî di salên 1960î de dest pê kiriye, dema ku helbestên wî yê yekem di rojnameya Rya Taze de hatine weşandin. Berhemên wî yên bi zimanê kurdî hene Şavî (1966), Gulên Çiyayî (1975), Tirenc (1987), Li Çiya (1991), û Duaya Serê Sibê (1997), herwiha berhemên dramatîk ên wekî Sînco Keça Xwe Dîde Mêr (1980) û Mem û Zîn (1989). Herwiha gotarên bi zimanên ermenî û rûsî li ser wêjeya kurdî ya Sovyetê nivîsîne. Niha li Almanyayê dijî. Berhemên Boyik Askyare, ku mijarên welat, xweza û jiyana gel vedikolin, tevkariyeke girîng di wêjeya kurdî û Ermenîstanê de ne.

**

2018 թ-ի օգոստոսի 30-ին  – մահացել է  Իոսիֆ Դավիդի Կոբզոնը –  իր ողջ կյանքի ընթացքում եղել է հայ ժողովրդի հավատարիմ բարեկամը, արժանացել է ՀՀ պետական մրցանակների

ծանոթ ու ընկերացել է բազմաթիվ հայ կոմպոզիտորների, մասնավորապես՝ Ալեքսանդր Դոլուխանյանի հետ, Միքայել Թարիվերդիև, Առնո Բաբաջանյան, Ալեքսեյ Եքիմյան, Գեորգի Մովսեսյան, Կոնստանտին Օրբելյան, Գեորգի Գարանյան և շատ ուրիշներ։  Սպիտակի երկրաշարժից հետո հայ ժողովրդի ողբերգությունը հոգեհարազատ է ընդունել, մարդասիրական օգնություն է հավաքել, երկար տարիներ երկրաշարժի տարելիցին եկել է Սպիտակ և համերգ տվել.

30 августа  года- скончался  Иосиф Давыдович Кобзон- На протяжении всей жизни Кобзон был верным другом армянского народа, был удостоен государственных наград Республики Армения, был знаком и дружил со многими композиторами-армянами, в частности, с Александром Долуханяном, Микаэлом Таривердиевым, Арно Бабаджаняном, Алексеем Экимяном, Георгием Мовсесяном, Константином  Орбеляном, Георгием Гараняном и многими другими. Очень близко к сердцу принял трагедию армянского народа  после Спитакского землетрясения-  собирал и направлял гуманитарную помощь , в течение многих лет в годовщину землетрясения приезжал в Спитак и выступал с концертом.

30/08/2018- died Joseph Davyd Kobzon was born – Throughout his life Kobzon was a true friend of the Armenian people, was awarded state awards of the Republic of Armenia, was acquainted and was friends with many Armenian composers, in particular, with Alexander Dolukhanyan, Mikael Tariverdiev, Arno Babajanyan, Alexey Ekimyan, Georgi Movsesyan, Konstantin Orbelyan, Georgi Garanyan and many others. He took the tragedy of the Armenian people after the Spitak earthquake very close to his heart – he collected and sent humanitarian aid, for many years on the anniversary of the earthquake he came to Spitak and gave a concert.

Բաբկեն Ադամի Քոլոզյանը մահացել է 1994 թվականի օգոստոսի 30-ին Երևանում։ Հայ նկարիչ, մանկավարժ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961), խեցեգործ Արմեն Քոլոզյանի հայրը։

Ծնվել է Երևանում, 1927 թվականին ավարտել է Երևանի Գեղարդ տեխնիկումը (դասատուներ՝ Ստեփան Աղաջանյան, Սեդրակ Առաքելյան), 1938 թվականին՝ Լենինգրադի գեղարվեստի ակադեմիայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտը (դասատուներ՝ Վ. Օրեշնիկով, Ա. Օսմյորկին)։ Շուրջ 50 տարի զբաղվել է մանկավարժությամբ՝ դասավանդելով Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում (1929-1932), Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում (1938-1945) և Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում (1945-1975, 1953-1973 թվականներին՝ ամբիոնի վարիչ)։ Ստեղծագործել է բնանկարներ, նատյուրմորտներ, դիմանկարներ, որոնցից են «Վաղ գարուն» (1946), «Խորանաշատ» (1962), «Սաղմոսավանք» (1974), «Կարմիր սար» (1977), «Մրգեր և տաքդեղ» (1961), «Վարդագույն նատյուրմորտ» (1968), «Գայանե Քոլոզյան» (1968)։ Նրա աշխատանքները պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Հայաստանի պատմության թանգարանում, Արվեստի ու գրականության թանգարանում, Մոսկվայի Արևելքի ժողովուրդների արվեստի պետական թանգարանում և մասնավոր հավաքածուներում։ Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1948, 1959, 1966)։ Քոլոզյանի արվեստը, որը համատեղում է հայկական բնանկարչության ավանդույթները և ռուսական գեղանկարչական դպրոցի ազդեցությունը, նշանակալի ներդրում է հայ կերպարվեստում։ 

—

**Русский** 

Преданный армянской пейзажной живописи и педагогике /

Бабкен Адамович Колозян скончался 30 августа 1994 года в Ереване. Армянский художник, педагог, заслуженный деятель искусств Армянской ССР (1961), отец керамиста Армена Колозяна. Родился в Ереване, в 1927 году окончил Ереванский художественный техникум (преподаватели: Степан Агаджанян, Седрак Аракелян), в 1938 году — Институт живописи, скульптуры и архитектуры Ленинградской академии художеств (преподаватели: В. Орешников, А. Осмёркин). Около 50 лет занимался педагогической деятельностью, преподавая в Ереванском политехническом институте (1929–1932), Ереванском художественном училище (1938–1945) и Ереванском художественно-театральном институте (1945–1975, в 1953–1973 годах — заведующий кафедрой). Создавал пейзажи, натюрморты, портреты, среди которых «Ранняя весна» (1946), «Хоранашат» (1962), «Сaghмосаванк» (1974), «Красная гора» (1977), «Фрукты и самовар» (1961), «Розовый натюрморт» (1968), «Гаяне Колозян» (1968). Его работы хранятся в Национальной галерее Армении, Музее истории Армении, Музее искусства и литературы, Государственном музее искусства народов Востока в Москве и частных коллекциях. Персональные выставки проходили в Ереване (1948, 1959, 1966). Искусство Колозяна, сочетающее традиции армянской пейзажной живописи и влияние русской художественной школы, внесло значительный вклад в армянское изобразительное искусство. 

—

**English** 

Devoted to Armenian Landscape Painting and Education

Babken Adami Kolozyan passed away on August 30, 1994, in Yerevan. An Armenian artist, educator, and Honored Art Worker of the Armenian SSR (1961), he was the father of ceramist Armen Kolozyan. Born in Yerevan, he graduated from the Yerevan Geghard Art College in 1927 (teachers: Stepan Aghajanyan, Sedrak Arakelyan) and the Leningrad Academy of Arts’ Institute of Painting, Sculpture, and Architecture in 1938 (teachers: V. Oreshnikov, A. Osmerkin). For nearly 50 years, he engaged in teaching, working at the Yerevan Polytechnic Institute (1929–1932), Yerevan Art School (1938–1945), and Yerevan Art and Theater Institute (1945–1975, chair of the department from 1953–1973). He created landscapes, still lifes, and portraits, including *Early Spring* (1946), *Khoranashat* (1962), *Saghmosavank* (1974), *Red Mountain* (1977), *Fruits and Samovar* (1961), *Pink Still Life* (1968), and *Gayane Kolozyan* (1968). His works are housed in the National Gallery of Armenia, the History Museum of Armenia, the Museum of Art and Literature, the State Museum of Oriental Art in Moscow, and private collections. He held solo exhibitions in Yerevan (1948, 1959, 1966). Kolozyan’s art, blending Armenian landscape traditions with the influence of the Russian art school, made a significant contribution to Armenian visual arts. 

—

Լևոն Ադյանը ծնվել է 1940 թվականի օգոստոսի 30-ին Չլդրան գյուղում, Մարտակերտի շրջան, ԼՂԻՄ, ԽՍՀՄ։ Հայ արձակագիր, թարգմանիչ, հրապարակախոս և հասարակական գործիչ, ԽՍՀՄ, Ռուսաստանի Դաշնության, Հայաստանի, Ամերիկայի հայ գրողների և ԼՂՀ գրողների միությունների անդամ։

Ավարտել է Առաջաձոր գյուղի միջնակարգ դպրոցը, աշխատել է Սումգայիթի խողովակագլանման գործարանում։ Սովորել է Ադրբեջանի Վ. Ի. Լենինի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի պատմաբանասիրական ֆակուլտետում և Երևանի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժնում։ 1964 թվականից 25 տարի աշխատել է Բաքվի «Գրական Ադրբեջան» հանդեսում՝ սկզբում որպես արձակի բաժնի վարիչ, 1977 թվականից՝ բաժինների վարիչ, 1979-1981 թվականներին՝ գլխավոր խմբագրի պաշտոնակատար։ Եղել է «Արմյանսկի վեստնիկ» թերթի գլխավոր խմբագիր և Պյատիգորսկի հայկական համայնքի նախագահի տեղակալ։ Հեղինակ է ավելի քան 30 արձակ գրքերի, որոնք լույս են տեսել հայերեն, ադրբեջաներեն և այլ լեզուներով, ներառյալ «Ձորով մի գետ է հոսում» (1977), «Լեռների մարդը» (1981), «Հավերժական վերադարձ» (1984)։ Թարգմանել է ադրբեջաներեն և ռուսերեն գրքեր, այդ թվում՝ Միրզա Իբրահիմովի, Ջաֆար Ջաբարլիի և Էլչինի ստեղծագործությունները։ 1990 թվականի Բաքվի հայոց եղեռնից հետո տարագրվել է Ռուսաստան՝ ապրելով Լենինգրադում, Պյատիգորսկում, Սոչիում և Սանկտ Պետերբուրգում։ Նրա ստեղծագործությունները, որոնք արծարծում են հայրենիքի, կորստի և վերադարձի թեմաներ, կարևոր տեղ են գրավում հայ գրականության մեջ։ 

—

**Русский** 

Армянский писатель: Темы изгнания и возвращения

Левон (Лаврентий) Осканович Адиян родился 30 августа 1940 года в селе Члдран, Мартакертский район, НКАО, СССР. Армянский прозаик, переводчик, публицист и общественный деятель, член Союзов писателей СССР, Российской Федерации, Армении, Америки и НКР. Окончил среднюю школу в селе Арачадзор, работал оператором кислородного цеха на Сумгаитском трубопрокатном заводе. Учился на историко-филологическом факультете Азербайджанского государственного педагогического института имени В. И. Ленина и на отделении журналистики филологического факультета Ереванского государственного университета. С ноября 1964 года около 25 лет работал в журнале «Литературный Азербайджан» в Баку: сначала заведующим отделом прозы, с 1977 года — заведующим отделами, в 1979–1981 годах — исполняющим обязанности главного редактора. Был постоянным членом редакционной коллегии журнала, членом редакционного совета Государственного комитета по печати Азербайджанской ССР, главным редактором газеты «Армянский вестник» и заместителем председателя армянской общины Пятигорска. Автор более 30 книг прозы, включая переводы, опубликованных на армянском, азербайджанском и других языках, среди которых «Река течет по ущелью» (1977), «Человек гор» (1981), «Вечное возвращение» (1984). Переводил произведения азербайджанских и русских авторов, включая Мирзу Ибрагимова, Джафара Джаббарлы и Эльчина. После погромов армян в Баку в 1990 году эмигрировал в Россию, жил в Ленинграде, Пятигорске, Сочи и Санкт-Петербурге. Его произведения, затрагивающие темы родины, утраты и возвращения, занимают важное место в армянской литературе. 

—

**English** 

Armenian Writer: Themes of Exile and Return

Levon (Lavrentiy) Voskani Adyan was born on August 30, 1940, in Chldran village, Martakert District, NKAO, USSR. An Armenian prose writer, translator, publicist, and public figure, he was a member of the Writers’ Unions of the USSR, the Russian Federation, Armenia, the Armenian Writers of America, and the NKR. He graduated from a secondary school in Arachadzor village and worked as an oxygen plant operator at the Sumgait Pipe Rolling Plant. He studied at the Faculty of History and Philology at Azerbaijan’s V. I. Lenin State Pedagogical Institute and the Journalism Department of the Yerevan State University’s Faculty of Philology. For about 25 years, starting in November 1964, he worked at the *Literary Azerbaijan* journal in Baku, initially as head of the prose department, from 1977 as head of departments, and in 1979–1981 as acting editor-in-chief. He was a permanent member of the journal’s editorial board, a member of the Azerbaijan SSR Press Committee’s editorial council, editor-in-chief of the *Armenian Herald* newspaper, and deputy chairman of the Armenian community in Pyatigorsk. He authored over 30 prose books, including translations, published in Armenian, Azerbaijani, and other languages, such as *A River Flows Through the Gorge* (1977), *The Man of the Mountains* (1981), and *Eternal Return* (1984). He translated works by Azerbaijani and Russian authors, including Mirza Ibrahimov, Jafar Jabbarly, and Elchin. Following the 1990 anti-Armenian pogroms in Baku, he emigrated to Russia, living in Leningrad, Pyatigorsk, Sochi, and St. Petersburg. His works, exploring themes of homeland, loss, and return, hold a significant place in Armenian literature. 

—