Պատմական Հայաստան – Историческая Армения – Historical Armenia

Հին աշխարհ մթա 1300 թ.- Ancient world bce 1300- Древний Мир , 1300 год д.н.э.gif

հին աշխարհ մթա 1000 թ.- Ancient world bce 1000- Древний Мир , 1000 год д.н.э.gif

Հին աշխարհ մթա 625 թ.- Ancient world bce 625- Древний Мир , 625 год д.н.э.gif

Հին աշխարհ մթա 600 թ.- Ancient world bce 600- Древний Мир , 600 год д.н.э

Պատմական Հայաստանը Աշխարհի քարտեզում – Историческая Армения на карте мира – Historical Armenia on the World Map

Պատմական Սյունիք

Ստորև ներկայացնում եմ Շաղաթ տեղանվան ամբողջական կառուցվածքային բացատրությունը՝

լեզվաբանական, աշխարհագրական, հնագիտական և գաղափարական շերտերով։

Լեզվաբանական արմատ

Շաղաթ = Շաղ + Աթ

Շաղ

Հին հայերենում՝

շաղել, շաղախ, շաղ տալ, ցանել, տարածել

Իմաստային դաշտ․

սփռում

տարածում

հոսք

պտղաբերություն

կյանքի փոխանցում

Աթ / Ատ

Հնագույն հայերենում և նախահայկական շերտերում՝

Արմատ Իմաստ

Ատ / Աթ հող, հիմք, տարածք

Ատյան ժողով, կենտրոն

Ատոմ հիմնական միավոր

Ատյանք նստավայր

Աթ = տարածք / հող / հիմք

Միասին

Շաղ + Աթ → «Կյանք տարածող հող», «սփռման տարածք», «բերրի հողային գոտի»

. Բնագրական–աշխարհագրական կոդ

Շաղաթ անունը երբեք չի տրվում պատահական վայրի։

Այն բնորոշ է՝

ջրառատ հողերին

բերրի հովիտներին

գետերի մոտակայքին

սփռվող հարթություններին

Այսպիսի վայրերը հին Հայաստանում ընկալվում էին որպես

կենսական էներգիայի հանգույցներ։

Միթոլոգիական շերտ

Հին հայոց աշխարհընկալման մեջ

շաղել = աստվածային պարգև տարածել

Աստվածները «շաղում էին» անձրև, սերմ, կյանք։

Ուստի Շաղաթ-ը եղել է՝

բերրիության, նոր կյանքի, վերածննդի կենտրոն։

Քաղաքակրթական գործառույթ

Շաղաթ տիպի բնակավայրերը սովորաբար ծառայել են որպես՝

գյուղատնտեսական կենտրոն

սերմի տարածման հանգույց

ճանապարհային հանգույց

բնակչության վերարտադրության օջախ

Պատմական ակնարկ (Արշամակերտ)

Պատմականորեն այս բնակավայրը հայտնի է եղել որպես Ադամակերտ և հանդիսացել է Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Աղբակ գավառի կենտրոնը։

Արծրունիների տոհմ: Ադամակերտը եղել է Արծրունյաց տոհմի հնագույն նստավայրերից և ռազմավարական կարևոր բերդաքաղաք։

Մշակութային ժառանգություն: Շրջանի ամենահայտնի հուշարձանը Սուրբ Բարդուղիմեոս վանքն է (կառուցված 13-րդ դարում), որն ըստ ավանդության հիմնվել է Բարդուղիմեոս առաքյալի նահատակության վայրում։ Այն ժամանակին եղել է հայկական հոգևոր կարևորագույն կենտրոններից մեկը։

Պատմական Հայաստանը ըստ Բրիտանիկա հանրագիտարանի – Историческая Армения согласно Британской энциклопедии -Historical Armenia according to the Encyclopedia Britannica

Պատմական Հայաստանը ըստ Բրիտանիկա հանրագիտարանի – Историческая Армения согласно Британской энциклопедии -Historical Armenia according to the Encyclopedia Britannica