Կիլիկիա Киликия Cilicia

Կիլիկիա Киликия Cilicia

Կիլիկիա Киликия Cilicia

Կիլիկյան հայկական թագավորությունը (1080 – 1375, դաշտային Կիլիկիա – մինչև 1515) – թուրքիայի օկուպացիայի տակ:

Կիլիկյան Հայաստան. Միջնադարյան հայկական պետականության փառահեղ էջը

Ներածություն

Կիլիկյան Հայաստանը (Կիլիկիո Հայոց Թագավորություն) միջնադարյան Արևելքի և Միջերկրածովյան տարածաշրջանի ամենահզոր, ռազմավարական և մշակութային առանցքային պետություններից մեկն էր: Գտնվելով Միջերկրական ծովի հյուսիս-արևելյան ափին՝ Կիլիկիան դարձավ հայկական պետականության, դիվանագիտության, ծովային առևտրի և մշակութային վերածննդի հզոր կենտրոն Հայկական լեռնաշխարհի սահմաններից դուրս:

Պատմական ակնարկ և Ռուբինյանների դինաստիան

Բագրատունյաց թագավորության անկումից հետո՝ 11-րդ դարի երկրորդ կեսին, հայ բնակչությունը մասսայական արտագաղթեց դեպի Կիլիկիա: 1080 թվականին Ռուբեն A իշխանը հիմնադրեց Ռուբինյանների իշխանությունը, որը դարձավ ապագա հզոր թագավորության հիմքը:

• Լևոն Բ (Լևոն Մեծագործ, 1198–1219 թթ.). 1198 թվականի հունվարի 6-ին Տարսոն քաղաքում Լևոն Բ-ն օծվեց ամենայն Հայոց թագավոր: Նրա գահակալությամբ Կիլիկյան Հայաստանը հասավ իր ռազմաքաղաքական և տնտեսական գագաթնակետին:
• Հեթումյաններ և Լուսինյաններ. Հետագա դարերում երկիրը ղեկավարեցին Հեթումյանների և Լուսինյանների դինաստիաները՝ պահպանելով պետականության հիմքերը բարդ աշխարհաքաղաքական պայմաններում:

Աշխարհագրություն, ռազմավարական դիրք և ամրոցաշինություն

Կիլիկիան բաժանված էր երկու հիմնական մասի՝ Լեռնային Կիլիկիա (Ռուբինյանների հենարանը) և Դաշտային Կիլիկիա (հարուստ գյուղատնտեսական և առևտրային շրջան): Կիլիկյան հայերը հայտնի էին իրենց անառիկ ամրոցներով և military ճարտարապետությամբ.

• Սիս (Մայրաքաղաք) – Քաղաքական և մշակութային, ինչպես նաև կաթողիկոսական աթոռանիստ կենտրոն:
• Անարզաբա, Վահկա, Լամբրոն, Կանթառա, Կոռիկոս – Ռազմավարական նշանակություն ունեցող ամրոցներ:

Մշակույթ, մանրանկարչություն և գրչություն

Կիլիկյան Հայաստանը հայտնի է իր բարձր զարգացած մշակույթով: Հռոմկլայի, Սսի և Դրազարկի գրչության կենտրոններում ձևավորվեց կիլիկյան մանրանկարչության դպրոցը: Այստեղ ստեղծագործել են հայկական մանրանկարչության հանճարները, ինչպիսին է Թորոս Ռոսլինը: Կիլիկիայում մեծ զարգացում ապրեցին նաև իրավագիտությունը (Մխիթար Գոշ, Սմբատ Սպարապետ), բժշկությունը և պատմագրությունը:

Դիվանագիտություն և միջազգային առևտուր

Կիլիկիան ակտիվ դիվանագիտական և առևտրային հարաբերություններ ուներ Եվրոպայի (Վենետիկ, Ջենովա, Խաչակիրների պետություններ), Բյուզանդիայի, ինչպես նաև Մոնղոլական կայսրության հետ: Այաս նավահանգիստը դարձավ Արևելքի և Արևմուտքի միջև միջազգային ծովային առևտրի խոշորագույն հանգույցներից մեկը:

Թագավորության անկումը

14-րդ դարի երկրորդ կեսին, Եգիպտոսի Մամլուքների սուլթանության անընդհատ հարձակումների հետևանքով, թագավորությունը թուլացավ: 1375 թվականին Մամլուքները գրավեցին Սիսը, և վերջին թագավոր Լևոն Զ Լուսինյանը գերի ընկավ, ինչով ավարտվեց Կիլիկյան Հայկական Թագավորության պատմությունը:

Киликийское Армянское царство (1080 — 1375, равнинная Киликия — до 1515. ) – под оккупацией турции !

Киликийская Армения: Великая эпоха средневековой армянской государственности

Введение

Киликийское Армянское Государство (Киликийское Армянское Королевство) — одно из наиболее могущественных, стратегически важных и культурно развитых государств средневекового Ближнего Востока и Средиземноморья. Расположенная на северо-восточном побережье Средиземного моря, Киликия стала центром армянского суверенитета, дипломатии, морской торговли и просвещения за пределами Армянского нагорья.

Исторический очерк и династия Рубенидов

После падения Царства Багратидов во второй половине XI века начался массовый исход армянского населения в Киликию. В 1080 году князь Рубен I основал династию Рубенидов, заложив основы будущего государства.

• Левон II (Левон Великий, 1198–1219 гг.): 6 января 1198 года в Тарсе Левон II был коронован как Царь всей Армении. При его правлении Киликийская Армения достигла вершины своего политического, военного и экономического расцвета.
• Хетумиды и Лузиньяны: В последующие века государством правили династии Хетумидов и Лузиньянов, сохраняя традицию армянской государственности в сложнейших геополитических условиях.

География, стратегическое значение и крепости

Киликия делилась на Горную Киликию (оплот династии) и Равнинную Киликию (плодородный сельскохозяйственный и торговый регион). Киликийские армяне прославились строением мощных неприступных крепостей:

• Сис (Столица) — политический, культурный и духовный центр (резиденция Католикоса).
• Аназарб, Вахка, Ламброн, Кантар, Корикос — ключевые оборонительные твердыни.

Культура, миниатюра и просвещение

Киликийская Армения славилась высокоразвитой культурой. В скрипториях Ромклы, Сиса и Дразарка расцвела киликийская школа миниатюры. Здесь творил величайший мастер армянской миниатюры Торос Рослин. Высокого уровня достигли юриспруденция (Мхитар Гош, Смбат Спарапет), медицина и историография.

Дипломатия и международная торговля

Киликия вела активную внешнюю политику, поддерживая связи с европейскими государствами (Венеция, Генуя, государства крестоносцев), Византией и Монгольской империей. Порт Аяс стал одним из важнейших центров трансконтинентальной морской торговли между Востоком и Западом.

Падение Киликийского Царства

Во второй половине XIV века, под непрерывным натиском Египетского Мамлюкского султаната, государство ослабло. В 1375 году мамлюки захватили столицу Сис. Последний царь Левон VI Лузиньян был взят в плен, что ознаменовало конец Киликийского Армянского Царства.

Cilician Armenian Kingdom (1080 – 1375, plain Cilicia – until 1515) – under the occupation of turkey!

Cilician Armenia: A Glorious Chapter of Medieval Armenian Statehood

Introduction

The Armenian Kingdom of Cilicia (also known as Cilician Armenia or Lesser Armenia) was one of the most prominent, strategically vital, and culturally vibrant states in the medieval Near East and Mediterranean world. Situated along the northeastern shores of the Mediterranean Sea, Cilicia became a powerhouse of Armenian sovereignty, diplomacy, maritime trade, and cultural renaissance outside the traditional Armenian Highlands.

Historical Overview and the Rubenid Dynasty

Following the decline of the Bagratid Kingdom of Armenia in the late 11th century, a significant migration of Armenians settled in Cilicia. In 1080, Prince Ruben I founded the Rubenid dynasty, laying the groundwork for a sovereign principality that would later become a kingdom.

• Levon II (Levon the Magnificent, r. 1198–1219): On January 6, 1198, Levon was crowned in Tarsus as the King of all Armenia. Under his rule, Cilician Armenia reached its political, military, and economic zenith.
• Hetoumids and Lusignans: Subsequent eras saw the reign of the Hetoumid and Lusignan dynasties, navigating complex regional geopolitics while preserving state continuity.

Geography, Strategy, and Fortifications

Cilicia was naturally divided into Mountainous Cilicia (Rugged Cilicia) and Flat Cilicia (Cilicia Campestris). The Armenians of Cilicia were renowned for their sophisticated military architecture and impregnable strongholds:

• Sis (The Capital) — The political, cultural, and spiritual seat (Residence of the Catholicos).
• Anazarbus, Vahka, Lampron, Korikos, and Kantara — Strategic fortresses safeguarding trade and borders.

Cultural Renaissance and Illuminated Manuscripts

Cilician Armenia developed a rich intellectual and artistic tradition. Scriptoriums in Romkla, Sis, and Drazark nurtured the famous Cilician school of manuscript illumination, led by the master artist Toros Roslin. Notable advancements were also made in jurisprudence (Mkhitar Gosh, Smbat the Constable), medicine, and historiography.

Diplomacy and International Trade

Cilicia maintained active diplomatic and economic relations with European maritime republics (Venice, Genoa), the Crusader States, the Byzantine Empire, and the Mongol Empire. The port city of Ayas emerged as a key global hub for East-West maritime commerce along the Silk Road networks.

Fall of the Kingdom

During the mid-to-late 14th century, relentless invasions by the Mamluk Sultanate of Egypt weakened the realm. In 1375, Mamluk forces captured Sis, and the last monarch, King Levon VI of the Lusignan dynasty, was taken captive, bringing an end to the sovereign Armenian Kingdom of Cilicia.

Киликийское Армянское царство (1080 — 1375) — армянское феодальное княжество, а затем царство, существовавшее в Киликии с 1080 до 1375, равнинная Киликия — до 1515. 1080 год. Основание династией Рубенидов Киликийского армянского государства.1375 год. 1375 год. Падение Киликийского армянского царства, от нашествия египетских мамелюков.

Cilician Armenian Kingdom (1080 – 1375) – an Armenian feudal principality, and then the kingdom that existed in Cilicia from 1080 to 1375, plain Cilicia – until 1515.1080. The founding of the Cilician Armenian state by the Rubenid dynasty. 1375. 1375 year. The fall of the Cilician Armenian kingdom, from the invasion of the Egyptian Mamelukes.

Կիլիկյան հայկական թագավորություն (1080 – 1375) – հայկական ֆեոդալական իշխանություն, այնուհետև թագավորություն, որը գոյություն ուներ Կիլիկիայում 1080-ից 1375 թվականներին, դաշտային Կիլիկիա `մինչև 1515 թիվ : Ռուբենյաների տոհմի կողմից Կիլիկյան հայկական պետության հիմնադրումը 1080 թվականները:Կիլիկյան հայկական թագավորության անկում, եգիպտական ​​մամելլուկների արշավանքից 1375 թ: