Գուսան Աշոտը (Աշոտ Հայրապետի Դադալյան) ՝ մահացել է 1989 թվականի հունվարի 28-ին  Երևանում հայ ժողովրդի սիրված գուսան, երաժիշտ, բանաստեղծ և երգիչ, ով դարձավ հայկական մշակույթի խորհրդանիշ:

Նրա կյանքը նման էր մի գեղեցիկ մեղեդու՝ լի դժվարություններով, սակայն նաև անսահման ստեղծագործական ոգով: Վաղ տարիքում կորցնելով մորը՝ Աշոտը ստիպված էր աշխատել որպես հովիվ, բայց նրա սիրտը միշտ ձգվում էր դեպի երաժշտությունն ու բանաստեղծությունը: 1921 թվականին նա կարճ ժամանակով տեղափոխվեց Բաքու, սակայն շուտով վերադարձավ հայրենի Գորիս՝ իր արմատներին: 1948 թվականին նա հաստատվեց Երևանում, որտեղ ծաղկեց նրա ստեղծագործական կարիերան:

Գուսան Աշոտը հայ գուսանական արվեստի վառ ներկայացուցիչ էր, ով շարունակեց Սայաթ-Նովայի, Ջիվանիի և Շերամի ավանդույթները: Նա ստեղծեց ավելի քան 500 երգ, որոնք ներառում էին սիրային բալլադներ, հայրենասիրական հիմներ և ժողովրդական մեղեդիներ: Նրա երգերը կատարում էին հայկական երաժշտության մեծեր՝ Շարա Տալյան, Ռուբեն Մաթևոսյան, Օֆելյա Համբարձումյան և ուրիշներ: Նրա «Ծովաստղիկ» երգը, կատարված Ֆլորա Մարտիրոսյանի կողմից, 1978 թվականին Համբուրգի միջազգային փառատոնում հաղթանակ տարավ և 15 տարի շարունակ Հայաստանում համարվում էր տարվա լավագույն երգ:

Աշոտը ոչ միայն երգեր էր գրում, այլև բանաստեղծություններ, որոնք հրատարակվեցին մի քանի ժողովածուներում: Նրա ստեղծագործությունները խորապես արտացոլում էին հայ ժողովրդի կյանքը, սերը, բնությունը և պայքարը: Իր կյանքի ընթացքում նա արժանացավ բազմաթիվ պարգևների, այդ թվում՝ Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչման (1967): 2005 թվականին Գորիսում նրա պատվին հուշարձան կանգնեցվեց, որը մինչ օրս մնում է նրա ժառանգության խորհրդանիշ:

Գուսան Աշոտը մահացավ 1989 թվականի հունվարի 28-ին Երևանում, բայց նրա երգերն ու բանաստեղծությունները շարունակում են ապրել հայ ժողովրդի սրտերում՝ ոգեշնչելով նոր սերունդներին: Նա մնաց որպես հայկական հոգու ճիչ, որի մեղեդիները հնչում են հավերժ:

---

Голос Души Армении

Ашот Айрапетович Дадалян (Гусан Ашот) скончался 28 января 1989 года в Ереване — легендарный армянский гусан, певец, музыкант и поэт, чьё творчество стало неотъемлемой частью армянской культуры. Его жизнь была подобна яркой мелодии, полной испытаний, но озарённой неиссякаемой страстью к искусству. Потеряв мать в раннем возрасте, Ашот был вынужден работать пастухом, однако его душа всегда стремилась к музыке и поэзии. В 1921 году он ненадолго переехал в Баку, но вскоре вернулся в родной Горис, к своим корням. В 1948 году Ашот обосновался в Ереване, где его талант раскрылся в полной мере.

Гусан Ашот продолжил традиции великих армянских ашугов, таких как Саят-Нова, Дживани и Шерам. Он создал более 500 песен, от лирических баллад до патриотических гимнов, которые исполняли звёзды армянской сцены — Шара Талян, Рубен Матевосян, Офелия Амбарцумян и многие другие. Его песня «Цовастгик» в исполнении Флоры Мартиросян завоевала первое место на международном фестивале в Гамбурге в 1978 году и на протяжении 15 лет считалась лучшей песней года в Армении.

Ашот не только сочинял музыку, но и писал стихи, опубликованные в нескольких сборниках. Его произведения глубоко отражали жизнь армянского народа, любовь, природу и борьбу. За свою карьеру он получил множество наград, включая звание Народного артиста Армянской ССР (1967). В 2005 году в Горисе был установлен памятник в его честь, который стал символом его бессмертного наследия.

Гусан Ашот ушёл из жизни 28 января 1989 года в Ереване, но его песни и стихи продолжают жить, вдохновляя новые поколения. Его творчество — это голос армянской души, мелодии которой звучат вечно.

---

Gusan Ashot: The Voice of Armenia’s Soul

Ashot Hayrapeti Dadalyan died  on January 28 1989 in Yerevan — a legendary Armenian gusan, singer, musician, and poet whose work became a cornerstone of Armenian culture. His life was like a vibrant melody, filled with challenges yet illuminated by an unquenchable passion for art. Losing his mother at a young age, Ashot was forced to work as a shepherd, but his heart always gravitated toward music and poetry. In 1921, he briefly moved to Baku but soon returned to his native Goris, to his roots. In 1948, he settled in Yerevan, where his creative career flourished.

Gusan Ashot carried forward the traditions of great Armenian ashugs like Sayat-Nova, Djivani, and Sheram. He composed over 500 songs, ranging from lyrical ballads to patriotic anthems, performed by Armenia’s finest artists, including Shara Talyan, Ruben Matevosyan, and Ofelia Hambardzumyan. His song “Tsovastghik,” performed by Flora Martirosyan, won first place at an international festival in Hamburg in 1978 and was considered Armenia’s song of the year for 15 consecutive years.

Beyond music, Ashot wrote poetry, published in several collections, deeply reflecting the life, love, nature, and struggles of the Armenian people. Throughout his career, he received numerous accolades, including the title of People’s Artist of the Armenian SSR (1967). In 2005, a monument was erected in his honor in Goris, standing as a testament to his enduring legacy.

Gusan Ashot passed away on January 28, 1989, in Yerevan, but his songs and poems continue to resonate, inspiring new generations. His work remains the eternal voice of Armenia’s soul, with melodies that echo through time.

1946  թ-ի հունվարի 25-ին  Մոսկվայում- ծնվել է  Վյաչեսլավ  Դոբրինինը ( Վյաչեսլավ Գալուստի Անտոնով)-  ռուսալեզու էստրադայի հայկական արմատներով երգիչ, երգահան և դերասան։

Հոր կողմից հայ է։ Երևանում փորձել է հոր հետ հանդիպել, սակայն հանդիպումը չի կայացել։ Ներկա է եղել միայն թաղմանը։ Բազմիցս եղել է Հայաստանում, համերգներ է տվել Երևանում` 1968 թվականին՝ ռոք-փառատոնում, և 1997 թվականին՝ մենահամերգ Մարզահամերգային համալիրում։

25 января 1946 года в Москве родился Вячеслав Григорий Добрынин (Вячеслав Галусти Антонов) — российский эстрадный певец, автор песен и актер с армянскими корнями. По отцовской линии он армянин.  Он пытался встретиться с отцом в Ереване, но встреча не состоялась.  Он присутствовал только на похоронах.  Он неоднократно бывал в Армении, давал концерты в Ереване в 1968 году на рок-фестивале, а в 1997 году с сольным концертом в Спортивно-концертном комплексе.

On January 25, 1946 , Vyacheslav Grigory Dobrynin (Vyacheslav Galusti Antonov) was born in Moscow – a Russian pop singer, songwriter and actor with Armenian roots. He is Armenian on his father’s side.  He tried to meet his father in Yerevan, but the meeting did not take place.  He was present only at the funeral.  He has been to Armenia many times, gave concerts in Yerevan in 1968 at a rock festival, and in 1997 at a solo concert at the Sports Concert Complex.

Մարտին (Մարտիրոս) Սարգսի Մազմանյանը ծնվել է 1899 թվականի դեկտեմբերի 24-ին (հունվարի 5, 1900՝ նոր ոճով) Թիֆլիսում՝ հայ խորհրդային կոմպոզիտոր, խմբավար, մանկավարժ, երաժշտական-հասարակական գործիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1965)։

Նա իր ողջ կյանքը նվիրել է հայկական երաժշտական մշակույթի զարգացմանը՝ դառնալով խմբերգային արվեստի, մանկական երաժշտության և երաժշտական կրթության խոշորագույն դեմքերից մեկը։

1921 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ 1922–1924 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում (հոբոյ և խմբավարություն), 1926–1930 թվականներին՝ Թիֆլիսի կոնսերվատորիայում (կոմպոզիցիա՝ Սարգիս Բարխուդարյանի մոտ), իսկ 1930-ին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան։

Մազմանյանը հիմնադիրներից էր Հայաստանի երաժշտական ընկերության, երկար տարիներ եղել է ընկերության նախագահի տեղակալը։ Հայաստանի տարբեր քաղաքներում, Թբիլիսիում և Մոսկվայում հիմնել և ղեկավարել է երգչախմբեր։ 1950–1954 թվականներին եղել է Հայֆիլհարմոնիայի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար, 1954–1962 թվականներին՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի տնօրեն, 1961–1977 թվականներին Երևանի պետական կոնսերվատորիայում դասավանդել է խմբավարություն։

Նրա ստեղծագործությունները ներառում են մանկական օպերա «Ճուտիկ», սիմֆոնիկ գործեր («Մամե և Աշե», «Հաղթանակի պոեմ»), կամերային գործիքային երկեր, խմբերգեր, ռոմանսներ, երգեր և բազմաթիվ ստեղծագործություններ մանուկների համար։ Նրա գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայկական խմբերգային ավանդույթների պահպանմանը և զարգացմանը։

Մարտին Մազմանյանը մնաց Թիֆլիսից Երևան տանող երաժշտության կամուրջը՝ իր ստեղծագործություններով, խմբավարական գործունեությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական երաժշտության խորքերով և մանկական երաժշտության գեղեցկությամբ։



**Русский** 

легенда детской музыки и хорового искусства
Мартин Мазманян родился 24 декабря 1899 года (5 января 1900 по новому стилю) в Тифлисе — армянский советский композитор, хормейстер, педагог, музыкально-общественный деятель, народный артист АрмССР (1965). 

В 1921 году окончил Тифлисскую Нерсисяновскую школу. В 1922–1924 годах учился в Московской консерватории (гобой и хоровое дирижирование), в 1926–1930 годах — в Тифлисской консерватории (композиция у Саркиса Бархударяна), в 1930 году окончил Ереванскую государственную консерваторию. 

Мазманян был одним из основателей Армянского музыкального общества и многие годы занимал пост заместителя председателя. В городах Армении, Тбилиси и Москве основывал и руководил хорами. В 1950–1954 годах — директор и художественный руководитель Армфилармонии, в 1954–1962 годах — директор Музыкального училища имени Романоса Меликяна, в 1961–1977 годах преподавал хоровое дирижирование в Ереванской государственной консерватории. 

Его творчество включает детскую оперу «Цыплёнок», симфонические произведения («Маме и Аше», «Поэма победы»), камерные инструментальные работы, хоры, романсы, песни и множество сочинений для детей. Его деятельность сыграла огромную роль в сохранении и развитии армянских хоровых традиций. 

Мартин Мазманян остался мостом музыки от Тифлиса до Еревана — своими сочинениями, хоровой деятельностью и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской музыки и красотой детского музыкального творчества.



**English** 

Legend of Children’s Music and Choral Art
Martin Mazmanyan was born on December 24, 1899 (January 5, 1900, new style) in Tiflis — Armenian Soviet composer, choral conductor, pedagogue, musical and public figure, People’s Artist of the Armenian SSR (1965). 

In 1921 he graduated from the Nersisyan School in Tiflis. From 1922 to 1924 studied at the Moscow Conservatory (oboe and choral conducting), from 1926 to 1930 — at the Tiflis Conservatory (composition with Sarkis Barkhudaryan), and in 1930 graduated from the Yerevan State Conservatory. 

Mazmanyan was one of the founders of the Armenian Musical Society and for many years served as deputy chairman. In various cities of Armenia, Tbilisi and Moscow he founded and led choirs. From 1950 to 1954 — director and artistic director of Armphilharmony, from 1954 to 1962 — director of the Romanos Melikyan Music School, from 1961 to 1977 taught choral conducting at the Yerevan State Conservatory. 

His works include the children’s opera *Chick*, symphonic pieces («To Mame and Ashe», «Victory Poem»), chamber instrumental works, choruses, romances, songs and numerous compositions for children. His activity played a huge role in preserving and developing Armenian choral traditions. 

Martin Mazmanyan remained the bridge of music from Tiflis to Yerevan — with his compositions, choral work and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian music and the beauty of children’s musical creativity.

Գևորգ Արտաշեսի Արմենյանը (իսկական՝ Խաչատրյան) ծնվել է 1920 թվականի հունվարի 5-ին Թիֆլիսում՝ հայ կոմպոզիտոր, երաժիշտ-մանկավարժ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1985), ով իր կյանքը նվիրել է հայկական օպերայի, խմբերգային արվեստի և երաժշտական կրթության զարգացմանը։ Մահացել է 2005 թվականի ապրիլի 12-ին Երևանում։

Թիֆլիսի հայկական միջավայրում մեծանալով՝ 1934–1939 թվականներին եղել է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի դերասան։ 1937–1941 թվականներին աշխատել է Թիֆլիսի դպրոցներում։ 1941-ին ավարտել է երաժշտական ուսումնարանը, 1941–1945 թվականներին մասնակցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1946-ին տեղափոխվել է Երևան, 1948-ին ավարտել Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանը, 1953-ին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիան (ղեկավար՝ Գևորգ Եղիազարյան), 1958-ին՝ Լենինգրադի կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան (ղեկավար՝ Բ. Արապով)։

1950-ականներից սկսած Երևանի կոնսերվատորիայում դասավանդել է գործիքագիտություն, 1983-ից՝ պրոֆեսոր։ 1950-1954 թվականներին՝ Հայֆիլհարմոնիայի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար, 1954-1962 թվականներին՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան ուսումնարանի տնօրեն, 1968-1970 թվականներին՝ Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար։ 1950-ից Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ, 1971-1973 թվականներին՝ միության նախագահ։

Նրա ստեղծագործությունները ներառում են երկու օպերա՝ 
– «Խաչատուր Աբովյան» (1958, բեմադրվել 1960-ին), 
– «Խորտակում» (1968, բեմադրվել 1968-ին, հետագայում՝ Պերմիում), 

ինչպես նաև կանտատա «Ասք Հայաստանի մասին» (1950), ֆլեյտայի և նվագախմբի կոնցերտ (1954), ռոմանսներ, երգեր, խմբերգեր, կինոերաժշտություն («Նվագախմբի տղաները», «Տերտերին ուխտը»)։

Գևորգ Արմենյանը մնաց Թիֆլիսից Երևան տանող երաժշտական կամուրջը՝ իր օպերաներով, մանկավարժական գործունեությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական օպերայի և երաժշտական կրթության խորքերով։



**Русский** 

мастер армянской оперы и музыкального образования
Геворг Арменян  родился 5 января 1920 года в Тифлисе — армянский композитор, музыкант-педагог, народный артист АрмССР (1985). Умер 12 апреля 2005 года в Ереване.

Вырос в музыкальной среде Тифлиса. В 1934–1939 годах был актёром театра юного зрителя. В 1937–1941 годах работал в тифлисских школах. В 1941 окончил музыкальное училище. В 1941–1945 годах участвовал в Великой Отечественной войне. В 1946 переехал в Ереван, в 1948 окончил Музыкальное училище им. Романоса Меликяна, в 1953 — Ереванскую консерваторию (руководитель Геворг Егиазарян), в 1958 — аспирантуру Ленинградской консерватории (руководитель Б. Арапов).

С 1950-х преподавал в Ереванской консерватории инструментоведение, с 1983 — профессор. В 1950–1954 — директор и худрук Армфилармонии, в 1954–1962 — директор Музыкального училища им. Меликяна, в 1968–1970 — директор и худрук Оперного театра им. Спендиаряна. С 1950 — член Союза композиторов Армении, в 1971–1973 — председатель.

Его творчество включает две оперы: 
– «Хачатур Абовян» (1958, поставлена 1960), 
– «Крушение» (1968, поставлена 1968, позже — в Перми), 

а также кантату «Сказ об Армении» (1950), концерт для флейты с оркестром (1954), романсы, песни, хоры, музыку к фильмам («Мальчики-оркестранты», «Обет Тертера»).

Геворг Арменян остался мостом музыки от Тифлиса до Еревана — своими операми, педагогической деятельностью и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской оперы и музыкального образования.



**English** 

Master of Armenian Opera and Musical Education
Gevorg Armenyan was born on January 5, 1920, in Tiflis — Armenian composer, musician-pedagogue, People’s Artist of the Armenian SSR (1985). Died on April 12, 2005, in Yerevan.

Grew up in the musical environment of Tiflis. In 1934–1939 acted in the Theater for Young Audiences. In 1937–1941 worked in Tiflis schools. In 1941 graduated from music school. In 1941–1945 participated in World War II. In 1946 moved to Yerevan, in 1948 graduated from the Romanos Melikyan Music School, in 1953 — from Yerevan State Conservatory (supervisor Gevorg Yeghiazaryan), in 1958 — from postgraduate studies at Leningrad Conservatory (supervisor B. Arapov).

From the 1950s taught instrumentation at Yerevan Conservatory, from 1983 — professor. In 1950–1954 — director and artistic director of Armphilharmony, in 1954–1962 — director of the Melikyan Music School, in 1968–1970 — director and artistic director of the Spendiaryan Opera and Ballet Theater. From 1950 — member of the Union of Composers of Armenia, in 1971–1973 — chairman.

His works include two operas: 
– *Kachatur Abovyan* (1958, staged 1960), 
– *The Crash* (1968, staged 1968, later in Perm), 

as well as the cantata *Tale of Armenia* (1950), concerto for flute and orchestra (1954), romances, songs, choruses, film music (*Orchestra Boys*, *Terter’s Vow*).

Gevorg Armenyan remained the musical bridge from Tiflis to Yerevan — with his operas, pedagogical work and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian opera and musical education.

Հովհաննես Հարությունի Չեքիջյանը ծնվել է 1928 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Ստամբուլում՝ խորհրդային երգչախմբային դիրիժոր, կոմպոզիտոր, մանկավարժ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1978), ԽՍՀՄ (1975) և Հայկական ԽՍՀ (1971) պետական մրցանակների դափնեկիր, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր (1982), Հայաստանի ազգային հերոս (2017), ով իր կյանքը նվիրել է հայկական երգչախմբային արվեստի զարգացմանը՝ դառնալով Հայաստանի պետական ակադեմիական երգչախմբի գլխավոր դիրիժոր (1961–ից), «Գարնանային անուրջներ», «Տոնական ձոն» վոկալ-սիմֆոնիկ պոեմների հեղինակ։ 

Սովորել է Ստամբուլի Մխիթարյան դպրոցում, Saint Michel ֆրանսիական քոլեջում, Ստամբուլի և Փարիզի կոնսերվատորիաներում՝ աշակերտելով Ժոն Ֆուրնեին, ստացել ինժեներ-քիմիկոսի որակավորում։ 1946–1960 թվականներին եղել Ստամբուլի պետական երգչախմբի գլխավոր դիրիժորի տեղակալ և օպերայի երաժշտական ղեկավար։ 1961 թվականից ապրել և աշխատել Հայաստանում՝ ղեկավարելով ակադեմիական երգչախումբը, կատարելով դասական և ժամանակակից հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ, ժողովրդական երգեր, օպերաներից հատվածներ, հյուրախաղերով ելույթ ունենալով արտասահմանում։ Դասավանդել Երևանի երաժշտական ուսումնարանում և կոնսերվատորիայում։ 

Հովհաննես Չեքիջյանը մնաց Ստամբուլից Երևան տանող երգչախմբային արվեստի կամուրջը՝ իր դիրիժորությամբ, ստեղծագործություններով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական երաժշտության խորքերով և ժողովրդական երգի գեղեցկությամբ։


### Русский
Патриот армянского хорового искусства

Ованес Арутюнович Чекиджян родился 23 декабря 1928 года в Стамбуле — советский хоровой дирижёр, композитор, педагог, народный артист СССР (1978), лауреат Государственных премий СССР (1975) и Армянской ССР (1971), профессор Ереванской консерватории им. Комитаса (1982), Национальный герой Армении (2017), посвятивший жизнь развитию армянского хорового искусства, главный дирижёр Государственного академического хора Армении (с 1961), автор вокально-симфонических поэм «Весенние грёзы», «Праздничное посвящение».

Учился в стамбульской школе Мхитарян, французском колледже Saint Michel, консерваториях Стамбула и Парижа у Жана Фурне, получил квалификацию инженера-химика. В 1946–1960 — заместитель главного дирижёра Государственного хора Стамбула и музыкальный руководитель оперы. С 1961 жил и работал в Армении, руководил академическим хором, исполнял классику и произведения современных армянских композиторов, народные песни, отрывки из опер, гастролировал за рубежом. Преподавал в Ереванском музыкальном училище и консерватории.

Ованес Чекиджян остался мостом хорового искусства от Стамбула до Еревана — своим дирижированием, сочинениями и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской музыки и красотой народной песни.



### English
Patriot of Armenian Choral Art

Hovhannes Harutyuni Chekijyan was born on December 23, 1928, in Istanbul — Soviet choral conductor, composer, pedagogue, People’s Artist of the USSR (1978), laureate of USSR (1975) and Armenian SSR (1971) State Prizes, professor of Yerevan Komitas State Conservatory (1982), National Hero of Armenia (2017), who devoted his life to the development of Armenian choral art, chief conductor of the Armenian State Academic Choir (since 1961), author of vocal-symphonic poems *Spring Dreams*, *Festive Dedication*.

Studied at Istanbul Mkhitaryan school, French Saint Michel college, conservatories of Istanbul and Paris under Jean Fournet, received qualification as chemical engineer. In 1946–1960 — deputy chief conductor of Istanbul State Choir and musical director of opera. Since 1961 lived and worked in Armenia, led the academic choir, performed classics and works of contemporary Armenian composers, folk songs, opera excerpts, toured abroad. Taught at Yerevan music school and conservatory.

Hovhannes Chekijyan remained the bridge of choral art from Istanbul to Yerevan — with his conducting, compositions, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian music and the beauty of folk song.

Գրիգոր Հովհաննեսի Սյունին (Միրզայան) մահացել է 1939 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Ֆիլադելֆիայում՝ կյանքի 63-րդ տարում, թողնելով հետևում հայ ժողովրդական երաժշտության անգերազանցելի ժառանգություն՝ որպես կոմպոզիտոր, խմբավար, ժողովրդական երգերի հավաքող և ներդաշնակող, Կոմիտասի և Կարա-Մուրզայի ազդեցության տակ ստեղծած բազմաձայն խմբերգային մշակումների հեղինակ՝

«Սարերի հովին մեռնիմ», «Սարերը հովելա», «Ալագյազ», «Նեննի» օրորոցային և այլն, որոնք դարձել են հայ երգչախմբային երաժշտության դասականներ։ Ծնվել է 1876 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Գետաբեկում՝ աշուղ Դադասի թոռն ու ժողովրդական բանաստեղծ-երգիչ հոր որդին։
Երկու տարեկանից ապրել Շուշիում, 1891 թվականին ընդունվել Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարան, 1895 թվականին Շուշիում կազմակերպել երգչախումբ և համերգ տվել։ 1904 թվականին ավարտել Պետերբուրգի կոնսերվատորիան՝ աշակերտելով Ռիմսկի-Կորսակովին, Լյադովին, Գլազունովին, ղեկավարել տեղի հայկական եկեղեցու երգչախումբը։ 1905–1907 թվականներին դասավանդել Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, բեմադրել «Արեգնազան» օպերետը, գրել «Ասլի և Քարամ» երգախառն դրաման։ 1908 թվականից շրջագայել հայաբնակ վայրերում՝ հավաքել ժողովրդական եղանակներ, թեթևակի ներդաշնակել և կատարել խմբերգերով՝ նպաստելով բազմաձայն երգեցողության տարածմանը։ 1923 թվականից ԱՄՆ-ում շարունակել գործունեությունը՝ հրատարակել «Հայ երգ-փունջ» շարքը, աջակցել սովետահայ մասսայական երգերին։
Գրիգոր Սյունին մնաց Գետաբեկից Ֆիլադելֆիա տանող ժողովրդական երգի կամուրջը՝ իր մշակումներով, խմբերգերով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայ երաժշտության խորքերով և բազմաձայնության գեղեցկությամբ։

### Русский
Классик армянской хоровой музыки 

Григор Ованесович Сюни (Мирзаян) скончался 18 декабря 1939 года в Филадельфии на 64-м году жизни, оставив неоценимое наследие армянской народной музыки как композитор, хоровой дирижёр, собиратель и гармонизатор народных песен, автор многоголосных обработок «Сарэри hovin mernim», «Сарэрэ hovela», «Алагяз», колыбельной «Ненни» и других, ставших классикой армянской хоровой музыки. Родился 10 сентября 1876 года в Гетабеке — внук ашуга Дадаси и сын народного поэта-певца.

С двух лет жил в Шуши, в 1891 поступил в Геворгянскую семинарию Эчмиадзина, под влиянием Кара-Мурзы и Комитаса занимался сбором и гармонизацией народных песен. В 1895 организовал хор в Шуши и дал концерт. В 1904 окончил Петербургскую консерваторию у Римского-Корсакова, Лядова, Глазунова, руководил хором местной армянской церкви. В 1905–1907 преподавал в Тифлисской Нерсисянской школе, поставил оперетту «Арегназан», написал музыкальную драму «Асли и Карам». С 1908 гастролировал по армянским городам, собирал мелодии, слегка гармонизировал и исполнял хорами, способствуя распространению многоголосия. С 1923 в США продолжал деятельность, издал серию «Армянский песенный букет».

Григор Сюни остался мостом народной песни от Гетабека до Филадельфии — своими обработками, хорами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской музыки и красотой многоголосия.



### English
Classic of Armenian Choral Music

Grigor Hovhannesi Syuni (Mirzayan) passed away on December 18, 1939, in Philadelphia at the age of 63, leaving an invaluable legacy of Armenian folk music as composer, choral conductor, collector and harmonizer of folk songs, author of polyphonic arrangements «Sareri hovin mernim», «Sarere hovela», «Alagyaz», lullaby «Nenni» and others, which became classics of Armenian choral music. Born on September 10, 1876, in Getabek — grandson of ashug Dadasi and son of a folk poet-singer.

From age two lived in Shushi, in 1891 entered Gevorgyan Seminary in Ejmiatsin, under the influence of Kara-Murza and Komitas engaged in collecting and harmonizing folk songs. In 1895 organized a choir in Shushi and gave a concert. In 1904 graduated from Petersburg Conservatory under Rimsky-Korsakov, Lyadov, Glazunov, led the local Armenian church choir. In 1905–1907 taught at Tiflis Nersisyan School, staged operetta «Aregnazan», wrote musical drama «Asli and Karam». From 1908 toured Armenian settlements, collecting melodies, lightly harmonizing and performing with choirs, contributing to the spread of polyphony. From 1923 in the USA continued activity, published «Armenian Song Bouquet» series.

Grigor Syuni remained the bridge of folk song from Getabek to Philadelphia — with his arrangements, choirs, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian music and the beauty of polyphony.

Ռոբերտ Արշակի Աթայանը ծնվել է 1915 թվականի նոյեմբերի 20-ին Թեհրանում, Իրան՝ հայ երաժշտագետ, կոմպոզիտոր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1958 թվականից, բանաստեղծ Արշակ Աթայանի որդին, Ռաֆայել և Արմեն Աթայանների եղբայրը։ Մահացել է 1994 թվականի մարտի 4-ին Լոս Անջելեսում՝ թաղված Երևանում։

1941 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան, 1944 թվականից դասավանդել նույն կոնսերվատորիայում՝ երաժշտության տեսության ամբիոնի վարիչ, պրոֆեսոր 1977 թվականից։ 

Ուսումնասիրել է հայկական ժողովրդական և միջնադարյան երաժշտությունը, խազային նոտագրությունը, կազմել և խմբագրել Կոմիտասի երկերի ակադեմիական հրատարակությունը, գրել կամերային գործիքային և վոկալ երկեր, մշակել ժողովրդական, գուսանական և միջնադարյան մեղեդիներ։ Հեղինակել է «Թումանյանի ստեղծագործական լաբարատորիան» (1973), «Գրականությունը և ժամանակը» (1980), «Գեղարվեստական մտածողության հետքերով» (1985), «Հայ պատմավեպի պոետիկան» (1987), «Մարդը V դարի գրականության մեջ» (1994), «Գրականության տեսություն» (1998), «Տեքստաբանություն» (2000), «Նորագույն գրականության զարգացման միտումները» (2003), «Նարեկացու Մատյանը» (2004), «Հնի և նորի զուգահեռներում» (2008)։ 

Ռոբերտ Աթայանը մնաց Թեհրանից Երևան տանող երաժշտագիտական կամուրջը՝ իր Կոմիտասյան նվիրումով, խմբագրական աշխատանքով և անսահման գիտելիքով ոգեշնչելով սերունդներին հայ երաժշտության խորքերով և Կոմիտասի ժառանգության պահպանմամբ։

—

### Русский
Исследователь хазовой нотации Редактор академического издания Комитаса

Роберт Аршакович Атаян родился 20 ноября 1915 года в Тегеране, Иран — армянский музыковед, композитор, заслуженный деятель искусств АрмССР (1961), член Союза писателей СССР с 1958 года, сын поэта Аршака Атаяна, брат Рафаэля и Армена Атаянов. Умер 4 марта 1994 года в Лос-Анджелесе, похоронен в Ереване. В 1941 окончил Ереванскую государственную консерваторию им. Комитаса, с 1944 преподавал там же — заведующий кафедрой теории музыки, профессор с 1977 года.

Исследовал армянскую народную и средневековую музыку, хазовую нотацию, составил и редактировал академическое издание произведений Комитаса, написал камерно-инструментальные и вокальные произведения, обработал народные, гусанские и средневековые мелодии. Автор книг «Творческая лаборатория Туманяна» (1973), «Литература и время» (1980), «По следам художественного мышления» (1985), «Поэтика армянского исторического романа» (1987), «Человек в литературе V века» (1994), «Теория литературы» (1998), «Текстология» (2000), «Тенденции развития новейшей литературы» (2003), «Книга скорби Нарекаци» (2004), «В параллелях старого и нового» (2008).

Роберт Атаян остался музыковедческим мостом от Тегерана до Еревана — своим комитасянским посвящением, редакторской работой и безграничными знаниями, вдохновляя поколения глубинами армянской музыки и сохранением наследия Комитаса.

—

### English
Researcher of Khaz Notation Editor of Komitas Academic Edition

Robert Arshaki Atayan was born on November 20, 1915, in Tehran, Iran — Armenian musicologist, composer, Honored Artist of the Armenian SSR (1961), member of the USSR Writers’ Union since 1958, son of poet Arshak Atayan, brother of Raphael and Armen Atayan. Died on March 4, 1994, in Los Angeles, buried in Yerevan. In 1941 graduated from Yerevan Komitas State Conservatory, from 1944 taught there — head of music theory department, professor since 1977.

Studied Armenian folk and medieval music, khaz notation, compiled and edited the academic edition of Komitas’s works, wrote chamber instrumental and vocal pieces, arranged folk, gusans, and medieval melodies. Author of *Tumanyan’s Creative Laboratory* (1973), *Literature and Time* (1980), *Traces of Artistic Thinking* (1985), *Poetics of the Armenian Historical Novel* (1987), *Man in 5th-Century Literature* (1994), *Theory of Literature* (1998), *Textology* (2000), *Trends in Modern Literature Development* (2003), *Narekatsi’s Book of Lamentations* (2004), *Parallels of Old and New* (2008).

Robert Atayan remained the musicological bridge from Tehran to Yerevan — with his Komitas dedication, editorial work, and boundless knowledge, inspiring generations with the depths of Armenian music and preservation of Komitas’s legacy.

—

Էդուարդ Փաշինյանը մահացել է 2004 թվականի նոյեմբերի 4-ին Երևանում՝ կյանքի 81-րդ տարում, թողնելով հետևում երաժշտագիտության, կոմպոզիտորության և մանկավարժության հարուստ ժառանգություն՝ որպես ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամ, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից և արվեստագիտության թեկնածու։

Ծնվել է 1923 թվականի ապրիլի 24-ին Թիֆլիսում, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է 1941 թվականի դեկտեմբերից՝ որպես 89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիայի 400-րդ գնդի մարտիկ, կռվել Ղրիմում և Սևաստոպոլում, 1944 թվականի մայիսի 9-ին վիրավորվել Սևաստոպոլի մարտերում, երկարատև բուժումից հետո նոյեմբերին զորացրվել որպես 2-րդ խմբի հաշմանդամ։ Պարգևատրվել է «Խիզախության համար» (03.07.1944), «Մարտական ծառայություններում մեծ վաստակի համար» (31.12.1943), «Կավկազի պաշտանության համար» (15.09.1944) մեդալներով և այլ շքանշաններով։ 1951 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի տեսաբան-կոմպոզիտորական ֆակուլտետը, 1954 թվականին՝ Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանը։ 1951-1961 թվականներին՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի դասախոս (տեսաբանության բաժնի վարիչ), 1961 թվականից՝ Երևանի կոնսերվատորիայի դասախոս, 1971 թվականից՝ դոցենտ, այնուհետև՝ երաժշտության տեսության ամբիոնի պրոֆեսոր։ Արվեստագիտության թեկնածու (դիսերտացիա՝ «Ներդաշնակության դասագիրք, 2-րդ մաս», 1968)։ Ստեղծել է երաժշտության համընդհանուր սուպերլադային տոնային համակարգի տեսություն, հեղինակ է երգչախմբերի, պիեսների, հոդվածների («Երաժշտական մեթոդական միավորման աշխատանքի փորձից», 1964; «Ունիվերսալ սուպերլադային համակարգը հայկական երաժշտության մեջ», 1973 և այլն), գիտամեթոդական աշխատությունների՝ «Հարմոնիայի դասագիրք» (2 մաս, 1960, 1966; 2-րդ հրատ. 1975), «20-րդ դարի երաժշտական լադոտոնային համակարգ» (1997), «Պոլիֆոնիայի դասագիրք» (1998), «Արամ Խաչատրյանի ստեղծագործությունների լադոհարմոնիկ առանձնահատկությունների մասին» (1999), «Հարաբերական երաժշտության լսողության լադային զարգացման հարցը» (2000) և այլն։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ։ Աշակերտներ՝ Մեդեա Աբրահամյան, Սվետլանա Նավասարդյան, Լուսինե Զաքարյան, Ստեփան Շաքարյան, Կոնստանտին Պետրոսյան, Արմեն Անանյան, Ռոբերտ Ամիրխանյան, Արամ Սաթյան, Անահիտ Ռոստոմյան, Ռուզաննա Ստեփանյան, Արտաշես Քարթալյան, Դավիթ Ազարյան, Արթուր Սաթյան և շատ այլ հայտնի արվեստագետներ։ Էդուարդ Փաշինյանը հայ երաժշտագիտության հիմնասյուներից է, ով իր տեսություններով և մանկավարժությամբ նպաստել է հայկական երաժշտության զարգացմանը՝ ոգեշնչելով սերունդներին պատերազմի հերոսությամբ և գիտական նվաճումներով։

—

### Русский
Армянский советский музыковед, педагог, композитор Теоретик суперладовой системы

Эдуард Пашинян скончался 4 ноября 2004 года в Ереване на 81-м году жизни, оставив богатое наследие в музыковедении, композиции и педагогике как член Союза композиторов СССР, профессор Ереванской государственной консерватории имени Комитаса, участник Великой Отечественной войны и кандидат искусствоведения. Родился 24 апреля 1923 года в Тифлисе, ГССР, СССР. Участвовал в Великой Отечественной войне с декабря 1941 года как боец 89-й Армянской стрелковой дивизии 400-го полка, сражался в Крыму и Севастополе, 9 мая 1944 года ранен в боях за Севастополь, после длительного лечения в ноябре демобилизован как инвалид 2-й группы. Награждён медалями «За отвагу» (03.07.1944), «За боевые заслуги» (31.12.1943), «За оборону Кавказа» (15.09.1944) и другими орденами. В 1951 году окончил теоретико-композиторский факультет Ереванской государственной консерватории имени Комитаса, в 1954 году — Ереванский государственный медицинский университет имени Мхитара Гераци. В 1951–1961 годах — преподаватель (заведующий теоретическим отделом) Музыкального училища имени Романоса Меликяна, с 1961 года — преподаватель Ереванской консерватории, с 1971 года — доцент, затем профессор кафедры теории музыки. Кандидат искусствоведения (диссертация «Учебник гармонии, часть 2», 1968). Создатель теории универсальной суперладовой тональной системы музыки, автор хоров, пьес, статей («Из опыта работы музыкально-методического объединения», 1964; «Универсальная суперладовая система в армянской музыке», 1973 и др.), научно-методических работ — «Учебник гармонии» (2 ч., 1960, 1966; 2-е изд. 1975), «Ладотональная система музыки XX века» (1997), «Учебник полифонии» (1998), «О ладогармонических особенностях творчества Арама Хачатуряна» (1999), «Вопрос ладового развития слуха в относительной музыке» (2000) и др. Заслуженный деятель искусств АрмССР. Ученики: Медея Абрамян, Светлана Навасардян, Лусине Закарян, Степан Шакарян, Константин Петросян, Армен Ананян, Роберт Амирханян, Арам Сатян, Анаит Ростомян, Рузанна Степанян, Арташес Карталян, Давид Азарян, Артур Сатян и многие другие известные деятели искусства. Эдуард Пашинян — один из столпов армянского музыковедения, способствовавший развитию армянской музыки своими теориями и педагогикой, вдохновляя поколения героизмом войны и научными достижениями.

—

### English
Armenian Soviet Musicologist, Pedagogue, Composer Theorist of Superlad System

Eduard Pashinyan passed away on November 4, 2004, in Yerevan at the age of 81, leaving a rich legacy in musicology, composition, and pedagogy as a member of the USSR Composers’ Union, professor at the Komitas State Conservatory of Yerevan, participant in the Great Patriotic War, and candidate of art sciences. Born on April 24, 1923, in Tiflis, Georgian SSR, USSR. Participated in the Great Patriotic War from December 1941 as a fighter in the 89th Armenian Rifle Division’s 400th Regiment, fought in Crimea and Sevastopol, wounded on May 9, 1944, in the battles for Sevastopol, demobilized in November after prolonged treatment as a 2nd group invalid. Awarded the Medal “For Courage” (03.07.1944), “For Combat Merit” (31.12.1943), “For the Defense of the Caucasus” (15.09.1944), and other orders. In 1951, graduated from the theory-composition faculty of the Komitas State Conservatory of Yerevan; in 1954 — Yerevan State Medical University named after Mkhitar Heratsi. From 1951 to 1961 — lecturer (head of theory department) at Romanos Melikyan Music College; from 1961 — lecturer at Yerevan Conservatory, from 1971 — associate professor, then professor of the music theory department. Candidate of art sciences (dissertation “Harmony Textbook, Part 2”, 1968). Creator of the theory of universal superlad tonal system of music, author of choirs, pieces, articles (“From the Experience of Musical-Methodical Association Work”, 1964; “Universal Superlad System in Armenian Music”, 1973, etc.), scientific-methodical works — “Harmony Textbook” (2 parts, 1960, 1966; 2nd ed. 1975), “Ladotonal System of 20th Century Music” (1997), “Polyphony Textbook” (1998), “On Lad-Harmonic Features of Aram Khachaturian’s Works” (1999), “Issue of Lad Development of Hearing in Relative Music” (2000), etc. Honored Art Worker of the Armenian SSR. Students: Medea Abrahamyan, Svetlana Navasardyan, Lusine Zakaryan, Stepan Shakaryan, Konstantin Petrosyan, Armen Ananyan, Robert Amirkhanyan, Aram Satyan, Anahit Rostomyan, Ruzanna Stepanyan, Artashes Kartalyan, David Azaryan, Artur Satyan, and many other prominent artists. Eduard Pashinyan is one of the pillars of Armenian musicology, contributing to the development of Armenian music through his theories and pedagogy, inspiring generations with wartime heroism and scientific achievements.

—

Ցոլակ Վաղինակի Բեքարյանը ծնվել է 1922 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Ադիս Աբեբայում, Եթովպիա։ Հայ կոմպոզիտոր, ջութակահար, մանկավարժ, ով իր ստեղծագործություններով հարստացրել է հայկական երաժշտական ժառանգությունը՝ միավորելով ավանդույթն ու ժամանակակից մոտեցումները։

Ծնվել է Թուրքիայից Եթովպիա տեղափոխված մանկավարժներ Վաղինակ Բեքարյանի և Մարի Բեքարյանի ընտանիքում։ 1926 թվականին ծնողների հետ հայրենադարձել է Հայաստան։ 1940-1942 թվականներին սովորել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում՝ ջութակի բաժնում։ 1948 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի ջութակի բաժինը, 1960 թվականին՝ կոմպոզիցիայի բաժինը Էդուարդ Միրզոյանի ղեկավարությամբ։ 1945-1965 թվականներին նվագել է Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբում։ 1970-ական թվականներին դասավանդել է Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցի ստեղծագործական դասարանում։ 1965-1980 թվականներին դասավանդել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի Գեղարվեստական կրթության ֆակուլտետի Երաժշտության մանկավարժության ամբիոնում։ Մահացել է 1980 թվականի օգոստոսի 22-ին Սորտավալա քաղաքում, Կարելիա, հանգստյան տանը։

Ցոլակ Բեքարյանի ստեղծագործությունները ընդգրկում են նվագախմբային, գործիքային և վոկալ ժանրեր՝ արտացոլելով հայկական ֆոլկլորի ազդեցությունը և ժամանակակից երաժշտական մտածողությունը։ Նրա նշանավոր գործերից են՝ Կոնցերտ լարային նվագախմբի համար, Ռապսոդիա սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, Սյուիտ ժողգործիքների անսամբլի համար, Տոնական նախերգանք ջութակահարների անսամբլի և դաշնամուրի համար, Կերպարներ դաշնամուրային կվինտետի համար, Կոնցերտ ջութակի համար դաշնամուրի նվագակցությամբ, Պոեմ ջութակի համար դաշնամուրի նվագակցությամբ, Սյուիտ դաշնամուրի և ֆլեյտայի համար, Սոնատ N1 և N3 մենանվագ ջութակի համար, Ֆանտաստիկ պրելյուդ դաշնամուրի համար, Ազատության երգ կանտատ վոկալ-սիմֆոնիկ պոեմ, Ալագյազի մանիներ կանտատ ասմունքողի, երգեցիկ խմբի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, Իմ բախտին ձայնի և կամերային նվագախմբի համար, Ստրիպտիզ 20-րդ դարի Փարիզյան երգեր շարքից, Փարվանա պոեմ կամերային նվագախմբի և կանանց երգչախմբի համար, Ավե Մարիա պոեմ երկսեռ երգչախմբի համար, Երգ ազատության կանտատ ասմունքողի և խառը երգչախմբի համար առանց նվագակցության, Մարինե վանքում խառը երգչախմբի համար առանց նվագակցության, Սիմֆոնիա N1 և N2 խառը երգչախմբի համար առանց նվագակցության։

Նրա տպագիր ստեղծագործությունները ներառում են Պոեմ ջութակի համար դաշնամուրի նվագակցությամբ (1971, Երևան), Երկու սոնատ ջութակի համար սոլո (1973, Երևան), Պոեմ լարային նվագախմբի համար (1976, Մոսկվա), Իմ բախտին (1976, Մոսկվա), Մարինե վանքում (1978, Երևան), Սոլֆեջիո (1980, Երևան, համահեղինակությամբ), Սոնատ N3 ջութակի համար (1983, Երևան)։ Ձայնասկավառակներում ներկայացված են Սոնատ N2 մենանվագ ջութակի համար (Ռուբեն Ահարոնյան), Մարինե վանքում (Հայկական խմբերգային ընկերության խմբ), ռոմանսներ Ավետիք Իսահակյանի բանաստեղծություններով, Իմ բախտին (Կնարիկ Մալունցյան), Armenian Brilliance (2023, CD)։ Ցոլակ Բեքարյանը որպես մանկավարժ և կոմպոզիտոր նպաստել է հայկական երաժշտության զարգացմանը՝ ոգեշնչելով սերունդներին իր խորիմաստ և ազգային ոգով լցված ստեղծագործություններով։

—

### Русский

Ученик Эдуарда Мирзояна: Автор вокально-симфонических поэм

Цолак Вагинакович Бекарян родился 30 октября 1922 года в Аддис-Абебе, Эфиопия. Армянский композитор, скрипач, педагог, обогативший армянское музыкальное наследие, соединив традиции с современными подходами. Родился в семье педагогов Вагинака Бекаряна и Мари Бекарян, переехавших из Турции в Эфиопию. В 1926 году с родителями репатриировался в Армению. В 1940–1942 годах учился в музыкальном училище имени Романуса Меликяна по классу скрипки. В 1948 году окончил Ереванскую консерваторию по классу скрипки, в 1960 году — композицию под руководством Эдуарда Мирзояна. В 1945–1965 годах играл в Государственном симфоническом оркестре Армении. В 1970-е годы преподавал в творческом классе музыкальной школы имени Саят-Новы. В 1965–1980 годах преподавал на кафедре музыкальной педагогики факультета художественного образования Ереванского государственного педагогического института имени Хачатура Абовяна. Скончался 22 августа 1980 года в Сортавале, Карелия, в доме отдыха.

Творчество Цолака Бекаряна охватывает оркестровые, инструментальные и вокальные жанры, отражая влияние армянского фольклора и современного музыкального мышления. Среди значимых работ: Концерт для струнного оркестра, Рапсодия для симфонического оркестра, Сюита для ансамбля народных инструментов, Праздничная прелюдия для ансамбля скрипачей и фортепиано, Образы для фортепианного квинтета, Концерт для скрипки с фортепиано, Поэма для скрипки с фортепиано, Сюита для фортепиано и флейты, Соната №1 и №3 для скрипки соло, Фантастическая прелюдия для фортепиано, Песня свободы — кантата вокально-симфоническая поэма, Манины Алагяза — кантата для чтеца, хора и симфонического оркестра, Моему счастью для голоса и камерного оркестра, Стриптиз из серии парижских песен XX века, Парвана — поэма для камерного оркестра и женского хора, Аве Мария — поэма для смешанного хора, Песня свободы — кантата для чтеца и смешанного хора без сопровождения, В монастыре Марине — для смешанного хора без сопровождения, Симфония №1 и №2 для смешанного хора без сопровождения.

Печатные произведения включают Поэму для скрипки с фортепиано (1971, Ереван), Две сонаты для скрипки соло (1973, Ереван), Поэму для струнного оркестра (1976, Москва), Моему счастью (1976, Москва), В монастыре Марине (1978, Ереван), Сольфеджио (1980, Ереван, в соавторстве), Сонату №3 для скрипки (1983, Ереван). На дисках представлены Соната №2 для скрипки соло (Рубен Ахаронян), В монастыре Марине (Хор армянского хорового общества), романсы на стихи Аветика Исаакяна, Моему счастью (Кнарик Малунцян), Armenian Brilliance (2023, CD). Цолак Бекарян как педагог и композитор способствовал развитию армянской музыки, вдохновляя поколения своими глубокими и национально окрашенными произведениями.

—

### English

Student of Eduard Mirzoyan: Author of Vocal-Symphonic Poems

Tsolak Vaginakovich Bekaryan was born on October 30, 1922, in Addis Ababa, Ethiopia. An Armenian composer, violinist, and pedagogue who enriched Armenian musical heritage by blending tradition with contemporary approaches. Born to pedagogues Vaginak Bekaryan and Mari Bekaryan, who moved from Turkey to Ethiopia. In 1926, he repatriated to Armenia with his parents. From 1940 to 1942, he studied violin at the Romanos Melikyan Music School. In 1948, he graduated from Yerevan State Conservatory in violin, and in 1960, in composition under Eduard Mirzoyan. From 1945 to 1965, he played in the Armenian State Symphony Orchestra. In the 1970s, he taught in the creative class at the Sayat-Nova Music School. From 1965 to 1980, he taught at the Music Pedagogy Department of the Faculty of Artistic Education at Yerevan Khachatur Abovyan State Pedagogical Institute. He passed away on August 22, 1980, in Sortavala, Karelia, at a rest home.

Tsolak Bekaryan’s works span orchestral, instrumental, and vocal genres, reflecting Armenian folklore influences and modern musical thought. Notable compositions include Concerto for String Orchestra, Rhapsody for Symphony Orchestra, Suite for Folk Instrument Ensemble, Festive Prelude for Violin Ensemble and Piano, Images for Piano Quintet, Concerto for Violin with Piano, Poem for Violin with Piano, Suite for Piano and Flute, Sonata No. 1 and No. 3 for Solo Violin, Fantastic Prelude for Piano, Song of Freedom — cantata vocal-symphonic poem, Manins of Alagyaz — cantata for reciter, choir, and symphony orchestra, To My Fortune for voice and chamber orchestra, Striptease from the series of 20th-century Parisian songs, Parvana — poem for chamber orchestra and women’s choir, Ave Maria — poem for mixed choir, Song of Freedom — cantata for reciter and mixed choir without accompaniment, In Marine Monastery — for mixed choir without accompaniment, Symphony No. 1 and No. 2 for mixed choir without accompaniment.

Printed works include Poem for Violin with Piano (1971, Yerevan), Two Sonatas for Solo Violin (1973, Yerevan), Poem for String Orchestra (1976, Moscow), To My Fortune (1976, Moscow), In Marine Monastery (1978, Yerevan), Solfege (1980, Yerevan, co-authored), Sonata No. 3 for Violin (1983, Yerevan). Recordings feature Sonata No. 2 for Solo Violin (Ruben Aharonian), In Marine Monastery (Armenian Choral Society Choir), romances on Avetik Isahakyan’s poems, To My Fortune (Knarik Maluntsyan), Armenian Brilliance (2023, CD). As a pedagogue and composer, Tsolak Bekaryan contributed to Armenian music’s development, inspiring generations with his profound and nationally infused works.

—

Սերգեյ Արտեմի Աղաբաբովը (Ագաբաբյան) մահացել է 1959 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, 33 տարեկանում, Մոսկվայի Վնուկովո օդանավակայանում տեղի ունեցած ավիացիոն աղետի հետևանքով: Ծնվել է 1926 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Մախաչկալայում, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ: Հայ ծագմամբ սովետական կոմպոզիտոր էր, ով նշանակալի ներդրում է ունեցել Դաղստանի պրոֆեսիոնալ երաժշտական մշակույթի զարգացման գործում:

1956 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիան: Նրա ստեղծագործությունները ներառում են սյուիտներ, «Պոեմ-ռապսոդիա» ջութակի և դաշնամուրի համար, «Դաղստանյան սյուիտ» սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, վոկալ շարքեր՝ «Անցյալի պոեզիայից» և «Հայկական պոեզիայից», կանտատներ՝ «Սքանց ազատության մասին» և «Աշխատանքի օրը» (երկուսն էլ՝ 1958), ինչպես նաև Դաղստանի առաջին սիմֆոնիան (1959): Նրա երգերը մեծ ճանաչում են ունեցել Դաղստանում: Նրա հիշատակը հավերժացված է Դաղստանի կոմպոզիտորների միության շենքի մարմարե սալիկի վրա՝ ոսկե տառերով: Կասպիյսկ և Դաղստանյան Կրակներ քաղաքներում երաժշտական դպրոցներ են կոչվում նրա անունով, իսկ Մախաչկալայի նախկին Ազատության փողոցը վերանվանվել է ի պատիվ նրա:

Русский

Армянин Звезда Дагестанской Музыки, Погибшая в Полёте

Сергей Артемьевич Агабабов (Арабабян) умер 23 октября 1959 года в возрасте 33 лет в результате авиакатастрофы в аэропорту Внуково, Москва. Родился 25 октября 1926 года в Махачкале, РСФСР, СССР. Советский композитор армянского происхождения, он внёс значительный вклад в развитие профессиональной музыкальной культуры Дагестана. В 1956 году окончил Московскую консерваторию. Среди его произведений — сюиты, «Поэма-рапсодия» для скрипки и фортепиано, «Дагестанская сюита» для симфонического оркестра, вокальные циклы «Из поэзии прошлого» и «Из армянской поэзии», кантаты «Сказ об освобождении» и «День труда» (обе 1958 года), а также первая Дагестанская симфония (1959). Его песни приобрели популярность в Дагестане. Его имя увековечено золотыми буквами на мраморной плите здания Союза композиторов Дагестана; музыкальные школы в Каспийске и Дагестанских Огнях носят его имя, а улица Свободы в Махачкале переименована в его честь.

English

Armenian Dagestan’s Musical Star Lost in Flight

Sergey Artemyevich Agababov (also Arababyan) died on October 23, 1959, at the age of 33, in an aviation disaster at Vnukovo Airport, Moscow. He was born on October 25, 1926, in Makhachkala, RSFSR, USSR. A Soviet composer of Armenian descent, he made significant contributions to the development of Dagestan’s professional musical culture. He graduated from the Moscow Conservatory in 1956. His works include suites, “Poem-Rhapsody” for violin and piano, “Dagestani Suite” for symphony orchestra, vocal cycles “From the Poetry of the Past” and “From Armenian Poetry,” cantatas “Tale of Liberation” and “Day of Labor” (both 1958), and the first Dagestani Symphony (1959). His songs gained widespread popularity in Dagestan. His legacy is honored with his name inscribed in gold letters on a marble plaque at the Dagestan Union of Composers building; music schools in Kaspiysk and Dagestanskiye Ogni are named after him, and Svobody Street in Makhachkala was renamed in his honor.