и откуда оно появилось в Батуми?-Penerli — “Adjaruli Khachapuri was previously called ‘Penerli’. What is ‘penerli’ and where did it come from in Batumi?

Պեներլի — «Աջարական խաչապուրին նախկինում կոչվում էր «Պեներլի»: Ի՞նչ է «պեներլի»-ն և ինչպե՞ս է այն հայտնվել Բաթումիում

Վրացիները պեներլի են անվանում նաև աջարական խաչապուրին (վրաց.՝ ხაჭապური [խաչապուրի])՝ հայ-վրացական խոհանոցի ուտեստ, որն իրենից ներկայացնում է պանրի և ձվի միջուկով փակ կարկանդակ: 2019 թվականին խաչապուրուն շնորհվել է Վրաստանի նյութական մշակութային ժառանգության հուշարձանի կարգավիճակ (սա Վիքիպեդիայից է):

Աջարական խաչապուրին բոլորին հայտնի պեներլին է (կամ պենիրլին՝ ըստ հունական տարբերակի)՝ Սև ծովի ափերին (Փոքր Հայք՝ Համշեն) տարածված հանրահայտ ուտեստ: Այսօր այս ուտեստը հայտնի է Հունաստանում՝ Տրապիզոնից մինչև Սոչի ընկած տարածքում, իսկ վերջին շրջանում՝ նաև Հայաստանի Հանրապետությունում:

«Պեներլի» բառը ծագում է հայերեն/ինդեվրոպական «պանիր» բառից: Նույն կերպ բառը հնչում է նաև ֆարսիով (պարսկերեն) և հնդկերենով։ Ուտեստն անվանում են նաև «Պանրե նավակ», որտեղ նավակը խորհրդանշում է Նոյան տապանը, որը հանգրվանեց Հայաստանում՝ Արարատ լեռան վրա։ Ի դեպ, այս ուտեստն իրենցն են համարում աշխարհի շատ ժողովուրդներ և օգտագործում են հայկական «Պեներլի» բառը:

Պեներլին պանրով և ձվով նավակաձև թխվածք է։ Հայտնի է նաև նավակի մեկ այլ տարբերակ, բայց արդեն մսային միջուկով, որը կոչվում է կավուրմալի (ղավուրմայով):

Peynirli բառը նշանակում է «պանրով»: Պանիր, պենիր նշանակում է պանիր։ Բառը մտնում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի մեջ, առկա է հայերենում, թալիշերենում, ֆարսիում, հնդկերենում, ինչպես նաև փոխառվել է թուրքերի կողմից։ Երևանում այս ուտեստը պատրաստում են և պատրաստելու են ճիշտ այնպես, ինչպես Հունաստանում և ինչպես սևծովյան ափերին ապրող բոլոր ժողովուրդները՝ Տրապիզոնից մինչև Սոչի (աբխազներ, համշենահայեր, վրացիներ, մեգրելներ, թուրքեր և այլք)։

Ռոմ Մարտիրոսյանն ուշագրավ հաղորդագրություն է ուղարկել Աջարական խաչապուրիի պատմության մասին.

«Այս ուտեստը բերվել է համշենահայերի կողմից, սա իրենց ուտեստն է։ Եվ բառը թուրքերեն չէ, այլ հայերեն-ինդեվրոպական։ Պեներլին ծագում է հայերեն/ինդեվրոպական «պանիր» բառից։ Նույն կերպ բառը հնչում է ֆարսիով և հնդկերենով։ Ուտեստն անվանում են նաև «Պանրե նավակ», որտեղ նավակը խորհրդանշում է Նոյան տապանը, որը հանգրվանել է Հայաստանում՝ Արարատ լեռան վրա։ Ի դեպ, այս ուտեստն իրենցն են համարում աշխարհի շատ ժողովուրդներ և օգտագործում են հայկական «Պեներլի» բառը (օրինակ՝ Հունաստանում…)»։

Որքան գիտեմ, հայերեն «պանիր» բառը թարգմանվում է որպես «сыр» և վերաբերում է այս մթերքի ցանկացած տեսակին: «Պանիրը» թարմ, չհնեցված, թեթևակի թթվայնությամբ, չհալչող պանիր է, որի համար կաթնաշոռը պատրաստվում է տաքացրած կաթից՝ կիտրոնի հյութի, քացախի կամ որևէ այլ սննդային թթվի հավելումով։ Դրա փխրուն և խոնավ տեսակը Արևելյան Հնդկաստանում և Բանգլադեշում կոչվում է chhena կամ chhana:

Հարգելի՛ բարեկամներ, կարծում եմ՝ բոլորին հետաքրքիր կլիներ իմանալ՝ իսկ էլ ի՞նչ ուտեստներ կան (դե, բացի տոլմայից, որն իրենց են վերագրում թե՛ թուրքերը, թե՛ թյուրքալեզու այլ ժողովուրդներ), որոնք, ձեր կարծիքով, տեսակետով կամ գիտելիքներով, ունեն հայկական ծագում, բայց իրենց են վերագրում այլ ժողովուրդներ…

Իսկ Աջարիայի մասին կասեմ հետևյալը. մինչև այնտեղ Վրաց Բագրատունիների թագավորության ստեղծումը, այն կոչվում էր Կղարջք և եղել է Մեծ Հայքի նահանգ (նահանգի գավառ), ինչպես նաև երբեմն մտել է Փոքր Հայքի կազմի մեջ։

Պեներլին պանրով և ձվով նավակաձև թխվածք է։ Հայտնի է նաև նավակի մեկ այլ տարբերակ, բայց արդեն մսային միջուկով, որը կոչվում է կավուրմալի։ Peynirli բառը նշանակում է «պանրով»: Պանիր, պենիր նշանակում է պանիր։ Բառը մտնում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի մեջ, առկա է հայերենում, թալիշերենում, ֆարսիում և հնդկերենում, ինչպես նաև փոխառվել է թուրքերի կողմից։

Пенерли – “Хачапури по-аджарски ранее называлось «Пенерли» Что такое «пенерли» и откуда оно появилось в Батуми?

Пенерли также Грузини називают аджарское Хачапури (груз. ხაჭაპური [xɑtʃʼɑpuri]) — блюдо Армяно-Грузинской кухни, закрытый пирожок с начинкой из сыра и яйца.

В 2019 году хачапури присвоен статус нематериального памятника культурного наследия Грузии (это из Википедии)

Хачапури по-аджарски, это всем известное пенерли (или пенерли по-гречески), популярное блюдо распространенное на берегах Черного моря (Малой Армении – Амшена). Сегодня блюдо популярно в Греции, на территории от Трапезунда до Сочи, а в последнее время и в Р,Армении.

Пенерли происходит от армянского / индоевропейского слова “панир” что означает сыр. Так же слово называется на фарси и индийском. Блюдо также называют “Сырная Лодка”, где лодка символизирует Ноев ковчег, который пристал в Армении на горе Арарат. Кстати, это блюдо считают своим очень многие народы во всем мире и используют армянское слово Пенерли.

Пенерли, это выпечка в форме лодочки с сыром и яйцом. Популярен и другой вариант лодочки, но уже с мясной начинкой, называется кавурмали.

Слово peynirli означает – «с сыром». Панир, пенир означает сыр. Слово входит в индоевропейскую языковую семью, присутствует в армянском, талышском, фарси, индийском языках, а также позаимствовано турками. В Ереване, это блюдо готовят и будут готовить так же как в Греции и так же, как и все народы проживающие на черноморском побережье, от Трапезунда до Сочи (абхазы, амшенские армяне, грузины, мингрелы, турки и др).

Rom Martirossian прислал интересное сообщение об истории Аджарского хачапури.

Это блюдо было привезено амшенскими армянами, это их блюдо. И слово не турецкое, а армянское –индоевропейское. Пенерли происходит от армянского / индоевропейского слова “панир” что означает сыр. Так же слово называется на фарси и индийском. Блюдо также называют “Сырная Лодка”, где лодка символизирует Ноев ковчег, который пристал в Армении на горе Арарат. Кстати, это блюдо считают своим очень многие народы во всем мире и используют армянское слово Пенерли.” (например, в Греции …)

Насколько знаю, армянское слово “պանիր (панир)” переводится как “сыр” и относятся к любому типу этого продукта. “Панир” — свежий, несостаренный, слегка кислотный, неплавящийся сыр, творог для которого сделан из нагретого молока с лимонным соком, уксусом, или любой другой пищевой кислотой. Его рассыпчатая и влажная форма называется в восточной Индии и в Бангладеш chhena или chhana.

Уважаемые друзья, думаю, всем было бы интересно узнать – а какие ещё блюда (ну кроме, конечно, толмы, которую приписывают себе и турки, и тюрки), которые на ваш взгляд, мнение или знание имеют армянское происхождение и которое приписывают себе другие народы? …

А про Аджарию скажу вот что до создание там Царство Грузинских Багратидов ,она називалось Кхарджк и Было провинцию Великой Армении,также кхарджк инагда вхадилос в состав Малой Армении

Пенерли, это выпечка в форме лодочки с сыром и яйцом. Популярен и другой вариант лодочки, но уже с мясной начинкой, называется кавурмали. Слово peynirli означает — «с сыром». Панир, пенир означает сыр. Слово входит в индоевропейскую языковую семью, присутствует в армянском, талышском, фарси и индийском языках, а также позаимствовано турками.

Penerli — “Adjaruli Khachapuri was previously called ‘Penerli’. What is ‘penerli’ and where did it come from in Batumi?

Penerli — “Adjaruli Khachapuri was previously called ‘Penerli’. What is ‘penerli’ and where did it come from in Batumi?

Georgians also use the word ‘Penerli’ to refer to Adjaruli Khachapuri (Georgian: ხაჭապური [xɑtʃʼɑpuri]) — a dish of Armenian-Georgian cuisine, an open-faced pastry filled with cheese and egg. In 2019, khachapuri was granted the status of an Intangible Cultural Heritage Monument of Georgia (this is from Wikipedia).

Adjaruli khachapuri is the well-known penerli (or peynirli in Greek), a popular dish widespread along the shores of the Black Sea (Lesser Armenia – Hamshen). Today, the dish is popular in Greece, in the territory spanning from Trebizond to Sochi, and recently, in the Republic of Armenia as well.

The word penerli originates from the Armenian/Indo-European word “panir”, which means cheese. The word sounds the same in Farsi and Indic languages. The dish is also called the “Cheese Boat,” where the boat symbolizes Noah’s Ark, which came to rest in Armenia on Mount Ararat. By the way, many nations around the world consider this dish their own and use the Armenian word Penerli.

Penerli is a boat-shaped pastry filled with cheese and egg. Another variation of the boat is also popular, but with a meat filling, called kavurmali (made with khavurma / braised meat).

The word peynirli means “with cheese.” Panir, penir means cheese. The word belongs to the Indo-European language family; it is present in Armenian, Talysh, Farsi, and Indic languages, and was also borrowed by the Turks. In Yerevan, this dish is prepared and will continue to be prepared just as it is in Greece, and just like by all the peoples living on the Black Sea coast from Trebizond to Sochi (Abkhazians, Hamshen Armenians, Georgians, Mingrelians, Turks, and others).

Rom Martirossian sent an interesting message regarding the history of Adjaruli khachapuri:

“This dish was brought by the Hamshen Armenians; it is their dish. And the word is not Turkish, but Armenian-Indo-European. Penerli originates from the Armenian/Indo-European word ‘panir’, which means cheese. The word is called the same in Farsi and Indic languages. The dish is also called the ‘Cheese Boat’, where the boat symbolizes Noah’s Ark, which landed in Armenia on Mount Ararat. By the way, very many nations all over the world consider this dish their own and use the Armenian word Penerli (for example, in Greece…).”

As far as I know, the Armenian word “պանիր (panir)” translates as “cheese” and refers to any type of this product. “Paneer” [in the Indian context] is a fresh, unaged, slightly acid, non-melting cheese, the curd for which is made from heated milk curdled with lemon juice, vinegar, or any other food acid. Its crumbly and moist form is called chhena or chhana in Eastern India and Bangladesh.

Dear friends, I think everyone would be interested to know — what other dishes are there (well, besides tolma, of course, which both the Turks and Turkic peoples claim as theirs) that, in your view, opinion, or knowledge, have Armenian origins but are claimed by other nations? …

And regarding Adjaria, I will say this: before the creation of the Kingdom of the Georgian Bagratids there, it was called Khardzhk (Klarjeti) and was a province of Greater Armenia; also, Khardzhk was at times part of Lesser Armenia.

Penerli is a boat-shaped pastry filled with cheese and egg. Another variation of the boat is also popular, but with a meat filling, called kavurmali. The word peynirli means “with cheese.” Panir, penir means cheese. The word belongs to the Indo-European language family, is present in Armenian, Talysh, Farsi, and Indic languages, and was also borrowed by the Turks.

Թաքնված արմատներ. Թրքացած հայությունը վերադարձ դեպի տուն – Забытые корни: Путь от отуречивания к армянской идентичности – Lost Heritage: The Journey from Turkification Back to Armenian Origins

Բնօրրանի միասնական արմատը. Մեծ վերադարձ դեպի հայկական ակունքներ

Մերձավոր Արևելքի և Կովկասի պատմությունը լի է ողբերգություններով և բռնի ուծացմամբ։ Սակայն այսօր քողը պատռվում է։ Մենք ականատես ենք լինում մի եզակի քաղաքակրթական գործընթացի. համշենցիները, զազաները, դերսիմցիները,ալևիները, ուդիները, թաթերն ու թալիշները սկսում են գիտակցել այն, ինչ դարեր շարունակ փորձել են ջնջել նրանց հիշողությունից՝ իրենց անքակտելի կապը հայ էթնոսի և Հայկական լեռնաշխարհի հետ։

Գենետիկ կոդը, որը հնարավոր չէ խաբել Գիտությունը հաստատում է՝ արյունը քաղաքականությունից ուժեղ է։ ԴՆԹ հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ լեռնաշխարհի բնակչությունը պահպանել է գենետիկ կայունություն վերջին 5000 տարվա ընթացքում։ Թրքացումն ու ուծացումը միայն արտաքին դիմակներ էին՝ գոյատևման համար, սակայն ներսում յուրաքանչյուրը կրում է հայ նախնու կոդը։
Դերսիմ և Զազաներ. Թաքնված հայություն Դերսիմը միշտ եղել է հայկական ոգու ամրոց։ Ալևիական սրբավայրերը հիմնականում հայկական վանքերի հիմքերն են, իսկ նրանց ծեսերը (խաչի պաշտամունք, գինու օգտագործում) փաստում են քրիստոնյա հայկական անցյալը։ Զազաների ընտանիքներում մինչ օրս ապրում են լեգենդներ «հայ տատիկների» մասին։
Ուդիներ և Թաթեր. Արևելքի ժառանգները

Ուդիներ. Հնագույն ժողովուրդ, որի հոգևոր կյանքը դարերով կապված է եղել Հայ Եկեղեցու հետ։ Նրանց վերադարձը ակունքներին՝ հայկական քաղաքակրթական դաշտի վերականգնումն է։

Թաթեր. Խմբեր, որոնց մշակութային կոդը հագեցած է հայկականությամբ։ Շատ թաթեր պատմականորեն եղել են հայախոս քրիստոնյաներ, ովքեր ժամանակի ընթացքում փոխել են լեզուն, բայց ոչ ինքնությունը։

Եզրակացություն. Ճանապարհ դեպի ընդհանուր տուն Մենք տարբեր ժողովուրդներ չենք, մենք մեկ հզոր հայկական ծառի ճյուղերն ենք։ Վերադարձը հայկական արմատներին միակ ուղին է՝ փրկվելու օտարի ձուլման կաթսայում անհետանալուց։ Հայաստանը հոգևոր և արյունակցական կենտրոն է բոլոր նրանց համար, ում երակներում հոսում է Լեռնաշխարհի արյունը։

Единый корень Нагорья: Великое возвращение к армянским истокам

История Ближнего Востока и Кавказа полна трагедий, насильственного разделения и навязанного забвения. Но сегодня пелена спадает. Мы становимся свидетелями уникального цивилизационного процесса: хамшенцы, зазы, дерсимцы,алевиты, удины, таты и талыши начинают осознавать то, что веками пытались стереть из их памяти — их неразрывную связь с армянским этносом и Армянским нагорьем.

Генетический код, который невозможно обмануть

Современная наука подтверждает: кровь сильнее политики. Генетические исследования показывают, что население Армянского нагорья обладает уникальной стабильностью на протяжении последних 5000 лет.

Зазы и дерсимцы: ДНК-маркеры этих групп показывают практически полное совпадение с армянским генотипом.

Хамшенцы: Будучи армянами-мусульманами, они сохранили в своей крови тот же «код», что и их христианские братья. Ассимиляция (отуречивание) была лишь внешней маской, навязанной для выживания, но внутри каждого представителя этих народов живет армянский первопредок.

Дерсим: Армянский оплот под завесой тайны

Дерсим — это особая страница. так как именно здесь нашли убежище тысячи армян после 1915 года, растворившись среди местных алевитов.

Алевитские святыни — это в большинстве своем фундаменты древних армянских монастырей.

Обряды дерсимцев (почитание креста, использование вина, празднование аналогов армянских праздников) прямо доказывают их христианское, армянское прошлое.

Удины и Таты: Наследники христианского Востока

Эти народы являются живым мостом между древней Арменией и восточными регионами Кавказа:

Удины: Один из древнейших народов, чья духовная жизнь веками была неразрывно связана с Армянской церковью. Их литургическая традиция, письменность и культура — это прямое продолжение армяно-албанского христианского союза. Возврат удин к своим истокам — это восстановление целостности армянского цивилизационного пространства на Востоке.

Таты: Группа, чья история полна загадок, но культурный код которой пропитан армянским влиянием. Многие татские общины исторически были христианами-армянами, которые в силу политических обстоятельств сменили язык, но сохранили армянское самосознание и веру (армяно-таты).

Зазы и Талыши: Память о «христианских дедах»

Зазы: В каждой второй семье заза живут легенды о бабушках-армянках, спасенных в годы Геноцида. Сегодняшнее пробуждение заза — это не просто поиск этничности, это возвращение к истинному «Я».

Талыши: Древний народ, чей путь к свободе лежит через стратегический и культурный союз с Арменией. Их формирование проходило в теснейшем контакте с армянским этносом, что сделало их естественными союзниками в борьбе против ассимиляции.

Доказательства в самой земле

Взгляните на карту: топонимика регионов, где живут эти народы, кричит о своем армянском происхождении. Названия гор, рек и сел от Эрзурума до берегов Каспия — это искаженные, но узнаваемые армянские слова. Земля помнит своих хозяев, даже если люди забыли их язык.

Заключение: Путь к общему дому

Процесс ассимиляции потерпел крах в тот момент, когда первый хамшенец, заза, удин или тат сказал: «Я хочу знать правду о своих корнях».

Мы — не разные народы. Мы — ветви одного могучего армянского древа, которые буря истории разбросала в разные стороны. Возвращение к армянским истокам — это не только акт исторической справедливости, это единственный путь к спасению этих сообществ от окончательного исчезновения в котле чужой идентичности.

Армения — это духовный и кровный центр для каждого, в ком течет кровь Нагорья. Пришло время вернуться домой.

The Unified Root of the Highlands: The Great Return to Armenian Origins

The history of the Middle East and the Caucasus is marked by tragedy and forced assimilation. But today, the veil is lifting. We are witnessing a unique civilizational process: Hamshenis, Zazas, Dersimites ,Alevis, Udins, Tats, and Talyshs are beginning to realize what has been suppressed for centuries—their unbreakable bond with the Armenian ethnos and the Armenian Highlands.

1. The Genetic Code That Cannot Be Deceived Modern science confirms: blood is stronger than politics. Genetic studies show that the population of the Armenian Highlands has maintained genetic stability for the last 5,000 years. Turkification and assimilation were merely external masks for survival; internally, each carries the Armenian ancestral code.

2. Dersim and Zazas: Hidden Armenianness Dersim has historically been a stronghold of the Armenian spirit. Many Alevi shrines are built on the foundations of ancient Armenian monasteries, and their rituals (veneration of the cross, use of wine) testify to a Christian Armenian past. Among the Zaza people, legends of “Armenian grandmothers” saved during the Genocide remain alive in every other family.

3. Udins and Tats: Heirs of the Christian East

Udins: An ancient people whose spiritual life has been inextricably linked with the Armenian Church for centuries. Their return to their roots restores the integrity of the Armenian civilizational space in the East.
Tats: Groups whose cultural code is saturated with Armenian influence. Many Tat communities were historically Christian Armenians (Armeno-Tats) who changed their language over time but not their essence.

Conclusion: The Path to a Common Home We are not different peoples; we are branches of one mighty Armenian tree that the storms of history scattered in different directions. Returning to Armenian roots is the only way to escape final disappearance in the melting pot of foreign identity. Armenia is the spiritual and ancestral center for everyone in whose veins the blood of the Highlands flows. It is time to come home.