Սուրեն Բաղդասարյան ծնվել է 1940 թվականի հունվարի 12-ին Ստեփանակերտում (Արցախ, ԽՍՀՄ)՝ հայ սպորտային մեկնաբան, «Ֆուտբոլ+» թերթի հիմնադիր և գլխավոր խմբագիր, Հայաստանի լրագրողների միության անդամ (1974-ից), ՀՀ ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր աշխատող (1997)։

1962–1969 թվականներին սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ավտոմատիկայի և տելեմեխանիկայի ֆակուլտետում։ 1971 թվականից սկսել է սպորտային մեկնաբանություն՝ սեպտեմբերի 6-ին կատարելով իր առաջին ռեպորտաժը «Արարատ»-«Պախտակոր» խաղից (ԽՍՀՄ բարձրագույն խումբ)։

1996 թվականից հիմնադրել և ղեկավարում է «Ֆուտբոլ+» թերթը։ 1998–2002 թվականներին եղել է Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի մամուլի ծառայության ղեկավարը։ Որպես մեկնաբան մասնակցել է աշխարհի առաջնություններին (1982, 1994, 1998), Եվրոպայի առաջնություններին (1996, 2000), Օլիմպիական խաղերի ֆուտբոլային մրցաշարի եզրափակչին (1996)։

Պարգևատրվել է Հայաստանի պետական հեռուստատեսության շնորհակալագրով (1984), ՀՀ ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր աշխատողի կոչմամբ (1997), Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի շնորհակալագրով (2001)՝ սպորտի երկարամյա քարոզչության համար։

Շախմատի և շաշկիի սիրահար է՝ կարգի թեկնածու։ 1965-ին դարձել է Հայաստանի շաշկի առաջնության արծաթե մեդալակիր, 1979-ին՝ լրագրողների շախմատի առաջնության չեմպիոն։

Սուրեն Բաղդասարյանը մնաց Ստեփանակերտից Երևան տանող հայկական սպորտային լրագրության կամուրջը՝ իր առաջին ռեպորտաժներից մինչև «Ֆուտբոլ+»-ի հիմնադրումը, ոգեշնչելով սերունդներին սպորտի և հայկական ֆուտբոլի անհուն սիրով։

Русский

голос армянского футбола и основатель «Футбола+»

Сурен Багдасарян родился 12 января 1940 года в Степанакерте (Нагорный Карабах, СССР) — армянский спортивный комментатор, учредитель и главный редактор газеты «Футбол+», член Союза журналистов Армении (с 1974), заслуженный работник физической культуры РА (1997).

В 1962–1969 годах учился на факультете автоматики и телемеханики Ереванского политехнического института. С 1971 года начал спортивную комментаторскую деятельность — 6 сентября 1971 года сделал свой первый репортаж с матча «Арарат» — «Пахтакор» высшей лиги СССР.

С 1996 года — учредитель и главный редактор газеты «Футбол+». В 1998–2002 годах возглавлял пресс-службу Федерации футбола Армении. Вёл репортажи с чемпионатов мира по футболу (1982, 1994, 1998), чемпионатов Европы (1996, 2000), финальной части Олимпийского турнира по футболу (1996).

Награждён грамотой Гостелерадио Армении (1984), званием заслуженного работника физической культуры РА (1997), грамотой Международного олимпийского комитета (2001) за многолетнюю пропаганду спорта.

Кандидат в мастера спорта по шашкам и шахматам. В 1965 году стал серебряным призёром чемпионата Армении по шашкам, в 1979 году — чемпионом среди журналистов по шахматам.

Сурен Багдасарян остался мостом армянской спортивной журналистики от Степанакерта до Еревана — от своих первых репортажей до основания «Футбола+», вдохновляя поколения безграничной любовью к спорту и армянскому футболу.

English

From Stepanakert to Yerevan: Sports Commentator

Suren Baghdasaryan was born on January 12, 1940, in Stepanakert (Nagorno-Karabakh, USSR) — Armenian sports commentator, founder and editor-in-chief of the newspaper “Football+”, member of the Union of Journalists of Armenia (since 1974), Honored Worker of Physical Culture of RA (1997).

In 1962–1969 studied at the Faculty of Automation and Telemechanics of the Yerevan Polytechnic Institute. Since 1971 began sports commentary career — on September 6, 1971 made his first report from the Ararat vs Pakhtakor match of the USSR Supreme League.

Since 1996 — founder and editor-in-chief of the newspaper “Football+”. In 1998–2002 headed the press service of the Football Federation of Armenia. Commentated World Cups (1982, 1994, 1998), European Championships (1996, 2000), final stage of the Olympic football tournament (1996).

Awarded certificate from State Television of Armenia (1984), title of Honored Worker of Physical Culture of RA (1997), certificate from the International Olympic Committee (2001) for long-term promotion of sports.

Candidate Master of Sports in checkers and chess. In 1965 silver medalist of the Armenian checkers championship, in 1979 champion among journalists in chess.

Suren Baghdasaryan remained the bridge of Armenian sports journalism from Stepanakert to Yerevan — from his first reports to founding “Football+”, inspiring generations with boundless love for sports and Armenian football.

1. Սուրեն Բաղդասարյան՝ հայկական ֆուտբոլի ձայնը և «Ֆուտբոլ+»-ի հիմնադիր / Сурен Багдасарян — голос армянского футбола и основатель «Футбола+» / Suren Baghdasaryan — Voice of Armenian Football and Founder of “Football+”
2. Սուրեն Բաղդասարյան՝ Ստեփանակերտից Երևան՝ սպորտային մեկնաբան / Сурен Багдасарян — от Степанакерта до Еревана: спортивный комментатор / Suren Baghdasaryan — From Stepanakert to Yerevan: Sports Commentator
3. Սուրեն Բաղդասարյան՝ «Արարատ»-ի առաջին ռեպորտաժի և աշխարհի առաջնությունների մեկնաբան / Сурен Багдасарян — автор первого репортажа «Арарата» и комментатор чемпионатов мира / Suren Baghdasaryan — Author of the First Ararat Report and World Cup Commentator
4. Սուրեն Բաղդասարյան՝ ՀՀ ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր աշխատող և լրագրող / Сурен Багдасарян — заслуженный работник физкультуры РА и журналист / Suren Baghdasaryan — Honored Worker of Physical Culture of RA and Journalist
5. Սուրեն Բաղդասարյան՝ հայկական սպորտային լրագրության լեգենդ / Сурен Багдасарян — легенда армянской спортивной журналистики / Suren Baghdasaryan — Legend of Armenian Sports Journalism

Հենրիկ Գևորգի Ազատյանը մահացել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Երևանում՝ կյանքի 86-րդ տարում, թողնելով հետևում հայկական պետական և քաղաքական կյանքի երկարամյա ծառայության անգերազանցելի ժառանգություն՝

որպես ՀԽՍՀ և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական գործիչ, Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի շրջանավարտ (1951), Արտասահմանից վերադարձող հայերի ընդունման և տեղավորման կոմիտեի նախագահ (1986–1991), Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի պատմության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, պատմական գիտությունների թեկնածու։ Ծնվել է 1928 թվականի հունվարի 6-ին Բերդավան գյուղում (նախկինում՝ Ղալաչա)։ 

1946 թվականին ավարտել Երևանի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը, 1951 թվականին՝ ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։ 1951–1952 թվականներին աշխատել Երևանի 26 կոմիսարների կուսշրջկոմում որպես հրահանգիչ։ 1952–1953 թվականներին սովորել Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի մարքսիզմ-լենինիզմի, փիլիսոփայության և քաղաքատնտեսության դասախոսական կադրերի պատրաստման կուրսերում։ 1953–1957 թվականներին դասախոսել Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի մարքսիզմ-լենինիզմի ամբիոնում։ 1957–1986 թվականներին աշխատել Հայաստանի կոմկուսի կենտկոմի գիտության և ուսումնական հաստատությունների բաժնում՝ տարբեր պաշտոններում։ 

Երկու անգամ ընտրվել է ՀՄԿԿ 1 (36) և միավորիչ համագումարների պատգամավոր Մյասնիկյանի տարածքային կազմակերպությունից։ Հեղինակել է գրքեր՝ «Դանուշ Շահվերդյան», «Սուրեն Սպանդարյան», «Բախտորոշ պայմանագրեր», «Հայերը միջազգային դիվանագիտական խաչմերուկներում» և այլն։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով, մեդալներով և պատվոգրերով։ 

Հենրիկ Ազատյանը մնաց Բերդավանից Երևան տանող պետական ծառայության կամուրջը՝ իր գործունեությամբ, գրքերով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական պետականության խորքերով և պատմական ճշմարտությամբ։

### Վերնագրերի տարբերակներ (Հայերեն)
1. Հենրիկ Ազատյան՝ Հայաստանի Պետական Կյանքի Վաստակավոր Գործիչ 
2. Հենրիկ Ազատյան՝ Արտասահմանից Վերադարձող Հայերի Կոմիտեի Նախագահ 
3. Հենրիկ Ազատյան՝ Բերդավանից Երևան 
4. Հենրիկ Ազատյան՝ Պատմական Գիտությունների Թեկնածու և Պատգամավոր 
5. Հենրիկ Ազատյան՝ Սուրեն Սպանդարյանի և Դանուշ Շահվերդյանի Կենսագրող 

### Русский
Председатель Комитета по возвращению армян из-за рубежа 

Генрих Геворгович Азатян скончался 26 декабря 2013 года в Ереване на 86-м году жизни, оставив после себя наследие долголетней службы в государственном и политическом строительстве Армении как выпускник факультета международных отношений Ереванского государственного университета (1951), председатель Комитета по приёму и расселению армян, возвращающихся из-за рубежа (1986–1991), старший научный сотрудник Института истории Академии наук Армении, кандидат исторических наук.

В 1946 окончил среднюю школу №1 в Ереване. В 1951–1952 работал инструктором Ереванского райкома партии 26 комиссаров. В 1952–1953 учился на курсах подготовки преподавательских кадров по марксизму-ленинизму, философии и политэкономии в Московском государственном университете им. Ломоносова. В 1953–1957 преподавал на кафедре марксизма-ленинизма Ереванского сельскохозяйственного института. В 1957–1986 работал в отделе науки и учебных заведений ЦК Компартии Армении на различных должностях.

Дважды избирался депутатом 1-го (36-го) и объединительного съездов КПСС от территориальной организации Мясникяна. Автор книг «Дануш Шахвердян», «Сурен Спандарян», «Судьбоносные договоры», «Армяне на международных дипломатических перекрестках» и других. Награждён орденом «Знак Почёта», медалями и почётными грамотами.

Генрих Азатян остался мостом государственной службы от Бердавана до Еревана — своей деятельностью, книгами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской государственности и исторической правдой.

### Заголовки (Русский)
1. Генрих Азатян: Заслуженный деятель государственного строительства Армении 
2. Генрих Азатян: Председатель Комитета по возвращению армян из-за рубежа 
3. Генрих Азатян: От Бердавана до Еревана 
4. Генрих Азатян: Кандидат исторических наук и депутат 
5. Генрих Азатян: Биограф Сурена Спандаряна и Дануша Шахвердяна 

### English
Chairman of the Committee for Returning Armenians from Abroad

Henrik Gevorgi Azatyan passed away on December 26, 2013, in Yerevan at the age of 85, leaving behind a legacy of long-term service in the state and political construction of Armenia as a graduate of the Faculty of International Relations of Yerevan State University (1951), chairman of the Committee for the Reception and Settlement of Armenians Returning from Abroad (1986–1991), senior researcher at the Institute of History of the Academy of Sciences of Armenia, Candidate of Historical Sciences.

In 1946 graduated from secondary school No. 1 in Yerevan. In 1951–1952 worked as an instructor in the Yerevan district committee of the party of 26 commissars. In 1952–1953 studied at courses for training teaching staff in Marxism-Leninism, philosophy, and political economy at Lomonosov Moscow State University. In 1953–1957 lectured at the Department of Marxism-Leninism of the Yerevan Agricultural Institute. In 1957–1986 worked in the Department of Science and Educational Institutions of the Central Committee of the Communist Party of Armenia in various positions.

Twice elected as a delegate to the 1st (36th) and unifying congresses of the CPSU from the territorial organization of Myasnikyan. Author of books *Danush Shahverdyan*, *Suren Spandaryan*, *Fateful Treaties*, *Armenians at International Diplomatic Crossroads* and others. Awarded the Order of the Badge of Honor, medals, and certificates of honor.

Henrik Azatyan remained the bridge of state service from Berdavan to Yerevan — with his activities, books, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian statehood and historical truth.

### Headlines (English)
1. Henrik Azatyan: Honored Figure in State Building of Armenia 
2. Henrik Azatyan: Chairman of the Committee for Returning Armenians from Abroad 
3. Henrik Azatyan: From Berdavan to Yerevan 
4. Henrik Azatyan: Candidate of Historical Sciences and Deputy 
5. Henrik Azatyan: Biographer of Suren Spandaryan and Danush Shahverdyan

1912 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Կոստանդնուպոլսում Հայոց Ազգային Ժողովը (ՀԱԺ) հանդիսավոր նիստում որոշում ընդունեց բարձրաձայնել Հայկական հարցը Լոնդոնում հրավիրվելիք դեսպանների կոնֆերանսում՝ պահանջելով Օսմանյան կայսրությունում հայերի իրավունքների պաշտպանություն և վարչական բարեփոխումներ:

Այս որոշումը դարձավ հայկական ազգային շարժման կարևորագույն քայլերից մեկը Բալկանյան պատերազմների (1912-1913) ֆոնին, երբ Օսմանյան կայսրությունը թուլացած էր և եվրոպական տերությունները քննարկում էին տարածաշրջանային խնդիրները: ՀԱԺ-ը, որը ներկայացնում էր հայ համայնքի շահերը, կոչ արեց եվրոպական դիվանագիտությանը միջամտել հայերի իրավիճակին՝ կանխելու ճնշումները և ջարդերը: Այս նախաձեռնությունը հանգեցրեց 1913 թվականի փետրվարին եվրոպական տերությունների կողմից հայկական բարեփոխումների ծրագրի ընդունմանը, որն իրականացվեց մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբը: Որպես հայ պատմաբան, ես տեսնում եմ այստեղ հայկական դիվանագիտության հաջողությունը՝ միջազգային ուշադրություն հրավիրելով հայկական հարցին:

**Արագ փաստեր**
– **Ամսաթիվ**: 1912 թ. դեկտեմբերի 21
– **Վայր**: Կոստանդնուպոլիս
– **Որոշում**: Հայկական հարցը բարձրացնել Լոնդոնի կոնֆերանսում
– **Հետևանք**: 1913 թվականի հայկական բարեփոխումներ

(Աղբյուրներ՝ Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, Օսմանյան արխիվներ):

—

### Русская версия

Армянский Вопрос в Европе: Инициатива Национального Собрания

21 декабря 1912 года в Константинополе Армянское Национальное Собрание (АНС) на торжественном заседании приняло решение поднять Армянский вопрос на предстоящей конференции послов в Лондоне, требуя защиты прав армян в Османской империи и административных реформ. Это решение стало одним из важнейших шагов армянского национального движения на фоне Балканских войн (1912–1913), когда Османская империя была ослаблена, а европейские державы обсуждали региональные проблемы. АНС, представлявшее интересы армянской общины, призвало европейскую дипломатию вмешаться в ситуацию армян, чтобы предотвратить притеснения и погромы. Эта инициатива привела к принятию в феврале 1913 года европейскими державами программы армянских реформ, реализованной до начала Первой мировой войны. Как армянский историк, я вижу в этом успех армянской дипломатии — привлечение международного внимания к Армянскому вопросу.

**Краткие факты**
– **Дата**: 21 декабря 1912 г.
– **Место**: Константинополь
– **Решение**: Поднять Армянский вопрос на Лондонской конференции
– **Последствия**: Армянские реформы 1913 года

(Источники: Армянская Советская Энциклопедия, османские архивы).

—

### English Version

The Armenian Question in Europe: Initiative of the National Assembly

On December 21, 1912, in Constantinople, the Armenian National Assembly (ANA) at a solemn session adopted a decision to raise the Armenian Question at the upcoming Ambassadors’ Conference in London, demanding protection of Armenian rights in the Ottoman Empire and administrative reforms. This decision became one of the most significant steps in the Armenian national movement against the backdrop of the Balkan Wars (1912–1913), when the Ottoman Empire was weakened, and European powers were discussing regional issues. The ANA, representing the interests of the Armenian community, called on European diplomacy to intervene in the Armenian situation to prevent oppression and massacres. This initiative led to the adoption in February 1913 of the program of Armenian reforms by European powers, implemented until the start of World War I. As an Armenian historian, I see in this the success of Armenian diplomacy — drawing international attention to the Armenian Question.

**Key Facts**
– **Date**: December 21, 1912
– **Location**: Constantinople
– **Decision**: Raise the Armenian Question at the London Conference
– **Consequences**: Armenian reforms of 1913

(Sources: Armenian Soviet Encyclopedia, Ottoman archives).

—

### Türkçe Versiyon

Ermeni Sorunu Avrupa’da: Milli Meclis’in Girişimi

21 Aralık 1912’de İstanbul’da Ermeni Milli Meclisi (EMM) törensel bir oturumda Ermeni Sorunu’nu Londra’da toplanacak Büyükelçiler Konferansı’nda gündeme getirme kararı aldı, Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermenilerin haklarının korunmasını ve idari reformlar talep etti. Bu karar, Balkan Savaşları (1912–1913) arka planında Ermeni milli hareketinin en önemli adımlarından biri oldu, Osmanlı İmparatorluğu zayıflamışken Avrupa güçleri bölgesel sorunları tartışıyordu. Ermeni topluluğunun çıkarlarını temsil eden EMM, Avrupa diplomasisini Ermeni durumuna müdahale etmeye çağırdı, baskı ve katliamları önlemek için. Bu girişim, Şubat 1913’te Avrupa güçleri tarafından Ermeni reformları programının kabulüne yol açtı, Birinci Dünya Savaşı başlangıcına kadar uygulandı. Ermeni tarihçi olarak bunda Ermeni diplomasisinin başarısını görüyorum — Ermeni Sorunu’na uluslararası dikkat çekmeyi.

**Hızlı Gerçekler**
– **Tarih**: 21 Aralık 1912
– **Yer**: İstanbul
– **Karar**: Ermeni Sorunu’nu Londra Konferansı’nda gündeme getirmek
– **Sonuçları**: 1913 Ermeni reformları

(Kaynaklar: Ermeni Sovyet Ansiklopedisi, Osmanlı arşivleri).

—

Լևն Գևորգիի Գենչը (Գենչղլյան) մահացել է 1974 թվականի նոյեմբերի 21-ին Դոնի Ռոստովում՝ կյանքի 77-րդ տարում, թողնելով հետևում խորհրդային հայ գեղանկարչության և ծաղրանկարչության անմար հետքը՝ որպես Դոնի Ռոստովի գեղարվեստական ստուդիայի սան, «Կրոկոդիլ»-ի, «Պրոժեկտոր»-ի, «Սովետական Հայաստան»-ի նկարազարդող։ Ծնվել է 1897 թվականի օգոստոսի 29-ին Դոնի Նախիջևանում, Ռուսական կայսրություն։

1918-1923 թվականներին սովորել Դոնի Ռոստովի գեղարվեստական ստուդիայում։ Մինչև 1966 թվականը ապրել է Մոսկվայում, Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին՝ Երևանում, որտեղ 1944 թվականին ունեցել անհատական ցուցահանդես։ 

Քաղաքական ծաղրանկարներ է տպագրել «Պրոժեկտոր»-ում (1920-ականներ), «Կրոկոդիլ»-ում (1928), «Սովետական Հայաստան», «Կոմունիստ» և այլ պարբերականներում։ Նկարազարդել է մի շարք գրքեր, այդ թվում՝ Մաքսիմ Գորկու «Կլիմ Սամգինի կյանքը» (1935)։ 

Լևոն Գենչը մնաց Դոնի Ռոստովից Երևան տանող գեղանկարչական կամուրջը՝ իր ծաղրանկարներով, նկարազարդումներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին խորհրդային հայ արվեստի ճշմարտությամբ և հումորով։

—

### Русский
Карикатурист «Крокодила» Иллюстратор книг Горького

Левон Геворгиевич Генч (Генчгян) скончался 21 ноября 1974 года в Ростове-на-Дону на 78-м году жизни, оставив немеркнущий след в советском армянском изобразительном искусстве и карикатуре как выпускник Ростовской художественной студии, иллюстратор «Крокодила», «Прожектора», «Советской Армении». Родился 29 августа 1897 года в Новом Нахичеване на Дону ныне  Ростове-на-Дону, Российская империя. В 1918–1923 годах учился в Ростовской художественной студии. До 1966 года жил в Москве, во время Великой Отечественной войны — в Ереване, где в 1944 году провёл персональную выставку.

Публиковал политические карикатуры в «Прожекторе» (1920-е), «Крокодиле» (1928), «Советская Армения», «Коммунист» и других периодических изданиях. Иллюстрировал книги, в том числе «Жизнь Клима Самгина» Максима Горького (1935).

Левон Генч остался живописным мостом от Ростова-на-Дону до Еревана — своими карикатурами, иллюстрациями и безграничной преданностью, вдохновляя поколения правдой и юмором советского армянского искусства.

—

### English
*Caricaturist of Krokodil: Illustrator of Gorky’s Books

Levon Gevorgi Gench (Genchgyan) passed away on November 21, 1974, in Rostov-on-Don at the age of 77, leaving an undying trace in Soviet Armenian fine art and caricature as a graduate of Rostov Art Studio, illustrator of *Krokodil*, *Prozhektor*, *Soviet Armenia*. Born on August 29, 1897, in Nahkichevan on Don, naw Rostov-on-Don, Russian Empire. Studied at Rostov Art Studio (1918–1923). Lived in Moscow until 1966, during the Great Patriotic War — in Yerevan, where he held a solo exhibition in 1944.

Published political caricatures in *Prozhektor* (1920s), *Krokodil* (1928), *Soviet Armenia*, *Kommunist*, and other periodicals. Illustrated books, including Maxim Gorky’s *The Life of Klim Samgin* (1935).

Levon Gench remained the painterly bridge from Rostov-on-Don to Yerevan — with his caricatures, illustrations, and boundless dedication, inspiring generations with the truth and humor of Soviet Armenian art.

—

Գառնիկ Գուրգենի Անանյանը մահացել է 2007 թվականի նոյեմբերի 20-ին Երևանում՝ կյանքի 73-րդ տարում, թողնելով հետևում հայ գրականագիտության անգերազանցելի ժառանգություն՝ որպես բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1986), Երևանի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի հիմնադիր դեկան, Ազգային ակադեմիայի թղթակից անդամ (2006), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1974) և Չարենցի արվեստի խորքերի հետազոտող։

Ծնվել է 1934 թվականի հունիսի 22-ին Իջևանում։ 1958 թվականին ավարտել ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը, 1962–1965 թվականներին՝ ասպիրանտուրան։ 1958-1959 թվականներին աշխատել Իջևանի «Լենինյան ուղիով» թերթում, 1960-1961 թվականներին՝ ՀԼԿԵՄ Իջևանի շրջկոմում որպես առաջին քարտուղար։ 1965 թվականին պաշտպանել «Հայ գեղարվեստական գրականությունը և քննադատությունը «Մուրճ» ամսագրում (90-ական թվականներ)» թեմայով թեկնածուական ատենախոսություն, 1983 թվականին՝ «Եղիշե Չարենց (կյանքի և ստեղծագործության պրոբլեմներ)» դոկտորական։ 1977-1985 թվականներին՝ ԵՊՀ հրատարակչության տնօրեն, 1985-1996 թվականներին՝ բանասիրական ֆակուլտետի դեկան, ապա հիմնադրել ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը՝ մինչև մահ դեկան մնալով։ 

Հեղինակել է «Թումանյանի ստեղծագործական լաբարատորիան» (1973), «Սովետահայ գրականության կեսդարյա ուղին» (1970), «Եղիշե Չարենցը և ռուս գրականությունը» (1979), «Չարենցի հետ» (1980), «Հայ պատմավեպի պոետիկան» (1987), «Հնի և նորի զուգահեռներում» (2008) և այլ գրքեր։ Խմբագրել է «Ժուռնալիստիկա» տարեգիրքը։ 

Գառնիկ Անանյանը մնաց Իջևանից Երևան տանող գրականագիտական կամուրջը՝ իր ատենախոսություններով, գրքերով, դասախոսություններով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին Չարենցի, Թումանյանի և հայ գրականության խորքերով։

—

### Русский

Основатель факультета журналистики ЕГУ : Исследователь Чаренца 

Гарник Гургенович Ананян скончался 20 ноября 2007 года в Ереване на 74-м году жизни, оставив неизгладимое наследие армянского литературоведения как доктор филологических наук, профессор (1986), основатель и декан факультета журналистики ЕГУ, член-корреспондент НАН РА (2006), член Союза писателей СССР (1974) и исследователь творчества Егише Чаренца. Родился 22 июня 1934 года в Иджеване. В 1958 окончил филологический факультет ЕГУ, в 1962–1965 — аспирантуру. В 1958–1959 работал в иджеванской газете «Ленинским путём», в 1960–1961 — первым секретарём Иджеванского райкома ЛКСМ Армении. В 1965 защитил кандидатскую диссертацию «Армянская художественная литература и критика в журнале «Мурч» (90-е годы)», в 1983 — докторскую «Егише Чаренц (проблемы жизни и творчества)». В 1977–1985 — директор издательства ЕГУ, в 1985–1996 — декан филологического факультета, затем основал факультет журналистики, оставаясь деканом до смерти.

Автор книг «Творческая лаборатория Туманяна» (1973), «Полувековой путь советско-армянской литературы» (1970), «Егише Чаренц и русская литература» (1979), «С Чаренцем» (1980), «Поэтика армянского исторического романа» (1987), «В параллелях старого и нового» (2008) и др. Редактировал ежегодник «Журналистика».

Гарник Ананян остался литературоведческим мостом от Иджевана до Еревана — своими диссертациями, книгами, лекциями и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами Чаренца, Туманяна и армянской литературы.

—

### English

Founder of YSU Journalism Faculty: Researcher of Charents 

Garnik Gurgeni Ananyan passed away on November 20, 2007, in Yerevan at the age of 73, leaving an indelible legacy in Armenian literary studies as Doctor of Philological Sciences, professor (1986), founder and dean of YSU Faculty of Journalism, corresponding member of NAS RA (2006), member of the USSR Writers’ Union (1974), and researcher of Yeghishe Charents’ oeuvre. Born on June 22, 1934, in Ijevan. Graduated from YSU Faculty of Philology in 1958, postgraduate studies in 1962–1965. Worked at Ijevan newspaper *Leninian Way* (1958–1959), first secretary of Ijevan Komsomol district committee (1960–1961). Defended candidate dissertation *Armenian Fiction and Criticism in “Murch” Magazine (1890s)* in 1965, doctoral *Yeghishe Charents (Issues of Life and Work)* in 1983. Director of YSU Publishing House (1977–1985), dean of Philology Faculty (1985–1996), then founded Journalism Faculty, remaining dean until death.

Authored *Tumanyan’s Creative Laboratory* (1973), *Half-Century Path of Soviet Armenian Literature* (1970), *Yeghishe Charents and Russian Literature* (1979), *With Charents* (1980), *Poetics of Armenian Historical Novel* (1987), *In Parallels of Old and New* (2008), and others. Edited *Journalism* yearbook.

Garnik Ananyan remained the literary bridge from Ijevan to Yerevan — with his dissertations, books, lectures, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Charents, Tumanyan, and Armenian literature.

—

Արքմենիկ Հրայրի Նիկողոսյանը ծնվել է 1979 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ծովակ գյուղում (Վարդենիսի շրջան, այժմ՝ Գեղարքունիքի մարզ)։ Հայ գրականագետ, խմբագիր, բանասիրական գիտությունների թեկնածու (2008), Հայաստանի գրողների միության անդամ (2007), երիտասարդական բաժանմունքի նախագահ (2006), «Անտարես» հրատարակչության գլխավոր խմբագիր (2011), Մովսես Խորենացու մեդալակիր (2017)։ 

Ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը (բակալավր՝ 2001, մագիստր՝ 2003), ասպիրանտուրա՝ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում։ 2001 թվականից դասավանդել է Վարդենիսի մանկավարժական ինստիտուտում, 2004–2005 թթ.՝ «Գրական թերթ»-ի գրաքննադատության բաժնի վարիչ, 2005 թվականից՝ Երևանի Մաշտոցի անվան համալսարանում։ 2008 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ 

2008 թվականին պաշտպանել է «Առաքել Դավրիժեցու «Պատմությունը» իբրև գրական երկ» թեմայով ատենախոսություն։ Հեղինակել է «Գրառումներ ընթացքից» (2007), «Առաքել Դավրիժեցու Պատմությունն իբրև գրական երկ» (2012), «Խոսքի տարածությունը» (2015) գրքերը։ Խմբագրել է Աշոտ Գաբրիելյանի, Ռոման Կյուրեղյանի, Հասմիկ Սիմոնյանի, Արեգ Ազատյանի, Գուրգեն Խանջյանի, Մհեր Բեյլերյանի, Կարեն Անտաշյանի, Հրաչյա Սարիբեկյանի, Նառա Վարդանյանի գրքերը և «18-33. արդի հայ արձակ» անթոլոգիան։ 

Արքմենիկ Նիկողոսյանը մնաց Ծովակից Երևան տանող գրական կամուրջը՝ իր ատենախոսություններով, հոդվածներով, խմբագրական աշխատանքով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայ գրականության խորքերով և խոսքի տարածությամբ։

—

### Русский

Исследователь Аракела Даврижеци: Кавалер медали Мовсеса Хоренаци

Аркменик Грайрович Никогосян родился 14 ноября 1979 года в селе Цовак (Варденисский район, ныне Гегаркуникская область). Армянский литературовед, редактор, кандидат филологических наук (2008), член Союза писателей Армении (2007), председатель молодёжного отделения (2006), главный редактор издательства «Антарес» (2011), кавалер медали Мовсеса Хоренаци (2017).

Окончил филологический факультет ЕГУ (бакалавр — 2001, магистр — 2003), аспирантуру Института литературы им. М. Абегяна. С 2001 года преподавал в Варденисском педагогическом институте, в 2004–2005 — заведующий отделом литературной критики газеты «Грakan терт», с 2005 — в Университете им. Маштоца в Ереване. С 2008 — старший научный сотрудник Института литературы НАН РА.

В 2008 защитил диссертацию «“История” Аракела Даврижеци как литературное произведение». Автор книг «Записи по ходу» (2007), «“История” Аракела Даврижеци как литературное произведение» (2012), «Пространство слова» (2015). Редактировал книги Ашота Габриеляна, Романа Кюрегяна, Асмик Симонян, Арега Азатяна, Гургена Ханджяна, Мгера Бейлеряна, Карена Анташяна, Грача Сарибекяна, Нары Варданян и антологию «18-33. Современная армянская проза».

Аркменик Никогосян остался литературным мостом от Цовака до Еревана — своими диссертациями, статьями, редакторской работой и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской литературы и пространством слова.

—

### English

Researcher of Arakel Davrizhetsi: Movses Khorenatsi Medal Recipient

Arkmnik Hrayri Nikogosyan was born on November 14, 1979, in Tsovak village (Vardenis district, now Gegharkunik Province). Armenian literary scholar, editor, Candidate of Philological Sciences (2008), member of the Writers’ Union of Armenia (2007), chairman of its youth section (2006), chief editor of Antares Publishing House (2011), recipient of the Movses Khorenatsi Medal (2017).

Graduated from YSU’s Faculty of Philology (BA 2001, MA 2003), postgraduate studies at M. Abeghyan Institute of Literature. Since 2001 taught at Vardenis Pedagogical Institute, 2004–2005 headed literary criticism section of *Grakan Tert*, since 2005 lectures at Mashtots University in Yerevan. Since 2008 — senior researcher at the Institute of Literature, NAS RA.

In 2008 defended his dissertation *“History” by Arakel Davrizhetsi as a Literary Work*. Author of *Notes Along the Way* (2007), *“History” by Arakel Davrizhetsi as a Literary Work* (2012), *The Space of the Word* (2015). Edited books by Ashot Gabrielyan, Roman Kyureghyan, Hasmik Simonyan, Areg Azatyan, Gurgen Khanjyan, Mher Beyleryan, Karen Antashyan, Hrachya Saribekyan, Nara Vardanyan, and the anthology *18-33. Modern Armenian Prose*.

Arkmnik Nikogosyan remains the literary bridge from Tsovak to Yerevan — with his dissertations, articles, editorial work, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian literature and the expanse of the word.

—

Վարդգես Վազգենի Օվյանը ծնվել է 1959 թվականի նոյեմբերի 4-ին Ստեփանակերտում, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայ արձակագիր, հրապարակախոս, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1988 թվականից, գրող Վազգեն Օվյանի որդին, ով իր ստեղծագործություններով արտացոլել է Արցախի կյանքը, պատերազմի հետևանքները և մարդկային ճակատագրերը՝ դառնալով ղարաբաղյան գրականության նշանակալի դեմք։

Ավարտել է Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1988 թվականից՝ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։ Աշխատել է «Խորհրդային Ղարաբաղ» (հետագայում՝ «Արցախ», «ԼՂ Հանրապետություն») պաշտոնաթերթում՝ որպես թղթակից, բաժնի վարիչ, գլխավոր խմբագրի տեղակալ։ 1992-1993 թվականներին միաժամանակ եղել է Ասկերանի շրջանի «Խաչեն» թերթի խմբագիր։ 1994-1996 թվականներին ծառայել է ԼՂՀ պաշտպանության բանակում՝ որպես քաղբաժնի սպա, ապա՝ «Մարտիկ» թերթի պատասխանատու քարտուղար։ 1997-1998 թվականներին աշխատել է Ստեփանակերտի պետական պոլիգրաֆ ձեռնարկությունում՝ որպես հրատարակչական կենտրոնի ղեկավար, 1999 թվականից՝ «10-րդ նահանգ» թերթում, 2004-2006 թվականներին՝ «Դեմո» հանրային թերթում՝ որպես պատասխանատու խմբագիր։ 2009 թվականից՝ «Նոր էջ» թերթի խմբագիր։ Տպագրվում է 1984 թվականից՝ հարյուրավոր պատմվածքների, նովելների, դրամատիկական ստեղծագործությունների և հոդվածների հեղինակ։ Տպագրվում է հայաստանյան և ղարաբաղյան թերթերում։ Հրատարակված գրքեր՝ «Մենախոսություն վերջին նստարանից» (պատմվածքներ, Ստեփանակերտ, 1995, 128 էջ), «Կիսատ պատմվածքներս, տղան և ուրիշներ» (պատմվածքներ, Ստեփանակերտ, 2005, 132 էջ), «Ձմեռային սերենադ» (նովելներ, պատմվածքներ, դրամատիկական ստեղծագործություններ, Ստեփանակերտ, 2005, 256 էջ), «Կարմիր ծաղկաթերթեր» (նովելներ, պատմվածքներ, դրամատիկական ստեղծագործություններ, հոդվածներ, Ստեփանակերտ, 2007, 224 էջ)։ Վարդգես Օվյանի ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել գրողներին՝ ընդգծելով Արցախի պատմության և մարդկային փորձառության թեմաները։

—

### Русский
Летописец войны и человеческих судеб

Вардгес Вазгенович Овян родился 4 ноября 1959 года в Степанакерте, Азербайджанская ССР, СССР. Армянский прозаик, публицист, член Союза писателей СССР с 1988 года, сын писателя Вазгена Овяна, отразивший в произведениях жизнь Арцаха, последствия войны и человеческие судьбы, став значимой фигурой карабахской литературы. Окончил филологический факультет Степанакертского педагогического института. С 1988 года — член Союза писателей СССР. Работал в республиканской газете «Советский Карабах» (позже «Арцах», «НКР Республика») корреспондентом, заведующим отделом, заместителем главного редактора. В 1992–1993 годах одновременно был редактором районной газеты «Хачен» Аскеранского района. В 1994–1996 годах служил в Армии обороны НКР офицером политотдела, затем ответственным секретарём газеты «Мартик». В 1997–1998 годах работал руководителем издательского центра в Степанакертском государственном полиграфическом предприятии, с 1999 года — в газете «10-я провинция», в 2004–2006 годах — ответственным редактором общественной газеты «Демо». С 2009 года — редактор газеты «Нор эдж». Печатается с 1984 года, автор сотен рассказов, новелл, драматических произведений и статей. Публикуется в армянских и карабахских газетах. Опубликованные книги: «Монолог с последней парты» (рассказы, Степанакерт, 1995, 128 с.), «Мои недописанные рассказы, мальчик и другие» (рассказы, Степанакерт, 2005, 132 с.), «Зимняя серенада» (новеллы, рассказы, драматические произведения, Степанакерт, 2005, 256 с.), «Красные лепестки» (новеллы, рассказы, драматические произведения, статьи, Степанакерт, 2007, 224 с.). Наследие Вардгеса Овяна продолжает вдохновлять писателей, подчёркивая темы истории Арцаха и человеческого опыта.

—

### English
Chronicler of War and Human Destinies

Vardges Vazgeni Ovyan was born on November 4, 1959, in Stepanakert, Azerbaijani SSR, USSR. Armenian prose writer, publicist, member of the USSR Writers’ Union since 1988, son of writer Vazgen Ovyan, who depicted Artsakh life, war consequences, and human destinies in his works, becoming a prominent figure in Karabakh literature. Graduated from the philology faculty of Stepanakert Pedagogical Institute. Since 1988 — member of the USSR Writers’ Union. Worked at the republican newspaper *Soviet Karabakh* (later *Artsakh*, *NKR Republic*) as correspondent, department head, deputy editor-in-chief. In 1992–1993, simultaneously editor of the Askeran district newspaper *Khachen*. In 1994–1996, served in the NKR Defense Army as political department officer, then executive secretary of *Martik* newspaper. In 1997–1998, headed the publishing center at Stepanakert State Printing House, from 1999 — at *10th Province* newspaper, in 2004–2006 — executive editor of the public newspaper *Demo*. Since 2009 — editor of *Nor Ej* newspaper. Published since 1984, author of hundreds of short stories, novellas, dramatic works, and articles. Published in Armenian and Karabakh newspapers. Published books: *Monologue from the Last Desk* (short stories, Stepanakert, 1995, 128 pp.), *My Unfinished Stories, the Boy and Others* (short stories, Stepanakert, 2005, 132 pp.), *Winter Serenade* (novellas, short stories, dramatic works, Stepanakert, 2005, 256 pp.), *Red Petals* (novellas, short stories, dramatic works, articles, Stepanakert, 2007, 224 pp.). Vardges Ovyan’s legacy continues to inspire writers, highlighting themes of Artsakh history and human experience.

—

Վարուժան Գևորգի Օլքինյանը ծնվել է 1947 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ: Հայտնի է որպես հայ հեռուստահաղորդավար, մեկնաբան և ՀՀ վաստակավոր լրագրող (2006):

1971 թվականից աշխատել է Հայաստանի Ազգային ռադիոյում և հեռուստատեսությունում: 1970-ականների սկզբին երկու տարի աշխատել է «Արմենպրես» լրատվական գործակալությունում: Վարում է Հայաստանի Հանրային ռադիոյի «Ռադիոլուր» լրատվական ծրագիրը: Դասավանդում է Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանի Հեռուստառադիոլրագրության ամբիոնում: 2013 թվականին մասնակցել է Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» պոեմի աուդիոտարբերակի ստեղծմանը՝ ձայնասկավառակի տեսքով:Հայերեն գրավիչ վերնագրերի տարբերակներ  «Վարուժան Օլքինյան՝ Հայաստանի Ձայնը Ռադիոյում և Հեռուստատեսությունում» 
«Վարուժան Օլքինյան. Լրագրություն և Մշակույթ Հայ ժողովրդի Համար» 
«Հայկական Ռադիոյի Լեգենդ՝ Վարուժան Օլքինյանի Ուղին»

Русский

Легенда армянского радио

Варужан Геворгович Олкинян родился 22 октября 1947 года в Ереване, Армянская ССР, СССР. Известен как армянский телеведущий, комментатор и заслуженный журналист Армении (2006). С 1971 года работал на Национальном радио Армении и телевидении. В начале 1970-х годов два года работал в информационном агентстве «Арменпресс». Ведёт информационную программу «Радиолур» на Общественном радио Армении. Преподаёт на кафедре телерадиожурналистики в Педагогическом университете имени Хачатура Абовяна. В 2013 году участвовал в создании аудиоверсии поэмы Григора Нарекаци «Книга скорбных песнопений» в формате аудиодиска.Варианты привлекательных заголовков на русском  «Варужан Олкинян: Голос Армении на радио и телевидении» 
«Варужан Олкинян: От журналистики к культурному наследию» 
«Легенда армянского радио: Жизнь и творчество Варужана Олкиняна»

English

The Legend of Armenian

Varuzhan Gevorgovich Olkinyan was born on October 22, 1947, in Yerevan, Armenian SSR, USSR. He is a renowned Armenian television and radio presenter, commentator, and Honored Journalist of Armenia (2006). Since 1971, he has worked at Armenia’s National Radio and Television. In the early 1970s, he spent two years at the “Armenpress” news agency. He hosts the “Radiolur” news program on Public Radio of Armenia. He also teaches at the Department of Television and Radio Journalism at Khachatur Abovyan Pedagogical University. In 2013, he contributed to the creation of an audio version of Grigor Narekatsi’s “Book of Lamentations” on a CD.Attractive Headline Options in English  “Varuzhan Olkinyan: The Voice of Armenia on Radio and TV” 
“Varuzhan Olkinyan: Blending Journalism and Cultural Legacy” 
“The Legend of Armenian Broadcasting: Varuzhan Olkinyan’s Journey”

1926 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Մոսկվայում տեղի ունեցավ հայկական կինոյի առաջին լիարժեք կատարության՝ «Նամուս» («Պատիվ») ֆիլմի պրեմիերան, որը ստեղծվել էր «Հայ Ֆիլմ » ստուդիայի կողմից:

Այս իրադարձությունը, որը հաջորդեց Երևանի պրեմիերային (ապրիլի 13, 1926), դարձավ հայկական կինեմատոգրաֆիայի ծննդյան խորհրդանիշը Խորհրդային Միության շրջանակներում: Ֆիլմը, որը հիմնված էր ավետիկ Իսահակյանի հանունավոր դրամայի վրա, պատմում էր հայկական հասարակության սովորույթների, պատվի և սիրո մասին, դառնալով հայկական կինոյի առաջին կարևոր քայլը: Ռեժիսոր Ալեքսանդր Մովսիսյանը (Համո Բեկ-Նազարով) և սցենարի հեղինակ Ավետիկ Իսահակյանը ստեղծեցին աշխատանք, որը ոչ միայն արտացոլեց հայկական իրականությունը, այլև գրավեց խորհրդային կինոյի կենտրոնների ուշադրությունը: «Նամուս»-ը, որպես առաջին հայկական ֆիլմ, հիմնարար դեր խաղաց հայկական կինոյի զարգացման մեջ, ոգեշնչելով հետագա սերունդներին:

**Նախապատմություն** 
1920-ական թվականների սկզբին Հայաստանը, որպես Խորհրդային Միության մաս, սկսեց ակտիվորեն զարգացնել իր մշակութային և արվեստի ոլորտները: Կինեմատոգրաֆիան, որպես նոր տեխնոլոգիա, դառնում էր գրականության և թատրոնի հաջորդը: 1922 թվականին հիմնադրվեց «Արմենկինո» ստուդիան Երևանում, որը հետագայում դարձավ «Հայֆիլմ»: «Նամուս»-ի ստեղծումը սկսվեց 1925 թվականին, երբ Մովսիսյանը, ով հայտնի էր իր դերասանական և ռեժիսորական տաղանդով, ընտրեց Իսահակյանի դրաման՝ որպես հիմք: Ֆիլմի սցենարը հարմարեցվեց Իսահակյանի կողմից, ով անձամբ մասնակցեց աշխատանքին: Պատմությունը կենտրոնանում էր հայկական գյուղի երիտասարդի սիրո և պատվի կոնֆլիկտի վրա, արտացոլելով ավանդական սովորույթների դեմ պայքարը: Պատրաստված էր Երևանում, ֆիլմը նկարահանվեց հայկական բնակավայրերում, օգտագործելով տեղական դերասաններ՝ ներառյալ Մովսիսյանին ինքնին գլխավոր դերակից:

**Պրեմիերան և ընդունելությունը** 
Պրեմիերան տեղի ունեցավ Երևանում 1926 թվականի ապրիլի 13-ին, որտեղ ֆիլմը հանդիսատեսի ջերմ ընդունելություն գտավ: Մոսկվայի պրեմիերան հոկտեմբերի 3-ին տեղի ունեցավ ԽՍՀՄ կինոյի կենտրոնում՝ «Ռուստավելի» թատրոնում, որտեղ ֆիլմը ցուցադրվեց խորհրդային կինոգործիչների և քննադատների ներկայությամբ: Այն գրավեց ուշադրությունը իր իսկականությամբ և սոցիալական խորությամբ, դառնալով հայկական կինոյի առաջին միջազգային հաջողությունը: Ֆիլմի հաջողությունը խթանեց «Արմենկինո»-ի զարգացումը, որը հետագայում արտադրեց «Գիտելիքի ծաղիկները» (1927) և այլ տիտղոսներ:

**Նշանակությունը հայկական կինոյի համար** 
«Նամուս»-ը դարձավ հայկական կինոյի հիմքը, որը հետագայում հասավ միջազգային ճանաչման: Այն արտացոլեց հայկական հասարակության սոցիալական խնդիրները, ինչպես սովորույթների ճնշումը, և դարձավ կրթական գործիք: Մովսիսյանը, ով խաղաց գլխավոր դերում, դարձավ հայկական կինոյի հիմնադիրներից: Ֆիլմը պահպանվել է որպես պատմական փաստաթուղթ, և 2026 թվականին կնշվի նրա 100-ամյակը հատուկ ցուցադրություններով:

### Русская версия

рождение армянского кино

3 октября 1926 года в Москве состоялась премьера первого полнометражного фильма армянского кино — «Намус» («Честь»), созданного студией «Арменкино». Это событие, последовавшее за премьерой в Ереване (13 апреля 1926 года), стало символом рождения армянского кинематографа в рамках Советского Союза. Фильм, основанный на одноименной драме Аветика Исаакяна, рассказывал о традициях, чести и любви в армянском обществе, став первым важным шагом армянского кино. Режиссер Александр Мовсисян (Гамо Бек-Назаров) и сценарист Аветик Исаакян создали работу, которая не только отразила армянскую реальность, но и привлекла внимание советских кинокритиков. «Намус», как первый армянский фильм, сыграл фундаментальную роль в развитии армянского кинематографа, вдохновив последующие поколения.

**Предыстория** 
В начале 1920-х годов Армения, как часть Советского Союза, активно развивала культурную и художественную сферы. Кинематограф, как новая технология, стал продолжением литературы и театра. В 1922 году в Ереване была основана студия «Арменкино», которая позже стала «Хайфильм». Создание «Намуса» началось в 1925 году, когда Мовсисян, известный своим актерским и режиссерским талантом, выбрал драму Исаакяна за основу. Сценарий был адаптирован самим Исаакяном, который лично участвовал в работе. Сюжет фокусировался на конфликте любви и чести молодого человека в армянской деревне, отражая борьбу с традиционными обычаями. Фильм был снят в Ереване, используя армянские локации и местных актеров, включая самого Мовсисяна в главной роли.

**Премьера и прием** 
Премьера прошла в Ереване 13 апреля 1926 года, где фильм получил теплый прием публики. Премьера в Москве 3 октября состоялась в центре советского кино — в театре «Руставели», в присутствии кинокритиков и деятелей. Фильм привлек внимание своей аутентичностью и социальной глубиной, став первым международным успехом армянского кино. Успех фильма стимулировал развитие «Арменкино», которое позже выпустило «Цветы знания» (1927) и другие картины.

**Значение для армянского кино** 
«Намус» стал основой армянского кинематографа, который позже достиг международного признания. Он отразил социальные проблемы армянского общества, такие как давление традиций, и послужил образовательным инструментом. Мовсисян, сыгравший главную роль, стал одним из основоположников армянского кино. Фильм сохранился как исторический документ, и в 2026 году отметят его 100-летие специальными показами.

### English Version

The Birth of Armenian Cinema

On October 3, 1926, in Moscow, the premiere of the first full-length Armenian film, “Namus” (“Honor”), took place, produced by the “Armenkinо” studio. This event, following the Yerevan premiere (April 13, 1926), became a symbol of the birth of Armenian cinema within the Soviet Union. Based on Avetik Isahakyan’s famous drama, the film explored traditions, honor, and love in Armenian society, marking the first significant step in Armenian filmmaking. Director Alexander Movsisyan (Hamo Bek-Nazаров) and screenwriter Avetik Isahakyan created a work that not only reflected Armenian reality but also captured the attention of Soviet film critics. “Namus,” as the first Armenian film, played a foundational role in the development of Armenian cinema, inspiring future generations.

**Background** 
In the early 1920s, Armenia, as part of the Soviet Union, actively developed its cultural and artistic sectors. Cinema, as a new technology, became the successor to literature and theater. In 1922, the “Armenkinо” studio was founded in Yerevan, later becoming “Hayfilm.” The creation of “Namus” began in 1925 when Movsisyan, renowned for his acting and directing talents, selected Isahakyan’s drama as the basis. The screenplay was adapted by Isahakyan himself, who personally contributed to the project. The plot centered on a young man’s conflict between love and honor in an Armenian village, reflecting the struggle against traditional customs. Filmed in Yerevan using Armenian locations and local actors, including Movsisyan in the lead role.

**Premiere and Reception** 
The premiere in Yerevan on April 13, 1926, received a warm public response. The Moscow premiere on October 3 took place in the Soviet cinema hub — the “Rustaveli” theater, attended by critics and figures. The film drew attention for its authenticity and social depth, becoming the first international success of Armenian cinema. Its success spurred the development of “Armenkinо,” which later produced “Flowers of Knowledge” (1927) and other titles.

**Significance for Armenian Cinema** 
“Namus” became the cornerstone of Armenian cinema, which later achieved international recognition. It highlighted social issues in Armenian society, such as the pressure of traditions, and served as an educational tool. Movsisyan, who starred in the lead, became one of the founders of Armenian film. The film is preserved as a historical document, and in 2026, its 100th anniversary will be marked with special screenings.

Արմեն Աշոտի Պետրոսյանը, առավել հայտնի որպես **Մենչ**, ծնվել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Երևանում։ Հայ դերասան, պրոդյուսեր և հաղորդավար է, ով մեծ ճանաչում է ձեռք բերել «Ֆուլ Հաուս» սիթքոմում Սերգեյի դերով։

Մինչև 9-րդ դասարանը սովորել է Անտոն Չեխովի անվան թիվ 55 դպրոցում, 1992 թվականին ավարտել է Րաֆֆու անվան թիվ 36 դպրոցը, իսկ 1998 թվականին՝ Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանը։ Նրա կարիերան սկսվել է 1994 թվականին՝ ՈւՀԱ-ի «Նոր հայեր» թիմի հիմնադիր անդամ լինելով, որը 1994 թվականին դարձել է Հայաստանի չեմպիոն, 1997 թվականին՝ Բարձրագույն լիգայի հաղթող, 1998 թվականին՝ Ամառային սուպերգավաթի չեմպիոն։ 2002-2005 թվականներին եղել է Հայ TV հեռուստաընկերության գլխավոր պրոդյուսեր։ Հեղինակել և վարել է «Երեկոյան կոկտեյլ» (2003-2005), «Բլեֆ» (2005-2008), «7,5» (2006-2009) հաղորդումները։ Պրոդյուսերել է «Սուպեր դուետ» (2006), «Yere1» (2009-2014), «Եռաչափ սեր» (2012), «Տնից-տուն» (2013), «Արի պայմանավորվենք» (2014-2015), «Ֆուլ Հաուս» (2014-2019), «Հարս չկա» (2020), «Սիրո հասակ» (2022) նախագծերը։ Դերակատար է եղել «Ալպինիստներ» ֆիլմում (2014) և «Չամադան» ներկայացման մեջ (2021)։ 2009 թվականին մասնակցել է «Ֆորտ Բոյար» միջազգային հեռուստախաղին։ 2016-2019 թվականներին եղել է «Ռադիո Ջան»-ի տնօրեն։ Երաժշտական պրոդյուսեր է եղել Միհրան Ծառուկյանի, Արփի Գաբրիելյանի, Քրիստինա Եղոյանի, Գոռ Հակոբյանի և Աղաս Մանուկյանի համար։ «Yere1» հաղորդման ընթացքում արձակել է «Ես մենակ եմ, տխուր եմ» հումորային երգը, որը դարձել է ժողովրդական։ 2002 թվականին ամուսնացել է Քրիստինա Սմսարյանի հետ, ով նախկինում եղել է մոդել։ Նրանք ունեն երեք երեխա՝ Էլինա (2003) և երկվորյակներ Աշոտն ու Մարիան (2008)։ Մենչի բազմակողմանի գործունեությունը նշանակալի ներդրում է ունեցել հայկական հեռուստատեսության, հումորի և երաժշտության զարգացման մեջ։

### Русский

Видная фигура армянского телевидения

Армен Ашотович Петросян, более известный как **Менч**, родился 26 сентября 1975 года в Ереване. Армянский актёр, продюсер и телеведущий, прославившийся ролью Сергея в ситкоме «Полный дом». Учился в школе №55 имени Антона Чехова до 9-го класса, окончил школу №36 имени Раффи в 1992 году и Государственный экономический университет Армении в 1998 году. Карьера началась в 1994 году как сооснователя команды КВН «Новые армяне» (чемпион Армении 1994, победитель Высшей лиги 1997, чемпион Суперкубка лета 1998). В 2002–2005 годах был главным продюсером телеканала Hay TV. Создал и вёл шоу «Вечерний коктейль» (2003–2005), «Блеф» (2005–2008), «7,5» (2006–2009). Продюсировал проекты «Супер дуэт» (2006), «Yere1» (2009–2014), «Трёхмерная любовь» (2012), «Из дома в дом» (2013), «Давай договоримся» (2014–2015), «Полный дом» (2014–2019), «Нет невесты» (2020), «Возраст любви» (2022). Снимался в фильме «Альпинисты» (2014) и спектакле «Чемодан» (2021). В 2009 году участвовал в телешоу «Форт Боярд». В 2016–2019 годах был директором «Радио Джан». Продюсировал таких артистов, как Мигра Царукян, Арпи Габриэлян, Кристина Егоян, Гор Акопян и Агас Манукян. В рамках шоу «Yere1» исполнил юмористическую песню «Я одинок, мне грустно», ставшую народной. В 2002 году женился на Кристине Смсарян, бывшей модели. У них трое детей: Элина (2003) и близнецы Ашот и Мария (2008). Многогранная деятельность Менча внесла значительный вклад в развитие армянского телевидения, юмора и музыки.

### English

A Prominent Figure in Armenian Television

Armen Ashotovich Petrosyan, better known as **Mench**, was born on September 26, 1975, in Yerevan. An Armenian actor, producer, and TV host, he gained fame for his role as Sergey in the sitcom *Full House*. He studied at School No. 55 named after Anton Chekhov until the 9th grade, graduated from School No. 36 named after Raffi in 1992, and the State University of Economics of Armenia in 1998. His career began in 1994 as a co-founder of the KVN team “New Armenians” (Armenian champion 1994, Higher League winner 1997, Summer Supercup champion 1998). From 2002 to 2005, he was the chief producer of Hay TV. He created and hosted *Evening Cocktail* (2003–2005), *Bluff* (2005–2008), and *7.5* (2006–2009). He produced projects like *Super Duet* (2006), *Yere1* (2009–2014), *Three-Dimensional Love* (2012), *From House to House* (2013), *Let’s Make a Deal* (2014–2015), *Full House* (2014–2019), *No Bride* (2020), and *Age of Love* (2022). He acted in the film *Alpinists* (2014) and the play *Suitcase* (2021). In 2009, he participated in the TV show *Fort Boyard*. From 2016 to 2019, he was the director of *Radio Jan*. He produced artists such as Migran Tsarukyan, Arpi Gabrielyan, Kristina Yeghoyan, Gor Hakobyan, and Agas Manukyan. During the *Yere1* show, he performed the humorous song “I’m Alone, I’m Sad,” which became widely popular. In 2002, he married Kristina Smsaryan, a former model. They have three children: Elina (2003) and twins Ashot and Maria (2008). Mench’s multifaceted work has significantly contributed to the development of Armenian television, humor, and music.

### Վերնագրերի տարբերակներ (Հայերեն)
1. Մենչ՝ Հայկական Հեռուստատեսության Երևելի Դեմք 
2. Արմեն Պետրոսյան՝ Ֆուլ Հաուսի Սերգեյ և Պրոդյուսեր 
3. Մենչ՝ Հայ Հումորի և Երաժշտության Վարպետ 
4. Մենչի Ուղին՝ ՈւՀԱ-ից Դեպի Հեռուստատեսություն 
5. Արմեն Պետրոսյան՝ Դերասան, Պրոդյուսեր, Հաղորդավար 

### Заголовки (Русский)
1. Менч: Видная фигура армянского телевидения 
2. Армен Петросян: Сергей из «Полного дома» и продюсер 
3. Менч: Мастер армянского юмора и музыки 
4. Путь Менча: От КВН до телевидения 
5. Армен Петросян: Актёр, продюсер, ведущий 

### Headlines (English)
1. Mench: A Prominent Figure in Armenian Television 
2. Armen Petrosyan: Sergey from *Full House* and Producer 
3. Mench: Master of Armenian Humor and Music 
4. Mench’s Journey: From KVN to Television 
5. Armen Petrosyan: Actor, Producer, and Host