Հայ Պոեզիայի և Գրականության Վերացական Ձայն

Հենրիկ Անտոնի Էդոյանը ծնվել է 1940 թվականի օգոստոսի 31-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ։ Հայ բանաստեղծ, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1976 թվականից։ 2005 թվականին արժանացել է ՀՀ նախագահի մրցանակին «Երեք օր առանց ժամանակի» գրքի համար, իսկ 2010 թվականին ստացել է Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչում։

Ծնվել է Երևանում, 1957 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 39 միջնակարգ դպրոցը։ 1959-1962 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1967 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, իսկ 1970 թվականին՝ Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրան՝ գրականության տեսության գծով։ 1971 թվականից աշխատել է Երևանի պետական համալսարանում որպես գիտաշխատող, 1973 թվականից՝ դասախոս։ 1974 թվականին պաշտպանել է «Ռեալիզմի հարցերը 20-րդ դարի հայ քննադատության և գեղագիտության մեջ» թեմայով դիսերտացիա և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան, 1990 թվականին դարձել է դոցենտ, 1991 թվականին՝ պրոֆեսոր։ 1986-2008 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի արտասահմանյան գրականության և գրականության տեսության ամբիոնի վարիչ։ Մասնակցել է միջազգային գիտաժողովների, դասախոսություններ է կարդացել ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում։ 1995-1996 թվականներին դասավանդել է Բեյրութի Հայագիտական հիմնարկությունում և Հայկազյան համալսարանում։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իտալերեն, իսպաներեն և այլ լեզուներով։ Ռուսերեն լույս է տեսել նրա «Խոսքի ուղղությամբ» գիրքը։ 2002 թվականին արժանացել է Հայաստանի գրողների միության ոսկե մեդալի, 2004 թվականին՝ Թեքեյան մշակութային միության Հայկաշեն Ուզունյան մրցանակի։ Էդոյանի պոեզիան առանձնանում է հավերժականի և առօրյայի, վերացականի և կոնկրետի, մտքի և պատկերի միասնությամբ, որոնք կապված են հոգևոր և իրական որոնումների հետ։ Գրաքննադատական աշխատանքներում մեկնաբանել է դասական և նորագույն պոեզիայի պատկերային համակարգերն ու լեզվիմաստային կառուցվածքները։ Նրա կարևոր գործերից են «Անդրադարձումներ», «Պատկեր և կեսօր», «Երկրային ժամանակ», «Հարյուր սոնետ», «Երեք օր առանց ժամանակի», «Հենման կետ», «Լույսը ձախ կողմից»։

—

**Русский** 

Абстрактный голос армянской поэзии и литературы

Генрик Антонович Эдоян родился 31 августа 1940 года в Ереване, Армянская ССР. Армянский поэт, литературовед, доктор филологических наук, профессор, член Союза писателей СССР с 1976 года. В 2005 году удостоен премии Президента Армении за книгу «Три дня без времени», а в 2010 году получил звание заслуженного деятеля культуры Республики Армения. Родился в Ереване, в 1957 году окончил среднюю школу №39. В 1959–1962 годах служил в советской армии. В 1967 году окончил филологический факультет Ереванского государственного университета, а в 1970 году — аспирантуру Института мировой литературы им. М. Горького АН СССР в Москве по направлению теории литературы. С 1971 года работал в Ереванском государственном университете научным сотрудником, с 1973 года — преподавателем. В 1974 году защитил диссертацию «Проблемы реализма в армянской критике и эстетике XX века», получив степень кандидата филологических наук, в 1990 году стал доцентом, в 1991 году — профессором. В 1986–2008 годах возглавлял кафедру зарубежной литературы и теории литературы Ереванского государственного университета. Участвовал в международных научных конференциях, читал лекции в США, Франции, Германии. В 1995–1996 годах преподавал в Институте арменоведения и Университете Хайказяна в Бейруте. Его произведения переведены на английский, французский, немецкий, итальянский, испанский и другие языки. На русском языке издана книга «По направлению к слову». В 2002 году получил золотую медаль Союза писателей Армении, в 2004 году — премию Хайкашена Узуньяна от культурной ассоциации Текеян. Поэзия Эдояна отличается единством вечного и повседневного, абстрактного и конкретного, мысли и образа, связанными с духовными и реальными поисками. В своих литературоведческих работах он анализировал образные системы и языковые структуры классической и современной поэзии. Среди его ключевых работ — «Отражения», «Образ и полдень», «Земное время», «Сто сонетов», «Три дня без времени», «Точка опоры», «Свет слева». 

—

**English** 

The Abstract Voice of Armenian Poetry and Literature

Henrik Antony Edoyan was born on August 31, 1940, in Yerevan, Armenian SSR. An Armenian poet, literary scholar, doctor of philological sciences, professor, and member of the USSR Writers’ Union since 1976. In 2005, he received the President of Armenia Prize for his book *Three Days Without Time*, and in 2010, he was honored as a Meritorious Cultural Figure of the Republic of Armenia. Born in Yerevan, he graduated from Yerevan’s School No. 39 in 1957. He served in the Soviet army from 1959 to 1962. In 1967, he completed the philology faculty at Yerevan State University, and in 1970, he finished postgraduate studies at the M. Gorky Institute of World Literature in Moscow, specializing in literary theory. Since 1971, he has worked at Yerevan State University as a researcher and, from 1973, as a lecturer. In 1974, he defended his dissertation on “Issues of Realism in 20th-Century Armenian Criticism and Aesthetics,” earning a candidate’s degree in philology. He became an associate professor in 1990 and a professor in 1991. From 1986 to 2008, he headed the Department of Foreign Literature and Literary Theory at Yerevan State University. He has participated in international academic conferences and lectured in the USA, France, and Germany. In 1995–1996, he taught at the Institute of Armenology and Haigazian University in Beirut. His works have been translated into English, French, German, Italian, Spanish, and other languages. His book *Toward the Word* was published in Russian. In 2002, he received the Writers’ Union of Armenia Gold Medal, and in 2004, the Haikashen Uzunyan Prize from the Tekeyan Cultural Association. Edoyan’s poetry is characterized by the unity of the eternal and the everyday, the abstract and the concrete, thought and image, tied to spiritual and real quests. In his literary criticism, he has analyzed the imagery and linguistic structures of classical and modern poetry. His notable works include *Reflections*, *Image and Noon*, *Earthly Time*, *One Hundred Sonnets*, *Three Days Without Time*, *Point of Support*, and *Light from the Left*. 

—