Հայաստանի և հայերի հետ կապված հռոմեական մեծագույն գործիչներից մեկը

Մարկ Անտոնիոսը ծնվել է մ.թ.ա. 83 թվականի հունվարի 14-ին՝ հռոմեական քաղաքական գործիչ, հրամանատար, եռապետության (տրիումվիրատի) անդամ, ով իր կյանքի ընթացքում մի քանի անգամ առնչվել է Հայաստանի և հայ ժողովրդի հետ։ Մահացել է մ.թ.ա. 30 թվականի օգոստոսի 1-ին Ալեքսանդրիայում։

Մարկ Անտոնիոսը Հռոմեական հանրապետության ամենավառ դեմքերից էր՝ Գայոս Յուլիոս Կեսարի մերձավոր դաշնակիցը, այնուհետև՝ Լեպիդուսի և Օկտավիանոսի հետ եռապետության անդամը։ Նրա կյանքի ամենակարևոր էջերից մեկը կապված է հայկական թագավորության հետ։

Մ.թ.ա. 36 թվականին Մարկ Անտոնիոսը մեծ բանակով արշավեց դեպի Հայաստան և Պարթիա՝ նպատակ ունենալով հաղթել պարթևներին և ընդլայնել Հռոմեական ազդեցությունը Արևելքում։ Այդ արշավանքի ընթացքում նա սերտ կապեր հաստատեց Հայաստանի թագավոր Արտավազդ Բ-ի հետ։ Սակայն Արտավազդ Բ-ն (որին հռոմեացիները անվանում էին Արտաբազդես) չաջակցեց Անտոնիոսին պատերազմում, ինչի հետևանքով հռոմեական բանակը մեծ պարտություն կրեց։

Մ.թ.ա. 34 թվականին Մարկ Անտոնիոսը վերադարձավ Հայաստան՝ այս անգամ խաբեությամբ գրավելով Արտավազդ Բ-ին։ Թագավորը բերվեց Ալեքսանդրիա, որտեղ ցուցադրաբար անցկացվեց հաղթանակի շքերթ, իսկ 34 թվականին Արտավազդ Բ-ն սպանվեց Կլեոպատրայի հրամանով։ Այս դեպքերը դարձան Հայաստանի և Հռոմի միջև հարաբերությունների ամենաողբերգական էջերից մեկը։

Մարկ Անտոնիոսի գործունեությունը հայկական պատմության մեջ մնաց որպես հռոմեական մեծ ուժի և հայկական թագավորության միջև բարդ, հաճախ ողբերգական հարաբերությունների խորհրդանիշ։

Русский
один из величайших римских деятелей, связанных с Арменией и армянами

Марк Антоний родился 14 января 83 года до н. э. — римский политик, полководец, член второго триумвирата, чья жизнь несколько раз тесно пересекалась с Арменией и армянским народом. Умер 1 августа 30 года до н. э. в Александрии.

Марк Антоний был одной из самых ярких фигур Римской республики — ближайший союзник Гая Юлия Цезаря, затем член триумвирата вместе с Лепидом и Октавианом. Один из самых значимых эпизодов его жизни связан с Арменией.

В 36 году до н. э. Марк Антоний с огромной армией выступил в поход на Армению и Парфию, стремясь разгромить парфян и расширить римское влияние на Востоке. В ходе этого похода он установил тесные связи с армянским царём Артаваздом II. Однако Артавазд II (которого римляне называли Артабазд) не оказал Антонию поддержки в войне, что привело к тяжёлому поражению римской армии.

В 34 году до н. э. Марк Антоний вернулся в Армению и на этот раз обманом захватил Артавазда II. Царь был привезён в Александрию, где был проведён публичный триумфальный шествие, а в 34 году Артавазд II был казнён по приказу Клеопатры. Эти события стали одной из самых трагических страниц в отношениях между Арменией и Римом.

Деятельность Марка Антония в армянской истории осталась символом сложных, часто трагических взаимоотношений между великой римской державой и армянским царством.

English
one of the greatest Roman figures connected with Armenia and Armenians

Mark Antony was born on January 14, 83 BC — Roman politician, general, member of the Second Triumvirate, whose life several times closely intersected with Armenia and the Armenian people. Died on August 1, 30 BC in Alexandria.

Mark Antony was one of the most prominent figures of the Roman Republic — close ally of Gaius Julius Caesar, then member of the triumvirate with Lepidus and Octavian. One of the most significant episodes of his life is connected with Armenia.

In 36 BC Mark Antony marched with a huge army to Armenia and Parthia, aiming to defeat the Parthians and expand Roman influence in the East. During this campaign he established close ties with the Armenian king Artavasdes II. However, Artavasdes II (whom the Romans called Artabazdes) did not support Antony in the war, which led to a heavy defeat of the Roman army.

In 34 BC Mark Antony returned to Armenia and this time captured Artavasdes II by deception. The king was brought to Alexandria, where a public triumphal procession was held, and in 34 BC Artavasdes II was executed by order of Cleopatra. These events became one of the most tragic pages in the relations between Armenia and Rome.

The activity of Mark Antony in Armenian history remained a symbol of the complex, often tragic relations between the great Roman power and the Armenian kingdom.

1. Մարկ Անտոնիոս՝ Հայաստանի և հայերի հետ կապված հռոմեական մեծագույն գործիչներից մեկը / Марк Антоний — один из величайших римских деятелей, связанных с Арменией и армянами / Mark Antony — one of the greatest Roman figures connected with Armenia and Armenians
2. Մարկ Անտոնիոս՝ Արտավազդ Բ-ի գերեվարողը և Հայաստանի ողբերգության պատճառներից մեկը / Марк Антоний — пленитель Артавазда II и одна из причин трагедии Армении / Mark Antony — Captor of Artavasdes II and One of the Causes of Armenia’s Tragedy
3. Մարկ Անտոնիոս՝ մ.թ.ա. 36–34 թվականների հայ-հռոմեական պատերազմների գլխավոր դեմքը / Марк Антоний — главная фигура армяно-римских войн 36–34 годов до н. э. / Mark Antony — Main Figure of the Armeno-Roman Wars of 36–34 BC
4. Մարկ Անտոնիոս՝ Հայաստանը նկարագրած և դրա պատմության մեջ հետք թողած հռոմեացի / Марк Антоний — римлянин, описавший и оставивший след в истории Армении / Mark Antony — Roman Who Described and Left a Mark in the History of Armenia
5. Մարկ Անտոնիոս՝ Արարատի և հայերի մասին խոսած հռոմեական հրամանատար / Марк Антоний — римский полководец, говоривший об Арарате и армянах / Mark Antony — Roman Commander Who Spoke of Ararat and Armenians