Թռիչք դեպի Բալետի Գագաթներ

1995 թվականի հուլիսի 11-ին Մոսկվայում մահացել է Գեորգի Կարապետի Ֆարմանյանցը՝ հայ բալետի արտիստ և բալետմայստեր, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1951)։ Նրա պարը, որն աչքի է ընկել հստակությամբ, սլացիկությամբ և թռիչքի անսովոր բարձրությամբ, դարձել է խորհրդային բալետի պատմության անբաժան մաս։

Ֆարմանյանցի ստեղծագործական ժառանգությունը՝ նրա դերապարերը և բեմադրությունները, շարունակում են ոգեշնչել բալետի սիրահարներին՝ ընդգծելով հայ արվեստի նշանակալի դերը համաշխարհային մշակույթում։ 

Գեորգի Ֆարմանյանցը ծնվել է 1921 թվականի նոյեմբերի 4-ին Բեժեցկում, Տվերի նահանգ, Խորհրդային Ռուսաստան։ Նա ավարտել է Մոսկվայի պարարվեստի ուսումնարանը, որտեղ 1962 թվականից սկսել է դասավանդել։ 1940-1962 թվականներին եղել է Մոսկվայի Մեծ թատրոնի մենապարող, որտեղ կատարել է բազմաթիվ նշանավոր դերեր։ 1962-1984 թվականներին աշխատել է որպես ԽՍՀՄ բանակի Ա. Վ. Ալեքսանդրովի անվան երգի և պարի անսամբլի բալետմայստեր, իսկ 1984-1995 թվականներին՝ Մոսկովյան ռազմական օկրուգի երգի և պարի անսամբլի բալետմայստեր։ 

Ֆարմանյանցի ամենահայտնի դերերից են՝ Մարդուկ-Ջարդուկը և Ծաղրածուն Չայկովսկու «Մարդուկ-Ջարդուկը» և «Կարապի լիճը» բալետներում, Բազիլը՝ Մինկուսի «Դոն Կիխոտ»-ում, Ֆիլիպը՝ Ասաֆևի «Փարիզի հուրը»-ում, և Օդապարիկներ վաճառողը՝ Օրանսկու «Երեք հաստլիկներ»-ում։ Նրա պարը առանձնանում էր տեխնիկական կատարելությամբ, գրավիչ էներգիայով և բացառիկ բարձր թռիչքներով, որոնք հանդիսատեսին հիացնում էին։ Բացի բեմական գործունեությունից, Ֆարմանյանցը նկարահանվել է «Մեծ համերգ» (1951) կինոնկարում՝ ցուցադրելով իր բազմակողմանի տաղանդը։ 

Գեորգի Ֆարմանյանցի ներդրումը խորհրդային բալետում և հայ մշակույթի խթանման գործում նշանակալի է։ Նրա աշխատանքը Մեծ թատրոնում և ռազմական անսամբլներում ցույց է տվել հայ արտիստի կարողությունները՝ համաշխարհային բեմերում ներկայացնելու հայկական արվեստի ոգին։ Նրա ժառանգությունը, որը ներառում է ինչպես նրա կատարումները, այնպես էլ բեմադրությունները, մնում է հայ և խորհրդային բալետի պատմության կարևոր մաս։ 



—

### Русский 
**Яркая звезда армянского балета

11 июля 1995 года в Москве скончался Георгий Карапетович Фарманянц — армянский артист балета и балетмейстер, заслуженный артист РСФСР (1951). Его танец, отличавшийся чёткостью, стремительностью и необыкновенной высотой прыжков, стал неотъемлемой частью истории советского балета. Творческое наследие Фарманянца, включающее его роли и постановки, продолжает вдохновлять любителей балета, подчёркивая значимость армянского искусства в мировой культуре. 

Георгий Фарманянц родился 4 ноября 1921 года в Бежецке, Тверская губерния, Советская Россия. Он окончил Московское хореографическое училище, где с 1962 года начал преподавать. В 1940–1962 годах он был солистом Большого театра в Москве, исполняя множество выдающихся ролей. С 1962 по 1984 год Фарманянц работал балетмейстером ансамбля песни и пляски Советской армии имени А. В. Александрова, а с 1984 по 1995 год — балетмейстером ансамбля песни и пляски Московского военного округа. 

Среди его знаковых ролей — Щелкунчик и Шут в балетах Чайковского «Щелкунчик» и «Лебединое озеро», Базиль в «Дон Кихоте» Минкуса, Филипп в «Пламени Парижа» Асафьева и Продавец воздушных шаров в «Трёх толстяках» Оранского. Его танец отличался технической точностью, захватывающей энергией и исключительной высотой прыжков, которые восхищали зрителей. Помимо сценической деятельности, Фарманянц снялся в кинофильме «Большой концерт» (1951), продемонстрировав свой многогранный талант. 

Вклад Георгия Фарманянца в советский балет и продвижение армянской культуры значителен. Его работа в Большом театре и военных ансамблях показала возможности армянского артиста, представляющего дух армянского искусства на мировых сценах. Его наследие, включающее как исполнение, так и постановки, остаётся важной частью истории армянского и советского балета. 

—

### English 
**A Luminary of Armenian Ballet** 

On July 11, 1995, Georgy Karapetovich Farmanyants passed away in Moscow — an Armenian ballet dancer and choreographer, Honored Artist of the RSFSR (1951). His dance, marked by precision, swiftness, and extraordinary jump height, became an integral part of Soviet ballet history. Farmanyants’ creative legacy, encompassing his roles and choreography, continues to inspire ballet enthusiasts, highlighting the significant role of Armenian art in global culture. 

Georgy Farmanyants was born on November 4, 1921, in Bezhetsk, Tver Province, Soviet Russia. He graduated from the Moscow Choreographic School, where he began teaching in 1962. From 1940 to 1962, he was a soloist at the Bolshoi Theatre in Moscow, performing numerous notable roles. From 1962 to 1984, he served as a choreographer for the A. V. Alexandrov Soviet Army Song and Dance Ensemble, and from 1984 to 1995, for the Moscow Military District Song and Dance Ensemble. 

Among his iconic roles were the Nutcracker and the Jester in Tchaikovsky’s *The Nutcracker* and *Swan Lake*, Basil in Minkus’ *Don Quixote*, Philippe in Asafiev’s *The Flames of Paris*, and the Balloon Seller in Oransky’s *Three Fat Men*. His dancing was distinguished by technical precision, captivating energy, and exceptionally high jumps that enthralled audiences. Beyond his stage career, Farmanyants appeared in the film *Grand Concert* (1951), showcasing his versatile talent. 

Georgy Farmanyants’ contribution to Soviet ballet and the promotion of Armenian culture is significant. His work at the Bolshoi Theatre and military ensembles demonstrated the capabilities of an Armenian artist, bringing the spirit of Armenian art to global stages. His legacy, encompassing both his performances and choreography, remains a vital part of Armenian and Soviet ballet history. 

—