Կադրի կախարդը

Ալբերտ Գառնիկի Յավուրյանը ծնվել է 1935 թվականի օգոստոսի 26-ին Գյումրիում (Հայկական ԽՍՀ), հայ կինոօպերատոր, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1987):

1964 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համամիութենական կինոինստիտուտի (ՎԳԻԿ) օպերատորական ֆակուլտետը՝ Լեոնիդ Կոսմատովի արվեստանոցում: Առաջին ինքնուրույն աշխատանքները կատարել է Յալթայի կինոստուդիայում, որտեղ ուղարկվել էր ուսումն ավարտելուց հետո: 1964 թվականին Ֆրունզե Դովլաթյանի հրավերով վերադարձել է Հայաստան՝ «Հայֆիլմ» ստուդիայում նկարահանելու «Բարև, ես եմ» ֆիլմը, որը դարձել է հայ կինոյի նոր շրջանի խորհրդանիշ: Այս ֆիլմում Յավուրյանը կիրառել է «ազատագրված կինոխցիկի» տեխնիկան՝ ստեղծելով հայկական կինոյի յուրահատուկ ոճ: Ֆիլմի համար նա և ռեժիսոր Դովլաթյանը 1967 թվականին արժանացել են Հայաստանի պետական մրցանակի:

1991 և 1994 թվականներին Իրանում նկարահանել է «Տովարիշչ» և «Զինապարտ» ֆիլմերը: «Զինապարտ»-ը Թեհրանի միջազգային կինոփառատոնում ճանաչվել է «լավագույն օպերատորական աշխատանք»: Յավուրյանը նկարահանել է բազմաթիվ խաղարկային և վավերագրական ֆիլմեր, այդ թվում՝ «Երևանյան օրերի խրոնիկա», «Երկունք», «Յոթ երգ Հայաստանի մասին», «Երջանկության մեխանիկան», «Մենավոր ընկուզենի»:

Համագործակցել է հայտնի ռեժիսորների հետ՝ Ֆրունզե Դովլաթյանի, Գրիգոր Մելիք-Ավագյանի, Ներսես Հովհաննիսյանի, Կարեն Գևորգյանի, Դավիթ Կեսայանցի: Սերգեյ Փարաջանովի հետ նկարահանել է «Աշուղ Ղարիբը» և սկսել «Խոստովանություն» ֆիլմը, որը մնաց անավարտ Փարաջանովի մահվան պատճառով:

1977 թվականից Յավուրյանը դասավանդել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանում՝ ղեկավարելով «Կինոյի և հեռուստատեսության» ամբիոնը: Դասավանդել է «ֆոտոկոմպոզիցիա» և «օպերատորական վարպետություն» առարկաները:

Յավուրյանի աշխատանքը բարձր է գնահատվել: Նա արժանացել է Մովսես Խորենացու մեդալի (1999), Թեքեյան մշակութային միության «Ադամանդակուռ Արարատ» մրցանակի (2005), եղել է «Նիկա» միջազգային կինոակադեմիայի անդամ: Նրա ստեղծագործությունները զգալի ազդեցություն են ունեցել հայկական կինոյի զարգացման վրա:

—

### Биография на русском языке

Волшебник кадра

Альберт Гарникович Явурян родился 26 августа 1935 года в Гюмри (Армянская ССР), армянский кинооператор, народный артист Армянской ССР (1987).

В 1964 году окончил операторский факультет ВГИКа (мастерская Леонида Косматова). Первые самостоятельные работы выполнил в Ялтинской киностудии, куда был направлен после учёбы. В 1964 году по приглашению Фрунзе Довлатяна вернулся в Армению, чтобы работать в «Арменфильме» над фильмом «Здравствуй, это я!». Этот фильм стал знаковым для нового этапа армянского кинематографа. Явурян использовал технику «освобождённой камеры», создав уникальный стиль армянского кино. За этот фильм он и режиссёр Довлатян получили Государственную премию Армении (1967).

В 1991 и 1994 годах в Иране снял фильмы «Товарищ» и «Дезертир». «Дезертир» получил награду за «лучшую операторскую работу» на Тегеранском международном кинофестивале. Явурян снял десятки игровых и документальных фильмов, включая «Хронику ереванских дней», «Рождение», «Семь песен об Армении», «Механику счастья», «Одинокое ореховое дерево».

Сотрудничал с известными режиссёрами: Фрунзе Довлатяном, Григором Мелик-Авагяном, Нерсесом Ованесяном, Кареном Геворгяном, Давидом Кесаянцем. С Сергеем Параджановым снял «Ашик-Кериб» и начал работу над «Исповедью», которая осталась незавершённой из-за смерти режиссёра.

С 1977 года Явурян преподавал в Армянском государственном педагогическом университете им. Хачатура Абовяна, возглавлял кафедру «Кино и телевидение», вёл курсы «Фотокомпозиция» и «Операторское мастерство».

Работа Явуряна высоко оценена: он награждён медалью Мовсеса Хоренаци (1999), премией «Алмазный Арарат» культурного союза Текуяна (2005), был членом международной киноакадемии «Ника». Его творчество оказало значительное влияние на развитие армянского кино.

—

### Biography in English

Wizard of the Frame:

Albert Garnikovich Yavuryan was born on August 26, 1875, in Gyumri (Armenian SSR), an Armenian cinematographer, People’s Artist of the Armenian SSR (1987).

In 1964, he graduated from the cinematography department of VGIK (Leonid Kosmatov’s workshop). His first independent works were done at the Yalta Film Studio, where he was assigned after studies. In 1964, at the invitation of Frunze Dovlatyan, he returned to Armenia to work at Armenfilm on *Hello, It’s Me!*. This film marked a new era in Armenian cinema. Yavuryan employed the “liberated camera” technique, creating a distinctive Armenian cinematic style. For this film, he and director Dovlatyan received the Armenian State Prize (1967).

In 1991 and 1994, he shot two films in Iran, *Comrade* and *Deserter*. *Deserter* won “Best Cinematography” at the Tehran International Film Festival. Yavuryan filmed numerous feature and documentary films, including *Chronicle of Yerevan Days*, *Birth*, *Seven Songs About Armenia*, *Mechanics of Happiness*, and *The Lonely Walnut Tree*.

He collaborated with renowned directors: Frunze Dovlatyan, Grigory Melik-Avagyan, Nerses Hovhannisyan, Karen Gevorgyan, and David Kesayants. With Sergei Parajanov, he filmed *Ashik-Kerib* and began *Confession*, which remained unfinished due to Parajanov’s death.

From 1977, Yavuryan taught at the Armenian State Pedagogical University named after Khachatur Abovyan, heading the “Cinema and Television” department, teaching “Photocomposition” and “Cinematography Mastery.”

Yavuryan’s work was highly acclaimed: he received the Movses Khorenatsi Medal (1999), the “Diamond Ararat” award from the Tekeyan Cultural Union (2005), and was a member of the “Nika” International Film Academy. His contributions significantly shaped Armenian cinema.