Ագուլիսի Սուրբ Թովմա վանք

Ագուլիսի Սուրբ Թովմա վանք X դ.

Ահա **Ագուլիսի Սուրբ Թովմա վանքի** պատմությունը՝ համակարգված, պատմագիտական ոճով 👇

**Տեղադրություն**

Պատմական **Ագուլիս** քաղաքաքաղաք, **Գողթն գավառ**, պատմական **Սյունիք աշխարհ**

(ներկայիս՝ Նախիջևանի տարածք)

Հիմնադրման պատմություն

Սուրբ Թովմա վանքը հիմնադրվել է **X դարում**՝ որպես Ագուլիսի հոգևոր, կրթական և մշակութային կենտրոն։ Այն նվիրված է **Քրիստոսի առաքյալ Սուրբ Թովմային**, որի անունը վկայում է վանքի վաղ քրիստոնեական ավանդական կարևորության մասին։

Վանքը կառուցվել է Ագուլիսի հայ իշխանական տների հովանավորությամբ՝ որպես տարածաշրջանի գլխավոր հոգևոր ամրոցներից մեկը։

Ճարտարապետական նկարագիր

Վանքը կառուցված է հայկական դասական եկեղեցաշինության կանոններով․

* Կենտրոնագմբեթ եկեղեցի

* Զանգակատուն

* Վանական խցեր

* Գավիթ

* Պաշտպանական պարիսպներ

* Խաչքարերով և տապանաքարերով հարուստ բակ

XX դարում, մասնավորապես **1997–2006 թթ.**, վանքը ենթարկվել է **համակարգված ավերման և լիակատար ոչնչացման** Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից՝ ինչպես Ագուլիսի մյուս տասնյակ հայկական եկեղեցիները, խաչքարերը և գերեզմանատները։

Այսօր վանքը փաստացի գոյություն չունի։

Ջուղայի Սուրբ Ամենափրկիչ վանք

Ջուղայի Սուրբ Ամենափրկիչ վանք

Մշակութային միջավայր

Ջուղան եղել է միջնադարյան հայկական խոշոր քաղաք ու հոգևոր կենտրոն։

Վանքի շրջակայքում գտնվում էր աշխարհահռչակ **Ջուղայի խաչքարերի գերեզմանոցը**՝ հազարավոր խաչքարերով, որոնք ամբողջությամբ ոչնչացվել են 1998–2005 թթ․։

Վանքը **լիովին ավերվել է 2000-ականներին**, ինչպես և Ջուղայի ամբողջ հայկական ժառանգությունը։

Այսօր տեղում պահպանված են միայն հողային հետքեր և որոշ հիմքեր։