Հողագործի Տոն Գյուղի Փառք՝ Հայաստանի Տնտեսության Սիրտ

Հայաստանում գյուղատնտեսության աշխատողի օրը պաշտոնապես նշվում է հոկտեմբերի երրորդ կիրակի օրը (2025 թվականին՝ հոկտեմբերի 19-ին)՝ հիշատակելու հայկական գյուղատնտեսության դարավոր ավանդույթները և հողագործի կարևոր դերը ազգի տնտեսության մեջ:

Այս տոնը, որը հաստատվել է 2002 թվականի մայիսի 8-ի օրենքով, ժառանգել է խորհրդային շրջանի «Գյուղատնտեսության աշխատողի օրը» (հոկտեմբերի առաջին կիրակին) և դարձել է ազգային հպարտության խորհրդանիշ: Հայաստանի գյուղատնտեսությունը, որը կազմում է ՀՆԱ-ի 12-15%-ը  և աշխատանքով ապահովում է բնակչության 30%-ին, հիմնված է հին ավանդույթների վրա՝ խաղողագործություն, պտղաբուծություն, հացահատիկային և անասնապահություն: Տոնը նշանակում է հարգանք գյուղացիական աշխատանքի նկատմամբ, որը հիմք է կազմել հայկական մշակույթի և տնտեսության:

**Նախապատմություն** 
Հայկական գյուղատնտեսությունը ունի հազարամյա պատմություն՝ հին աղբյուրներից (օրինակ՝ «Մովսես Խորենացի») երևում է, որ հայերը հին ժամանակներից զբաղվել են խաղողի, հացահատիկի և պտղի մշակմամբ: Մ.թ.ա. 5-րդ դարում Խորենացին նկարագրում է Արարատյան դաշտի ոռոգման համակարգերը: Խորհրդային շրջանում (1920-1991 թթ.) գյուղատնտեսությունը պետականացվեց, ստեղծվեցին կոլխոզներ, և 1930-ականներին կիրակեցին արտադրությունը: Տոնը սկսվեց 1930-ականներին որպես «Գյուղատնտեսության աշխատողի օր», իսկ անկախ Հայաստանում (1991 թ. հետո) այն դարձավ հոկտեմբերի երրորդ կիրակին՝ հարգանքի տուրք գյուղացիներին: 2025 թվականին տոնը կնշվի հոկտեմբերի 19-ին՝ հատուկ միջոցառումներով:

**Տոնի նշանակությունը և ավանդույթները** 
Տոնը խորհրդանշում է գյուղացիական աշխատանքի կարևորությունը, որը ապահովում է սննդի անվտանգությունը և տնտեսության կայունությունը: Այն նշվում է ողջ երկրում՝ գյուղերում և քաղաքներում: Ավանդույթները ներառում են պաշտոնական արարողություններ Երևանում (Նախնական պալատ, Ազգային ժողով), որտեղ պարգևատրվում են գերազանց գյուղատնտեսներ: Կազմակերպվում են ցուցահանդեսներ գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների, համերգներ, գյուղական տոներ և սեմինարներ: Գյուղերում (օրինակ՝ Արարատյան դաշտ) անցկացվում են ավանդական տոներ՝ խաղողի հյութալցման և հացի օրհներգերով: Տոնը խթանում է գյուղատնտեսության զարգացումը՝ կենտրոնանալով կայունության և արտահանման վրա (խաղող, չրեր, մրգեր):

**Գյուղատնտեսության դերը Հայաստանում** 
Հայաստանի գյուղատնտեսությունը հիմնված է լեռնային հողագործության վրա՝ խաղող (90,000 հա, 250,000 տոննա տարեկան), պտուղ (200,000 հա) և հացահատիկ (150,000 հա): Այն ապահովում է սննդի 80%-ը, սակայն խնդիրներ ունի ոռոգման (միայն 30% հողեր ոռոգվում են) և տեխնոլոգիաների հետ: Տոնը խրախուսում է նորարարություններ՝ կանաչ գյուղատնտեսություն և արտահանում (ԵՄ, ՌԴ):

—

### Русская версия

День работника сельского хозяйства в Армении: Гордость земледельца

В Армении День работника сельского хозяйства отмечается в третье воскресенье октября (в 2025 году — 19 октября), почитая тысячелетние традиции армянского земледелия и роль аграриев в жизни нации. Установленный 8 мая 2002 года законом , этот праздник унаследован от советского «Дня сельскохозяйственного работника» (первое воскресенье октября) и стал национальным символом гордости. Сельское хозяйство Армении составляет 12–15% ВВП и обеспечивает занятость 30% населения, основываясь на виноградарстве, плодоводстве, зерновых и животноводстве. Праздник — это дань уважения крестьянскому труду, основы армянской культуры и экономики.

**История** 
Армянское земледелие имеет тысячелетнюю историю — древние источники (например, Мовсес Хоренаци) описывают ирригацию Араратской долины в V веке до н.э. В советский период (1920–1991) оно государственное, с колхозами и ростом производства в 1930-х. Праздник возник в 1930-х как «День сельхозработника», а в независимой Армении (после 1991) перенесен на третье воскресенье октября в честь крестьян. В 2025 году праздник отметят 19 октября с особыми мероприятиями.

**Значение праздника и традиции** 
Праздник символизирует важность крестьянского труда для продовольственной безопасности и устойчивости. Отмечается по всей стране — в селах и городах. Традиции включают официальные церемонии в Ереване (Национальное собрание, Правительство), где награждают лучших аграриев. Организуются выставки технологий, концерты, сельские фестивали и семинары. В Араратской долине — традиционные праздники с освящением вина и хлеба. Праздник стимулирует развитие сельского хозяйства, фокусируясь на устойчивости и экспорте (вино, сухофрукты, фрукты).

**Роль сельского хозяйства в Армении** 
Армянское сельское хозяйство — горное, с виноградарством (90,000 га, 250,000 тонн в год), плодоводством (200,000 га) и зерном (150,000 га). Оно обеспечивает 80% пищи, но сталкивается с проблемами ирригации (только 30% земель орошаемы) и технологий. Праздник поощряет инновации — зеленое земледелие и экспорт (ЕС, РФ).

—

### English Version

Farmer’s Day in Armenia: The Pride of the Tiller

In Armenia, Farmer’s Day is officially celebrated on the third Sunday of October (October 19 in 2025), honoring the millennia-old traditions of Armenian agriculture and the tiller’s role in the nation’s economy. Established by Law May 8, 2002, the holiday inherits the Soviet “Day of Agricultural Workers” (first Sunday of October) and has become a national symbol of pride. Armenia’s agriculture accounts for 12–15% of GDP  and employs 30% of the population, based on viticulture, horticulture, grains, and livestock. The holiday is a tribute to peasant labor, the foundation of Armenian culture and economy.

**History** 
Armenian agriculture has a thousand-year history — ancient sources (e.g., Movses Khorenatsi) describe irrigation in the Ararat Valley in the 5th century BC. In the Soviet era (1920–1991), it was collectivized with kolkhozes and production growth in the 1930s. The holiday originated in the 1930s as “Day of Agricultural Workers,” and in independent Armenia (post-1991) moved to the third Sunday of October to honor peasants. In 2025, it will be marked on October 19 with special events.

**Significance and Traditions** 
The holiday symbolizes the importance of peasant labor for food security and sustainability. Celebrated nationwide — in villages and cities. Traditions include official ceremonies in Yerevan (National Assembly, Government), awarding top farmers. Exhibitions of technologies, concerts, rural festivals, and seminars are held. In the Ararat Valley — traditional rites with blessing of wine and bread. The holiday promotes agricultural development, focusing on sustainability and exports (wine, dried fruits, fruits).

**Role of Agriculture in Armenia** 
Armenian agriculture is mountainous, with viticulture (90,000 ha, 250,000 tons annually), horticulture (200,000 ha), and grains (150,000 ha). It provides 80% of food but faces irrigation challenges (only 30% of land irrigated) and technology gaps. The holiday encourages innovations — green farming and exports (EU, RF).

—