Խորհրդային Ռազմական Նյարդախտաբանության հայր

Ստեփան Հովհաննեսի Կարճիկյանը մահացել է 1965 թվականի նոյեմբերի 27-ին Լենինգրադում՝ կյանքի 75-րդ տարում, թողնելով հետևում խորհրդային նյարդախտաբանության անգերազանցելի ժառանգություն՝ որպես բժշկական ծառայության գեներալ-մայոր (1949), բժշկական գիտությունների դոկտոր (1938), պրոֆեսոր (1939), Լենինգրադի ռազմաբժշկական ակադեմիայի նյարդային հիվանդությունների ամբիոնի վարիչ (1948–1962), խորհրդային բանակի գլխավոր նյարդախտաբան (1948)։ Ծնվել է 1890 թվականի սեպտեմբերի 23 (հոկտեմբերի 5)-ին Վաղարշապատում։ 1915 թվականին ավարտել է Պետրոգրադի ռազմաբժշկական ակադեմիան։

Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային, Խորհրդա-ֆիննական և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմներին։ 

Կարճիկյանի գիտական աշխատությունները նվիրված են ռազմական նյարդախտաբանությանը՝ գլխուղեղի և ծայրամասային նյարդային համակարգի վնասվածքների դասակարգմանը, նևրոզներին, գլխուղեղի արյունատար անոթների հիվանդություններին և էպիլեպսիայի բուժմանը։ Նրա աշխատանքները դարձել են խորհրդային ռազմաբժշկության հիմնասյուներից։ Պարգևատրվել է Լենինի և երկու Կարմիր դրոշի շքանշաններով։ 

Ստեփան Կարճիկյանը մնաց Վաղարշապատից Լենինգրադ տանող նյարդախտաբանական կամուրջը՝ իր գիտելիքով, ռազմաբժշկական ծառաջնորդությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայ բժշկության և խորհրդային գիտության խորքերով։

—

### Русский
Отец советской военной неврологии

Степан Ованесович Карчикян скончался 27 ноября 1965 года в Ленинграде на 76-м году жизни, оставив неоценимое наследие советской неврологии как генерал-майор медицинской службы (1949), доктор медицинских наук (1938), профессор (1939), заведующий кафедрой нервных болезней Ленинградской военно-медицинской академии (1948–1962), главный невролог Советской армии (1948). Родился 23 сентября (5 октября) 1890 года в Вагаршапате. В 1915 окончил Петроградскую военно-медицинскую академию. Участвовал в Первой мировой, советско-финской и Великой Отечественной войнах.

Научные труды Карчикяна посвящены военной военной неврологии — классификации травм головного и периферической нервной системы, неврозам, сосудистым заболеваниям головного мозга и лечению эпилепсии. Его работы стали столпами советской военной медицины. Награждён орденом Ленина и двумя орденами Красного Знамени.

Степан Карчикян остался неврологическим мостом от Вагаршапата до Ленинграда — своим знанием, военным медицинским руководством и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской медицины и советской науки.

—

### English
Father of Soviet Military Neurology

Stepan Hovhannesovich Karchikyan passed away on November 27, 1965, in Leningrad at the age of 75, leaving an invaluable legacy in Soviet neurology as Major General of the Medical Service (1949), Doctor of Medical Sciences (1938), professor (1939), head of the Department of Nervous Diseases at Leningrad Military Medical Academy (1948–1962), chief neurologist of the Soviet Army (1948). Born on September 23 (October 5), 1890, in Vagharshapat. Graduated from Petrograd Military Medical Academy in 1915. Participated in World War I, Soviet-Finnish War, and Great Patriotic War.

Karchikyan’s scientific works were dedicated to military neurology — classification of brain and peripheral nervous system injuries, neuroses, vascular brain diseases, and epilepsy treatment. His research became pillars of Soviet military medicine. Awarded the Order of Lenin and two Orders of the Red Banner.

Stepan Karchikyan remained the neurological bridge from Vagharshapat to Leningrad — with his knowledge, military medical leadership, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian medicine and Soviet science.

—