Ռուսական թատրոնի հայկական հոգին՝ Տրուֆալդինոյից մինչև Կամո

Դեկտեմբերի  31-ին Մոսկվայում ծնվեց Գուրգեն Շահնազարի Գենը (Շահնազարով)՝ խորհրդային շրջանի հայ դերասան, որի տաղանդը փայլեց ինչպես թատրոնի բեմում, այնպես էլ կինոէկրանին՝ դառնալով ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1954) և թողնելով անջնջելի հետք մինչև իր մահը 1980 թվականի մարտի 18-ին Երևանում:

Այս բազմակողմանի արտիստը սկսեց բեմական գործունեությունը 1927 թվականին Բաքվում՝ խաղալով նաև Սվերդլովսկի, Կրասնոդարի, Թիֆլիսի և այլ քաղաքների ռուսական թատրոններում, իսկ 1937 թվականից դարձավ Երևանի Կ. Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի դերասան՝ հմայելով հանդիսատեսին իր խարիզմայով և խորունկ կերպարներով: Լավագույն բեմական դերերից էին Տրուֆալդինոն Գոլդոնիի «Երկու տիրոջ ծառան»-ում, Շվանդյան և Պիկալովը Տրենյովի «Լյուբով Յարովայա»-ում, Պրոխորը և Ծերուկը Գորկու «Վասսա Ժելեզնովա»-ում և «Ծերուկ»-ում, Վուրմը Շիլլերի «Սեր և խարդավանք»-ում, Սաղաթելը, Մինթոևը և Ոսկանը Շիրվանզադեի «Պատվի համար», «Մորգանի խնամին» և «Չար ոգի» պիեսներում, Սերդյուկը Արբուզովի «Իրկուտսկյան պատմություն»-ում: Կինոյում նրա դերերը նույնպես անմոռաց էին՝ Մաթոսը «Արարատյան դաշտի աղջիկը» (1949), գյուտարարը «Հասցեատիրոջ որոնումները» (1955), շրջիկ գործակատարը «Անձամբ ճանաչում եմ (Կամո)» (1957), առևտրականը «Առաջին սիրո երգը» (1958), Գուրգեն Շահնազարյանը «Նրա երևակայությունը» (1959), Գուրգեն Գրիգորևիչը «Մեր թաղի ձայները» (1960), Թարյանը «Ճանապարհ դեպի կրկես» (1963), հացթուխ-վանականը «Կարինե» (1967), չինովնիկը «Պայթյուն կեսգիշերից հետո» (1969), դրվագային դերեր «Քաոս» (1973), «Երկունք» (1976) և «Զինվորն ու փիղը» (1977) ֆիլմերում: 1975 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ պետական մրցանակի: Գուրգեն Գենը մնաց որպես դերասան, որի խաղը լցված էր կենդանությամբ, հումորով և խորունկ մարդկային ջերմությամբ՝ հավերժացնելով հայկական արվեստի փայլուն էջերը:

#### Русская версия

Армянская душа русского театра — от Труффальдино до Камо

31 декабря 1906 года в Москве родился Гурген Шахназарович Ген (Шахназаров) — советский армянский актёр, чей талант сиял на театральной сцене и киноэкране, став Народным артистом АрмССР (1954) и оставив неизгладимый след до своей смерти 18 марта 1980 года в Ереване. Этот многогранный артист начал сценическую деятельность в 1927 году в Баку, играл также в русских театрах Свердловска, Краснодара, Тбилиси и других городов, а с 1937 года стал актёром Ереванского русского драматического театра имени К. Станиславского, покоряя зрителей харизмой и глубокими образами. Лучшие театральные роли: Труффальдино в «Слуге двух господ» Гольдони, Швандя и Пикалов в «Любовь Яровая» Тренёва, Прохор и Старик в «Васса Железнова» и «Старик» Горького, Вурм в «Любовь и интрига» Шиллера, Сагател, Минтоев и Оскан в «Ради чести», «Намус» и «Злой дух» Ширянзаде, Сердюк в «Иркутская история» Арбузова. В кино его роли также незабываемы: Матос в «Девушка Араратской долины» (1949), изобретатель в «В поисках адресата» (1955), коммивояжёр в «Лично известен (Камо)» (1957), торговец в «Песня первой любви» (1958), Гурген Шахназарян в «Её фантазия» (1959), Гурген Григорьевич в «Голоса нашего квартала» (1960), Тарян в «Дорога к цирку» (1963), пекарь-монах в «Каринэ» (1967), чиновник в «Взрыв после полуночи» (1969), эпизодические роли в «Хаос» (1973), «Роды» (1976) и «Солдат и слон» (1977). В 1975 году удостоен Государственной премии АрмССР. Гурген Ген остался как актёр, чья игра была полна жизни, юмора и глубокой человеческой теплоты, увековечив яркие страницы армянского искусства.

#### English Version

The Armenian Soul of Russian Theater — From Truffaldino to Kamo

On December 31, 1906, in Moscow, Gurgen Shahnazarovich Gen (Shahnazarov) was born — a Soviet Armenian actor whose talent shone on theater stages and cinema screens, becoming People’s Artist of the ArmSSR (1954) and leaving an indelible mark until his death on March 18, 1980, in Yerevan. This versatile artist began his stage career in 1927 in Baku, performing also in Russian theaters in Sverdlovsk, Krasnodar, Tiflis, and other cities, and from 1937 became an actor at the K. Stanislavsky Russian Dramatic Theater in Yerevan, captivating audiences with his charisma and profound characters. Best theater roles: Truffaldino in Goldoni’s “Servant of Two Masters,” Shvandya and Pikalov in Trenyov’s “Lyubov Yarovaya,” Prokhor and the Old Man in Gorky’s “Vassa Zheleznova” and “The Old Man,” Wurm in Schiller’s “Love and Intrigue,” Sagatel, Mintoev, and Oskan in Shirvanzade’s “For Honor,” “Morgan’s In-Law,” and “Evil Spirit,” Serdyuk in Arbuzov’s “Irkutsk Story.” In cinema, his roles were equally unforgettable: Matos in “The Girl of Ararat Valley” (1949), inventor in “In Search of the Addressee” (1955), traveling agent in “Personally Known (Kamo)” (1957), merchant in “Song of First Love” (1958), Gurgen Shahnazaryan in “Her Fantasy” (1959), Gurgen Grigoryevich in “Voices of Our Quarter” (1960), Taryan in “Road to the Circus” (1963), baker-monk in “Karine” (1967), official in “Explosion After Midnight” (1969), episodic roles in “Chaos” (1973), “Birth” (1976), and “Soldier and Elephant” (1977). In 1975, he was awarded the State Prize of the ArmSSR. Gurgen Gen remained as an actor whose performances were filled with vitality, humor, and deep human warmth, eternalizing brilliant pages of Armenian art.