հայ արձակագիր և սփյուռքահայ գրականության հետազոտող

Գեղամ Լևոնի Սևանը ծնվել է 1926 թվականի հունվարի 8-ին Ստամբուլում՝ հայ արձակագիր, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1983), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1963-ից), ԽՄԿԿ անդամ (1969-ից): Մահացել է 1991 թվականի մայիսի 8-ին Երևանում։

Սովորել է Ստամբուլի Վիեննայի Մխիթարյան վարժարանում, ապա իրավաբանական համալսարանում։ 1949-ին տեղափոխվել է Լիբանան, որտեղ մինչև 1962-ը դասավանդել է Բեյրութի Վիեննայի Մխիթարյան վարժարանում հայոց լեզու և գրականություն։ 1962-ին ներգաղթել է Խորհրդային Հայաստան, ավարտել Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը։

1962-ից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում որպես ավագ գիտաշխատող։ 1968-ին պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիա «Վազգեն Շուշանյան» թեմայով, 1983-ին ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։

Նրա արձակը պատկերում է սփյուռքի և Թուրքիայի հայերի կյանքը՝ առանցքում դնելով ազգային արժանապատվության պահպանման գաղափարը։ Հրատարակվել են պատմվածքների և վիպակների ժողովածուներ՝ «Ագռավները թառեցան» (1949), «Սև ծովը նույնն է միշտ» (1954), «Կանաչ անապատ» (1957), «Ծիծեռնակները ցածեն անցան» (1964), «Հայոց թաղը» (1967), «Երեք սերունդ» (1974), «Ամեն մարդ իր ճանապարհով» (1979), վեպեր՝ «Բյուրեղյա դղյակ» (1959), «Ինչո՞ւ, ինչի՞ համար» (1982), «Հող և սեր» (1986)։

Գրականագիտական աշխատությունները նվիրված են սփյուռքահայ գրականությանը՝ «Վազգեն Շուշանյան» (1968), «Սփյուռքահայ գրականության պատմության ուրվագծեր. 1920-1945» (1980), «Հակոբ Մնձուրի» (1981), «Հայրենիք-Սփյուռք գրական կապերը. 1920-1985» (1988), «Համաստեղ» (1989)։ Շ. Վարսյանի և Վ. Պետոյանի հետ համահեղինակել է սփյուռքահայ դպրոցների համար «Հայ գրականություն» դասագիրքը (5-րդ դասարան)։

Русский

армянский прозаик и исследователь литературы диаспоры
Гегам Левонович Севан (настоящее имя — Гегам Сваджян) родился 8 января 1926 года в Стамбуле — армянский прозаик, литературовед, доктор филологических наук (1983), член Союза писателей СССР (с 1963), член КПСС (с 1969). Умер 8 мая 1991 года в Ереване.

Учился в венской мхитаристской школе в Стамбуле, затем на юридическом факультете. В 1949 году переехал в Ливан, где до 1962 года преподавал армянский язык и литературу в венской мхитаристской школе в Бейруте. В 1962 году репатриировался в Советскую Армению, окончил заочный факультет языка и литературы Ереванского педагогического института.

С 1962 года работал старшим научным сотрудником в Институте литературы им. Манука Абегяна АН АрмССР. В 1968 году защитил кандидатскую диссертацию по теме «Вазген Шушанян», в 1983 году получил степень доктора филологических наук.

Его проза изображает жизнь армянской диаспоры и армян Турции, центральной идеей является сохранение национального достоинства. Опубликованы сборники рассказов и повестей: «Вороны сели» (1949), «Чёрное море всегда то же» (1954), «Зелёная пустыня» (1957), «Ласточки пролетели внизу» (1964), «Армянский квартал» (1967), «Три поколения» (1974), «Каждый человек своим путём» (1979), романы: «Хрустальный дворец» (1959), «Почему, для чего» (1982), «Земля и любовь» (1986).

Литературоведческие работы посвящены литературе армянской диаспоры: «Вазген Шушанян» (1968), «Очерки истории литературы армянской диаспоры. 1920–1945» (1980), «Акоп Мнцур» (1981), «Литературные связи Родина–Диаспора. 1920–1985» (1988), «Гамастег» (1989). Совместно с Ш. Варсяном и В. Петояном составил учебник «Армянская литература» для 5-го класса школ диаспоры.

English

Armenian Prose Writer and Researcher of Diaspora Literature
Gegam Levonovich Sevan (real name — Gegam Svajyan) was born on January 8, 1926, in Istanbul — Armenian prose writer, literary scholar, Doctor of Philology (1983), member of the USSR Writers’ Union (since 1963), member of the CPSU (since 1969). Died on May 8, 1991, in Yerevan.

Studied at the Viennese Mekhitarist school in Istanbul, then at the law faculty. In 1949 moved to Lebanon, where until 1962 taught Armenian language and literature at the Viennese Mekhitarist school in Beirut. In 1962 repatriated to Soviet Armenia, graduated from the correspondence language and literature faculty of Yerevan Pedagogical Institute.

From 1962 worked as senior researcher at the Manuk Abegyan Institute of Literature of the Academy of Sciences of the Armenian SSR. In 1968 defended a candidate dissertation on “Vazgen Shushanyan”, in 1983 received the degree of Doctor of Philology.

His prose depicts the life of the Armenian diaspora and Armenians in Turkey, with the central idea of preserving national dignity. Published collections of stories and novellas: Ravens Have Perched (1949), The Black Sea Is Always the Same (1954), Green Desert (1957), Swallows Flew Low (1964), Armenian Quarter (1967), Three Generations (1974), Each Man His Own Way (1979), novels: Crystal Palace (1959), Why, For What (1982), Land and Love (1986).

Literary studies are devoted to Armenian diaspora literature: Vazgen Shushanyan (1968), Outlines of the History of Armenian Diaspora Literature. 1920–1945 (1980), Hakob Mntsuri (1981), Literary Ties Homeland–Diaspora. 1920–1985 (1988), Hamastegh (1989). Co-authored with Sh. Varsyan and V. Petoyan the textbook Armenian Literature for 5th grade diaspora schools.

1. Գեղամ Լևոնի Սևան՝ հայ արձակագիր և սփյուռքահայ գրականության հետազոտող / Гегам Левонович Севан — армянский прозаик и исследователь литературы диаспоры / Gegam Levonovich Sevan — Armenian Prose Writer and Researcher of Diaspora Literature
2. Գեղամ Լևոնի Սևան՝ «Բյուրեղյա դղյակ»-ի և «Հող և սեր»-ի հեղինակ / Гегам Левонович Севан — автор «Хрустального дворца» и «Земля и любовь» / Gegam Levonovich Sevan — Author of Crystal Palace and Land and Love
3. Գեղամ Լևոնի Սևան՝ Ստամբուլից Երևան / Гегам Левонович Севан — от Стамбула до Еревана / Gegam Levonovich Sevan — From Istanbul to Yerevan
4. Գեղամ Լևոնի Սևան՝ բանասիրական գիտությունների դոկտոր և գրականագետ / Гегам Левонович Севан — доктор филологических наук и литературовед / Gegam Levonovich Sevan — Doctor of Philology and Literary Scholar
5. Գեղամ Լևոնի Սևան՝ սփյուռքահայ գրականության ձայնը հայ գրքերում / Гегам Левонович Севан — голос литературы армянской диаспоры в армянских книгах / Gegam Levonovich Sevan — Voice of Diaspora Armenian Literature in Armenian Books