Ֆիզիկայի հայ հանճարը

1936 թվականի մայիսի 5-ին Սպիտակում ծնվել է Էդվարդ Վարդանի Չուբարյանը՝ գիտնական, տեսական ֆիզիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր:

Նա հայտնի է որպես գերխիտ երկնային մարմինների ֆիզիկայի հիմնադիրներից մեկը, տեսական ֆիզիկոս, ով աշխատել է գրավիտացիայի տեսության, Էյնշտեյնի ընդհանուր հարաբերականության տեսության, այլընտրանքային տեսությունների, սպիտակ թզուկների և նեյտրոնային աստղերի ուսումնասիրության վրա: Նրա հայրը՝ Վարդան Ծարուկի Չուբարյանը, ծնվել է Ռոստովի մարզի Ղրիմ (Թոփթի) գյուղում և աշխատել է որպես Սևան-Հրազդան կասկադի ինժեներ: Հայրենական պատերազմի տարիներին, չնայած աղքատությանը և սովին, Վարդանը, գնահատելով որդու գրքերի հանդեպ ձգտումը, խստորեն հանձնարարել է մորը միշտ գումար հայթայթել գրքեր գնելու համար, անգամ եթե պետք է պարտք վերցնել հարևաններից: Չուբարյանների տոհմում եղել են մի շարք նշանավոր անձինք: Վարդանի հորեղբայրը՝ Պողոս Չուբարյանը (1878-1920), եղել է Ադրբեջանի մուսուլմանական կառավարության Մեջլիսի պատգամավոր: 1920 թվականին նա զեկույց է ներկայացրել Շուշիի ջարդերի մասին և ենթարկվել է հալածանքների: Նույն թվականին բոլշևիկները սպանել են Պողոս Չուբարյանին՝ խեղդելով նրան Կասպից ծովում:

Яркая звезда армянской физики
5 мая 1936 года в Спитаке родился Эдвард Варданович Чубарян — учёный, физик-теоретик, физико-математик. Он известен как один из основоположников физики сверхплотных небесных тел, физик-теоретик в области теории гравитации, общей теории относительности Эйнштейна, альтернативных теорий, а также исследований белых карликов и нейтронных звёзд. Его отец, Вардан Тзарукович Чубарян, уроженец села Крым (Топти) Ростовской области, работал инженером Севано-Разданского каскада. В годы Великой Отечественной войны, несмотря на нищету и голод, Вардан, видя стремление сына к книгам, строго наказал матери всегда находить деньги на их покупку, даже если придётся занимать у соседей. В роду Чубарянов было немало именитых личностей. Дядя Вардана, Погос Чубарян (1878–1920), был депутатом Меджлиса мусульманского правительства Азербайджана. В 1920 году он представил отчёт о погроме в Шуши, после чего подвергся преследованиям. В том же году большевики убили Погоса Чубаряна, утопив его в Каспийском море.

A Brilliant Star of Armenian Physics
On May 5, 1936, Edward Vardanovich Chubaryan was born in Spitak — a scientist, theoretical physicist, and physicist-mathematician. He is renowned as one of the pioneers of the physics of superdense celestial bodies, a theoretical physicist specializing in the theory of gravitation, Einstein’s general theory of relativity, alternative theories, and the study of white dwarfs and neutron stars. His father, Vardan Tzarukovich Chubaryan, originally from the village of Krym (Topti) in Rostov Oblast, worked as an engineer at the Sevan-Hrazdan Cascade. During the Great Patriotic War, despite poverty and famine, Vardan, recognizing his son’s passion for books, strictly instructed his wife to always find money to buy them, even if it meant borrowing from neighbors. The Chubaryan family included several notable figures. Vardan’s uncle, Pogos Chubaryan (1878–1920), was a deputy in the Mejlis of the Muslim government of Azerbaijan. In 1920, he presented a report on the Shushi pogrom, which led to his persecution. That same year, the Bolsheviks killed Pogos Chubaryan, drowning him in the Caspian Sea.