Վառ Կյանք՝ Հայկական Երաժշտության Հոգին

7 մայիսի, 1928 թ., Երևան — Այդ օրը կյանքից հեռացավ Ալեքսանդր Սպենդիարյանը՝ մեծ հայ կոմպոզիտոր, ում անունը կրում է Երևանի օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնը։ Հայկական ՍՍՀ ժողովրդական արտիստ, նա իր ստեղծագործություններով անջնջելի հետք թողեց հայ երաժշտության պատմության մեջ։ 

Ալեքսանդր Սպենդիարյանը ծնվել է 1871 թվականի նոյեմբերի 1-ին Ռուսաստանի Կախովկա քաղաքում (այժմ՝ Ուկրաինա)։ Նրա ընտանիքը հայկական արմատներ ուներ, և մանկուց նա շրջապատված էր երաժշտությամբ ու արվեստով։ Վաղ տարիքից նա սովորել է դաշնամուր նվագել, իսկ հետագայում ընդունվել է Մոսկվայի կոնսերվատորիա, որտեղ նրա ուսուցիչներից էր Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովը՝ ռուսական երաժշտության մեծագույն վարպետներից մեկը։ Այս ուսուցումը ձևավորեց Սպենդիարյանի երաժշտական ոճը, որը համատեղում էր հայկական ժողովրդական մեղեդիների ջերմությունն ու խորությունը եվրոպական դասական երաժշտության նրբագեղությամբ։ 
Սպենդիարյանի ամենանշանակալի ստեղծագործություններից է «Ալմաստ» օպերան, որը հիմնված է Հովհաննես Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» պոեմի վրա։ Այս օպերան, թեև ավարտին չհասցրեց կոմպոզիտորը, դարձավ հայկական օպերային արվեստի գլուխգործոց։ Նրա այլ կարևոր աշխատանքներից են «Երեք արմավենի» սիմֆոնիկ նկարը և «Էսքիզներ հայկական մեղեդիների վրա»։ Նրա երաժշտությունը լի էր հայրենասիրությամբ, խոր զգացմունքներով և ժողովրդական մոտիվներով, որոնք արձագանքում էին հայ ժողովրդի հոգուն։ 
Բացի կոմպոզիտորական գործունեությունից, Սպենդիարյանը մեծ ներդրում ունեցավ հայ երաժշտական մշակույթի զարգացման գործում։ Նա հիմնադրեց երաժշտական դպրոցներ, կազմակերպեց համերգներ և խրախուսեց երիտասարդ երաժիշտներին։ Նրա կյանքի վերջին տարիներին նա ապրում էր Երևանում, որտեղ նրա ներկայությունը ոգեշնչում էր հայ մտավորականներին և արվեստագետներին։ 
Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ժառանգությունը շարունակում է ապրել։ Նրա անունը կրող օպերային թատրոնը Երևանի մշակութային կյանքի սիրտն է, և նրա երաժշտությունը դեռևս հնչում է համերգային դահլիճներում՝ հիշեցնելով նրա անգնահատելի ներդրումը հայ արվեստում։ 

Яркая Жизнь — Душа Армянской Музыки
7 мая 1928 года, Ереван — В этот день ушёл из жизни Александр Спендиарян — великий армянский композитор, чьё имя носит Ереванский государственный академический театр оперы и балета. Народный артист Армянской ССР, он оставил неизгладимый след в истории армянской музыки. 
Александр Спендиарян родился 1 ноября 1871 года в городе Каховка (ныне Украина) в семье с армянскими корнями. С детства окружённый музыкой и искусством, он рано начал обучаться игре на фортепиано. Позже он поступил в Московскую консерваторию, где его наставником стал выдающийся русский композитор Николай Римский-Корсаков. Это обучение сформировало уникальный стиль Спендиаряна, в котором гармонично сочетались тепло и глубина армянских народных мелодий с изысканностью европейской классической музыки. 
Одним из главных творений Спендиаряна стала опера «Алмаст», основанная на поэме Ованеса Туманяна «Взятие Тмкаберда». Хотя композитор не успел завершить эту работу, опера стала шедевром армянского оперного искусства. Среди других значимых произведений — симфоническая картина «Три пальмы» и «Эскизы на армянские темы». Его музыка пронизана патриотизмом, глубокими эмоциями и народными мотивами, которые находили отклик в сердцах армянского народа. 
Помимо композиторской деятельности, Спендиарян внёс огромный вклад в развитие армянской музыкальной культуры. Он основывал музыкальные школы, организовывал концерты и поддерживал молодых музыкантов. В последние годы жизни он жил в Ереване, где его присутствие вдохновляло армянскую интеллигенцию и деятелей искусства. 
Наследие Александра Спендиаряна продолжает жить. Театр оперы и балета, носящий его имя, остаётся сердцем культурной жизни Еревана, а его музыка звучит в концертных залах, напоминая о неоценимом вкладе композитора в армянское искусство. 

A Vibrant Legacy — The Soul of Armenian Music
May 7, 1928, Yerevan — On this day, Alexander Spendiaryan, the great Armenian composer whose name graces the Yerevan State Academic Opera and Ballet Theatre, passed away. Honored as a People’s Artist of the Armenian SSR, he left an indelible mark on the history of Armenian music. 
Born on November 1, 1871, in Kakhovka, Russia (now Ukraine), Alexander Spendiaryan grew up in a family with deep Armenian roots. Surrounded by music and art from an early age, he began studying piano as a child. Later, he enrolled in the Moscow Conservatory, where he was mentored by the renowned Russian композитор Nikolai Rimsky-Korsakov. This education shaped Spendiaryan’s distinctive style, blending the warmth and depth of Armenian folk melodies with the sophistication of European classical music. 
Among Spendiaryan’s most significant works is the opera Almast, based on Hovhannes Tumanyan’s poem The Capture of Tmkaberd. Though he did not complete the opera, it remains a masterpiece of Armenian operatic art. Other notable compositions include the symphonic picture Three Palms and Sketches on Armenian Themes. His music, infused with patriotism, profound emotion, and folk motifs, resonated deeply with the Armenian people. 
Beyond his work as a composer, Spendiaryan played a pivotal role in advancing Armenian musical culture. He founded music schools, organized concerts, and nurtured young musicians. In his final years, he lived in Yerevan, where his presence inspired the Armenian intelligentsia and artists. 
Alexander Spendiaryan’s legacy endures. The opera and ballet theatre named after him remains the heart of Yerevan’s cultural life, and his music continues to echo in concert halls, a testament to his invaluable contribution to Armenian art.