Дудук(арм. ծիրանափող) ЮНЕСКО. Duduk(арм. ծիրանափող)- UNESCO

Дудук(арм. ծիրանափող) ЮНЕСКО. Duduk(арм. ծիրանափող). UNESCO

Հայկական դուդուկի երաժշտության արմատները սկիզբ են առնում դեռևս հայոց թագավոր Տիգրան Մեծի (մ.թ.ա. 95-55) ժամանակներից։ Գործիքը պատկերված է միջնադարյան բազմաթիվ հայկական ձեռագրերում։

5-րդ դարի հայ պատմիչ Մովսես Խորենացին հիշատակել է դուդուկի «ծիրանափոխ» անունը։

Դուդուկի գործիքը և երաժշտությունը հայ ժողովրդի մշակութային կյանքի և սոցիալական ինքնության անբաժանելի մասն են կազմում։ Դարեր շարունակ այն ուղեկցել է հայերի կյանքի բոլոր կարևոր հասարակական իրադարձությունները՝ ժողովրդական տոնակատարություններ, տոնակատարություններ, երգեր ու պարեր, հարսանեկան և թաղման արարողություններ և այլն։

Ըստ էթնոերաժշտագետ դոկտոր Ջոնաթան Մաքքոլումի հետազոտության՝ դուդուկը պատկերված է միջնադարյան բազմաթիվ հայկական ձեռագրերում՝ խորհրդանշելով հայ ազգային ինքնությունը։ Ինչպես նշում է Մաքքոլմանը, դուդուկի ամենակարևոր որակը հայոց լեզվի բարբառան և տրամադրությունը արտահայտելու նրա ունակությունն է։

Հայկական դուդուկի պատրաստում

Հայկական դուդուկը (ծիրանափոխ) պատրաստվում է ծիրանի փայտից՝ իր բնորոշ ռեզոնանսային ունակության շնորհիվ։ Հայկական դուդուկն ունի մեղմ հնչողություն, ավելի շատ նման է ձայնի, ի տարբերություն այլ նյութերից պատրաստված դուդուկերի, որոնք բնութագրվում են բավականին կոպիտ հնչողությամբ։ 1920-ական և 1930-ական թվականներին հայկական դուդուկը կատարելագործել է Վ. Գ. Բունին, որը, պահպանելով ժողովրդական գործիքի հիմնական տեսակը, ստեղծել է դուդուկի երեք տեսակ՝ տարբեր ռեգիստրներով։ Դրանցից վերջինը՝ ստորին բարիտոնային ռեգիստրը, անվանակոչվել է իր դիզայների անունով՝ «բունիֆոն»։ Հայկական դուդուկի փողի երկարությունը 28, 33 կամ 40 սմ է։

Корни музыки армянского дудука относятся кo временам армянского царя Тиграна Великого (95-55 гг до н.э.).Инструмент изображен в многочисленных армянских рукописях Средневековья.

Про дудук под названием «циранапох», упоминал ещё армянский историк V века Мовсес Хоренаци.

Инструмент и музыка дудука являются неотъемлемой частью культурной жизни и общественной идентичности армянского народа. На протяжении многих времен она сопровождала все важные социальные события в жизни армян: народные празднования, торжества, песни и танцы, свадебные и похоронные церемонии и др.

Согласно исследованию этномузыковеда доктора Джонатана Макколама (Dr. Jonathan McCollum) дудук изображен на многочисленных армянских рукописях Средневековья, символизируя армянскую национальную идентичность. Как отмечает Макколман, наиболее важным качеством дудука является его способность выражать диалектику и настроение армянского языка.

Изготовление армянского дудука

Армянский дудук (циранапох) делается из абрикосового дерева из-за его характерной способности резонировать. Армянский дудук отличается мягким звучанием, больше похожим на голос, в отличие от дудука, изготовленного из других материалов, для которых характерен довольно резкий звук. B 1920—1930-x годах армянский дудук был усовершенствован B. Г. Буни, который, сохранив в основном тип народного инструмента, создал три разновидности дудука разных регистров. Последний из них, более низкого, баритонового регистра получил название по имени конструктора — «бунифон». Длина трубки армянского дудука составляет 28, 33 или 40 см.

The roots of Armenian duduk music go back to the times of the Armenian king Tigran the Great (95-55 BC). The instrument is depicted in numerous Armenian manuscripts of the Middle Ages.The duduk, called “tsiranapogh”, was mentioned by the 5th century Armenian historian Movses Khorenatsi.

The duduk instrument and music are an integral part of the cultural life and social identity of the Armenian people. For many times, it accompanied all important social events in the life of Armenians: folk celebrations, festivities, songs and dances, weddings and funeral ceremonies, etc.

According to the research of ethnomusicologist Dr. Jonathan McCollum, the duduk is depicted in numerous Armenian manuscripts of the Middle Ages, symbolizing the Armenian national identity. As McColman notes, the most important quality of the duduk is its ability to express the dialectic and mood of the Armenian language.

Making the Armenian Duduk

The Armenian duduk (tsiranapokh) is made from apricot wood due to its characteristic ability to resonate. The Armenian duduk has a soft sound, more like a voice, unlike duduks made from other materials, which are characterized by a rather sharp sound. In the 1920s and 1930s, the Armenian duduk was improved by V. G. Buni, who, while preserving the type of the folk instrument, created three varieties of duduk in different registers. The last of them, the lower, baritone register, was named after the designer – “buniphone”. The length of the Armenian duduk tube is 28, 33 or 40 cm.