Հեղափոխության անխոնջ մարտիկը, ով կերտեց խորհրդային պատմություն

1874 թվականի նոյեմբերի 7-ին Բաքվում ծնվեց Արշակ Միքայելի Խաչիևը (Խաչիկյան)՝ հայ բոլշևիկ հեղափոխականը, ով դարձավ «պրոֆեսիոնալ հեղափոխական» և խորհրդային աշխատող՝ թողնելով անջնջելի հետք պատմության մեջ: Այս անխոնջ մարտիկը, ով մահացավ 1935 թվականի մարտի 13-ին Թբիլիսիում, իր կյանքը նվիրեց հեղափոխությանը՝ դառնալով խորհրդային իշխանության կերտողներից մեկը:

Արշակի հեղափոխական գործունեությունը սկսվեց 1895 թվականից Բաքվի տպարաններում, որտեղ նա տարածում էր ագիտացիոն թռուցիկներ և մարքսիստական գրականություն: Առաջին բանտարկությունը 1895-ին չկոտրեց նրա ոգին՝ հակառակը, այն դարձավ սկիզբը բազմաթիվ հետապնդումների շղթայի: 1903, 1904, 1906, 1910, 1913 և 1915 թվականներին նա բազմիցս բանտարկվեց տարբեր քաղաքներում հեղափոխական ակտիվության համար, սակայն յուրաքանչյուր անգամ վերադառնում էր պայքարին ավելի վճռական:

1918 թվականին Բաքվի կոմունայում Արշակը գլխավորեց պոլիգրաֆարդյունաբերությունը՝ դառնալով հեղափոխության տպագրական սրտի ղեկավարը: 1921 թվականին գործուղվեց Հայաստան և նշանակվեց աշխատանքի ու սոցապահովության ժողկոմ՝ միաժամանակ գլխավորելով Հայաստանի արհմիությունների խորհուրդը: Անդրֆեդերացիայի կազմավորումից հետո նա տեղափոխվեց Թբիլիսի և դարձավ ԽՍՀՄ հաղորդակցության ճանապարհների ժողկոմատի Անդրկովկասյան երկաթուղու լիազորի տեղակալ՝ աշխատելով այնտեղ մինչև կյանքի վերջը:

Արշակ Խաչիևը ոչ միայն հեղափոխական էր, այլև խորհրդային պետության կառուցող՝ ոգեշնչելով սերունդներին իր անզիջում պայքարով: Նրա ժառանգությունը մնում է որպես հեղափոխության կրակոտ խորհրդանիշ՝ հիշեցնելով, որ իսկական փոփոխությունները ծնվում են անձնվիրումից:

#### Версия на русском:

Неутомимый борец революции, творец советской истории

7 ноября 1874 года в Баку родился Аршак Михайлович Хачиев (Хачикян) — армянский большевик-революционер, «профессиональный революционер» и советский деятель, оставивший неизгладимый след в истории. Этот неутомимый борец, ушедший из жизни 13 марта 1935 года в Тбилиси, посвятил свою жизнь революции, став одним из строителей советской власти.

Революционная деятельность Аршака началась в 1895 году в бакинских типографиях, где он распространял агитационные листовки и марксистскую литературу. Первый арест в 1895-м не сломил его дух — напротив, это стало началом цепи преследований. В 1903, 1904, 1906, 1910, 1913 и 1915 годах он неоднократно арестовывался в разных городах за революционную активность, но каждый раз возвращался в борьбу с новой решимостью.

В 1918 году в Бакинской коммуне Аршак возглавил полиграфическую промышленность, став руководителем печатного сердца революции. В 1921 году он был командирован в Армению и назначен наркомом труда и социального обеспечения, одновременно возглавив Совет профсоюзов Армении. После образования Закавказской федерации он переехал в Тбилиси и стал заместителем уполномоченного НКПС по Закавказской железной дороге, работая там до конца жизни.

Аршак Хачиев был не просто революционером, а строителем советского государства, вдохновлявшим поколения своим бескомпромиссным борьбой. Его наследие остается как пламенный символ революции, напоминая, что настоящие изменения рождаются из самоотверженности.

#### English Version

  The Tireless Fighter of Revolution Who Forged Soviet History

On November 7, 1874, in Baku, Arshak Mikhailovich Khachiev (Khachikyan) was born — an Armenian Bolshevik revolutionary, “professional revolutionary,” and Soviet worker who left an indelible mark on history. This tireless fighter, who passed away on March 13, 1935, in Tbilisi, dedicated his life to the revolution, becoming one of the architects of Soviet power.

Arshak’s revolutionary activity began in 1895 in Baku’s printing houses, where he distributed agitation leaflets and Marxist literature. His first arrest in 1895 did not break his spirit — on the contrary, it marked the start of a chain of persecutions. In 1903, 1904, 1906, 1910, 1913, and 1915, he was repeatedly imprisoned in various cities for revolutionary activities, yet each time he returned to the fight with renewed determination.

In 1918, during the Baku Commune, Arshak led the polygraphic industry, becoming the head of the revolution’s printing heart. In 1921, he was sent to Armenia and appointed People’s Commissar of Labor and Social Security, while also heading the Council of Trade Unions of Armenia. After the formation of the Transcaucasian Federation, he moved to Tbilisi and became Deputy Commissioner of the People’s Commissariat of Communications for the Transcaucasian Railway, working there until the end of his life.

Arshak Khachiev was not just a revolutionary but a builder of the Soviet state, inspiring generations with his uncompromising struggle. His legacy endures as a fiery symbol of revolution, reminding us that true change is born from self-sacrifice.