մանկական երաժշտության և խմբերգի լեգենդ

Մարտին (Մարտիրոս) Սարգսի Մազմանյանը ծնվել է 1899 թվականի դեկտեմբերի 24-ին (հունվարի 5, 1900՝ նոր ոճով) Թիֆլիսում՝ հայ խորհրդային կոմպոզիտոր, խմբավար, մանկավարժ, երաժշտական-հասարակական գործիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1965)։

Նա իր ողջ կյանքը նվիրել է հայկական երաժշտական մշակույթի զարգացմանը՝ դառնալով խմբերգային արվեստի, մանկական երաժշտության և երաժշտական կրթության խոշորագույն դեմքերից մեկը։

1921 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ 1922–1924 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում (հոբոյ և խմբավարություն), 1926–1930 թվականներին՝ Թիֆլիսի կոնսերվատորիայում (կոմպոզիցիա՝ Սարգիս Բարխուդարյանի մոտ), իսկ 1930-ին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան։

Մազմանյանը հիմնադիրներից էր Հայաստանի երաժշտական ընկերության, երկար տարիներ եղել է ընկերության նախագահի տեղակալը։ Հայաստանի տարբեր քաղաքներում, Թբիլիսիում և Մոսկվայում հիմնել և ղեկավարել է երգչախմբեր։ 1950–1954 թվականներին եղել է Հայֆիլհարմոնիայի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար, 1954–1962 թվականներին՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի տնօրեն, 1961–1977 թվականներին Երևանի պետական կոնսերվատորիայում դասավանդել է խմբավարություն։

Նրա ստեղծագործությունները ներառում են մանկական օպերա «Ճուտիկ», սիմֆոնիկ գործեր («Մամե և Աշե», «Հաղթանակի պոեմ»), կամերային գործիքային երկեր, խմբերգեր, ռոմանսներ, երգեր և բազմաթիվ ստեղծագործություններ մանուկների համար։ Նրա գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայկական խմբերգային ավանդույթների պահպանմանը և զարգացմանը։

Մարտին Մազմանյանը մնաց Թիֆլիսից Երևան տանող երաժշտության կամուրջը՝ իր ստեղծագործություններով, խմբավարական գործունեությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական երաժշտության խորքերով և մանկական երաժշտության գեղեցկությամբ։



**Русский** 

легенда детской музыки и хорового искусства
Мартин Мазманян родился 24 декабря 1899 года (5 января 1900 по новому стилю) в Тифлисе — армянский советский композитор, хормейстер, педагог, музыкально-общественный деятель, народный артист АрмССР (1965). 

В 1921 году окончил Тифлисскую Нерсисяновскую школу. В 1922–1924 годах учился в Московской консерватории (гобой и хоровое дирижирование), в 1926–1930 годах — в Тифлисской консерватории (композиция у Саркиса Бархударяна), в 1930 году окончил Ереванскую государственную консерваторию. 

Мазманян был одним из основателей Армянского музыкального общества и многие годы занимал пост заместителя председателя. В городах Армении, Тбилиси и Москве основывал и руководил хорами. В 1950–1954 годах — директор и художественный руководитель Армфилармонии, в 1954–1962 годах — директор Музыкального училища имени Романоса Меликяна, в 1961–1977 годах преподавал хоровое дирижирование в Ереванской государственной консерватории. 

Его творчество включает детскую оперу «Цыплёнок», симфонические произведения («Маме и Аше», «Поэма победы»), камерные инструментальные работы, хоры, романсы, песни и множество сочинений для детей. Его деятельность сыграла огромную роль в сохранении и развитии армянских хоровых традиций. 

Мартин Мазманян остался мостом музыки от Тифлиса до Еревана — своими сочинениями, хоровой деятельностью и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской музыки и красотой детского музыкального творчества.



**English** 

Legend of Children’s Music and Choral Art
Martin Mazmanyan was born on December 24, 1899 (January 5, 1900, new style) in Tiflis — Armenian Soviet composer, choral conductor, pedagogue, musical and public figure, People’s Artist of the Armenian SSR (1965). 

In 1921 he graduated from the Nersisyan School in Tiflis. From 1922 to 1924 studied at the Moscow Conservatory (oboe and choral conducting), from 1926 to 1930 — at the Tiflis Conservatory (composition with Sarkis Barkhudaryan), and in 1930 graduated from the Yerevan State Conservatory. 

Mazmanyan was one of the founders of the Armenian Musical Society and for many years served as deputy chairman. In various cities of Armenia, Tbilisi and Moscow he founded and led choirs. From 1950 to 1954 — director and artistic director of Armphilharmony, from 1954 to 1962 — director of the Romanos Melikyan Music School, from 1961 to 1977 taught choral conducting at the Yerevan State Conservatory. 

His works include the children’s opera *Chick*, symphonic pieces («To Mame and Ashe», «Victory Poem»), chamber instrumental works, choruses, romances, songs and numerous compositions for children. His activity played a huge role in preserving and developing Armenian choral traditions. 

Martin Mazmanyan remained the bridge of music from Tiflis to Yerevan — with his compositions, choral work and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian music and the beauty of children’s musical creativity.