Արմեն Սարգսյանը ծնվել է 1953 թվականի հունվարի 1-ին՝ հայկական ֆուտբոլի ոսկե սերնդի վառ ներկայացուցիչներից մեկը, «Արարատ-73»-ի առանցքային պաշտպան, ԽՍՀՄ չեմպիոն (1973), ԽՍՀՄ գավաթակիր (1973, 1975), որպես մարզիչ՝ Հայաստանի չեմպիոն (1993) և կրկնակի գավաթակիր (1993, 1994)։

Ամբողջ խաղային կարիերան նա անցկացրել է Երևանի «Արարատում»՝ դառնալով 1973 թվականի պատմական առաջնության ամենակարևոր ֆիգուրաներից մեկը։ 20-ամյա երիտասարդ պաշտպանը այդ մրցաշրջանում մասնակցել է 23 խաղի և իր վստահ, հզոր խաղով արժանացել է մրցաշրջանի լավագույն նորեկի մրցանակին։ Նրա անցումային գործողությունները, դիրքային խաղը և անզիջում պայքարը պաշտպանական գծում մեծ դերակատարություն ունեցան «Արարատի» առաջին և միակ ԽՍՀՄ չեմպիոնության հասնելու գործում։

Որպես մարզիչ Արմեն Սարգսյանը շարունակեց «Արարատի» հաղթական ավանդույթները՝ 1993 թվականին թիմը տանելով Հայաստանի առաջին անգամանակակից առաջնության հաղթանակին և կրկնակի գավաթակիր դարձնելով 1993 և 1994 թվականներին։

Արմեն Սարգսյանը մնաց հայկական ֆուտբոլի պատմության ոսկե էջերից մեկը՝ իր խաղով, առաջնորդությամբ և նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին «Արարատ-73»-ի հավերժական լեգենդով։



**Русский** 
легендарный защитник «Арарата-73»

Армен Саркисян родился 1 января 1953 года — яркий представитель золотого поколения армянского футбола, ключевой защитник «Арарата-73», чемпион СССР (1973), обладатель Кубка СССР (1973, 1975), а как тренер — чемпион Армении (1993) и двукратный обладатель Кубка Армении (1993, 1994).

Всю игровую карьеру он провёл в ереванском «Арарате», став одной из главных фигур исторического чемпионского сезона 1973 года. 20-летний молодой защитник принял участие в 23 матчах первенства и благодаря уверенной, мощной игре был признан лучшим новичком сезона. Его переходы, позиционная игра и бескомпромиссная борьба в обороне сыграли огромную роль в завоевании «Араратом» первого и единственного чемпионства СССР.

Как тренер Армен Саркисян продолжил победные традиции «Арарата», приведя команду к первому чемпионству независимой Армении в 1993 году и к двум кубковым победам подряд (1993, 1994).

Армен Саркисян остался одной из золотых страниц истории армянского футбола — своей игрой, лидерством и преданностью вдохновляя поколения вечным наследием «Арарата-73».


**English** 
legendary defender of Ararat-73

Armen Sargsyan was born on January 1, 1953 — a bright representative of the golden generation of Armenian football, key defender of Ararat-73, USSR Champion (1973), USSR Cup winner (1973, 1975), and as a coach — Champion of Armenia (1993) and two-time Cup winner (1993, 1994).

He spent his entire playing career with Yerevan’s Ararat, becoming one of the central figures of the historic 1973 championship season. The 20-year-old young defender participated in 23 league matches and, thanks to his confident and powerful play, was named the best rookie of the season. His transitions, positional play, and uncompromising defending played a huge role in Ararat winning their first and only USSR championship.

As a coach, Armen Sargsyan continued Ararat’s winning traditions, leading the team to the first championship of independent Armenia in 1993 and to two consecutive Cup victories (1993, 1994).

Armen Sargsyan remains one of the golden pages in the history of Armenian football — with his play, leadership, and dedication inspiring generations with the eternal legacy of Ararat-73.

1973 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Մոսկվայի «Լուժնիկի» մարզադաշտում (նախկին Կենտրոնական մարզադաշտ) տեղի ունեցավ ԽՍՀՄ ֆուտբոլի Գավաթի 32-րդ խաղարկության եզրափակիչը՝ երևանյան «Արարատ»-ի և կիևյան «Դինամո»-ի միջև: Հանդիպումը, որ տևեց 120 րոպե (90 րոպե հիմնական ժամանակ և 30 րոպե լրացուցիչ ժամանակ), ավարտվեց «Արարատ»-ի 2:1 հաշվով հաղթանակով լրացուցիչ ժամանակում: Այս հաղթանակը «Արարատ»-ին դարձրեց ԽՍՀՄ Գավաթի մրցանակակիր: Մրցավարը՝ Պավել Կազակովը (ԽՍՀՄ), խաղը սկսեց ժամը 14:00-ին, +10°C ջերմաստիճան և ցածր ամպամածություն պայմաններում, իսկ հանդիպումը դիտեցին մոտ 60,000 հանդիսական:

«Արարատ»-ը, գլխավոր մարզիչ Նիկիտա Սիմոնյանի գլխավորությամբ, ցուցադրեց հիանալի խաղ և նվաճեց «ոսկե դուբլ»՝ 1973 թվականին դառնալով նաև ԽՍՀՄ չեմպիոն:

**Հանդիպման նախապատմություն** 
«Արարատ»-ը և «Դինամո»-ն ԽՍՀՄ Գավաթի եզրափակիչում հանդիպել էին 1954 թվականին, երբ «Դինամո»-ն հաղթել էր 2:1 հաշվով՝ Վիկտոր Տերենտևի և Միխայիլ Կոմանի գոլերով: 1973 թվականին «Արարատ»-ը, հիմնադրված 1944 թվականին, առաջին անգամ դարձավ չեմպիոն, ինչը խթանեց նրանց հաջողությունը Գավաթում: «Դինամո»-ն, գլխավորված Ալեքսանդր Սևիդովով, ուներ ուժեղ կազմ՝ Օլեգ Բլոխինի, Վլադիմիր Մունտյանի և Լեոնիդ Բուրիակի ներկայությամբ:

**Խաղի ընթացքը** 
Հանդիպումը սկսվեց լարված պահով. 10-րդ րոպեին «Արարատ»-ի պաշտպանները ռիսկային փոխանցումներ կատարեցին իրենց տուգանային հրապարակում, և «Դինամո»-ի Օլեգ Բլոխինը գրեթե դուրս եկավ միայնակ «Արարատ»-ի դարպասապահ Ալեքսա Աբրամյանի հետ: Աբրամյանը փրկեց դարպասը՝ ընդհատելով վտանգը: Առաջին խաղակեսում «Դինամո»-ն գերիշխեց խաղադաշտում, ստեղծելով ճնշում «Արարատ»-ի դարպասի վրա:

Երկրորդ խաղակեսում «Դինամո»-ն շարունակեց հարձակումները, բայց 61-րդ րոպեին «Արարատ»-ի պաշտպանների անհամաձայնությունից օգտվեց Վլադիմիր Կոլոտովը, որը փոխանցեց գնդակը Լեոնիդ Բուրիակին: Նորայր Մեսրոպյանը խփեց Բուրիակին հետևից, և մրցավարը նշանակեց 11-մետրանոց, որը կատարեց Կոլոտովը՝ դառնալով 1:0: Գոլը խանգարեց «Դինամо»-ի խաղին, և 87-րդ րոպեին Բուրիակը, իսկ 88-րդ րոպեին Բլոխինը փոխարինվեցին՝ մտնելով Վալերի Զուևը և Վիկտոր Կոնդրատովը: 89-րդ րոպեին «Արարատ»-ը հավասարեցրեց հաշիվը. «Դինամո»-ի դարպասապահ Վալերի Սամոխինը կարողացավ կանգնեցնել Արկադի Անդրիասյանի և Նիկոլայ Ղազարյանի առաջին երկու հարվածները, բայց Լևոն Իշտոյանի երրորդ հարվածը մտավ դարպաս:

Լրացուցիչ ժամանակում «Արարատ»-ը ստացավ հոգեբանական առավելություն: 103-րդ րոպեին Լևոն Իշտոյանը, գտնվելով մրցակիցների պաշտպանների շրջապատում, պտտվեց և հարվածեց, և գնդակը, դիպչելով Վալերի Զուևին, մտավ «Դինամո»-ի դարպասը: «Արարատ»-ը դարձավ ԽՍՀՄ Գավաթի առաջին մրցանակակիրը: Գոլերը՝ Կոլոտով (61′, 11-մետրանոց), Իշտոյան (103′): «Արարատ»-ի կազմ՝ Ալեքսա Աբրամյան, Սանասար Գևորգյան, Արմեն Սարգսյան, Ալեքսանդր Կովալենկո, Նորայր Մեսրոպյան, Արկադի Անդրիասյան, Սերգեյ Բոնդարենկո (73′ փոխ. Սերգեյ Պոգոսով), Լևոն Իշտոյան, Էդուարդ Մարկարով (73′ փոխ. Նիկոլայ Ղազարյան), Օգանես Զանազանյան, Նազար Պետրոսյան: «Դինամո»-ի կազմ՝ Վալերի Սամոխին, Ալեքսանդր Դամին, Վիկտոր Մատվիենկո, Միխայիլ Ֆոմենկո, Ստեֆան Ռեշկո, Վլադիմիր Տրոիշկին, Վլադիմիր Մունտյան, Լեոնիդ Բուրիակ (87′ փոխ. Վալերի Զուև), Վիկտոր Կոլոտով, Վլադիմիր Վերեմեև, Օլեգ Բլոխին (88′ փոխ. Վիկտոր Կոնդրատով):

**Հայկական ֆուտբոլի նշանակություն** 
«Արարատ»-ի հաղթանակը խորհրդանշեց հայկական սպորտի վերելքը ԽՍՀՄ-ում, ոգեշնչելով հազարավոր երկրպագուներ: Այն բացեց դռներ Եվրոպական մրցաշարերի համար, և 2023 թվականին՝ 50-ամյակին, կազմակերպվեցին հիշատակի միջոցառումներ: «Արարատ»-ը մնում է հայկական ֆուտբոլի խորհրդանիշ:

—

### Русская версия

**Победа «Арарата» над «Динамо»: Финал Кубка СССР 1973 года**

10 октября 1973 года на Центральном стадионе в Москве (ныне «Лужники») состоялся финал 32-го розыгрыша Кубка СССР по футболу между ереванским «Араратом» и киевским «Динамо». Матч, длившийся 120 минут (90 основного времени и 30 дополнительного), завершился победой «Арарата» со счетом 2:1 в дополнительное время, впервые в истории сделав ереванский клуб обладателем Кубка СССР. Судья Павел Казаков (СССР) начал игру в 14:00 при температуре +10°C и облачной погоде, с 60 тысячами зрителей. Под руководством главного тренера Никиты Симоняна «Арарат» продемонстрировал блестящую игру, что стало одним из самых значимых событий армянского спорта, особенно учитывая, что в том же году клуб завоевал звание чемпиона СССР («золотой дубль»).

**Предыстория** 
«Арарат» и «Динамо» встречались в финале Кубка СССР и в 1954 году, когда «Динамо» победило 2:1 благодаря голам Виктора Терентьева и Михаила Комана. В 1973 году «Арарат», основанный в 1944 году, впервые стал чемпионом СССР, что стало стимулом для успеха в кубке. «Динамо», возглавляемое Александром Севидовым, имело сильный состав с такими игроками, как Олег Блохин, Владимир Мунтян и Леонид Буряк.

**Ход матча** 
Матч начался с напряженного момента: на 10-й минуте защитники «Арарата» начали рискованную перепасовку у своей штрафной, и нападающий «Динамо» Олег Блохин вышел один на один с вратарем «Арарата» Алей Абрамяном. Абрамян в прыжке ликвидировал опасность. В первом тайме киевляне захватили территориальное преимущество, создавая давление на ворота «Арарата».

Во втором тайме «Динамо» продолжало натиск, и на 61-й минуте воспользовалось ошибкой защитников «Арарата». Виктор Колотов перехватил мяч и отдал его Леониду Буряку. Норайр Месропян сбил Буряка сзади, и судья назначил пенальти, который реализовал Колотов (1:0). Гол деморализовал «Динамо», и на 87-й и 88-й минутах Буряк и Блохин были заменены на Валерия Зуева и Виктора Кондратова. На 89-й минуте «Арарат» сравнял счет: вратарь «Динамо» Валерий Самохин отразил два удара подряд Аркадия Андриасяна и Николая Казаряна, но третий удар Льва Иштояна прошел в сетку.

В дополнительное время «Арарат» получил психологическое преимущество. На 103-й минуте Левон Иштоян, окруженный двумя защитниками, развернулся и пробил, мяч, задев Зуева, влетел в ворота «Динамо». «Арарат» стал первым обладателем Кубка СССР. Голы: Колотов (61′, пенальти), Иштоян (103′). Состав «Арарата»: Алёша Абрамян, Санасар Геворкян, Армен Саркисян, Александр Коваленко, Норайр Месропян, Аркадий Андриасян, Сергей Бондаренко (73′ — Сергей Погосов), Левон Иштоян, Эдуард Маркаров (73′ — Николай Казарян), Оганес Заназанян, Назар Петросян. Состав «Динамо»: Валерий Самохин, Александр Дамин, Виктор Матвиенко, Михаил Фоменко, Стефан Решко, Владимир Трошкин, Владимир Мунтян, Леонид Буряк (87′ — Валерий Зуев), Виктор Колотов, Владимир Веремеев, Олег Блохин (88′ — Виктор Кондратов).

**Значение для армянского футбола** 
Победа «Арарата» стала символом подъема армянского спорта в СССР, вдохновив тысячи болельщиков. Она открыла путь к европейским турнирам, а в 2023 году, к 50-летию, были проведены памятные мероприятия. «Арарат» остается символом армянского футбола.

—

### English Version

**”Ararat”’s Final Victory over “Dynamo”: The 1973 USSR Cup**

On October 10, 1973, the final of the 32nd USSR Football Cup took place at Moscow’s Luzhniki Stadium (formerly Central Stadium), featuring Yerevan’s “Ararat” against Kyiv’s “Dynamo.” The match, lasting 120 minutes (90 minutes of regular time and 30 minutes of extra time), ended with a 2:1 victory for “Ararat” in extra time, marking the first time the Yerevan club claimed the USSR Cup. Referee Pavel Kazakov (USSR) started the game at 2:00 PM under conditions of +10°C and cloudy weather, with approximately 60,000 spectators. Under head coach Nikita Simonyan, “Ararat” delivered an outstanding performance, achieving a “golden double” by also winning the USSR Championship in 1973.

**Background** 
“Ararat” and “Dynamo” had previously met in the 1954 USSR Cup final, where “Dynamo” won 2:1 thanks to goals by Viktor Terentyev and Mikhail Koman. In 1973, “Ararat,” founded in 1944, became USSR champions for the first time, boosting their success in the Cup. “Dynamo,” led by Alexander Sevidov, featured a strong lineup with Oleg Blokhin, Vladimir Muntyan, and Leonid Buryak.

**Match Course** 
The match began with a tense moment: in the 10th minute, “Ararat”’s defenders attempted a risky pass near their penalty area, allowing “Dynamo”’s Oleg Blokhin to break through one-on-one with goalkeeper Alyosha Abramyan. Abramyan thwarted the danger with a dive. In the first half, “Dynamo” dominated territorially, pressuring “Ararat”’s goal.

In the second half, “Dynamo” maintained their offensive, and on the 61st minute, they capitalized on a defensive error by “Ararat.” Viktor Kolotov intercepted the ball and passed it to Leonid Buryak. Norair Mesropyan fouled Buryak from behind, leading to a penalty, which Kolotov converted (1:0). The goal disrupted “Dynamo”’s rhythm, and on the 87th and 88th minutes, Buryak and Blokhin were substituted with Valery Zuev and Viktor Kondratov. On the 89th minute, “Ararat” equalized: “Dynamo”’s goalkeeper Valery Samokhin saved two consecutive shots by Arkady Andriasyan and Nikolai Kazaryan, but Levon Ishtoyan’s third shot found the net.

In extra time, “Ararat” gained a psychological edge. On the 103rd minute, Levon Ishtoyan, surrounded by two defenders, turned and shot, the ball deflecting off Zuev into “Dynamo”’s goal. “Ararat” became the first USSR Cup winner. Goals: Kolotov (61′, penalty), Ishtoyan (103′). “Ararat” lineup: Alyosha Abramyan, Sanasar Gevorkyan, Armen Sarkisyan, Alexander Kovalenko, Norair Mesropyan, Arkady Andriasyan, Sergey Bondarenko (73′ — Sergey Pogosov), Levon Ishtoyan, Eduard Markarov (73′ — Nikolai Kazaryan), Oganes Zanazanyan, Nazar Petrosyan. “Dynamo” lineup: Valery Samokhin, Alexander Damin, Viktor Matvienko, Mikhail Fomenko, Stefan Reshko, Vladimir Troshkin, Vladimir Muntyan, Leonid Buryak (87′ — Valery Zuev), Viktor Kolotov, Vladimir Veremeyev, Oleg Blokhin (88′ — Viktor Kondratov).

**Significance for Armenian Football** 
“Ararat”’s victory symbolized a rise in Armenian sports within the USSR, inspiring thousands of fans. It opened doors to European competitions, and in 2023, on the 50th anniversary, commemorative events were held. “Ararat” remains an icon of Armenian football.

—

Հովհաննես Հարությունի Զանազանյանը մահացել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Երևանում, Հայաստան, ծանր և երկարատև հիվանդությունից հետո։ Խորհրդային և հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող, սպորտի վարպետ (1970), միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1972)։ Ծնվել է 1946 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Աթենքում, Հունաստան։

1971 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը, իսկ 1977 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանը։ Ֆուտբոլ սկսել է խաղալ 1959 թվականին Երևանի «Սպարտակ» ակումբում՝ մարզիչ Ղազարոս Թեքնեջյանի գլխավորությամբ։ 1965 թվականին տեղափոխվել է Ղափանի «Լեռնագործ», որտեղ դարձել է թիմի լավագույն ռմբարկուն ԽՍՀՄ առաջնության երկրորդ խմբի «Բ» դասում։ 1966 թվականին միացել է Երևանի «Արարատ» ակումբին (ավագ մարզիչ՝ Ա. Ֆալյան), որտեղ խաղացել է մինչև 1975 թվականը։ ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն խմբում անցկացրել է 243 խաղ, խփել 56 գոլ, դարձել ԽՍՀՄ չեմպիոն (1973), գավաթակիր (1973, 1975) և արծաթե մեդալակիր։ Եղել է «Արարատ»-ի անփոխարինելի ավագը։ 1976 թվականին խաղացել է Մոսկվայի «Սպարտակում», իսկ կարիերան ավարտել է ՖԻՄԱ և «Ղարաբաղ» ակումբներում։ 1971-1972 թվականներին հանդես է եկել ԽՍՀՄ հավաքականում և 1972 թվականին Մյունխենի օլիմպիական խաղերում նվաճել բրոնզե մեդալ։ Մարզչական կարիերայի ընթացքում ղեկավարել է Բեյրութի ՀՄԸՄ-ն, Հայաստանի երիտասարդական հավաքականը, «Սպարտակ» և «Բանանց» ակումբները։ 2005 թվականից եղել է «Բանանց»-ի փոխնախագահ։ Զբաղեցրել է Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի ամբիոնի վարիչի պաշտոնը։ 2009 թվականին նշանակվել է ՀՀ Հանրային խորհրդի անդամ։ Պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ կոչմամբ (2011) և «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով (2013)։ Զանազանյանի նվաճումները ներառում են ԽՍՀՄ չեմպիոնի տիտղոս (1973), ԽՍՀՄ գավաթ (1973, 1975), օլիմպիական բրոնզե մեդալ (1972), ինչպես նաև մարզչական գործունեության ընթացքում «Բանանց»-ի հետ ՀՀ առաջնության բրոնզե (2001) և արծաթե (2003) մեդալներ։ Նրա մահը մեծ կորուստ էր հայկական ֆուտբոլի համար, և նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել սերունդներին։

### Русский
Легендарный капитан «Арарата»

Оганес Арутюнович Заназанян умер 4 октября 2015 года в Ереване, Армения, после тяжелой и продолжительной болезни. Советский и армянский футболист, нападающий, мастер спорта (1970), мастер спорта международного класса (1972). Родился 10 декабря 1946 года в Афинах, Греция. В 1971 году окончил Армянский сельскохозяйственный институт, а в 1977 году — Ереванский государственный университет. Начал заниматься футболом в 1959 году в ереванском «Спартаке» под руководством тренера Газара Текнеджяна. В 1965 году перешёл в капанский «Лернагорц», где стал лучшим бомбардиром в классе «Б» второй группы чемпионата СССР. В конце сезона 1966 года присоединился к ереванскому «Арарату» (главный тренер А. Фалян), где выступал до 1975 года. В высшей лиге чемпионата СССР провёл 243 матча, забил 56 голов, стал чемпионом СССР (1973), обладателем Кубка СССР (1973, 1975) и серебряным призёром. Был незаменимым капитаном «Арарата». В 1976 году играл за московский «Спартак», а карьеру завершил в клубах ФИМА и «Карабах». В 1971–1972 годах выступал за сборную СССР, завоевав бронзовую медаль на Олимпийских играх 1972 года в Мюнхене. Как тренер руководил бейрутским ОМА, молодёжной сборной Армении, клубами «Спартак» и «Бананц». С 2005 года занимал пост вице-президента «Бананца». Был заведующим кафедрой физической культуры и спорта Национального университета архитектуры и строительства Армении. В 2009 году назначен членом Общественного совета Армении. Награждён званием заслуженного деятеля физической культуры и спорта Армении (2011) и медалью «За заслуги перед Отечеством» 1-й степени (2013). Его достижения включают титул чемпиона СССР (1973), Кубок СССР (1973, 1975), олимпийскую бронзу (1972), а также бронзовую (2001) и серебряную (2003) медали чемпионата Армении с «Бананцем» в качестве тренера. Смерть Заназаняна стала большой утратой для армянского футбола, а его наследие продолжает вдохновлять поколения.

### English
Devoted to Armenian Football

Hovhannes Harutyuni Zanazanyan passed away on October 4, 2015, in Yerevan, Armenia, after a long and severe illness. A Soviet and Armenian footballer, forward, Master of Sports (1970), and International Master of Sports (1972). Born on December 10, 1946, in Athens, Greece. He graduated from the Armenian Agricultural Institute in 1971 and Yerevan State University in 1977. He began playing football in 1959 with Yerevan’s “Spartak” under coach Ghazaros Teknejyan. In 1965, he joined Kapan’s “Lernagorts,” becoming the top scorer in the USSR Championship’s Second Group, Class B. At the end of the 1966 season, he moved to Yerevan’s “Ararat” (head coach A. Falyun), where he played until 1975. In the USSR Premier League, he played 243 matches, scored 56 goals, and won the USSR Championship (1973), the USSR Cup (1973, 1975), and a silver medal. He was the indispensable captain of “Ararat.” In 1976, he played for Moscow’s “Spartak,” and ended his career with FIMA and “Karabakh” clubs. From 1971 to 1972, he played for the USSR national team, earning a bronze medal at the 1972 Munich Olympics. As a coach, he led Beirut’s Homenmen, Armenia’s youth team, and the “Spartak” and “Banants” clubs. From 2005, he served as vice-president of “Banants.” He was head of the Physical Culture and Sports Department at Armenia’s National University of Architecture and Construction. In 2009, he was appointed a member of Armenia’s Public Council. He was awarded the title of Honored Figure of Physical Culture and Sports of Armenia (2011) and the Medal “For Services to the Homeland” 1st Degree (2013). His achievements include the USSR Championship title (1973), USSR Cup (1973, 1975), Olympic bronze (1972), and, as a coach, bronze (2001) and silver (2003) medals in the Armenian Premier League with “Banants.” Zanazanyan’s death was a significant loss for Armenian football, and his legacy continues to inspire generations.