1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում տեղի ունեցավ Հայ Առաքելական Եկեղեցու Ազգային-Եկեղեցական Մեծ Պատգամավորության նիստը, որի ընթացքում ընտրվեց 132-րդ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը:

Արարատյան Հայրապետական Թեմի Արքեպիսկոպոս Գարեգին Ներսիսյանը (ծնվ. 1951 թ., Վոսկեաթ գյուղ), ով ծառայում էր որպես Երևանի Արքեպիսկոպոս, ընտրվեց Ն.Ս.Օ.Տ.Թ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս: Ընտրությունը կայացավ Գարեգին Ա-ի մահից (1994-1999) հետո, երբ Եկեղեցին գտնվում էր անցումային փուլում՝ վերականգնելով իր դիրքերը անկախ Հայաստանում: Սինոդը, որի կազմում էին 12 եպիսկոպոսներ, անցկացրեց գաղտնի քվեարկություն, և Գարեգին Ներսիսյանը ստացավ մեծամասնություն՝ ավելի քան 70% ձայներով: 1999 թվականի նոյեմբերի 4-ին տեղի ունեցավ ձեռնադրության հանդիսավոր արարողությունը, որը վարեցին 12 եպիսկոպոսները Մայր Տաճարում: Այս իրադարձությունը միավորեց հազարավոր հավատացյալների և միջազգային հյուրերի, ներառյալ Ռուս Ուղղափառ Եկեղեցու ներկայացուցիչներին:

**Կենսագրություն և նախապատրաստություն** 
Գարեգին Ներսիսյանը ծնվել է 1951 թվականին Վոսկեաթ գյուղում (այժմ՝ Արարատի մարզ): Նա սովորել է Գերմանիայում (Մյունխենի համալսարան) և Լոնդոնի Թեոլոգիական Ինստիտուտում, որտեղ ձեռք է բերել աստվածաբանական կրթություն: 1983 թվականին ձեռնադրվել է եպիսկոպոս, 1990 թվականին՝ արքեպիսկոպոս, իսկ 1997 թվականին նշանակվել է Կաթողիկոսի Տեղապահ: Նրա ընտրությունը խորհրդանշում էր եկեղեցու վերածնունդը և նոր սերնդի առաջնորդությունը:

**Ընտրության ընթացակարգ** 
Ազգային-Եկեղեցական Մեծ Պատգամավորությունը սկսվեց հոկտեմբերի 27-ին Մայր Տաճարում: Առաջին փուլում ընտրվեցին երեք թեկնածուներ, որոնց թվում էին Գարեգին Ներսիսյանը, Արքեպիսկոպոս Հովնան Կրպեյանը և Գևորգ Եսայանը: Երկրորդ փուլում, գաղտնի քվեարկությամբ, Գարեգին Ներսիսյանը ստացավ 35 կողմ ձայն՝ ընդհանուր 43-ից: Ձեռնադրությունը տեղի ունեցավ նոյեմբերի 4-ին, որի ընթացքում նրան հանձնվեցին Կաթողիկոսական խաչն ու գավազանը:

**Գարեգին Բ-ի գործունեություն** 
Գարեգին Բ-ը, որպես 132-րդ Կաթողիկոս, կենտրոնացավ Եկեղեցու վերածննդի և հայկական ինքնության պահպանման վրա: Նա հիմնեց Գևորգյան Հոգևոր Ճեմարանում կրթական ծրագրեր, ամրապնդեց կապերը Ռուս Ուղղափառ Եկեղեցու և Կիլիկիայի Կաթողիկոսության հետ: 2001 թվականին նա այցելեց Էտնա լեռը՝ խաղաղության խորհրդանիշ, իսկ 2007-ին բացեց ԱՄՆ Կոնգրեսի նիստը: 2008 թվականին Վատիկանում նա կոչ արեց ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը: Իր ղեկավարության ընթացքում նա աջակցեց Արցախի ժողովրդին, բայց 2020-ական թվականներին բախվեց կառավարության հետ՝ Նիկոլ Փաշինյանի հետ հակասությունների պատճառով:



—

### Русская версия (Russian)

Избрание Гарегина II— Новый Католикос Армянской церкви

27 октября 1999 года в Первопрестольном Святом Эчмиадзине состоялся Национально-Церковный Великий Собор Армянской Апостольской Церкви, на котором был избран 132-й Католикос Всех Армян. Архиепископ Гарегин Нерсисян (род. 1951, село Воскеат), епископ Араратской епархии в Ереване, был избран Верховным Патриархом и Католикосом Всех Армян — Н. С. О. Т. Т. Гарегин II. Избрание произошло после смерти Гарегина I (1994–1999), в период перехода церкви, когда она восстанавливала свои позиции в независимой Армении. Собор, состоявший из 12 епископов, провел тайное голосование, и Гарегин Нерсисян получил большинство — более 70% голосов. 4 ноября 1999 года в Кафедральном соборе Эчмиадзина состоялась торжественная хиротония, проведенная 12 епископами, собравшая тысячи верующих и международных гостей, включая представителей Русской Православной Церкви.

**Биография и подготовка** 
Гарегин Нерсисян родился в 1951 году в селе Воскеат (ныне Араратская область). Он получил богословское образование в Германии (Мюнхенский университет) и Лондонской теологической школе. В 1983 году был рукоположен в епископы, в 1990 году — в архиепископы, а в 1997 году назначен местоблюстителем Католикоса. Его избрание стало символом возрождения церкви и прихода нового поколения лидеров.

**Процесс избрания** 
Национально-Церковный Великий Собор начался 27 октября в Кафедральном соборе Эчмиадзина. На первом этапе были отобраны три кандидата: Гарегин Нерсисян, архиепископ Ованнес Крпеян и Геворг Есаян. На втором этапе, в ходе тайного голосования, Гарегин Нерсисян получил 35 из 43 голосов. Хиротония состоялась 4 ноября, когда ему вручили католикосский крест и посох.

**Деятельность Гарегина II** 
Как 132-й Католикос, Гарегин II сосредоточился на возрождении церкви и сохранении армянской идентичности. Он основал образовательные программы в Геворгянской духовной семинарии, укрепил связи с Русской Православной Церковью и Киликийским Католикосатом. В 2001 году он посетил Этну как символ мира, в 2007 году открыл заседание Конгресса США, а в 2008 году в Ватикане призвал признать Геноцид армян. Его лидерство поддерживало народ Арцаха, но в 2020-х годах он столкнулся с конфликтом с правительством Никола Пашиняна.



—

### English Version (English)

The Election of Garegin II— The New Catholicos of the Armenian Church

On October 27, 1999, the National-Ecclesiastical Great Assembly of the Armenian Apostolic Church convened in the Mother See of Holy Etchmiadzin, electing the 132nd Catholicos of All Armenians. Archbishop Garegin Nersisyan (born 1951, Voskeat village), Bishop of the Ararat Patriarchal Diocese in Yerevan, was chosen as His Holiness Karekin II, Supreme Patriarch and Catholicos of All Armenians. The election followed the death of Karegin I (1994–1999), during a transitional period as the Church regained its footing in independent Armenia. The council, comprising 12 bishops, conducted a secret ballot, with Garegin Nersisyan securing over 70% of the votes. On November 4, 1999, a solemn ordination ceremony was held in the Mother Cathedral, led by 12 bishops, drawing thousands of faithful and international guests, including representatives of the Russian Orthodox Church.

**Biography and Preparation** 
Garegin Nersisyan was born in 1951 in Voskeat village (now Ararat Province). He studied theology in Germany (Munich University) and the London Theological School. Ordained a bishop in 1983 and archbishop in 1990, he was appointed locum tenens in 1997. His election symbolized the Church’s renewal and the rise of a new generation of leadership.

**Election Process** 
The National-Ecclesiastical Great Assembly began on October 27 in the Mother Cathedral. The first stage shortlisted three candidates: Garegin Nersisyan, Archbishop Hovnan Krpeyan, and Gevorg Esayan. In the second stage, a secret ballot resulted in Garegin Nersisyan receiving 35 out of 43 votes. The ordination took place on November 4, when he was presented with the Catholicos cross and staff.

**Garegin II’s Activities** 
As the 132nd Catholicos, Garegin II focused on revitalizing the Church and preserving Armenian identity. He established educational programs at the Gevorkian Theological Seminary, strengthened ties with the Russian Orthodox Church and the Cilician Catholicosate, and advocated for the recognition of the Armenian Genocide. In 2001, he visited Mount Etna as a peace symbol, opened a U.S. Congress session in 2007, and in 2008 called for Genocide recognition at the Vatican. His leadership supported the people of Artsakh, though he faced tensions with Prime Minister Nikol Pashinyan’s government in the 2020s.

Գարեգին Խաչատուրի Ազարյանը մահացել է 2011 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ Նա հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ էր։

1978-1984 թվականներին սովորել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ 1979-1981 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1982-1986 թվականներին աշխատել է «Երքաղլույս» ձեռնարկությունում՝ որպես ճարտարագետ, ապա բաժնի պետ։ 1986-1992 թվականներին եղել է Երևանի Մաշտոցի շրջգործկոմի տեսուչ, ավագ տեսուչ և բաժնի պետ։ 1992-1997 թվականներին ծառայել է որպես Մաշտոցի շրջգործկոմի նախագահ։ 1997 թվականին աշխատել է ՀՀ Ազգային ժողովում՝ որպես ավագ խորհրդական, 1998-2000 թվականներին՝ Երևանի քաղաքապետարանում, իսկ 2000-2003 թվականներին՝ ՀՀ Արդարադատության նախարարությունում՝ որպես բաժնի պետ։ 2003, 2005 և 2007 թվականներին ՀՀ Նախագահի հրամանագրերով նշանակվել և վերանշանակվել է ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամ և ընտրվել հանձնաժողովի նախագահ։ 2011 թվականի հուլիսին վերջին անգամ վերընտրվել է ԿԸՀ նախագահ։ Գարեգին Ազարյանի աշխատանքը նշանակալի դեր է խաղացել Հայաստանի ընտրական համակարգի զարգացման և պետական կառավարման մեջ։ Նա հանկարծամահ է եղել 2011 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։

### Русский

Руководитель армянской избирательной системы

Гарегин Хачатурович Азарян скончался 9 сентября 2011 года. Он был армянским общественным и политическим деятелем. В 1978–1984 годах обучался в Ереванском политехническом институте. В 1979–1981 годах служил в советской армии. В 1982–1986 годах работал инженером, затем начальником отдела в предприятии «Еркаглус». В 1986–1992 годах занимал должности инспектора, старшего инспектора и начальника отдела в Маштоцком райисполкоме Еревана. В 1992–1997 годах был председателем Маштоцкого райисполкома. В 1997 году работал старшим советником в Национальном собрании Армении, в 1998–2000 годах — в мэрии Еревана, а в 2000–2003 годах — начальником отдела в Министерстве юстиции Армении. В 2003, 2005 и 2007 годах указами Президента Армении назначался и переназначался членом Центральной избирательной комиссии Армении, избираясь её председателем. В июле 2011 года был в последний раз переизбран председателем ЦИК. Работа Гарегина Азаряна сыграла значительную роль в развитии избирательной системы и государственного управления Армении. Он скоропостижно скончался 9 сентября 2011 года.

### English

Lider of Armenia’s Electoral System

Garegin Khachaturovich Azaryan passed away on September 9, 2011. He was an Armenian public and political figure. He studied at the Yerevan Polytechnic Institute from 1978 to 1984. From 1979 to 1981, he served in the Soviet army. From 1982 to 1986, he worked as an engineer and later as a department head at the “Yerkaghlus” enterprise. From 1986 to 1992, he served as an inspector, senior inspector, and department head in the Mashtots District Executive Committee of Yerevan. From 1992 to 1997, he was the chairman of the Mashtots District Executive Committee. In 1997, he worked as a senior advisor in the National Assembly of Armenia, from 1998 to 2000 in the Yerevan Municipality, and from 2000 to 2003 as a department head in the Ministry of Justice of Armenia. In 2003, 2005, and 2007, he was appointed and reappointed as a member of the Central Electoral Commission of Armenia by presidential decrees, serving as its chairman. In July 2011, he was re-elected as the chairman of the CEC for the last time. Garegin Azaryan’s work played a significant role in the development of Armenia’s electoral system and public administration. He passed away suddenly on September 9, 2011.