Մարադոնան, Հայաստանը և հայերը

Դիեգո Արմանդո Մարադոնան ծնվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Բուենոս Այրեսում, Արգենտինա։ Արգենտինացի ֆուտբոլիստ, համաշխարհահռչակ լեգենդ, աշխարհի չեմպիոն (1986), ՖԻՖԱ-ի «դարի ֆուտբոլիստ» (2000), ով իր կյանքում խոր կապեր է ունեցել հայկական համայնքի հետ՝ ֆուտբոլի, բարեգործության և անձնական հարգանքի միջոցով։

Մարադոնայի հայկական կապը սկսվել է 1996 թվականին, երբ Հայաստանի հավաքականը հյուրընկալվել է Արգենտինայում, և նրա «Բոկա Ժունիորս» ակումբը խաղացել է հայ ֆուտբոլիստների դեմ։ Դիեգոն առաջարկել է խաղալ մեկ խաղակես հայկական հավաքականի կազմում՝ ցույց տալով հարգանք։ Արամայիս Թոնոյանը հիշում է, որ Մարադոնան խաղից հետո հյուրասիրել է հայերին ռեստորան ու հայերեն «Ձեր կենաց» արտասանելով և ասել է , որ հայերն  «ամենից հարգալից պրոֆեսիոնալներն են»։ Արմեն Շահգելդյանը հիշում է, որ Մարադոնան հայկական ֆուտբոլիստներին անվանել է «հայկական եղբայրներ», պարել հայկական երաժշտության տակ և ասել. «Միայն հայերն են այսպես»։

Մարադոնայի հարգանքը հայերի նկատմամբ արտահայտվել է նաև 1981 թվականի ապրիլի 24-ին, երբ ի հիշատակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի և ի պատիվ Նորայր Նաքիսի՝ Արգենտինայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի անդամի, Մարադոնան դաշտ է դուրս եկել եռագույն հայկական դրոշով։ Նաքիսը, ով 1978 թվականից կազմակերպել է աշխարհի առաջնությունը, 1981-2013 թվականներին մասնակցել Ալբիսելեստեի խաղերին, 2011 թվականին դարձել ֆեդերացիայի փոխնախագահ, հետագայում՝ Ինդեպենդիենտե ակումբի փոխնախագահ և Արմենո Դեպորտիվո ակումբի նախագահ, ասել է. «Ոչ մի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, ով ունի Մարադոնայի ներուժի 10%-ը, այդպես չէր անի, նույնիսկ եթե խնդրեին։ Մարադոնան գիտակցաբար գնաց այդ քայլին, քանի որ հարգում է հայերին և գիտի Հայաստանի մասին»։

Մարադոնան շարունակել է աջակցել հայկական համայնքին, մասնակցել ցեղասպանության հիշատակի միջոցառումներին, իսկ 2018 թվականին Երևանում հանդիպել հայ ֆուտբոլիստներին՝ ասելով, որ «հայերը ֆուտբոլում կռվում են հոգով»։ 2020 թվականի մահից հետո հայ ֆուտբոլիստները հարգանքի տուրք են մատուցել նրան՝ հիշելով 1996-ի ջերմությունը և 1981-ի դրոշը։ Մարադոնան հայերի համար խորհրդանիշ է հարգանքի, որը գերազանցում է սպորտը՝ ցույց տալով ֆուտբոլի կամրջող ուժը, և նրա հիշատակը ոգեշնչում է հայ ֆուտբոլիստներին։

—

### Русский
Диего Марадона, Армения и армяне

Диего Армандо Марадона родился 30 октября 1960 года в Буэнос-Айресе, Аргентина. Аргентинский футболист, всемирная легенда, чемпион мира (1986), лучший футболист XX века по версии ФИФА (2000), чья жизнь была тесно связана с армянами через футбол, благотворительность и личное уважение. Связь Марадоны с армянами началась в 1996 году во время турне сборной Армении по Латинской Америке, когда его «Бока Хуниорс» сыграл с армянами. Диего предложил провести один тайм за сборную Армении, показав уважение. Арамаис Тоноян вспоминает тост на армянском «За вас» и слова о том, что армяне  — «самые уважительные профессионалы». Армен Шахгельдян помнит, как Марадона называл армян «армянскими братьями», танцевал под армянскую музыку и говорил: «Только армяне так могут».

Уважение Марадоны к армянам проявилось 24 апреля 1981 года, когда в память о жертвах Геноцида армян и в честь Норайра Накиса — члена Федерации футбола Аргентины — он вышел на поле с трёхцветным армянским флагом. Накис, организатор ЧМ-1978, участник матчей Альбиселесте в 1981–2013 годах, вице-президент федерации (2011), позже вице-президент «Индепендьенте» и президент «Армено Депортиво», сказал: «Ни один профессионал с 10% потенциала Марадоны не сделал бы этого, даже по просьбе. Марадона сделал сознательно, потому что уважает армян и знает об Армении».

Марадона продолжал поддерживать армянскую общину, участвовал в мероприятиях памяти геноцида, а в 2018 году в Ереване сказал, что «армяне играют в футбол душой». После смерти в 2020 году армянские футболисты почтили его, вспомнив 1996 год и флаг 1981-го. Для армян Марадона — символ уважения за пределами спорта, мост между народами, и его память вдохновляет армянских футболистов.

—

### English
Diego Maradona, Armenia, and Armenians

Diego Armando Maradona was born on October 30, 1960, in Buenos Aires, Argentina. Argentine footballer, global legend, world champion (1986), FIFA’s Player of the 20th Century (2000), whose life was deeply connected to Armenians through football, charity, and personal respect. Maradona’s Armenian ties began in 1996 during Armenia’s Latin American tour, when his “Boca Juniors” played against Armenians. He offered to play one half for Armenia, showing respect. Aramayis Tonoyan recalls the Armenian toast “To You” and Maradona’s words that Armenians are “the most respectful professionals.” Armen Shahgeldyan remembers Maradona calling Armenians “Armenian brothers,” dancing to Armenian music, and saying: “Only Armenians can do this.”

Maradona’s respect peaked on April 24, 1981, when, in memory of Armenian Genocide victims and honoring Norayr Nakis — a member of Argentina’s Football Federation — he took the field with the tricolor Armenian flag. Nakis, organizer of the 1978 World Cup, involved in Albiceleste matches from 1981–2013, vice-president of the federation (2011), later vice-president of Independiente and president of Armenio Deportivo, said: “No professional with 10% of Maradona’s potential would do this, even if asked. Maradona did it consciously because he respects Armenians and knows about Armenia.”

Maradona continued supporting the Armenian community, attending genocide commemorations, and in 2018 in Yerevan said Armenians “play football with soul.” After his 2020 death, Armenian footballers honored him, recalling 1996 warmth and the 1981 flag. For Armenians, Maradona is a symbol of respect beyond sport, a bridge between peoples, and his memory inspires Armenian footballers.

—