Լև Կոնստանտինի Ատամանովը (իսկական անունը՝ Լևոն Կոնստանտինի Ատամանյան) ծնվել է 1905 թվականի փետրվարի 8 (21)-ին Մոսկվայում՝ խորհրդային մուլտիպլիկացիոն կինոյի հիմնադիրներից

ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1964), ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978), «Շունն ու կատուն» (1938)՝ առաջին հայկական մուլտֆիլմի, «Ձյունե թագուհին» (1957), «Ալվան ծաղիկը» (1952), «Դեղին արագիլը» (1950), «Ոսկե այծքաղ» (1954) հանրահայտ մուլտֆիլմերի ռեժիսոր։ Մահացել է 1981 թվականի փետրվարի 12-ին Մոսկվայում՝ կյանքի 76-րդ տարում։ 

1926 թվականին ավարտել է Առաջին պետֆիլմդպրոցը, 1928 թվականին աշխատել «Պետզինֆիլմ»-ում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1936–1948 թվականներին աշխատել է Հայաստանում՝ նկարահանելով հայկական մուլտիպլիկացիայի առաջին քայլերը՝ «Շունն ու կատուն» (1938) և «Կախարդական գորգ» (1948)։ 1949 թվականից՝ «Սոյուզմուլտֆիլմ»-ի ռեժիսոր։ Նրա ֆիլմերը բազմիցս պարգևատրվել են Կաննի, Վենետիկի և այլ միջազգային փառատոներում։ ամենաբարձր մրցանակներով։ 

Լև Ատամանովը մնաց Մոսկվայից Երևան տանող մանկության հրաշքի կամուրջը՝ իր մուլտֆիլմերով, երևակայությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով մի քանի սերունդ հայ և համաշխարհային երեխաների՝ «Ձյունե թագուհու», «Ալվան ծաղկի» և «Շան ու կատվի» հավերժական աշխարհով։

—

### Русский 
волшебный отец армянской и советской  мультипликации

Лев Константинович Атаманов (настоящее имя — Левон Константинович Атаманян) родился 21 февраля (8 февраля по старому стилю) 1905 года в Москве — один из основоположников советской мультипликации, заслуженный деятель искусств РСФСР (1964), народный артист РСФСР (1978), режиссёр первого армянского мультфильма «Собака и кот» (1938), а также легендарных «Жёлтый аист» (1950), «Аленький цветочек» (1952), «Золотая антилопа» (1954), «Снежная королева» (1957). Умер 12 февраля 1981 года в Москве на 76-м году жизни.

Окончил Первый государственный кинотехникум в 1926 году, работал ассистентом режиссёра, участник Великой Отечественной войны. В 1936–1948 годах работал в Армении, сняв первые шаги армянской мультипликации — «Собака и кот» (1938) и «Волшебный ковёр» (1948). С 1949 — режиссёр «Союзмультфильма». Его фильмы неоднократно получали главные призы в Каннах, Венеции и других фестивалях.

Лев Атаманов остался мостом волшебства от Москвы до Еревана — своими мультфильмами, фантазией и безграничной преданностью, вдохновляя поколения армянских и мировых детей вечным миром «Снежной королевы», «Аленького цветочка» и «Собаки и кота».

—

### English 
Magical Father of Armenian And Soviet Animation

Lev Konstantinovich Atamanov (real name Levon Konstantinovich Atamanyan) was born on February 21 (February 8 old style), 1905, in Moscow — one of the founders of Soviet animation, Honored Artist of the RSFSR (1964), People’s Artist of the RSFSR (1978), director of the very first Armenian animated film *The Dog and the Cat* (1938), and legendary classics *The Scarlet Flower* (1952), *The Snow Queen* (1957), *The Golden Antelope* (1954), *The Yellow Stork* (1950). Died on February 12, 1981, in Moscow at the age of 76.

Graduated from the First State Film School in 1926, worked as assistant director, participant in the Great Patriotic War. In 1936–1948 worked in Armenia, creating the first steps of Armenian animation — *The Dog and the Cat* (1938) and *The Magic Carpet* (1948). From 1949 — director at Soyuzmultfilm. His films repeatedly won top prizes at Cannes, Venice and other festivals.

Lev Atamanov remained the bridge of magic from Moscow to Yerevan — with his animated films, imagination and boundless dedication, inspiring generations of Armenian and world children with the eternal world of *The Snow Queen*, *The Scarlet Flower* and *The Dog and the Cat*.

—

Լև Կոնստանտինի Ատամանովը (իսկական անունը՝ Լևոն Կոնստանտինի Ատամանյան) մահացել է 1981 թվականի փետրվարի 12-ին Մոսկվայում՝ կյանքի 76-րդ տարում, թողնելով հետևում խորհրդային և հայկական մուլտիպլիկացիայի անմար հրաշքները՝ 

ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978), ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1964), «Շունն ու կատուն» (1938)՝ առաջին հայկական մուլտֆիլմի, «Ձյունե թագուհին» (1957), «Ալվան ծաղիկը» (1952), «Դեղին արագիլը» (1950), «Ոսկե այծքաղ» (1954) հանրահայտ մուլտֆիլմերի ռեժիսոր։ Ծնվել է 1905 թվականի փետրվարի 8 (21)-ին Մոսկվայում։ 

1926 թվականին ավարտել Առաջին պետֆիլմդպրոցը, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1936–1948 թվականներին աշխատել Հայաստանում՝ նկարահանելով հայկական մուլտիպլիկացիայի առաջին քայլերը՝ «Շունն ու կատուն» (1938) և «Կախարդական գորգ» (1948)։ 1949 թվականից՝ «Սոյուզմուլտֆիլմ»-ի ռեժիսոր։ Նրա ֆիլմերը բազմիցս պարգևատրվել են Կաննի, Վենետիկի և այլ միջազգային փառատոներում։ 

Լև Ատամանովը մնաց Մոսկվայից Երևան տանող մանկության հրաշքի կամուրջը՝ իր մուլտֆիլմերով, երևակայությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով մի քանի սերունդ հայ և համաշխարհային երեխաների՝ «Ձյունե թագուհու», «Ալվան ծաղկի» և «Շան ու կատվի» հավերժական աշխարհով։

—

### Русский
Сказочный мост ведущий  от Москвы до Еревана

Лев Константинович Атаманов (настоящее имя — Левон Константинович Атаманян) скончался 12 февраля 1981 года в Москве на 76-м году жизни, оставив немеркнущее волшебство советской и армянской мультипликации как народный артист РСФСР (1978), заслуженный деятель искусств РСФСР (1964), режиссёр первого армянского мультфильма «Собака и кот» (1938), а также легендарных «Снежная королева» (1957), «Аленький цветочек» (1952), «Жёлтый аист» (1950), «Золотая антилопа» (1954). Родился 21 февраля (8 февраля по старому стилю) 1905 года в Москве.

Окончил Первый государственный кинотехникум в 1926 году, участник Великой Отечественной войны. В 1936–1948 годах работал в Армении, сняв первые шаги армянской мультипликации — «Собака и кот» (1938) и «Волшебный ковёр» (1948). С 1949 — режиссёр «Союзмультфильма». Его фильмы неоднократно получали главные призы в Каннах, Венеции и других фестивалях.

Лев Атаманов остался мостом волшебства от Москвы до Еревана — своими мультфильмами, фантазией и безграничной преданностью, вдохновляя поколения армянских и мировых детей вечным миром «Снежной королевы», «Аленького цветочка» и «Собаки и кота».

—

### English
Magical Father of Armenian And Soviet Animation

Lev Konstantinovich Atamanov (real name Levon Konstantinovich Atamanyan) passed away on February 12, 1981, in Moscow at the age of 76, leaving an undying magic of Soviet and Armenian animation as People’s Artist of the RSFSR (1978), Honored Artist of the RSFSR (1964), director of the very first Armenian animated film *The Dog and the Cat* (1938), and legendary classics *The Scarlet Flower* (1952), *The Snow Queen* (1957), *The Golden Antelope* (1954), *The Yellow Stork* (1950). Born on February 21 (February 8 old style), 1905, in Moscow.

Graduated from the First State Film School in 1926, participant in the Great Patriotic War. In 1936–1948 worked in Armenia, creating the first steps of Armenian animation — *The Dog and the Cat* (1938) and *The Magic Carpet* (1948). From 1949 — director at Soyuzmultfilm. His films repeatedly won top prizes at Cannes, Venice and other festivals.

Lev Atamanov remained the bridge of magic from Moscow to Yerevan — with his animated films, imagination and boundless dedication, inspiring generations of Armenian and world children with the eternal world of *The Snow Queen*, *The Scarlet Flower* and *The Dog and the Cat*.

—

Մարտին (Մարտիրոս) Սարգսի Մազմանյանը ծնվել է 1899 թվականի դեկտեմբերի 24-ին (հունվարի 5, 1900՝ նոր ոճով) Թիֆլիսում՝ հայ խորհրդային կոմպոզիտոր, խմբավար, մանկավարժ, երաժշտական-հասարակական գործիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1965)։

Նա իր ողջ կյանքը նվիրել է հայկական երաժշտական մշակույթի զարգացմանը՝ դառնալով խմբերգային արվեստի, մանկական երաժշտության և երաժշտական կրթության խոշորագույն դեմքերից մեկը։

1921 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ 1922–1924 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայում (հոբոյ և խմբավարություն), 1926–1930 թվականներին՝ Թիֆլիսի կոնսերվատորիայում (կոմպոզիցիա՝ Սարգիս Բարխուդարյանի մոտ), իսկ 1930-ին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան։

Մազմանյանը հիմնադիրներից էր Հայաստանի երաժշտական ընկերության, երկար տարիներ եղել է ընկերության նախագահի տեղակալը։ Հայաստանի տարբեր քաղաքներում, Թբիլիսիում և Մոսկվայում հիմնել և ղեկավարել է երգչախմբեր։ 1950–1954 թվականներին եղել է Հայֆիլհարմոնիայի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար, 1954–1962 թվականներին՝ Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի տնօրեն, 1961–1977 թվականներին Երևանի պետական կոնսերվատորիայում դասավանդել է խմբավարություն։

Նրա ստեղծագործությունները ներառում են մանկական օպերա «Ճուտիկ», սիմֆոնիկ գործեր («Մամե և Աշե», «Հաղթանակի պոեմ»), կամերային գործիքային երկեր, խմբերգեր, ռոմանսներ, երգեր և բազմաթիվ ստեղծագործություններ մանուկների համար։ Նրա գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայկական խմբերգային ավանդույթների պահպանմանը և զարգացմանը։

Մարտին Մազմանյանը մնաց Թիֆլիսից Երևան տանող երաժշտության կամուրջը՝ իր ստեղծագործություններով, խմբավարական գործունեությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական երաժշտության խորքերով և մանկական երաժշտության գեղեցկությամբ։



**Русский** 

легенда детской музыки и хорового искусства
Мартин Мазманян родился 24 декабря 1899 года (5 января 1900 по новому стилю) в Тифлисе — армянский советский композитор, хормейстер, педагог, музыкально-общественный деятель, народный артист АрмССР (1965). 

В 1921 году окончил Тифлисскую Нерсисяновскую школу. В 1922–1924 годах учился в Московской консерватории (гобой и хоровое дирижирование), в 1926–1930 годах — в Тифлисской консерватории (композиция у Саркиса Бархударяна), в 1930 году окончил Ереванскую государственную консерваторию. 

Мазманян был одним из основателей Армянского музыкального общества и многие годы занимал пост заместителя председателя. В городах Армении, Тбилиси и Москве основывал и руководил хорами. В 1950–1954 годах — директор и художественный руководитель Армфилармонии, в 1954–1962 годах — директор Музыкального училища имени Романоса Меликяна, в 1961–1977 годах преподавал хоровое дирижирование в Ереванской государственной консерватории. 

Его творчество включает детскую оперу «Цыплёнок», симфонические произведения («Маме и Аше», «Поэма победы»), камерные инструментальные работы, хоры, романсы, песни и множество сочинений для детей. Его деятельность сыграла огромную роль в сохранении и развитии армянских хоровых традиций. 

Мартин Мазманян остался мостом музыки от Тифлиса до Еревана — своими сочинениями, хоровой деятельностью и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской музыки и красотой детского музыкального творчества.



**English** 

Legend of Children’s Music and Choral Art
Martin Mazmanyan was born on December 24, 1899 (January 5, 1900, new style) in Tiflis — Armenian Soviet composer, choral conductor, pedagogue, musical and public figure, People’s Artist of the Armenian SSR (1965). 

In 1921 he graduated from the Nersisyan School in Tiflis. From 1922 to 1924 studied at the Moscow Conservatory (oboe and choral conducting), from 1926 to 1930 — at the Tiflis Conservatory (composition with Sarkis Barkhudaryan), and in 1930 graduated from the Yerevan State Conservatory. 

Mazmanyan was one of the founders of the Armenian Musical Society and for many years served as deputy chairman. In various cities of Armenia, Tbilisi and Moscow he founded and led choirs. From 1950 to 1954 — director and artistic director of Armphilharmony, from 1954 to 1962 — director of the Romanos Melikyan Music School, from 1961 to 1977 taught choral conducting at the Yerevan State Conservatory. 

His works include the children’s opera *Chick*, symphonic pieces («To Mame and Ashe», «Victory Poem»), chamber instrumental works, choruses, romances, songs and numerous compositions for children. His activity played a huge role in preserving and developing Armenian choral traditions. 

Martin Mazmanyan remained the bridge of music from Tiflis to Yerevan — with his compositions, choral work and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian music and the beauty of children’s musical creativity.

Արաքսը (Արաքս Մուրադի Ավետիսյան) ծնվել է 1903 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Ղարաքիլիսայում (այժմ՝ Վանաձոր)՝ հայ արձակագիր, մանկագիր, խմբագիր, ով իր կյանքը նվիրել է հայ մանկական գրականությանը և մամուլի զարգացմանը՝ դառնալով «Էս ջուրն իրա ճամփով կգնա…», «Լիպո», «Ազատության հրթիռներ», «Հպարտ սեր» և այլ վիպակների, պատմվածքների, մանկական հեքիաթների հեղինակ։ Մահացել է 1978 թվականի հունիսի 15-ին Երևանում։ 

Միջնակարգ կրթությունն ստացել Ղարաքիլիսայում, 1923 թվականին ավարտել Թիֆլիսի Հովնանյան-Մարիամյան օրիորդաց ուսումնարանը, 1933 թվականին՝ Մոսկվայի կոմունիստական ժուռնալիստիկայի ինստիտուտը։ 35 տարի աշխատել է մամուլի բնագավառում։ 1934–1937 թվականներին եղել է «Հոկտեմբերիկ» մանկական ամսագրի խմբագիրը, 1939–1942 թվականներին՝ «Գրական թերթ»-ի խմբագրի տեղակալ, 1942–1945 թվականներին՝ Երևանի ռադիոկոմիտեի գրական բաժնի գլխավոր խմբագիր։ Նրա գործերից թարգմանվել և առանձին գրքերով լույս են տեսել ռուսերեն և ադրբեջաներեն։ 

Արաքսը մնաց Ղարաքիլիսայից Երևան տանող մանկական գրականության կամուրջը՝ իր պատմվածքներով, վիպակներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայ մանկական գրականության խորքերով և մաքուր սիրո գեղեցկությամբ։



### Русский
Просветительница армянской детской литературы

Аракси (Аракси Муради Аветисян) родилась 25 декабря 1903 года в Каракилисе (ныне Ванадзор) — армянская прозаик, детская писательница, редактор, посвятившая жизнь армянской детской литературе и развитию прессы, автор повестей, рассказов и сказок «Эта вода пойдёт своим путём…», «Липо», «Ракеты свободы», «Гордая любовь» и других. Умерла 15 июня 1978 года в Ереване.

Окончила среднюю школу в Каракилисе, в 1923 — Тифлисское училище Овнанян-Мариамян, в 1933 — Московский институт коммунистической журналистики. 35 лет работала в прессе. В 1934–1937 редактор детского журнала «Октябрёнок», в 1939–1942 заместитель редактора «Литературной газеты», в 1942–1945 главный редактор литературного отдела Ереванского радиокомитета. Её произведения переведены и изданы отдельными книгами на русском и азербайджанском.

Аракси осталась мостом детской литературы от Каракилисы до Еревана — своими рассказами, повестями и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской детской литературы и чистотой любви.



### English
Enlightener of Armenian Children’s Literature

Araks (Araks Muradi Avetisyan) was born on December 25, 1903, in Karakilisa (now Vanadzor) — Armenian prose writer, children’s author, editor, who devoted her life to Armenian children’s literature and the development of the press, author of novellas, stories, and fairy tales *This Water Will Go Its Way…*, *Lipo*, *Rockets of Freedom*, *Proud Love*, and others. Died on June 15, 1978, in Yerevan.

Graduated from secondary school in Karakilisa, in 1923 from the Ovnanian-Mariamian girls’ school in Tiflis, in 1933 from the Moscow Institute of Communist Journalism. Worked in the press for 35 years. In 1934–1937 editor of the children’s magazine *Oktyabryonok*, in 1939–1942 deputy editor of *Literary Newspaper*, in 1942–1945 chief editor of the literary department of the Yerevan Radio Committee. Her works were translated and published as separate books in Russian and Azerbaijani.

Araks remained the bridge of children’s literature from Karakilisa to Yerevan — with her stories, novellas, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian children’s literature and the purity of love.

Վազգեն Գևորգի Առաքելյանը ծնվել է 1941 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Ջրաբեր գյուղում, Աբովյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1977 թվականից), ստորագրել է նաև Վազգեն Առաքել։

Մահացել է 2016 թվականի մայիսի 11-ին։ Ավարտել է Երևանի Սարի թաղի թիվ 70 դպրոցը։ 1961-1964 թվականներին սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի պատմալեզվագրական ֆակուլտետում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի մարքսիզմ-լենինիզմի երեկոյան համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ Առաջին անգամ տպագրվել է չորրորդ դասարանում «Պիոներ կանչ» թերթում (1956 թվականին) և արժանացել մրցանակի։ 1967 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ արդյունաբերական շինարարության մինիստրության «Հայշինտեխկազմ» տրեստի ինֆորմացիայի բաժնում՝ որպես խմբագիր։ Արժանացել է Դանիել Վարուժանի անվան մրցանակի։ Հեղինակ է ժողովածուների «Երեքնուկներ» (1966), «Գարունը գյուղում» (1974), «Արթնացում» (1975), «Մի թաքնված երգ գտա» (1981), «Հունձ» (1983), «Մայրիկիս չորս հեքիաթը» (1985)։ Թարգմանել է «Իմ Դաղստան» (1980)։ Վազգեն Առաքելյանը խորհրդային հայ պոեզիայի լույսն է, նրա բանաստեղծությունները, լի գյուղական ջերմությամբ, մանկության հեքիաթներով ու կյանքի արթնացումներով, ոգեշնչել են սերունդներին հայրենիքի պարզությամբ ու հույզերի անկեղծությամբ։

—

### Русский
Свет советской армянской поэзии

Вазген Геворгович Аракелян родился 21 октября 1941 года в селе Джрабер, Абовянский район, Армянская ССР, СССР. Армянский поэт, член Союза писателей СССР (с 1977 года), также подписывался Вазген Аракел. Умер 11 мая 2016 года. Окончил школу №70 в районе Сари Тах Еревана. В 1961–1964 годах учился на историко-филологическом факультете Ереванского государственного педагогического института им. Х. Абовяна. В 1972 году окончил вечерний университет марксизма-ленинизма в Ереване по специальности журналистика. Впервые опубликовался в 4-м классе в газете «Пионер канч» (1956 год) и получил приз. С 1967 года работал редактором в отделе информации треста «Хайшйнтехказм» Министерства промышленного строительства Армянской ССР. Лауреат премии имени Даниэла Варужана. Автор сборников «Триолеты» (1966), «Весна в деревне» (1974), «Пробуждение» (1975), «Нашёл спрятанную песню» (1981), «Жатва» (1983), «Четыре сказки моей мамы» (1985). Переводчик сборника «Мой Дагестан» (1980). Вазген Аракелян — свет советской армянской поэзии, его стихи, полные деревенского тепла, детских сказок и пробуждений жизни, вдохновляли поколения простотой родины и искренностью чувств.

—

### English
The light of Soviet Armenian poetry

Vazgen Gevorgovich Arakelyan was born on October 21, 1941, in Jraber village, Abovyan District, Armenian SSR, USSR. Armenian poet, member of the USSR Union of Writers (since 1977), also signed as Vazgen Arakel. Passed away on May 11, 2016. Graduated from School No. 70 in Sari Tah, Yerevan. Studied at the History and Philology Faculty of Yerevan Khachatur Abovyan State Pedagogical Institute (1961–1964). Graduated from Yerevan Evening University of Marxism-Leninism in Journalism (1972). First published in 4th grade in “Pioner Kanach” newspaper (1956) and won a prize. From 1967, worked as editor in the Information Department of “Hayshintenkhazm” Trust, Ministry of Industrial Construction of the Armenian SSR. Laureate of the Daniel Varuzhan Prize. Author of collections “Triolets” (1966), “Spring in the Village” (1974), “Awakening” (1975), “I Found a Hidden Song” (1981), “Harvest” (1983), “My Mother’s Four Tales” (1985). Translator of “My Dagestan” (1980). Vazgen Arakelyan was the light of Soviet Armenian poetry; his verses, full of village warmth, childhood tales, and life’s awakenings, inspired generations with the simplicity of the homeland and sincerity of emotions.

—

Վարսենիկ Գրիգորի Աղասյանը մահացել է 1974 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայ բանաստեղծուհի, դրամատուրգ, մանկագիր, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1934 թվականից)։

Ծնվել է 1898 թվականի հուլիսի 15-ին Ճահուկ գյուղում, Նախիջևանի գավառ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն։ 1905 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Թիֆլիս, ավարտել Թիֆլիսի Հայուհյաց բարեգործական ընկերության միջնակարգ դպրոցը։ Առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1912 թվականին «Պատանի» հանդեսում։ 1928-1929 թվականներին աշխատել է Բաքվի հայալեզու «Կոմունիստ» թերթի խմբագրությունում՝ որպես գեղարվեստական գրականության բաժնի վարիչ, ապա Բաքվի ռադիոկոմիտեում՝ որպես ասմունքող-հաղորդավարուհի։ Մեծ հայրենական պատերազմի տարիներին «Փոթորկված անտառը» դրաման բեմադրվել է Բաքվի, Ստեփանակերտի և Գանձակի թատրոններում։ Հեղինակ է 16 բանաստեղծական ժողովածուների, այդ թվում՝ «Բանաստեղծություններ» (1926), «Օրերի երգը» (1933), «Մայրական հույժեր» (1937), «Երջանիկ մանկություն» (1938), «Ծիտիկի խինդը» (1940), «Գարուն» (1952), «Ժպիտներ» (1957), «Բանաստեղություններ» (1959), «Լիրիկա» (1964), «Մայրամուտի շողերով» (1971)։ Թարգմանել է ռուսերենից՝ Նեկրասովի բանաստեղծություններ, Միխալկովի «Կոլյա Կուզնեցով», Տոլստոյի «Առյուծը, ձուկն ու մարդը», Նիզամի Գյանջևի «Իսկյանդարն ու հովիվը» և այլոց։ Վարսենիկ Աղասյանը խորհրդային հայ գրականության առաջատար կին-գրող է, նրա ստեղծագործությունները, լի մայրական ջերմությամբ, մանկության ուրախությամբ և հայրենասիրությամբ, ոգեշնչել են սերունդներին, հատկապես երեխաներին, դառնալով հայկական մանկագրության անկատարելի ժառանգություն։

—

### Русский
Поэтесса материнских чувств

Варсеник Григорьевна Агасян скончалась 17 октября 1974 года в Ереване, Армянская ССР, СССР. Армянская поэтесса, драматург, детский писатель, переводчик, член Союза писателей СССР (с 1934 года). Родилась 15 июля 1898 года в селе Джахук, Нахичеванский уезд, Эриванская губерния, Российская империя. В 1905 году семья переехала в Тифлис, окончила среднюю школу Общества распространения грамотности среди армянок. Первое стихотворение опубликовано в 1912 году в журнале «Патани». В 1928–1929 годах работала в редакции армянской газеты «Коммунист» в Баку — заведующей художественно-литературным отделом, затем в Бакинском радиокомитете — чтицей-ведущей. Во время Великой Отечественной войны драма «Бурный лес» была поставлена в театрах Баку, Степанакерта и Гянджи (Кировабада). Автор 16 поэтических сборников, включая «Стихи» (1926), «Песнь дней» (1933), «Материнские чувства» (1937), «Счастливое детство» (1938), «Каприз птенчика» (1940), «Весна» (1952), «Улыбки» (1957), «Стихотворения» (1959), «Лирика» (1964), «Лучами заката» (1971). Переводила с русского: стихи Некрасова, «Колечка Кузнецов» Михалкова, «Лев, рыба и человек» Толстого, «Искендер и пастух» Низами Гянджеви и др. Варсеник Агасян — ведущая женщина-писательница советской армянской литературы, её творчество, полное материнского тепла, детской радости и патриотизма, вдохновляло поколения, особенно детей, став неоценимым наследием армянской детской литературы.

—

### English
Poetess of Maternal Feelings

Varsenik Grigorievna Aghasyan passed away on October 17, 1974, in Yerevan, Armenian SSR, USSR. An Armenian poetess, playwright, children’s author, translator, and member of the USSR Union of Writers (since 1934). Born on July 15, 1898, in Jahuk village, Nakhichevan district, Erivan province, Russian Empire. In 1905, her family moved to Tiflis, where she graduated from the Armenian Women’s Charitable Society’s secondary school. Her first poem was published in 1912 in the “Patani” magazine. From 1928–1929, she worked at the Armenian “Kommunist” newspaper in Baku as head of the literary department, then as a reciter-host at the Baku Radio Committee. During the Great Patriotic War, her play “Stormy Forest” was staged in theaters in Baku, Stepanakert, and Gandja (Kirovabad). Author of 16 poetry collections, including “Poems” (1926), “Song of Days” (1933), “Maternal Feelings” (1937), “Happy Childhood” (1938), “Chick’s Whim” (1940), “Spring” (1952), “Smiles” (1957), “Poems” (1959), “Lyric” (1964), “Sunset Rays” (1971). Translated from Russian: Nekrasov’s poems, Mikhalkov’s “Kolya Kuznetsov,” Tolstoy’s “The Lion, the Fish, and the Man,” Nizami Ganjavi’s “Iskander and the Shepherd,” and more. Varsenik Aghasyan was a leading female writer in Soviet Armenian literature; her works, filled with maternal warmth, childhood joy, and patriotism, inspired generations, especially children, becoming an invaluable legacy of Armenian children’s literature.

—

Վազգեն Գրիգորի Տալյանը ծնվել է 1907 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի)։ Հայ խորհրդային բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1946), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

1915 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Թիֆլիս, որտեղ Վազգենը ստացել է միջնակարգ կրթություն։ 1931 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է որպես մանկավարժ և խմբագիր՝ 1931-1932 թվականներին Ստեփանավանի Գյուլագարակ գյուղի դպրոցում, 1932-1933 թվականներին՝ Թիֆլիսի հայկական դպրոցներում։ 1936 թվականին տեղափոխվել է Երևան, աշխատել որպես ուսուցիչ, «Խորհրդային դպրոց» թերթի բաժնի վարիչ և «Հոկտեմբերիկ» (հետագայում՝ «Պիոներ») ամսագրի պատասխանատու քարտուղար։ Պատերազմից հետո շարունակել է աշխատանքը «Հոկտեմբերիկ»-ում, ապա՝ «Հայաստան» հրատարակչությունում (1956-1970) և Խնկո Ապոր անվան մանկական գրադարանում (1973-ից)։

Տալյանի գրական գործունեությունը ներառում է մանկական բանաստեղծություններ, առակներ, պատմվածքներ և պոեմներ։ Նրա ժողովածուներից առանձնանում են՝ «Սոնիկի թռիչքը» (1939), «Ուրախ օր» (1955), «Կարկաչում են առվակները» (1957), «Մտերիմներ» (1959), «Հրաշալի պարտեզ» (1964), «Անհանգիստ հոգիներ» (1969), «Աստղիկներ» (1974)։ Նրա ստեղծագործությունները, որոնք թարգմանվել են ռուսերեն, ուկրաիներեն և այլ լեզուներով, աչքի են ընկնում խորհրդային հայրենասիրությամբ և պատկերավորությամբ։ Որպես թարգմանիչ՝ նա խմբագրել է գուսան Շերամի «Երգեր»-ը (1969) և թարգմանել Ա. Կոնան Դոյլի «Շերլոկ Հոլմսի արկածները» (1958), Ա. Վոլկովի «Զմրուխտ քաղաքի կախարդը» (1962), Ջ. Լոնդոնի, Ի. Սթոունի և այլոց գործեր։ Վազգեն Տալյանը մահացել է 1995 թվականի հունվարի 22-ին Երևանում։ Նրա գրական և թարգմանչական աշխատանքները նշանակալի ներդրում են հայ մանկական գրականության և մշակույթի մեջ։

### Русский
Армянский поэт и переводчик

Вазген Григорьевич Талян родился 12 октября 1907 года в Александрополе (ныне Гюмри), Ереванская губерния, Кавказское наместничество, Российская империя. Советский армянский поэт, переводчик, член Союза писателей СССР (1946), участник Великой Отечественной войны, сын гусана Шерама. В 1915 году его семья переехала в Тифлис, где он получил среднее образование. В 1931 году окончил историко-филологический факультет Ереванского университета. Работал педагогом и редактором: в 1931–1932 годах — в школе села Гюлагарак Степанаванского района, в 1932–1933 годах преподавал армянский язык и обществоведение в армянских школах Тифлиса. В 1936 году переехал в Ереван, работал учителем, заведующим отделом газеты «Советская школа» и ответственным секретарём журнала «Октябрик» (позже «Пионер»). После войны продолжил работу в «Октябрике», затем в издательстве «Айастан» (1956–1970) и в детской библиотеке им. Хнко Аpora (с 1973).

Литературная деятельность Таляна включает детские стихи, басни, рассказы и поэмы. Среди его сборников выделяются: «Полёт Сони» (1939), «Весёлый день» (1955), «Журчат ручьи» (1957), «Близкие» (1959), «Волшебный сад» (1964), «Беспокойные души» (1969), «Звёздочки» (1974). Его произведения, переведённые на русский, украинский и другие языки, проникнуты советским патриотизмом и образностью. Как переводчик, он редактировал «Песни» гусана Шерама (1969) и переводил произведения А. Конан Дойла («Приключения Шерлока Холмса», 1958), А. Волкова («Волшебник Изумрудного города», 1962), Дж. Лондона, И. Стоуна и других. Вазген Талян скончался 22 января 1995 года в Ереване. Его литературный и переводческий труд внёс значительный вклад в армянскую детскую литературу и культуру.

### English
Armenian Poet and Translator

Vazgen Grigori Talyan was born on October 12, 1907, in Alexandropol (now Gyumri), Yerevan Governorate, Caucasus Viceroyalty, Russian Empire. A Soviet Armenian poet, translator, member of the USSR Writers’ Union (1946), World War II veteran, and son of gusan Sheram. In 1915, his family moved to Tiflis, where he received secondary education. In 1931, he graduated from the history and philology faculty of Yerevan University. He worked as a teacher and editor: in 1931–1932 at a school in Gyulagarak, Stepanavan district; in 1932–1933, teaching Armenian language and social studies in Tiflis Armenian schools. In 1936, he moved to Yerevan, working as a teacher, department head for *Soviet School* newspaper, and managing editor of *Oktyabrik* (later *Pioner*) magazine. After the war, he continued at *Oktyabrik*, then at “Hayastan” publishing house (1956–1970) and the Khnko Apor Children’s Library (from 1973).

Talyan’s literary work includes children’s poems, fables, stories, and poems. Notable collections include *Sonik’s Flight* (1939), *Happy Day* (1955), *The Brooks Murmur* (1957), *Close Ones* (1959), *Wonderful Garden* (1964), *Restless Souls* (1969), and *Little Stars* (1974). His works, translated into Russian, Ukrainian, and other languages, are imbued with Soviet patriotism and vivid imagery. As a translator, he edited gusan Sheram’s *Songs* (1969) and translated A. Conan Doyle’s *Adventures of Sherlock Holmes* (1958), A. Volkov’s *The Wizard of the Emerald City* (1962), and works by Jack London, Irving Stone, and others. Vazgen Talyan passed away on January 22, 1995, in Yerevan. His literary and translation work significantly contributed to Armenian children’s literature and culture.

Տիգրան Ավագի Շամիրխանյանը մահացել է 1953 թվականի օգոստոսի 29-ին։ Հայ ռեժիսոր, դերասան և Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի հիմնադիր։

Ծնվել է Շուշիում, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն։ Փոքր հասակում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բաքու, ապա Թիֆլիս։ Սովորել է Ներսիսյան դպրոցում։ Երիտասարդ տարիներին մասնակցել է սիրողական ներկայացումներին։ 1921-1922 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Հայկական դրամատիկական ստուդիայում, այնուհետև ընդունվել է Մոսկվայի թատերական արվեստի պետական ինստիտուտի (ГИТИС) ռեժիսորական ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1934 թվականին։ Որպես դերասան (հիմնականում կատակերգակ) խաղացել է շուրջ 40 դեր, ներառյալ Դարչինյանը («Ցասում») և Գիքոն («Պեպո»)։ Բեմադրել է գրեթե նույնքան ներկայացումներ, որոնցից առաջինը՝ «Պայթյուն» (1929), եղել է իր հիմնած Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի անդրանիկ ներկայացումը։ Ռեժիսորական աշխատանք է կատարել նաև Գյումրիի Մռավյանի անվան թատրոնում։ Նրա բեմադրությունները ներառում են «Ինտերվենցիա», «Արշալույսին», «Դավիթ Կոպերֆիլդ», «Ամառային գիշերվա երազ» և այլն։ Հեղինակել է «Դերասանական արվեստի հիմունքներ» գիրքը։ Շամիրխանյանի ներդրումը հայ թատերարվեստում, մասնավորապես պատանի հանդիսատեսի համար թատրոնի հիմնադրումը, կարևոր հետք է թողել հայ մշակույթում։ 

—

**Русский** 

Преданный армянскому театру и юной аудитории

Тигран Авакович Шамирханян скончался 29 августа 1953 года. Армянский режиссер, актер и основатель Ереванского театра юного зрителя. Родился в Шуши, Елизаветпольская губерния, Российская империя. В раннем возрасте вместе с семьей переехал в Баку, затем в Тифлис. Учился в Нерсисянской школе. В юности участвовал в любительских спектаклях. В 1921–1922 годах учился в Московской армянской драматической студии, затем поступил на режиссерский факультет Государственного института театрального искусства (ГИТИС) в Москве, который окончил в 1934 году. Как актер (преимущественно комедийный) сыграл около 40 ролей, включая Дарчиняна («Гнев») и Гико («Пепо»). Поставил почти столько же спектаклей, первым из которых стал «Взрыв» (1929) — дебютная постановка основанного им Ереванского театра юного зрителя. Работал режиссером также в Гюмрийском театре имени Мравяна. Среди его постановок — «Интервенция», «На рассвете», «Давид Копперфильд», «Сон в летнюю ночь» и другие. Автор книги «Основы актерского мастерства». Вклад Шамирханяна в армянское театральное искусство, особенно создание театра для юной аудитории, оставил значительный след в армянской культуре. 

—

**English** 

Devoted to Armenian Theater and Young Audiences

Tigran Avaki Shamirkhanyan passed away on August 29, 1953. An Armenian director, actor, and founder of the Yerevan Young Spectators’ Theatre. Born in Shushi, Elizavetpol Governorate, Russian Empire, he moved with his family to Baku and later to Tiflis in childhood. He studied at the Nersisyan School and participated in amateur performances in his youth. In 1921–1922, he attended the Moscow Armenian Dramatic Studio and later enrolled in the directing faculty of the State Institute of Theatrical Art (GITIS) in Moscow, graduating in 1934. As an actor (primarily in comedic roles), he performed around 40 roles, including Darchinyan (*Anger*) and Giko (*Pepo*). He directed nearly as many productions, with his first being *The Explosion* (1929), the debut performance of the Yerevan Young Spectators’ Theatre, which he founded. He also directed at the Mravyan Theatre in Gyumri. His productions include *Intervention*, *At Dawn*, *David Copperfield*, *A Midsummer Night’s Dream*, and others. He authored the book *Fundamentals of Acting*. Shamirkhanyan’s contribution to Armenian theater, particularly the establishment of a theater for young audiences, left a lasting impact on Armenian culture. 

—