Մանկական Գրականության Նվիրյալ  Գուսան Շերամի Որդին

Վազգեն Գրիգորի Տալյանը ծնվել է 1907 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի)։ Հայ խորհրդային բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1946), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։

1915 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Թիֆլիս, որտեղ Վազգենը ստացել է միջնակարգ կրթություն։ 1931 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է որպես մանկավարժ և խմբագիր՝ 1931-1932 թվականներին Ստեփանավանի Գյուլագարակ գյուղի դպրոցում, 1932-1933 թվականներին՝ Թիֆլիսի հայկական դպրոցներում։ 1936 թվականին տեղափոխվել է Երևան, աշխատել որպես ուսուցիչ, «Խորհրդային դպրոց» թերթի բաժնի վարիչ և «Հոկտեմբերիկ» (հետագայում՝ «Պիոներ») ամսագրի պատասխանատու քարտուղար։ Պատերազմից հետո շարունակել է աշխատանքը «Հոկտեմբերիկ»-ում, ապա՝ «Հայաստան» հրատարակչությունում (1956-1970) և Խնկո Ապոր անվան մանկական գրադարանում (1973-ից)։

Տալյանի գրական գործունեությունը ներառում է մանկական բանաստեղծություններ, առակներ, պատմվածքներ և պոեմներ։ Նրա ժողովածուներից առանձնանում են՝ «Սոնիկի թռիչքը» (1939), «Ուրախ օր» (1955), «Կարկաչում են առվակները» (1957), «Մտերիմներ» (1959), «Հրաշալի պարտեզ» (1964), «Անհանգիստ հոգիներ» (1969), «Աստղիկներ» (1974)։ Նրա ստեղծագործությունները, որոնք թարգմանվել են ռուսերեն, ուկրաիներեն և այլ լեզուներով, աչքի են ընկնում խորհրդային հայրենասիրությամբ և պատկերավորությամբ։ Որպես թարգմանիչ՝ նա խմբագրել է գուսան Շերամի «Երգեր»-ը (1969) և թարգմանել Ա. Կոնան Դոյլի «Շերլոկ Հոլմսի արկածները» (1958), Ա. Վոլկովի «Զմրուխտ քաղաքի կախարդը» (1962), Ջ. Լոնդոնի, Ի. Սթոունի և այլոց գործեր։ Վազգեն Տալյանը մահացել է 1995 թվականի հունվարի 22-ին Երևանում։ Նրա գրական և թարգմանչական աշխատանքները նշանակալի ներդրում են հայ մանկական գրականության և մշակույթի մեջ։

### Русский
Армянский поэт и переводчик

Вазген Григорьевич Талян родился 12 октября 1907 года в Александрополе (ныне Гюмри), Ереванская губерния, Кавказское наместничество, Российская империя. Советский армянский поэт, переводчик, член Союза писателей СССР (1946), участник Великой Отечественной войны, сын гусана Шерама. В 1915 году его семья переехала в Тифлис, где он получил среднее образование. В 1931 году окончил историко-филологический факультет Ереванского университета. Работал педагогом и редактором: в 1931–1932 годах — в школе села Гюлагарак Степанаванского района, в 1932–1933 годах преподавал армянский язык и обществоведение в армянских школах Тифлиса. В 1936 году переехал в Ереван, работал учителем, заведующим отделом газеты «Советская школа» и ответственным секретарём журнала «Октябрик» (позже «Пионер»). После войны продолжил работу в «Октябрике», затем в издательстве «Айастан» (1956–1970) и в детской библиотеке им. Хнко Аpora (с 1973).

Литературная деятельность Таляна включает детские стихи, басни, рассказы и поэмы. Среди его сборников выделяются: «Полёт Сони» (1939), «Весёлый день» (1955), «Журчат ручьи» (1957), «Близкие» (1959), «Волшебный сад» (1964), «Беспокойные души» (1969), «Звёздочки» (1974). Его произведения, переведённые на русский, украинский и другие языки, проникнуты советским патриотизмом и образностью. Как переводчик, он редактировал «Песни» гусана Шерама (1969) и переводил произведения А. Конан Дойла («Приключения Шерлока Холмса», 1958), А. Волкова («Волшебник Изумрудного города», 1962), Дж. Лондона, И. Стоуна и других. Вазген Талян скончался 22 января 1995 года в Ереване. Его литературный и переводческий труд внёс значительный вклад в армянскую детскую литературу и культуру.

### English
Armenian Poet and Translator

Vazgen Grigori Talyan was born on October 12, 1907, in Alexandropol (now Gyumri), Yerevan Governorate, Caucasus Viceroyalty, Russian Empire. A Soviet Armenian poet, translator, member of the USSR Writers’ Union (1946), World War II veteran, and son of gusan Sheram. In 1915, his family moved to Tiflis, where he received secondary education. In 1931, he graduated from the history and philology faculty of Yerevan University. He worked as a teacher and editor: in 1931–1932 at a school in Gyulagarak, Stepanavan district; in 1932–1933, teaching Armenian language and social studies in Tiflis Armenian schools. In 1936, he moved to Yerevan, working as a teacher, department head for *Soviet School* newspaper, and managing editor of *Oktyabrik* (later *Pioner*) magazine. After the war, he continued at *Oktyabrik*, then at “Hayastan” publishing house (1956–1970) and the Khnko Apor Children’s Library (from 1973).

Talyan’s literary work includes children’s poems, fables, stories, and poems. Notable collections include *Sonik’s Flight* (1939), *Happy Day* (1955), *The Brooks Murmur* (1957), *Close Ones* (1959), *Wonderful Garden* (1964), *Restless Souls* (1969), and *Little Stars* (1974). His works, translated into Russian, Ukrainian, and other languages, are imbued with Soviet patriotism and vivid imagery. As a translator, he edited gusan Sheram’s *Songs* (1969) and translated A. Conan Doyle’s *Adventures of Sherlock Holmes* (1958), A. Volkov’s *The Wizard of the Emerald City* (1962), and works by Jack London, Irving Stone, and others. Vazgen Talyan passed away on January 22, 1995, in Yerevan. His literary and translation work significantly contributed to Armenian children’s literature and culture.