Պողոս Գալստյանը ծնվել է 1961 թվականի հունվարի 19-ին     Բարսում գյուղում (Շամխորի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ հայ  և խորհրդային ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, մարզիչ, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1983)։

Կարիերայի մեծ մասը անցկացրել է Երևանի «Արարատ» ակումբում (1982–1991 թվականներ), որտեղ խաղացել է որպես կիսապաշտպան՝ մասնակցելով ԽՍՀՄ առաջնություններին և միջազգային խաղերին։ 1989–1990 թվականներին պաշտպանել է Աբովյանի «Կոտայք»-ի գույները, իսկ 1992-ին խաղացել է Հայաստանի բազմակի չեմպիոն «Կիլիկիա» ակումբում։ 1992–1994 թվականներին ելույթ է ունեցել Լիբանանում՝ Բեյրութի հայ համայնքի «Օմենմեն» թիմում։

Մարզչական կարիերան սկսել է 2000-ականներին։ 2005–2006 թվականներին եղել է Մոսկվայի «Նիկա» ակումբի գլխավոր մարզիչ, 2007-ին աշխատել է «Լուչ-Էներգիա»-ում որպես մարզիչ։ 2008 թվականին տեղափոխվել է «Կուբան» ակումբ, որտեղ օգոստոսին Սերգեյ Պավլովի հեռացումից հետո նշանակվել է գլխավոր մարզիչ։ 2009-ին կարճ ժամանակով վերադարձել է «Նիկա», ապա կրկին «Կուբան»՝ որպես ավագ մարզիչ։ 2010 թվականի դեկտեմբերին ստացել է Pro լիցենզիա Մոսկվայում։

Պողոս Գալստյանը մնաց հայկական ֆուտբոլի ոսկե սերնդի և «Արարատի» դարաշրջանի կամուրջը՝ իր խաղային կարիերայով, մարզչական փորձով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական ֆուտբոլի ոգով և հաղթանակի ձգտումով։

Русский

полузащитник золотого поколения «Арарата» /

Погос Галстян родился в начале 10 января  1962 года в селе Барсум, шамхорского района Азрб ССР — армянский и советский футболист, полузащитник, тренер, мастер спорта СССР (1983).

Большую часть карьеры провёл в ереванском «Арарате» (1982–1991), где выступал полузащитником, участвуя в чемпионатах СССР и международных матчах. В 1989–1990 годах защищал цвета абовянского «Котайка», в 1992 году играл за многократного чемпиона Армении «Киликию». В 1992–1994 годах выступал в Ливане за команду армянской общины Бейрута «Оменмен».

Тренерскую карьеру начал в 2000-х. В 2005–2006 годах был главным тренером московского «Ника», в 2007 году работал в «Луч-Энергии». В 2008 году перешёл в «Кубань», где в августе после увольнения Сергея Павлова стал главным тренером. В 2009 году ненадолго вернулся в «Ника», затем снова в «Кубань» старшим тренером. В декабре 2010 года получил лицензию Pro в Москве.

Погос Галстян остался мостом золотого поколения армянского футбола и эпохи «Арарата» — своей игровой карьерой, тренерским опытом и безграничной преданностью, вдохновляя поколения духом армянского футбола и стремлением к победам.

English

Midfielder of the Golden Generation of Ararat

Pogos Galstyan was born on 10-01- 1961 in Barsum Shamkhor disrict — Armenian and Soviet footballer, midfielder, coach, Master of Sports of the USSR (1983).

He spent most of his career at Yerevan’s Ararat (1982–1991), playing as a midfielder in USSR championships and international matches. In 1989–1990 defended the colors of Abovyan’s Kotayk, in 1992 played for Armenia’s multiple champion Kilikia. In 1992–1994 performed in Lebanon for Beirut’s Armenian community team Omenmen.

Began coaching career in the 2000s. In 2005–2006 was head coach of Moscow’s Nika, in 2007 worked at Luch-Energiya. In 2008 moved to Kuban, where in August after Sergei Pavlov’s dismissal became head coach. In 2009 briefly returned to Nika, then again to Kuban as senior coach. In December 2010 received Pro license in Moscow.

Pogos Galstyan remained the bridge of the golden generation of Armenian football and the Ararat era — with his playing career, coaching experience, and boundless dedication, inspiring generations with the spirit of Armenian football and the pursuit of victory.

1. Պողոս Գալստյան՝ «Արարատի» ոսկե սերնդի կիսապաշտպան / Погос Галстян — полузащитник золотого поколения «Арарата» / Pogos Galstyan — Midfielder of the Golden Generation of Ararat
2. Պողոս Գալստյան՝ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ և մարզիչ / Погос Галстян — мастер спорта СССР и тренер / Pogos Galstyan — Master of Sports of the USSR and Coach
3. Պողոս Գալստյան՝ հայկական ֆուտբոլի և «Կուբանի» դեմք / Погос Галстян — лицо армянского футбола и «Кубани» / Pogos Galstyan — Face of Armenian Football and Kuban
4. Պողոս Գալստյան՝ խորհրդային և անկախ Հայաստանի ֆուտբոլիստ / Погос Галстян — футболист советской и независимой Армении / Pogos Galstyan — Footballer of Soviet and Independent Armenia
5. Պողոս Գալստյան՝ «Արարատից» մինչև «Կուբան» / Погос Галстян — от «Арарата» до «Кубани» / Pogos Galstyan — From Ararat to Kuban

Արմեն Սարգսյանը ծնվել է 1953 թվականի հունվարի 1-ին՝ հայկական ֆուտբոլի ոսկե սերնդի վառ ներկայացուցիչներից մեկը, «Արարատ-73»-ի առանցքային պաշտպան, ԽՍՀՄ չեմպիոն (1973), ԽՍՀՄ գավաթակիր (1973, 1975), որպես մարզիչ՝ Հայաստանի չեմպիոն (1993) և կրկնակի գավաթակիր (1993, 1994)։

Ամբողջ խաղային կարիերան նա անցկացրել է Երևանի «Արարատում»՝ դառնալով 1973 թվականի պատմական առաջնության ամենակարևոր ֆիգուրաներից մեկը։ 20-ամյա երիտասարդ պաշտպանը այդ մրցաշրջանում մասնակցել է 23 խաղի և իր վստահ, հզոր խաղով արժանացել է մրցաշրջանի լավագույն նորեկի մրցանակին։ Նրա անցումային գործողությունները, դիրքային խաղը և անզիջում պայքարը պաշտպանական գծում մեծ դերակատարություն ունեցան «Արարատի» առաջին և միակ ԽՍՀՄ չեմպիոնության հասնելու գործում։

Որպես մարզիչ Արմեն Սարգսյանը շարունակեց «Արարատի» հաղթական ավանդույթները՝ 1993 թվականին թիմը տանելով Հայաստանի առաջին անգամանակակից առաջնության հաղթանակին և կրկնակի գավաթակիր դարձնելով 1993 և 1994 թվականներին։

Արմեն Սարգսյանը մնաց հայկական ֆուտբոլի պատմության ոսկե էջերից մեկը՝ իր խաղով, առաջնորդությամբ և նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին «Արարատ-73»-ի հավերժական լեգենդով։



**Русский** 
легендарный защитник «Арарата-73»

Армен Саркисян родился 1 января 1953 года — яркий представитель золотого поколения армянского футбола, ключевой защитник «Арарата-73», чемпион СССР (1973), обладатель Кубка СССР (1973, 1975), а как тренер — чемпион Армении (1993) и двукратный обладатель Кубка Армении (1993, 1994).

Всю игровую карьеру он провёл в ереванском «Арарате», став одной из главных фигур исторического чемпионского сезона 1973 года. 20-летний молодой защитник принял участие в 23 матчах первенства и благодаря уверенной, мощной игре был признан лучшим новичком сезона. Его переходы, позиционная игра и бескомпромиссная борьба в обороне сыграли огромную роль в завоевании «Араратом» первого и единственного чемпионства СССР.

Как тренер Армен Саркисян продолжил победные традиции «Арарата», приведя команду к первому чемпионству независимой Армении в 1993 году и к двум кубковым победам подряд (1993, 1994).

Армен Саркисян остался одной из золотых страниц истории армянского футбола — своей игрой, лидерством и преданностью вдохновляя поколения вечным наследием «Арарата-73».


**English** 
legendary defender of Ararat-73

Armen Sargsyan was born on January 1, 1953 — a bright representative of the golden generation of Armenian football, key defender of Ararat-73, USSR Champion (1973), USSR Cup winner (1973, 1975), and as a coach — Champion of Armenia (1993) and two-time Cup winner (1993, 1994).

He spent his entire playing career with Yerevan’s Ararat, becoming one of the central figures of the historic 1973 championship season. The 20-year-old young defender participated in 23 league matches and, thanks to his confident and powerful play, was named the best rookie of the season. His transitions, positional play, and uncompromising defending played a huge role in Ararat winning their first and only USSR championship.

As a coach, Armen Sargsyan continued Ararat’s winning traditions, leading the team to the first championship of independent Armenia in 1993 and to two consecutive Cup victories (1993, 1994).

Armen Sargsyan remains one of the golden pages in the history of Armenian football — with his play, leadership, and dedication inspiring generations with the eternal legacy of Ararat-73.

Դիեգո Արմանդո Մարադոնան ծնվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Բուենոս Այրեսում, Արգենտինա։ Արգենտինացի ֆուտբոլիստ, համաշխարհահռչակ լեգենդ, աշխարհի չեմպիոն (1986), ՖԻՖԱ-ի «դարի ֆուտբոլիստ» (2000), ով իր կյանքում խոր կապեր է ունեցել հայկական համայնքի հետ՝ ֆուտբոլի, բարեգործության և անձնական հարգանքի միջոցով։

Մարադոնայի հայկական կապը սկսվել է 1996 թվականին, երբ Հայաստանի հավաքականը հյուրընկալվել է Արգենտինայում, և նրա «Բոկա Ժունիորս» ակումբը խաղացել է հայ ֆուտբոլիստների դեմ։ Դիեգոն առաջարկել է խաղալ մեկ խաղակես հայկական հավաքականի կազմում՝ ցույց տալով հարգանք։ Արամայիս Թոնոյանը հիշում է, որ Մարադոնան խաղից հետո հյուրասիրել է հայերին ռեստորան ու հայերեն «Ձեր կենաց» արտասանելով և ասել է , որ հայերն  «ամենից հարգալից պրոֆեսիոնալներն են»։ Արմեն Շահգելդյանը հիշում է, որ Մարադոնան հայկական ֆուտբոլիստներին անվանել է «հայկական եղբայրներ», պարել հայկական երաժշտության տակ և ասել. «Միայն հայերն են այսպես»։

Մարադոնայի հարգանքը հայերի նկատմամբ արտահայտվել է նաև 1981 թվականի ապրիլի 24-ին, երբ ի հիշատակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի և ի պատիվ Նորայր Նաքիսի՝ Արգենտինայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի անդամի, Մարադոնան դաշտ է դուրս եկել եռագույն հայկական դրոշով։ Նաքիսը, ով 1978 թվականից կազմակերպել է աշխարհի առաջնությունը, 1981-2013 թվականներին մասնակցել Ալբիսելեստեի խաղերին, 2011 թվականին դարձել ֆեդերացիայի փոխնախագահ, հետագայում՝ Ինդեպենդիենտե ակումբի փոխնախագահ և Արմենո Դեպորտիվո ակումբի նախագահ, ասել է. «Ոչ մի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, ով ունի Մարադոնայի ներուժի 10%-ը, այդպես չէր անի, նույնիսկ եթե խնդրեին։ Մարադոնան գիտակցաբար գնաց այդ քայլին, քանի որ հարգում է հայերին և գիտի Հայաստանի մասին»։

Մարադոնան շարունակել է աջակցել հայկական համայնքին, մասնակցել ցեղասպանության հիշատակի միջոցառումներին, իսկ 2018 թվականին Երևանում հանդիպել հայ ֆուտբոլիստներին՝ ասելով, որ «հայերը ֆուտբոլում կռվում են հոգով»։ 2020 թվականի մահից հետո հայ ֆուտբոլիստները հարգանքի տուրք են մատուցել նրան՝ հիշելով 1996-ի ջերմությունը և 1981-ի դրոշը։ Մարադոնան հայերի համար խորհրդանիշ է հարգանքի, որը գերազանցում է սպորտը՝ ցույց տալով ֆուտբոլի կամրջող ուժը, և նրա հիշատակը ոգեշնչում է հայ ֆուտբոլիստներին։

—

### Русский
Диего Марадона, Армения и армяне

Диего Армандо Марадона родился 30 октября 1960 года в Буэнос-Айресе, Аргентина. Аргентинский футболист, всемирная легенда, чемпион мира (1986), лучший футболист XX века по версии ФИФА (2000), чья жизнь была тесно связана с армянами через футбол, благотворительность и личное уважение. Связь Марадоны с армянами началась в 1996 году во время турне сборной Армении по Латинской Америке, когда его «Бока Хуниорс» сыграл с армянами. Диего предложил провести один тайм за сборную Армении, показав уважение. Арамаис Тоноян вспоминает тост на армянском «За вас» и слова о том, что армяне  — «самые уважительные профессионалы». Армен Шахгельдян помнит, как Марадона называл армян «армянскими братьями», танцевал под армянскую музыку и говорил: «Только армяне так могут».

Уважение Марадоны к армянам проявилось 24 апреля 1981 года, когда в память о жертвах Геноцида армян и в честь Норайра Накиса — члена Федерации футбола Аргентины — он вышел на поле с трёхцветным армянским флагом. Накис, организатор ЧМ-1978, участник матчей Альбиселесте в 1981–2013 годах, вице-президент федерации (2011), позже вице-президент «Индепендьенте» и президент «Армено Депортиво», сказал: «Ни один профессионал с 10% потенциала Марадоны не сделал бы этого, даже по просьбе. Марадона сделал сознательно, потому что уважает армян и знает об Армении».

Марадона продолжал поддерживать армянскую общину, участвовал в мероприятиях памяти геноцида, а в 2018 году в Ереване сказал, что «армяне играют в футбол душой». После смерти в 2020 году армянские футболисты почтили его, вспомнив 1996 год и флаг 1981-го. Для армян Марадона — символ уважения за пределами спорта, мост между народами, и его память вдохновляет армянских футболистов.

—

### English
Diego Maradona, Armenia, and Armenians

Diego Armando Maradona was born on October 30, 1960, in Buenos Aires, Argentina. Argentine footballer, global legend, world champion (1986), FIFA’s Player of the 20th Century (2000), whose life was deeply connected to Armenians through football, charity, and personal respect. Maradona’s Armenian ties began in 1996 during Armenia’s Latin American tour, when his “Boca Juniors” played against Armenians. He offered to play one half for Armenia, showing respect. Aramayis Tonoyan recalls the Armenian toast “To You” and Maradona’s words that Armenians are “the most respectful professionals.” Armen Shahgeldyan remembers Maradona calling Armenians “Armenian brothers,” dancing to Armenian music, and saying: “Only Armenians can do this.”

Maradona’s respect peaked on April 24, 1981, when, in memory of Armenian Genocide victims and honoring Norayr Nakis — a member of Argentina’s Football Federation — he took the field with the tricolor Armenian flag. Nakis, organizer of the 1978 World Cup, involved in Albiceleste matches from 1981–2013, vice-president of the federation (2011), later vice-president of Independiente and president of Armenio Deportivo, said: “No professional with 10% of Maradona’s potential would do this, even if asked. Maradona did it consciously because he respects Armenians and knows about Armenia.”

Maradona continued supporting the Armenian community, attending genocide commemorations, and in 2018 in Yerevan said Armenians “play football with soul.” After his 2020 death, Armenian footballers honored him, recalling 1996 warmth and the 1981 flag. For Armenians, Maradona is a symbol of respect beyond sport, a bridge between peoples, and his memory inspires Armenian footballers.

—

Ժան Ջորկաեֆը (ֆր.՝ Jean Djorkaeff) ծնվել է 1939 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Շարվիեում, Իզեր, Ֆրանսիա։ Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, մարզիչ, հայ-կալմիկ-լեհ ծագմամբ։ 1960-ականներին նշանակալի դերակատար է եղել ֆրանսիական ֆուտբոլում՝ լինելով Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի ավագը։

Մասնակցել է 1966 թվականի Անգլիայի աշխարհի առաջնությանը, երկու անգամ ճանաչվել Ֆրանսիայի լավագույն ֆուտբոլիստ։ Ֆրանսիայի կրկնակի գավաթակիր է՝ 1964 թվականին «Լիոնի» և 1969 թվականին «Մարսելի» կազմում։ Ֆրանսիայի հավաքականում անցկացրել է 48 հանդիպում, խփել 3 գոլ, մասնակցել Լև Յաշինի հրաժեշտի խաղին։

Ժան Ջորկաեֆի հայրը՝ Արմադիկ Ջորկաեֆը, կալմիկ էր՝ Ռուսաստանից արտագաղթած, իսկ մայրը՝ լեհուհի։ Ժանն ամուսնացել է հայուհի Մարի Օհանյանի հետ, և նրանց որդիներից Յուրի Ջորկաեֆը դարձել է աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն Ֆրանսիայի հավաքականի կազմում (82 խաղ)։ Նրանք ունեն ևս երկու որդի՝ Դենի և Միշա։ Ժանը հայկական սփյուռքի կարևոր դեմք է, քանի որ նրա ընտանիքը կապել է հայկական մշակույթը ֆրանսիական ֆուտբոլի հետ։ Նա աջակցել է հայկական համայնքին Ֆրանսիայում, մասնակցել հայկական միջոցառումներին։ Նրա որդի Յուրին, ով ժառանգել է հայկական արմատները, խոսել է իր հայկական ծագման մասին՝ ընդգծելով ընտանիքի կապը Հայաստանի հետ։ Ժան Ջորկաեֆի կարիերան և ընտանիքը խորհրդանշում են հայ սփյուռքի հաջողությունը՝ միավորելով սպորտը, մշակույթը և ինքնությունը։

—

### Русский
Французский футболист

Жан Джоркаефф (фр. Jean Djorkaeff) родился 27 октября 1939 года в Шарвьё, Изер, Франция. Французский футболист и тренер армянско-калмыцко-польского происхождения. В 1960-е годы был значимым игроком французского футбола, капитаном сборной Франции, участником чемпионата мира 1966 года в Англии, дважды признан лучшим футболистом Франции. Двукратный обладатель Кубка Франции: в 1964 году с «Лионом» и в 1969 году с «Марселем». За сборную Франции провёл 48 матчей, забил 3 гола, участвовал в прощальном матче Льва Яшина.

Его отец, Армадик Джоркаефф, был калмыком, эмигрировавшим из России, а мать — полькой. Жан женился на армянке Мари Оганян, их сын Юрий Джоркаефф стал чемпионом мира и Европы в составе сборной Франции (82 матча). У Жана и Мари есть ещё два сына — Дени и Миша. Жан — важная фигура армянской диаспоры, его семья связала армянскую культуру с французским футболом. Он поддерживал армянскую общину во Франции, участвовал в армянских мероприятиях. Его сын Юрий, унаследовавший армянские корни, говорил о своём армянском происхождении, подчёркивая связь семьи с Арменией. Карьера и семья Жана Джоркаеффа символизируют успех армянской диаспоры, объединяя спорт, культуру и идентичность.

—

### English
French Footballer

Jean Djorkaeff (fr. Jean Djorkaeff) was born on October 27, 1939, in Charvieu, Isère, France. A French footballer and coach of Armenian-Kalmyk-Polish descent. In the 1960s, he was a prominent figure in French football, captain of the French national team, participant in the 1966 World Cup in England, and twice named France’s best footballer. He won the French Cup twice: in 1964 with Lyon and in 1969 with Marseille. Played 48 matches for France, scoring 3 goals, and participated in Lev Yashin’s farewell match.

His father, Armadik Djorkaeff, was a Kalmyk who emigrated from Russia, and his mother was Polish. Jean married Armenian Marie Ohanian, and their son Youri Djorkaeff became a world and European champion with France (82 matches). Jean and Marie also have two other sons, Denis and Micha. Jean is a significant figure in the Armenian diaspora, as his family bridged Armenian culture with French football. He supported the Armenian community in France and participated in Armenian events. His son Youri, inheriting Armenian roots, has spoken about his Armenian heritage, emphasizing the family’s connection to Armenia. Jean Djorkaeff’s career and family symbolize the success of the Armenian diaspora, uniting sport, culture, and identity.

—

### Français
Footballeur français

Jean Djorkaeff (fr. Jean Djorkaeff) est né le 27 octobre 1939 à Charvieu, Isère, France. Footballeur et entraîneur français d’origine arménienne, kalmouk et polonaise. Dans les années 1960, il était une figure majeure du football français, capitaine de l’équipe nationale de France, participant à la Coupe du monde 1966 en Angleterre, et nommé deux fois meilleur footballeur de France. Il a remporté la Coupe de France à deux reprises : en 1964 avec Lyon et en 1969 avec Marseille. Il a disputé 48 matchs pour la France, marquant 3 buts, et a participé au match d’adieu de Lev Yachine.

Son père, Armadik Djorkaeff, était un Kalmouk émigré de Russie, et sa mère était polonaise. Jean a épousé l’Arménienne Marie Ohanian, et leur fils Youri Djorkaeff est devenu champion du monde et d’Europe avec la France (82 matchs). Jean et Marie ont également deux autres fils, Denis et Micha. Jean est une figure importante de la diaspora arménienne, sa famille ayant relié la culture arménienne au football français. Il a soutenu la communauté arménienne en France et a participé à des événements arméniens. Son fils Youri, héritier des racines arméniennes, a parlé de son ascendance arménienne, soulignant le lien de la famille avec l’Arménie. La carrière et la famille de Jean Djorkaeff symbolisent le succès de la diaspora arménienne, unissant sport, culture et identité.

—

### Калмыцки
Французский футболист

Жан Джоркаефф (фр. Jean Djorkaeff) родился 27 октября 1939 года в Шарвьё, Изер, Франция. Французский футболист и тренер армян-калмык-поляк происхожденийн. 1960-ч годудт Францин футболын тодлгч болв, Францин национальн багин капитан болв, 1966-ч году Англид болсн дэлхийн чемпионатт орлцв, хойр уда Францин хамгийн шовр футболист болв. Францин цом хойр уда хожв: 1964-ч году «Лион» багт, 1969-ч году «Марсель» багт. Францин багт 48 тоглов, 3 гол хавт, Лев Яшинин хайрлсн тогловт орлцв.

Тедн эцкнь, Армадик Джоркаефф, Ороснас бослгч калмык болв, эжинь поляк болв. Жан армян Мари Оганянт гергц болв, тедн хёвюн Юрий Джоркаефф Францин багт дэлхийн болн Европин чемпион болв (82 тоглов). Жан болн Маринь өөр хойр хёвюн бий — Денис болн Миша. Жан — армян диаспорин тодлгч хүн, тедн герин армян культурн Францин футболт холвв. Францын армян общинас туслав, армян мероприятид орлцв. Тедн хёвюн Юрий, армян удмин унрсн, армян өвкн тускар ярьв, герин Арменин холвсныг тодлв. Жан Джоркаеффин карьерин болн герин армян диаспорин амжлт болн, спорт, культурн болн идентичн нэгтгдг.

—

Անդրեյ Նիկոլայի Մովսեսյանը ծնվել է 1975 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Մոսկվայում, ԽՍՀՄ։ Ռուս ծագմամբ հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, Ռուսաստանի և Հայաստանի ազգային հավաքականների խաղացող։

Ծնվել է Ռուսաստանում, սակայն հայկական արմատներով, և իր կարիերան կապել է հայկական ֆուտբոլի հետ՝ խաղալով Հայաստանի հավաքականում 18 խաղ, խփելով 2 գոլ, սկսած Լիտվայի հետ ընկերական խաղից։ Մոսկվայի «Սպարտակի» սան էր, խաղացել է երկրորդ թիմում, ապա տարբեր ակումբներում բարձրագույն, առաջին, երկրորդ և երրորդ դիվիզիոններում, այդ թվում՝ «Լոկոմոտիվ Մոսկվայում» (142 խաղ, 20 գոլ Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգայում), «Թերեկում» (2007 թվականի առաջին դիվիզիոնի արծաթ) և «Ավանգարդ Պոդոլսկում» (2009-2010)։ Ռուսաստանի հավաքականի պատանեկան կազմում խաղացել է, ապա անցել Հայաստանի հավաքական՝ ցույց տալով իր հայկական ինքնությունը ֆուտբոլի միջոցով։ Մասնակցել է ՈՒԵՖԱ գավաթին ԲԿՄԱ-ի կազմում (2 խաղ)։ Ֆուտբոլի կարիերան ավարտել է 2010 թվականին, դառնալով Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգայի արծաթե մեդալակիր «Լոկոմոտիվի» կազմում (1998) և «Թերեկի» կազմում (2007)։ Անդրեյ Մովսեսյանը հայկական սփյուռքի հաջողության խորհրդանիշ է, նրա խաղը կամրջել է ռուս և հայ ֆուտբոլը՝ ոգեշնչելով երիտասարդ սերունդներին հայկական արմատներով ֆուտբոլային փառքի հասնելուն։

—

### Русский
Русско-армянский футболист

Андрей Николаевич Мовсисян родился 27 октября 1975 года в Москве, СССР. Русско-армянский футболист, полузащитник, игрок сборных России и Армении. Родился в России, но с армянскими корнями, и связал карьеру с армянским футболом, сыграв за сборную Армении 18 матчей и забив 2 гола, начиная с товарищеского матча с Литвой. Воспитанник «Спартака» Москва, играл за вторую команду, затем в различных клубах высшей, первой, второй и третьей лиг, включая «Локомотив» Москва (142 матча, 20 голов в Российской Премьер-лиге), «Терек» (серебро Первой лиги 2007) и «Авангард» Подольск (2009–2010). Играл за юношескую сборную России, затем перешёл в сборную Армении, демонстрируя свою армянскую идентичность через футбол. Участвовал в Кубке УЕФА с БКМА (2 матча). Завершил карьеру в 2010 году, став серебряным призёром Российской Премьер-лиги с «Локомотивом» (1998) и Первой лиги с «Тереком» (2007). Андрей Мовсисян — символ успеха армянской диаспоры, его игра связала русский и армянский футбол, вдохновляя новое поколение на футбольную славу с армянскими корнями.

—

### English
Russian-Armenian Footballer

Andrey Nikolayevich Movsisyan was born on October 27, 1975, in Moscow, USSR. Russian-Armenian footballer, midfielder, player for the national teams of Russia and Armenia. Born in Russia but with Armenian roots, he tied his career to Armenian football, playing 18 matches for Armenia and scoring 2 goals, starting with a friendly against Lithuania. A youth product of Spartak Moscow, he played for the second team, then in various clubs in the top, first, second, and third divisions, including Lokomotiv Moscow (142 matches, 20 goals in the Russian Premier League), Terek (silver in First Division 2007), and Avangard Podolsk (2009–2010). Played for Russia’s youth team, then switched to Armenia, showcasing his Armenian identity through football. Participated in UEFA Cup with BKMA (2 matches). Retired in 2010, winning silver in the Russian Premier League with Lokomotiv (1998) and First Division with Terek (2007). Andrey Movsisyan is a symbol of Armenian diaspora success; his play bridged Russian and Armenian football, inspiring the next generation to reach football glory with Armenian roots.

—

Արսեն Չիլինգարյանը ծնվել է 1965 թվականի հոկտեմբերի 12-ին հայտնի ֆուտբոլիստ: Նրա անունը փայլում է հայկական ֆուտբոլի պատմության մեջ՝ որպես Երևանի «Արարատ» ակումբի խիզախ խաղացող, ով չորս մրցաշրջան անցկացրեց ԽՍՀՄ բարձրագույն խմբում:

Նրա կարիերան, սակայն, ողբերգականորեն ընդհատվեց 1987 թվականի նոյեմբերի 8-ին Խարկովում՝ «Մետալիստ» ակումբի դեմ խաղի ժամանակ: Տանտերերի խաղացող Վիկտոր Վաշչենկոյի կողմից հասցված ծանր վնասվածքը ստիպեց Չիլինգարյանին վաղաժամ ավարտել խաղացողի կարիերան: 
Այդուհանդերձ, Արսենը չհանձնվեց: Նա իր կիրքն ու նվիրվածությունը ֆուտբոլին փոխանցեց մարզչական աշխատանքին՝ գլխավորելով հայկական «Վան», «Գանձասար», «Արմավիր», «Կոտայք» և «Ուլիս» ակումբները, ինչպես նաև Հայաստանի պատանեկան հավաքականը: Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել երիտասարդ ֆուտբոլիստներին: Չիլինգարյանը հեռացավ կյանքից ընդամենը 48 տարեկանում, սակայն նրա լույսը մնում է հայկական սպորտի երկնակամարում: 

Путь Рыцаря Футбола
12 октября 1965 года родился Арсен Чилингарян — выдающийся футболист. Его имя золотыми буквами вписано в историю армянского футбола. Чилингарян провел четыре сезона в высшей лиге СССР, защищая цвета ереванского «Арарата». Однако его карьера трагически оборвалась 8 ноября 1987 года в Харькове, во время матча с «Металлистом». Игрок хозяев Виктор Ващенко нанес Чилингаряну тяжелейшую травму, после которой Арсену пришлось завершить карьеру игрока. 
Но дух Чилингаряна остался несгибаемым. Он посвятил себя тренерской работе, возглавив армянские клубы «Ван», «Гандзасар», «Армавир», «Котайк» и «Улисс», а также юношескую сборную Армении. Его труд и страсть к футболу вдохновляли новое поколение спортсменов. Арсен ушел из жизни в возрасте 48 лет, но его наследие продолжает сиять в мире армянского спорта. 

The Journey of a Football Knight

On October 12 , 1965 , was born Arsen Chilingaryan, a renowned footballer, passed away. His name shines brightly in the annals of Armenian football as a valiant player for Yerevan’s “Ararat,” where he competed for four seasons in the Soviet Top League. Tragically, his playing career was cut short on November 8, 1987, in Kharkiv during a match against “Metalist.” A severe injury inflicted by home team player Viktor Vashchenko forced Chilingaryan to retire from the pitch. 
Yet, Arsen’s passion for football never wavered. He transitioned into coaching, leading Armenian clubs such as “Van,” “Gandzasar,” “Armavir,” “Kotayk,” and “Ulisses,” as well as the Armenian youth national team. His dedication inspired countless young athletes. Chilingaryan left this world at just 48 years old, but his legacy endures as a beacon in Armenian sports.

1973 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Մոսկվայի «Լուժնիկի» մարզադաշտում (նախկին Կենտրոնական մարզադաշտ) տեղի ունեցավ ԽՍՀՄ ֆուտբոլի Գավաթի 32-րդ խաղարկության եզրափակիչը՝ երևանյան «Արարատ»-ի և կիևյան «Դինամո»-ի միջև: Հանդիպումը, որ տևեց 120 րոպե (90 րոպե հիմնական ժամանակ և 30 րոպե լրացուցիչ ժամանակ), ավարտվեց «Արարատ»-ի 2:1 հաշվով հաղթանակով լրացուցիչ ժամանակում: Այս հաղթանակը «Արարատ»-ին դարձրեց ԽՍՀՄ Գավաթի մրցանակակիր: Մրցավարը՝ Պավել Կազակովը (ԽՍՀՄ), խաղը սկսեց ժամը 14:00-ին, +10°C ջերմաստիճան և ցածր ամպամածություն պայմաններում, իսկ հանդիպումը դիտեցին մոտ 60,000 հանդիսական:

«Արարատ»-ը, գլխավոր մարզիչ Նիկիտա Սիմոնյանի գլխավորությամբ, ցուցադրեց հիանալի խաղ և նվաճեց «ոսկե դուբլ»՝ 1973 թվականին դառնալով նաև ԽՍՀՄ չեմպիոն:

**Հանդիպման նախապատմություն** 
«Արարատ»-ը և «Դինամո»-ն ԽՍՀՄ Գավաթի եզրափակիչում հանդիպել էին 1954 թվականին, երբ «Դինամո»-ն հաղթել էր 2:1 հաշվով՝ Վիկտոր Տերենտևի և Միխայիլ Կոմանի գոլերով: 1973 թվականին «Արարատ»-ը, հիմնադրված 1944 թվականին, առաջին անգամ դարձավ չեմպիոն, ինչը խթանեց նրանց հաջողությունը Գավաթում: «Դինամո»-ն, գլխավորված Ալեքսանդր Սևիդովով, ուներ ուժեղ կազմ՝ Օլեգ Բլոխինի, Վլադիմիր Մունտյանի և Լեոնիդ Բուրիակի ներկայությամբ:

**Խաղի ընթացքը** 
Հանդիպումը սկսվեց լարված պահով. 10-րդ րոպեին «Արարատ»-ի պաշտպանները ռիսկային փոխանցումներ կատարեցին իրենց տուգանային հրապարակում, և «Դինամո»-ի Օլեգ Բլոխինը գրեթե դուրս եկավ միայնակ «Արարատ»-ի դարպասապահ Ալեքսա Աբրամյանի հետ: Աբրամյանը փրկեց դարպասը՝ ընդհատելով վտանգը: Առաջին խաղակեսում «Դինամո»-ն գերիշխեց խաղադաշտում, ստեղծելով ճնշում «Արարատ»-ի դարպասի վրա:

Երկրորդ խաղակեսում «Դինամո»-ն շարունակեց հարձակումները, բայց 61-րդ րոպեին «Արարատ»-ի պաշտպանների անհամաձայնությունից օգտվեց Վլադիմիր Կոլոտովը, որը փոխանցեց գնդակը Լեոնիդ Բուրիակին: Նորայր Մեսրոպյանը խփեց Բուրիակին հետևից, և մրցավարը նշանակեց 11-մետրանոց, որը կատարեց Կոլոտովը՝ դառնալով 1:0: Գոլը խանգարեց «Դինամо»-ի խաղին, և 87-րդ րոպեին Բուրիակը, իսկ 88-րդ րոպեին Բլոխինը փոխարինվեցին՝ մտնելով Վալերի Զուևը և Վիկտոր Կոնդրատովը: 89-րդ րոպեին «Արարատ»-ը հավասարեցրեց հաշիվը. «Դինամո»-ի դարպասապահ Վալերի Սամոխինը կարողացավ կանգնեցնել Արկադի Անդրիասյանի և Նիկոլայ Ղազարյանի առաջին երկու հարվածները, բայց Լևոն Իշտոյանի երրորդ հարվածը մտավ դարպաս:

Լրացուցիչ ժամանակում «Արարատ»-ը ստացավ հոգեբանական առավելություն: 103-րդ րոպեին Լևոն Իշտոյանը, գտնվելով մրցակիցների պաշտպանների շրջապատում, պտտվեց և հարվածեց, և գնդակը, դիպչելով Վալերի Զուևին, մտավ «Դինամո»-ի դարպասը: «Արարատ»-ը դարձավ ԽՍՀՄ Գավաթի առաջին մրցանակակիրը: Գոլերը՝ Կոլոտով (61′, 11-մետրանոց), Իշտոյան (103′): «Արարատ»-ի կազմ՝ Ալեքսա Աբրամյան, Սանասար Գևորգյան, Արմեն Սարգսյան, Ալեքսանդր Կովալենկո, Նորայր Մեսրոպյան, Արկադի Անդրիասյան, Սերգեյ Բոնդարենկո (73′ փոխ. Սերգեյ Պոգոսով), Լևոն Իշտոյան, Էդուարդ Մարկարով (73′ փոխ. Նիկոլայ Ղազարյան), Օգանես Զանազանյան, Նազար Պետրոսյան: «Դինամո»-ի կազմ՝ Վալերի Սամոխին, Ալեքսանդր Դամին, Վիկտոր Մատվիենկո, Միխայիլ Ֆոմենկո, Ստեֆան Ռեշկո, Վլադիմիր Տրոիշկին, Վլադիմիր Մունտյան, Լեոնիդ Բուրիակ (87′ փոխ. Վալերի Զուև), Վիկտոր Կոլոտով, Վլադիմիր Վերեմեև, Օլեգ Բլոխին (88′ փոխ. Վիկտոր Կոնդրատով):

**Հայկական ֆուտբոլի նշանակություն** 
«Արարատ»-ի հաղթանակը խորհրդանշեց հայկական սպորտի վերելքը ԽՍՀՄ-ում, ոգեշնչելով հազարավոր երկրպագուներ: Այն բացեց դռներ Եվրոպական մրցաշարերի համար, և 2023 թվականին՝ 50-ամյակին, կազմակերպվեցին հիշատակի միջոցառումներ: «Արարատ»-ը մնում է հայկական ֆուտբոլի խորհրդանիշ:

—

### Русская версия

**Победа «Арарата» над «Динамо»: Финал Кубка СССР 1973 года**

10 октября 1973 года на Центральном стадионе в Москве (ныне «Лужники») состоялся финал 32-го розыгрыша Кубка СССР по футболу между ереванским «Араратом» и киевским «Динамо». Матч, длившийся 120 минут (90 основного времени и 30 дополнительного), завершился победой «Арарата» со счетом 2:1 в дополнительное время, впервые в истории сделав ереванский клуб обладателем Кубка СССР. Судья Павел Казаков (СССР) начал игру в 14:00 при температуре +10°C и облачной погоде, с 60 тысячами зрителей. Под руководством главного тренера Никиты Симоняна «Арарат» продемонстрировал блестящую игру, что стало одним из самых значимых событий армянского спорта, особенно учитывая, что в том же году клуб завоевал звание чемпиона СССР («золотой дубль»).

**Предыстория** 
«Арарат» и «Динамо» встречались в финале Кубка СССР и в 1954 году, когда «Динамо» победило 2:1 благодаря голам Виктора Терентьева и Михаила Комана. В 1973 году «Арарат», основанный в 1944 году, впервые стал чемпионом СССР, что стало стимулом для успеха в кубке. «Динамо», возглавляемое Александром Севидовым, имело сильный состав с такими игроками, как Олег Блохин, Владимир Мунтян и Леонид Буряк.

**Ход матча** 
Матч начался с напряженного момента: на 10-й минуте защитники «Арарата» начали рискованную перепасовку у своей штрафной, и нападающий «Динамо» Олег Блохин вышел один на один с вратарем «Арарата» Алей Абрамяном. Абрамян в прыжке ликвидировал опасность. В первом тайме киевляне захватили территориальное преимущество, создавая давление на ворота «Арарата».

Во втором тайме «Динамо» продолжало натиск, и на 61-й минуте воспользовалось ошибкой защитников «Арарата». Виктор Колотов перехватил мяч и отдал его Леониду Буряку. Норайр Месропян сбил Буряка сзади, и судья назначил пенальти, который реализовал Колотов (1:0). Гол деморализовал «Динамо», и на 87-й и 88-й минутах Буряк и Блохин были заменены на Валерия Зуева и Виктора Кондратова. На 89-й минуте «Арарат» сравнял счет: вратарь «Динамо» Валерий Самохин отразил два удара подряд Аркадия Андриасяна и Николая Казаряна, но третий удар Льва Иштояна прошел в сетку.

В дополнительное время «Арарат» получил психологическое преимущество. На 103-й минуте Левон Иштоян, окруженный двумя защитниками, развернулся и пробил, мяч, задев Зуева, влетел в ворота «Динамо». «Арарат» стал первым обладателем Кубка СССР. Голы: Колотов (61′, пенальти), Иштоян (103′). Состав «Арарата»: Алёша Абрамян, Санасар Геворкян, Армен Саркисян, Александр Коваленко, Норайр Месропян, Аркадий Андриасян, Сергей Бондаренко (73′ — Сергей Погосов), Левон Иштоян, Эдуард Маркаров (73′ — Николай Казарян), Оганес Заназанян, Назар Петросян. Состав «Динамо»: Валерий Самохин, Александр Дамин, Виктор Матвиенко, Михаил Фоменко, Стефан Решко, Владимир Трошкин, Владимир Мунтян, Леонид Буряк (87′ — Валерий Зуев), Виктор Колотов, Владимир Веремеев, Олег Блохин (88′ — Виктор Кондратов).

**Значение для армянского футбола** 
Победа «Арарата» стала символом подъема армянского спорта в СССР, вдохновив тысячи болельщиков. Она открыла путь к европейским турнирам, а в 2023 году, к 50-летию, были проведены памятные мероприятия. «Арарат» остается символом армянского футбола.

—

### English Version

**”Ararat”’s Final Victory over “Dynamo”: The 1973 USSR Cup**

On October 10, 1973, the final of the 32nd USSR Football Cup took place at Moscow’s Luzhniki Stadium (formerly Central Stadium), featuring Yerevan’s “Ararat” against Kyiv’s “Dynamo.” The match, lasting 120 minutes (90 minutes of regular time and 30 minutes of extra time), ended with a 2:1 victory for “Ararat” in extra time, marking the first time the Yerevan club claimed the USSR Cup. Referee Pavel Kazakov (USSR) started the game at 2:00 PM under conditions of +10°C and cloudy weather, with approximately 60,000 spectators. Under head coach Nikita Simonyan, “Ararat” delivered an outstanding performance, achieving a “golden double” by also winning the USSR Championship in 1973.

**Background** 
“Ararat” and “Dynamo” had previously met in the 1954 USSR Cup final, where “Dynamo” won 2:1 thanks to goals by Viktor Terentyev and Mikhail Koman. In 1973, “Ararat,” founded in 1944, became USSR champions for the first time, boosting their success in the Cup. “Dynamo,” led by Alexander Sevidov, featured a strong lineup with Oleg Blokhin, Vladimir Muntyan, and Leonid Buryak.

**Match Course** 
The match began with a tense moment: in the 10th minute, “Ararat”’s defenders attempted a risky pass near their penalty area, allowing “Dynamo”’s Oleg Blokhin to break through one-on-one with goalkeeper Alyosha Abramyan. Abramyan thwarted the danger with a dive. In the first half, “Dynamo” dominated territorially, pressuring “Ararat”’s goal.

In the second half, “Dynamo” maintained their offensive, and on the 61st minute, they capitalized on a defensive error by “Ararat.” Viktor Kolotov intercepted the ball and passed it to Leonid Buryak. Norair Mesropyan fouled Buryak from behind, leading to a penalty, which Kolotov converted (1:0). The goal disrupted “Dynamo”’s rhythm, and on the 87th and 88th minutes, Buryak and Blokhin were substituted with Valery Zuev and Viktor Kondratov. On the 89th minute, “Ararat” equalized: “Dynamo”’s goalkeeper Valery Samokhin saved two consecutive shots by Arkady Andriasyan and Nikolai Kazaryan, but Levon Ishtoyan’s third shot found the net.

In extra time, “Ararat” gained a psychological edge. On the 103rd minute, Levon Ishtoyan, surrounded by two defenders, turned and shot, the ball deflecting off Zuev into “Dynamo”’s goal. “Ararat” became the first USSR Cup winner. Goals: Kolotov (61′, penalty), Ishtoyan (103′). “Ararat” lineup: Alyosha Abramyan, Sanasar Gevorkyan, Armen Sarkisyan, Alexander Kovalenko, Norair Mesropyan, Arkady Andriasyan, Sergey Bondarenko (73′ — Sergey Pogosov), Levon Ishtoyan, Eduard Markarov (73′ — Nikolai Kazaryan), Oganes Zanazanyan, Nazar Petrosyan. “Dynamo” lineup: Valery Samokhin, Alexander Damin, Viktor Matvienko, Mikhail Fomenko, Stefan Reshko, Vladimir Troshkin, Vladimir Muntyan, Leonid Buryak (87′ — Valery Zuev), Viktor Kolotov, Vladimir Veremeyev, Oleg Blokhin (88′ — Viktor Kondratov).

**Significance for Armenian Football** 
“Ararat”’s victory symbolized a rise in Armenian sports within the USSR, inspiring thousands of fans. It opened doors to European competitions, and in 2023, on the 50th anniversary, commemorative events were held. “Ararat” remains an icon of Armenian football.

—

Արսեն Ավետիսյանը ծնվել է 1973 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող, Հայաստանի 1994 թվականի լավագույն ֆուտբոլիստ։

1994-1995 թվականների Հայաստանի առաջնությունում խփել է 39 գնդակ՝ դառնալով ոսկե խաղակոշիկի հավակնորդ, սակայն չի ստացել մրցանակը, քանի որ մրցանակի հանձնման արարողակարգը ընդհատվել էր 1991 թվականին և վերսկսվել միայն 1996-1997 թվականների առաջնությունում։ Ավետիսյանի խաղը առանձնանում էր գոլ խփելու բացառիկ կարողությամբ, ինչը նրան դարձրեց հայկական ֆուտբոլի նշանավոր դեմքերից մեկը։ Նրա 39 գոլը մեկ մրցաշրջանում մնում է հայկական ֆուտբոլի պատմության կարևոր ռեկորդներից մեկը, և նրա ներդրումը Հայաստանի ֆուտբոլի զարգացման գործում անգնահատելի է։ Ավետիսյանի կարիերան ոգեշնչում է երիտասարդ ֆուտբոլիստների համար, և նրա անունը մնում է հայկական սպորտի պատմության մեջ։

### Русский
Рекордсмен армянского футбола 

Арсен Аветисян родился 8 октября 1973 года в Ереване, Армянская ССР, СССР. Армянский футболист, нападающий, лучший футболист Армении 1994 года. В сезоне 1994–1995 годов чемпионата Армении забил 39 голов, став претендентом на «Золотую бутсу», но не получил награду, так как церемония вручения была приостановлена в 1991 году и возобновилась только в сезоне 1996–1997 годов. Игра Аветисяна отличалась исключительной способностью забивать голы, что сделало его одной из знаковых фигур армянского футбола. Его 39 голов за сезон остаются одним из значимых рекордов в истории армянского футбола, а вклад в развитие армянского спорта неоценим. Карьера Аветисяна вдохновляет молодых футболистов, и его имя остаётся в истории армянского спорта.

### English
Record Holder of Armenian Football 

Arsen Avetisyan was born on October 8, 1973, in Yerevan, Armenian SSR, USSR. An Armenian footballer, forward, and the best footballer in Armenia in 1994. During the 1994–1995 Armenian Premier League season, he scored 39 goals, becoming a contender for the Golden Boot, but did not receive it as the award ceremony was suspended in 1991 and resumed only in the 1996–1997 season. Avetisyan’s game was distinguished by his exceptional goal-scoring ability, making him one of the prominent figures in Armenian football. His 39 goals in a single season remain one of the significant records in Armenian football history, and his contribution to the development of Armenian sports is invaluable. Avetisyan’s career continues to inspire young footballers, and his name endures in the history of Armenian sports.

Հովհաննես Հարությունի Զանազանյանը մահացել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Երևանում, Հայաստան, ծանր և երկարատև հիվանդությունից հետո։ Խորհրդային և հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող, սպորտի վարպետ (1970), միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1972)։ Ծնվել է 1946 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Աթենքում, Հունաստան։

1971 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը, իսկ 1977 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանը։ Ֆուտբոլ սկսել է խաղալ 1959 թվականին Երևանի «Սպարտակ» ակումբում՝ մարզիչ Ղազարոս Թեքնեջյանի գլխավորությամբ։ 1965 թվականին տեղափոխվել է Ղափանի «Լեռնագործ», որտեղ դարձել է թիմի լավագույն ռմբարկուն ԽՍՀՄ առաջնության երկրորդ խմբի «Բ» դասում։ 1966 թվականին միացել է Երևանի «Արարատ» ակումբին (ավագ մարզիչ՝ Ա. Ֆալյան), որտեղ խաղացել է մինչև 1975 թվականը։ ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն խմբում անցկացրել է 243 խաղ, խփել 56 գոլ, դարձել ԽՍՀՄ չեմպիոն (1973), գավաթակիր (1973, 1975) և արծաթե մեդալակիր։ Եղել է «Արարատ»-ի անփոխարինելի ավագը։ 1976 թվականին խաղացել է Մոսկվայի «Սպարտակում», իսկ կարիերան ավարտել է ՖԻՄԱ և «Ղարաբաղ» ակումբներում։ 1971-1972 թվականներին հանդես է եկել ԽՍՀՄ հավաքականում և 1972 թվականին Մյունխենի օլիմպիական խաղերում նվաճել բրոնզե մեդալ։ Մարզչական կարիերայի ընթացքում ղեկավարել է Բեյրութի ՀՄԸՄ-ն, Հայաստանի երիտասարդական հավաքականը, «Սպարտակ» և «Բանանց» ակումբները։ 2005 թվականից եղել է «Բանանց»-ի փոխնախագահ։ Զբաղեցրել է Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի ամբիոնի վարիչի պաշտոնը։ 2009 թվականին նշանակվել է ՀՀ Հանրային խորհրդի անդամ։ Պարգևատրվել է Հայաստանի Հանրապետության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ կոչմամբ (2011) և «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով (2013)։ Զանազանյանի նվաճումները ներառում են ԽՍՀՄ չեմպիոնի տիտղոս (1973), ԽՍՀՄ գավաթ (1973, 1975), օլիմպիական բրոնզե մեդալ (1972), ինչպես նաև մարզչական գործունեության ընթացքում «Բանանց»-ի հետ ՀՀ առաջնության բրոնզե (2001) և արծաթե (2003) մեդալներ։ Նրա մահը մեծ կորուստ էր հայկական ֆուտբոլի համար, և նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել սերունդներին։

### Русский
Легендарный капитан «Арарата»

Оганес Арутюнович Заназанян умер 4 октября 2015 года в Ереване, Армения, после тяжелой и продолжительной болезни. Советский и армянский футболист, нападающий, мастер спорта (1970), мастер спорта международного класса (1972). Родился 10 декабря 1946 года в Афинах, Греция. В 1971 году окончил Армянский сельскохозяйственный институт, а в 1977 году — Ереванский государственный университет. Начал заниматься футболом в 1959 году в ереванском «Спартаке» под руководством тренера Газара Текнеджяна. В 1965 году перешёл в капанский «Лернагорц», где стал лучшим бомбардиром в классе «Б» второй группы чемпионата СССР. В конце сезона 1966 года присоединился к ереванскому «Арарату» (главный тренер А. Фалян), где выступал до 1975 года. В высшей лиге чемпионата СССР провёл 243 матча, забил 56 голов, стал чемпионом СССР (1973), обладателем Кубка СССР (1973, 1975) и серебряным призёром. Был незаменимым капитаном «Арарата». В 1976 году играл за московский «Спартак», а карьеру завершил в клубах ФИМА и «Карабах». В 1971–1972 годах выступал за сборную СССР, завоевав бронзовую медаль на Олимпийских играх 1972 года в Мюнхене. Как тренер руководил бейрутским ОМА, молодёжной сборной Армении, клубами «Спартак» и «Бананц». С 2005 года занимал пост вице-президента «Бананца». Был заведующим кафедрой физической культуры и спорта Национального университета архитектуры и строительства Армении. В 2009 году назначен членом Общественного совета Армении. Награждён званием заслуженного деятеля физической культуры и спорта Армении (2011) и медалью «За заслуги перед Отечеством» 1-й степени (2013). Его достижения включают титул чемпиона СССР (1973), Кубок СССР (1973, 1975), олимпийскую бронзу (1972), а также бронзовую (2001) и серебряную (2003) медали чемпионата Армении с «Бананцем» в качестве тренера. Смерть Заназаняна стала большой утратой для армянского футбола, а его наследие продолжает вдохновлять поколения.

### English
Devoted to Armenian Football

Hovhannes Harutyuni Zanazanyan passed away on October 4, 2015, in Yerevan, Armenia, after a long and severe illness. A Soviet and Armenian footballer, forward, Master of Sports (1970), and International Master of Sports (1972). Born on December 10, 1946, in Athens, Greece. He graduated from the Armenian Agricultural Institute in 1971 and Yerevan State University in 1977. He began playing football in 1959 with Yerevan’s “Spartak” under coach Ghazaros Teknejyan. In 1965, he joined Kapan’s “Lernagorts,” becoming the top scorer in the USSR Championship’s Second Group, Class B. At the end of the 1966 season, he moved to Yerevan’s “Ararat” (head coach A. Falyun), where he played until 1975. In the USSR Premier League, he played 243 matches, scored 56 goals, and won the USSR Championship (1973), the USSR Cup (1973, 1975), and a silver medal. He was the indispensable captain of “Ararat.” In 1976, he played for Moscow’s “Spartak,” and ended his career with FIMA and “Karabakh” clubs. From 1971 to 1972, he played for the USSR national team, earning a bronze medal at the 1972 Munich Olympics. As a coach, he led Beirut’s Homenmen, Armenia’s youth team, and the “Spartak” and “Banants” clubs. From 2005, he served as vice-president of “Banants.” He was head of the Physical Culture and Sports Department at Armenia’s National University of Architecture and Construction. In 2009, he was appointed a member of Armenia’s Public Council. He was awarded the title of Honored Figure of Physical Culture and Sports of Armenia (2011) and the Medal “For Services to the Homeland” 1st Degree (2013). His achievements include the USSR Championship title (1973), USSR Cup (1973, 1975), Olympic bronze (1972), and, as a coach, bronze (2001) and silver (2003) medals in the Armenian Premier League with “Banants.” Zanazanyan’s death was a significant loss for Armenian football, and his legacy continues to inspire generations.