Լև Կոնստանտինի Ատամանովը (իսկական անունը՝ Լևոն Կոնստանտինի Ատամանյան) ծնվել է 1905 թվականի փետրվարի 8 (21)-ին Մոսկվայում՝ խորհրդային մուլտիպլիկացիոն կինոյի հիմնադիրներից

ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1964), ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978), «Շունն ու կատուն» (1938)՝ առաջին հայկական մուլտֆիլմի, «Ձյունե թագուհին» (1957), «Ալվան ծաղիկը» (1952), «Դեղին արագիլը» (1950), «Ոսկե այծքաղ» (1954) հանրահայտ մուլտֆիլմերի ռեժիսոր։ Մահացել է 1981 թվականի փետրվարի 12-ին Մոսկվայում՝ կյանքի 76-րդ տարում։ 

1926 թվականին ավարտել է Առաջին պետֆիլմդպրոցը, 1928 թվականին աշխատել «Պետզինֆիլմ»-ում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1936–1948 թվականներին աշխատել է Հայաստանում՝ նկարահանելով հայկական մուլտիպլիկացիայի առաջին քայլերը՝ «Շունն ու կատուն» (1938) և «Կախարդական գորգ» (1948)։ 1949 թվականից՝ «Սոյուզմուլտֆիլմ»-ի ռեժիսոր։ Նրա ֆիլմերը բազմիցս պարգևատրվել են Կաննի, Վենետիկի և այլ միջազգային փառատոներում։ ամենաբարձր մրցանակներով։ 

Լև Ատամանովը մնաց Մոսկվայից Երևան տանող մանկության հրաշքի կամուրջը՝ իր մուլտֆիլմերով, երևակայությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով մի քանի սերունդ հայ և համաշխարհային երեխաների՝ «Ձյունե թագուհու», «Ալվան ծաղկի» և «Շան ու կատվի» հավերժական աշխարհով։

—

### Русский 
волшебный отец армянской и советской  мультипликации

Лев Константинович Атаманов (настоящее имя — Левон Константинович Атаманян) родился 21 февраля (8 февраля по старому стилю) 1905 года в Москве — один из основоположников советской мультипликации, заслуженный деятель искусств РСФСР (1964), народный артист РСФСР (1978), режиссёр первого армянского мультфильма «Собака и кот» (1938), а также легендарных «Жёлтый аист» (1950), «Аленький цветочек» (1952), «Золотая антилопа» (1954), «Снежная королева» (1957). Умер 12 февраля 1981 года в Москве на 76-м году жизни.

Окончил Первый государственный кинотехникум в 1926 году, работал ассистентом режиссёра, участник Великой Отечественной войны. В 1936–1948 годах работал в Армении, сняв первые шаги армянской мультипликации — «Собака и кот» (1938) и «Волшебный ковёр» (1948). С 1949 — режиссёр «Союзмультфильма». Его фильмы неоднократно получали главные призы в Каннах, Венеции и других фестивалях.

Лев Атаманов остался мостом волшебства от Москвы до Еревана — своими мультфильмами, фантазией и безграничной преданностью, вдохновляя поколения армянских и мировых детей вечным миром «Снежной королевы», «Аленького цветочка» и «Собаки и кота».

—

### English 
Magical Father of Armenian And Soviet Animation

Lev Konstantinovich Atamanov (real name Levon Konstantinovich Atamanyan) was born on February 21 (February 8 old style), 1905, in Moscow — one of the founders of Soviet animation, Honored Artist of the RSFSR (1964), People’s Artist of the RSFSR (1978), director of the very first Armenian animated film *The Dog and the Cat* (1938), and legendary classics *The Scarlet Flower* (1952), *The Snow Queen* (1957), *The Golden Antelope* (1954), *The Yellow Stork* (1950). Died on February 12, 1981, in Moscow at the age of 76.

Graduated from the First State Film School in 1926, worked as assistant director, participant in the Great Patriotic War. In 1936–1948 worked in Armenia, creating the first steps of Armenian animation — *The Dog and the Cat* (1938) and *The Magic Carpet* (1948). From 1949 — director at Soyuzmultfilm. His films repeatedly won top prizes at Cannes, Venice and other festivals.

Lev Atamanov remained the bridge of magic from Moscow to Yerevan — with his animated films, imagination and boundless dedication, inspiring generations of Armenian and world children with the eternal world of *The Snow Queen*, *The Scarlet Flower* and *The Dog and the Cat*.

—

Լև Կոնստանտինի Ատամանովը (իսկական անունը՝ Լևոն Կոնստանտինի Ատամանյան) մահացել է 1981 թվականի փետրվարի 12-ին Մոսկվայում՝ կյանքի 76-րդ տարում, թողնելով հետևում խորհրդային և հայկական մուլտիպլիկացիայի անմար հրաշքները՝ 

ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978), ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1964), «Շունն ու կատուն» (1938)՝ առաջին հայկական մուլտֆիլմի, «Ձյունե թագուհին» (1957), «Ալվան ծաղիկը» (1952), «Դեղին արագիլը» (1950), «Ոսկե այծքաղ» (1954) հանրահայտ մուլտֆիլմերի ռեժիսոր։ Ծնվել է 1905 թվականի փետրվարի 8 (21)-ին Մոսկվայում։ 

1926 թվականին ավարտել Առաջին պետֆիլմդպրոցը, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1936–1948 թվականներին աշխատել Հայաստանում՝ նկարահանելով հայկական մուլտիպլիկացիայի առաջին քայլերը՝ «Շունն ու կատուն» (1938) և «Կախարդական գորգ» (1948)։ 1949 թվականից՝ «Սոյուզմուլտֆիլմ»-ի ռեժիսոր։ Նրա ֆիլմերը բազմիցս պարգևատրվել են Կաննի, Վենետիկի և այլ միջազգային փառատոներում։ 

Լև Ատամանովը մնաց Մոսկվայից Երևան տանող մանկության հրաշքի կամուրջը՝ իր մուլտֆիլմերով, երևակայությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով մի քանի սերունդ հայ և համաշխարհային երեխաների՝ «Ձյունե թագուհու», «Ալվան ծաղկի» և «Շան ու կատվի» հավերժական աշխարհով։

—

### Русский
Сказочный мост ведущий  от Москвы до Еревана

Лев Константинович Атаманов (настоящее имя — Левон Константинович Атаманян) скончался 12 февраля 1981 года в Москве на 76-м году жизни, оставив немеркнущее волшебство советской и армянской мультипликации как народный артист РСФСР (1978), заслуженный деятель искусств РСФСР (1964), режиссёр первого армянского мультфильма «Собака и кот» (1938), а также легендарных «Снежная королева» (1957), «Аленький цветочек» (1952), «Жёлтый аист» (1950), «Золотая антилопа» (1954). Родился 21 февраля (8 февраля по старому стилю) 1905 года в Москве.

Окончил Первый государственный кинотехникум в 1926 году, участник Великой Отечественной войны. В 1936–1948 годах работал в Армении, сняв первые шаги армянской мультипликации — «Собака и кот» (1938) и «Волшебный ковёр» (1948). С 1949 — режиссёр «Союзмультфильма». Его фильмы неоднократно получали главные призы в Каннах, Венеции и других фестивалях.

Лев Атаманов остался мостом волшебства от Москвы до Еревана — своими мультфильмами, фантазией и безграничной преданностью, вдохновляя поколения армянских и мировых детей вечным миром «Снежной королевы», «Аленького цветочка» и «Собаки и кота».

—

### English
Magical Father of Armenian And Soviet Animation

Lev Konstantinovich Atamanov (real name Levon Konstantinovich Atamanyan) passed away on February 12, 1981, in Moscow at the age of 76, leaving an undying magic of Soviet and Armenian animation as People’s Artist of the RSFSR (1978), Honored Artist of the RSFSR (1964), director of the very first Armenian animated film *The Dog and the Cat* (1938), and legendary classics *The Scarlet Flower* (1952), *The Snow Queen* (1957), *The Golden Antelope* (1954), *The Yellow Stork* (1950). Born on February 21 (February 8 old style), 1905, in Moscow.

Graduated from the First State Film School in 1926, participant in the Great Patriotic War. In 1936–1948 worked in Armenia, creating the first steps of Armenian animation — *The Dog and the Cat* (1938) and *The Magic Carpet* (1948). From 1949 — director at Soyuzmultfilm. His films repeatedly won top prizes at Cannes, Venice and other festivals.

Lev Atamanov remained the bridge of magic from Moscow to Yerevan — with his animated films, imagination and boundless dedication, inspiring generations of Armenian and world children with the eternal world of *The Snow Queen*, *The Scarlet Flower* and *The Dog and the Cat*.

—

Նարբե Ռոբերտի Պողոսյան  ծնվել է 1985 թվականի հունվարի 6-ին Թեհրանում՝ հայ դերասան, ռեժիսոր և պրոդյուսեր, ով իր կարիերան սկսել է Երևանում և դարձել հայկական հեռուստատեսության և կինոյի վառ դեմքերից մեկը։ Ամուսնացած է դերասանուհի Աստղիկ Ալավերդյանի հետ։

Սովորել է Թեհրանի Նվարդ Գյուլբենկյան և Գոհար հայկական դպրոցներում։ 17 տարեկանում տեղափոխվել է Երևան։ Ընդունվել է «Գալիք» համալսարանի իրավաբանական բաժին, հետո՝ Ճարտարապետության և շինարարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի համակարգչային ծրագրավորման բաժին, սակայն երկուսն էլ կիսատ թողնելով՝ 2002–2007 թվականներին սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։

Կարիերան սկսել է հեռուստատեսությունից՝ 
– 2005 թվականի դեկտեմբերի 25-ից մինչև 2006 թվականի ապրիլի 20-ը «Կենտրոն» հեռուստաընկերության «Տարբերակ» հաղորդման հեղինակ, 
– 2006–2007 թվականներին «TV5»-ի «Ընտանեկան իրավիճակներ» հաղորդաշարի պրոդյուսեր, դերասան և ռեժիսոր, 
– 2007 թվականի մայիսի 22-ից մինչև 2008 թվականի հունվարի 2-ը Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Երջանկության մեխանիկա» նախագծերի պրոդյուսեր, դերասան և ռեժիսոր։ 

2008 թվականի մարտի 10-ից մինչև դեկտեմբերի 31-ը նկարահանել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Այսպես էլ ապրում ենք» հեռուստասերիալը (121 սերիա)։ 2010 թվականի հուլիսից մինչև 2014 թվականի ապրիլի 14-ը՝ «Ընտանեկան պատմություններ» հաղորդաշարի պրոդյուսեր, դերասան և ռեժիսոր։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 1-ից մինչև 2014 թվականի հունվարի 5-ը աշխատել է «ATV»-ում։ Նաև «Անցնենք գործի» հաղորդաշարի ռեժիսոր և պրոդյուսեր է, ինչպես նաև «Հեռախոսագրքույկ» գովազդային ամսագրի հեղինակ։

Նարբե Պողոսյանը մնաց Թեհրանից Երևան տանող ստեղծագործական կամուրջը՝ իր դերերով, ռեժիսորական և պրոդյուսերական աշխատանքով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական հեռուստատեսության և կինոյի խորքերով և հումորով։



**Русский** 

многогранный мастер армянского телевидения 
Нарбе Aльбертович Погосян родился 6 января 1985 года в Тегеране — армянский актёр, режиссёр и продюсер, большую часть карьеры посвятивший армянскому телевидению и кино. Женат на актрисе Астгик Алавердян.

Учился в тегеранских армянских школах Нвард Гюльбенкян и Гоар. В 17 лет переехал в Ереван. Поступил на юридический факультет университета «Галик», затем на факультет компьютерного программирования Национального университета архитектуры и строительства Армении, но оба направления оставил незаконченными. В 2002–2007 годах окончил Ереванский государственный институт театра и кино.

Карьеру начал на телевидении: 
– с 25 декабря 2005 по 20 апреля 2006 — автор программы «Тарберак» на телеканале «Центр», 
– 2006–2007 — продюсер, актёр и режиссёр программы «Семейные ситуации» на TV5, 
– с 22 мая 2007 по 2 января 2008 — продюсер, актёр и режиссёр проекта «Механика счастья» на Общественном телевидении Армении. 

С 10 марта по 31 декабря 2008 снял телесериал «Так и живём» (121 серия) на Общественном телевидении. С июля 2010 по 14 апреля 2014 — продюсер, актёр и режиссёр программы «Семейные истории». С 1 декабря 2013 по 5 января 2014 работал на ATV. Также режиссёр и продюсер программы «Давайте к делу», автор рекламного журнала «Телефонная книжечка».

Нарбе Погосян остался творческим мостом от Тегерана до Еревана — своими ролями, режиссурой и продюсерской работой вдохновляя поколения глубинами армянского телевидения и кино.


**English** 

Versatile Master of Armenian Television

Narbe Albert Poghosyan was born on January 6, 1985, in Tehran — Armenian actor, director, and producer who dedicated most of his career to Armenian television and cinema. Married to actress Astghik Alaverdyan.

Studied at Tehran Armenian schools Nvard Gyulbenkian and Goar. At 17 moved to Yerevan. Enrolled in the law faculty of Galik University, then in computer programming at the National University of Architecture and Construction of Armenia, but left both unfinished. In 2002–2007 graduated from the Yerevan State Institute of Theater and Cinema.

Career began on television: 
– from December 25, 2005 to April 20, 2006 — author of the program “Variant” on Kentron TV, 
– 2006–2007 — producer, actor, and director of “Family Situations” on TV5, 
– from May 22, 2007 to January 2, 2008 — producer, actor, and director of the project “Mechanics of Happiness” on Public Television of Armenia. 

From March 10 to December 31, 2008 filmed the TV series “That’s How We Live” (121 episodes) for Public Television. From July 2010 to April 14, 2014 — producer, actor, and director of “Family Stories”. From December 1, 2013 to January 5, 2014 worked at ATV. Also director and producer of “Let’s Get to Work”, author of the advertising magazine “Telephone Booklet”.

Narbe Poghosyan remained the creative bridge from Tehran to Yerevan — with his roles, directing, and producing inspiring generations with the depths of Armenian television and cinema.

Պյոտր Ստեպանովիչ Գալաջևը ծնվել է 1900 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Հին Ղրիմ քաղաքում, Թավրիդայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն՝ հայկական ծագմամբ խորհրդային կինոգործիչ՝ դերասան, նկարիչ-դեկորատոր, ռեժիսոր, ՌՍՖՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1965), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1971՝ «Լճի մոտ» ֆիլմի համար): Մահացել է 1971 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Մոսկվայում։

Ծնվել է հայկական ընտանիքում՝ 9 երեխաներից չորրորդը։ Հայրը՝ Ստեպան Մարիանովիչը՝ պաշտոնյա, մայրը՝ Ուլյանա Եֆրեմովնան՝ տնային տնտեսուհի։ Շուտով ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա։ Գեղարվեստական շնորհը դրսևորվել է վաղ տարիքից. 9 տարեկանում ընդունվել է Ստրոգանովի գեղարվեստարդյունաբերական ուսումնարան, իսկ 1915-ին՝ դեռ սովորելիս, աշխատանքի է անցել Ս. Ի. Զիմինի օպերայի արհեստանոցում՝ որպես դեկորատորի օգնական։ Այդ ժամանակ սկսվել է նրա կիրքը թատրոնի հանդեպ։

1918-ին շարունակել է ուսումը ՎԽՈՒՏԵՄԱՍ-ի գրաֆիկական ֆակուլտետում (ավարտել՝ 1920), զուգահեռ ընդունվել է Ֆ. Ֆ. Կոմիսարժևսկու ստուդիա։ 1919-ից երեք տարի խաղացել է Մոսկվայի Փորձարար-հերոսական թատրոնում՝ Կուլիբին («Ամպրոպ»), ստրուկ («Էդիպ թագավոր»), Պոդկոլեսին («Ամուսնություն»), Դոդոն թագավոր («Ոսկե աքաղաղ») և այլ դերերով։ Թատրոնը փակվել է ներքին հակասությունների պատճառով։

Արդեն դերասան լինելով՝ չի լքել գեղանկարչությունը. 1920-ին աշխատել է «Զրելիշչա» ամսագրում, մինչև 1936-ը՝ կարիկատուրիստ «Սովետական էկրան», «Կինո-շաբաթ» և «Կինոարվեստ» ամսագրերում։ 1921-ին հանդիպել է Լև Կուլեշովին, որի արհեստանոցում ավարտել է կինոտեխնիկումը (1925) և սկսել աշխատել կինոյում։

Գալաջևը կինոյում եղել է բազմակողմանի՝ դերասան (36 ֆիլմ), նկարիչ-դեկորատոր (ավելի քան 50 ֆիլմ), ռեժիսոր (3 ֆիլմ)։ 1940-ից մինչև կյանքի վերջը աշխատել է «Սոյուզդետֆիլմ» (հետագայում՝ Մ. Գորկու անվան) կինոստուդիայում։ Վերջին աշխատանքը՝ Սերգեյ Գերասիմովի «Սիրել մարդուն» ֆիլմը (թողարկվել է 1973-ին՝ նրա մահից հետո)։ 1970-ին ստեղծել է էսքիզներ և մակետներ, սակայն 1971-ի հուլիսին կոնֆլիկտի պատճառով հեռացել է նկարահանումներից։ Այդ վիրավորանքը ծանր է անդրադարձել առողջության վրա։ Հուղարկավորվել է Վվեդենսկոյե գերեզմանատանը։

Երկու անգամ ամուսնացած է եղել։ Առաջին ամուսնությունից՝ որդի Ալեքսանդր (1939–2018), երկրորդից՝ դուստր Նատալյա՝ կինագետ։

Գալաջևը մնաց Հին Ղրիմից մինչև Մոսկվա տանող կամուրջ՝ դերասանական, նկարչական և ռեժիսորական տաղանդով ոգեշնչելով սերունդներին կինոարվեստի, թատրոնի և գեղանկարչության սինթեզով։



**Русский** 

Актёр, художник, режиссёр и легенда кинематографа

Пётр Степанович Галаджев родился 28 декабря 1900 года в Старом Крыму Таврической губернии Российской империи — выдающийся советский кинематографист армянского происхождения: актёр, художник-постановщик, режиссёр, заслуженный художник РСФСР (1965), лауреат Государственной премии СССР (1971 за фильм «У озера»). Умер 5 октября 1971 года в Москве.

Родился в армянской семье. Отец — Степан Марианович Галаджев — служащий, мать — Ульяна Ефремовна — домохозяйка. В семье было девять детей, Пётр — четвёртый. Вскоре семья переехала в Москву. Художественный талант проявился очень рано: в девять лет принят в Московское Императорское Строгановское училище. В 1915 году, ещё учась, устроился помощником декоратора в мастерскую Оперы С. И. Зимина — так началось увлечение театром.

В 1918 году продолжил обучение на графическом факультете ВХУТЕМАСа (окончил в 1920). Параллельно поступил в студию Комиссаржевского. В 1919–1922 годах играл в Опытно-героическом театре Сафонова — Кулибин («Гроза»), раб («Царь Эдип»), Подколесин («Женитьба»), царь Додон («Золотой петушок») и др. Театр распался из-за конфликтов руководства.

Уже в актёрский период работал художником в журналах «Зрелища» (1920), затем до 1936 года — карикатуристом в «Советский экран», «Кинонеделя», «Искусство кино». В 1921 году встреча с Львом Кулешовым определила путь в кино. Окончил мастерскую Кулешова в Гос. техникуме кинематографии (1925). Снимался у Кулешова в небольших ролях.

Работал в кино как актёр (36 фильмов), художник-постановщик (свыше 50 фильмов), режиссёр (3 фильма). С 1940 года и до конца жизни — художник на студии «Союздетфильм» (позже им. Горького).

Последняя работа — участие в фильме Сергея Герасимова «Любить человека» (вышел в 1973 году после смерти художника). В 1970 году создал эскизы, но в июле 1971 года из-за конфликта с директором ушёл со съёмок. Заменил его Пётр Пашкевич. Эта обида тяжело сказалась на здоровье. Похоронен на Введенском кладбище (участок 29).

Дважды женат. От первого брака — сын Александр (1939–2018), от второго — дочь Наталья, киновед.

Пётр Степанович Галаджев остался мостом от Старого Крыма до Москвы — талантом актёра, художника и режиссёра, вдохновляя поколения синтезом живописи, театра и кино.



**English** 

Actor, Artist, Director and Cinema Legend

Pyotr Stepanovich Galadzhev was born on December 28, 1900, in Stary Krym, Taurida Governorate, Russian Empire — outstanding Soviet cinematographer of Armenian descent: actor, production designer, director, Honored Artist of the RSFSR (1965), laureate of the USSR State Prize (1971 for the film *To Love a Person*). Died on October 5, 1971, in Moscow.

Born into an Armenian family. Father — Stepan Marianovich Galadzhev — clerk, mother — Ulyana Efremovna — housewife. Nine children in the family, Pyotr the fourth. Family soon moved to Moscow. Artistic talent showed early: at nine accepted into the Imperial Stroganov School of Art and Industry. In 1915, while studying, worked as assistant decorator in S. I. Zimin’s Opera workshop — this began his passion for theater.

In 1918 continued at VKhUTEMAS graphic faculty (graduated 1920). In parallel joined Komissarzhevsky’s studio. In 1919–1922 acted in Safonov’s Experimental-Heroic Theater — Kulibin (*The Storm*), slave (*King Oedipus*), Podkolesin (*Marriage*), Tsar Dodon (*Golden Cockerel*) and others. Theater disbanded due to leadership conflicts.

During acting period worked in magazines *Zrelishcha* (1920), then until 1936 as caricaturist in *Soviet Screen*, *Kino-Nedelya*, *Art of Cinema*. In 1921 fateful meeting with Lev Kuleshov led to cinema. Graduated from Kuleshov’s workshop at State Technicum of Cinematography (1925). Already acted in small roles in Kuleshov’s films.

Worked in cinema as actor (36 films), production designer (over 50 films), director (3 films). From 1940 until death — production designer at Soyuzdetfilm (later Gorky Film Studio).

Last work — participation in Sergei Gerasimov’s *To Love a Person* (released 1973 after artist’s death). In 1970 created sketches, but in July 1971 left due to conflict with producer. Replaced by Pyotr Pashkevich. The offense deeply affected his health. Buried at Vvedenskoye Cemetery (plot 29).

Married twice. First marriage — son Alexander (1939–2018), second — daughter Natalia, film scholar.

Pyotr Stepanovich Galadzhev remained the bridge from Stary Krym to Moscow — with talent as actor, artist and director, inspiring generations with the synthesis of painting, theater and cinema.

Սերգեյ Գերասիմի Միքայելյանը մահացել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Սանկտ Պետերբուրգում՝ կյանքի 93-րդ տարում, թողնելով հետևում խորհրդային կինոյի անմար գոհարները՝

որպես ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1983), ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1976), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1976, «Դրամական պարգև» ֆիլմի համար), «Սիրահարված եմ իմ ցանկությամբ» (1982), «Վարպետը և Մարգարիտան» (չավարտված), «Կրոշի արկածները» և այլ ֆիլմերի ռեժիսոր։ Ծնվել է 1923 թվականի նոյեմբերի 1-ին Մոսկվայում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, վիրավորվել Ռժևի ճակատամարտում։ 1951 թվականին ավարտել ԳԻՏԻՍ-ի ռեժիսորական ֆակուլտետը՝ Բորիս Զախավայի, Մարիա Կնեբելի և Ա. Պոպովի արվեստանոցը, 1959 թվականին՝ Մոսֆիլմի ռեժիսորական դասընթացները։ 

1956 թվականից՝ Լենֆիլմի, 1959–1961 թվականներին՝ Գորկու անվան կինոստուդիայի ռեժիսոր։ 1989 թվականին դարձել Պետրոպոլ ստուդիայի գեղարվեստական ղեկավար։ Նրա ֆիլմերում նկարահանվել են Անդրեյ Մյագկովը, Օլեգ Յանկովսկին, Եվգենի Լեոնովը։ Բեմադրել է ներկայացումներ Սարատովում, Գորկիում, Տաշքենդում։ 

Սերգեյ Միքայելյանը մնաց Մոսկվայից Սանկտ Պետերբուրգ տանող կինոկամուրջը՝ իր ֆիլմերով, ռեժիսուրայով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին խորհրդային կինոյի խորքերով և հայկական արյան ջերմությամբ։

—

### Русский
Армянский гений Ленфильма и Петрополя: Легенда советского кино

Сергей Герасимович Микаэлян скончался 10 декабря 2016 года в Санкт-Петербурге на 94-м году жизни, оставив немеркнущие жемчужины советского кино как народный артист РСФСР (1983), заслуженный деятель искусств РСФСР (1976), лауреат Государственной премии СССР (1976, за фильм «Премия»), режиссёр «Влюблён по собственному желанию» (1982), «Приключения Кроша», «Вдовы» и других фильмов. Родился 1 ноября 1923 года в Москве. Участник Великой Отечественной войны, ранен в Ржевской битве. В 1951 окончил режиссёрский факультет ГИТИСа в мастерской Бориса Захавы, Марии Кнебель и А. Попова, в 1959 — режиссёрские курсы при Мосфильме.

С 1956 — режиссёр Ленфильма, в 1959–1961 — киностудии им. Горького. В 1989 стал художественным руководителем студии «Петрополь». В его фильмах снимались Андрей Мягков, Олег Янковский, Евгений Леонов. Ставил спектакли в Саратове, Горьком, Ташкенте.

Сергей Микаэлян остался кинематографическим мостом от Москвы до Санкт-Петербурга — своими фильмами, режиссурой и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами советского кино и теплом армянской крови.

—

### English
Armenian Genius of Lenfilm and Petropol: Legend of Soviet Cinema

Sergei Gerasimovich Mikaelyan passed away on December 10, 2016, in Saint Petersburg at the age of 93, leaving undying gems of Soviet cinema as People’s Artist of the RSFSR (1983), Honored Artist of the RSFSR (1976), laureate of the USSR State Prize (1976, for *The Bonus*), director of *In Love by Own Will* (1982), *Krosh’s Adventures*, *Widows*, and other films. Born on November 1, 1923, in Moscow. Participant in the Great Patriotic War, wounded in the Battle of Rzhev. Graduated from the directing faculty of GITIS in the workshop of Boris Zakhava, Maria Knebel, and A. Popov in 1951, directing courses at Mosfilm in 1959.

From 1956 — director at Lenfilm, in 1959–1961 — at Gorky Film Studio. In 1989 became artistic director of Petropol Studio. His films featured Andrei Myagkov, Oleg Yankovsky, Evgeny Leonov. Staged plays in Saratov, Gorky, Tashkent.

Sergei Mikaelyan remained the cinematic bridge from Moscow to Saint Petersburg — with his films, directing, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Soviet cinema and the warmth of Armenian blood.

—

Ռուբեն Նիկոլայի Սիմոնովը (Սիմոնյանց) մահացել է 1968 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Մոսկվայում՝ կյանքի 69-րդ տարում, թողնելով հետևում Վախթանգովի թատրոնի անմար փառքը՝ որպես ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1946), Ստալինյան (1943, 1947, 1950) և Լենինյան (1967) մրցանակների դափնեկիր, գլխավոր ռեժիսոր (1939–1968), Տրուֆալդինոյի և Պանտալոնեի («Արքայադուստր Տուրանդոտ»), Խլեստակովի («Ռևիզոր»), Դոն Կիխոտի, Սիրանոյի լեգենդար կերպարների ստեղծող։

Ծնվել է 1899 թվականի մարտի 20 (ապրիլի 1)-ին Մոսկվայում՝ թելավցի հոր և վլադիկավկազցի մոր ընտանիքում։ 1918 թվականին ընդունվել Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ, 1919 թվականին՝ Ֆ. Շալյապինի դրամատիկական ստուդիա։ 1920 թվականից ընդմիշտ կապվել Վախթանգովի 3-րդ ստուդիայի և Վախթանգովի անվան թատրոնի հետ՝ սկզբում դերասան, 1924 թվականից՝ ռեժիսոր, 1939 թվականից՝ գլխավոր ռեժիսոր։ 

Վախթանգովի անմիջական աշակերտը՝ նա ստեղծել է տոնական, իմպրովիզացիոն, ժողովրդական թատերախաղի ոգով լի բեմադրություններ՝ «Ինտերվենցիա» (1933), «Հրացանավոր մարդը» (1937), «Ռազմաճակատ» (1942), «Մահապարտների դավադրություն» (1950), «Ֆոմա Գորդեև» (1956), «Կենդանի դիակ» (1962), «Հեծյալ բանակ» (1966), «Վարշավյան մեղեդիներ» (1967)։ Բեմադրել է նաև օպերաներ Մեծ թատրոնում՝ «Աբեսալոմ և Էթերի» (1939), «Չերևիչկի» (1941), «Կարմեն» (1945), «Ֆաուստ» (1961)։ Հայ թատրոնի հետ կապված՝ 1923–1937 թվականներին ղեկավարել Մոսկվայի հայկական ստուդիաները, բեմադրել Պարոնյանի, Սունդուկյանի գործերը, դաստիարակել Ա. Գուլակյանին, Վ. Աճեմյանին, Թ. Սարյանին, Ս. Քոչարյանին։ 1946 թվականից՝ Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարանի պրոֆեսոր։ 

Ռուբեն Սիմոնովը մնաց Մոսկվայի Վախթանգովյան բեմի անմար լեգենդը՝ իր դերերով, բեմադրություններով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական արյան և ռուսական թատրոնի խորքերով։

—

### Русский
Армянский гений Театра Вахтангова

Рубен Николаевич Симонов (Симонянц)  скончался 5 декабря 1968 года в Москве на 70-м году жизни, оставив немеркнущую славу Театра им. Вахтангова как народный артист СССР (1946), лауреат Сталинских (1943, 1947, 1950) и Ленинской (1967) премий, главный режиссёр (1939–1968), создатель легендарных Труффальдино и Панталоне («Принцесса Турандот»), Хлестакова («Ревизор»), Дон Кихота, Сирано. Родился 20 марта (1 апреля) 1899 года в Москве в семье выходца из Телави и владикавказки. В 1918 поступил на юридический факультет Московского университета, в 1919 — в драматическую студию Ф. Шаляпина. С 1920 навсегда связал жизнь с 3-й студией Вахтангова и Театром им. Вахтангова — сначала актёр, с 1924 — режиссёр, с 1939 — главный режиссёр.

Непосредственный ученик Вахтангова, он создал праздничные, импровизационные, народно-театральные спектакли — «Интервенция» (1933), «Человек с ружьём» (1937), «Фронт» (1942), «Заговор обречённых» (1950), «Фома Гордеев» (1956), «Живой труп» (1962), «Конная армия» (1966), «Варшавская мелодия» (1967). Ставил оперы в Большом театре — «Абесалом и Этери» (1939), «Черевички» (1941), «Кармен» (1945), «Фауст» (1961). С 1923 по 1937 руководил московскими армянскими студиями, ставил Пароняна, Сундукяна, воспитал А. Гулакяна, В. Аджемяна, Т. Сарьяна, С. Кочаряна. С 1946 — профессор Театрального училища им. Щукина.

Рубен Симонов остался немеркнущей легендой вахтанговской сцены — своими ролями, постановками и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской крови и русской театральной традиции.

—

### English
Armenian Genius of Vakhtangov Theater

Ruben Nikolayevich Simonov (Simonyanc)  passed away on December 5, 1968, in Moscow at the age of 69, leaving an undying glory of the Vakhtangov Theater as People’s Artist of the USSR (1946), laureate of Stalin (1943, 1947, 1950) and Lenin (1967) Prizes, chief director (1939–1968), creator of legendary Truffaldino and Pantalone (*Princess Turandot*), Khlestakov (*The Government Inspector*), Don Quixote, Cyrano. Born on March 20 (April 1), 1899, in Moscow to a father from Telavi and mother from Vladikavkaz. In 1918 entered the law faculty of Moscow University, in 1919 — F. Chaliapin’s drama studio. From 1920 forever linked his life with Vakhtangov’s 3rd Studio and Vakhtangov Theater — first actor, from 1924 — director, from 1939 — chief director.

Direct disciple of Vakhtangov, he created festive, improvisational, folk-theatrical performances — *Intervention* (1933), *Man with a Gun* (1937), *Front* (1942), *Doomed Conspiracy* (1950), *Foma Gordeev* (1956), *Living Corpse* (1962), *Cavalry Army* (1966), *Warsaw Melody* (1967). Staged operas at the Bolshoi — *Abesalom and Eteri* (1939), *Cherevichki* (1941), *Carmen* (1945), *Faust* (1961). From 1923 to 1937 led Moscow Armenian studios, staged Paronyan, Sundukyan, trained A. Gulakyan, V. Adjemyan, T. Saryan, S. Kocharyan. From 1946 — professor at Shchukin Theater School.

Ruben Simonov remained the undying legend of the Vakhtangov stage — with his roles, productions, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian blood and Russian theatrical tradition.

—

1994 թվականի նոյեմբերի 3-ին Երևանում ծնվեց Ներսես Մանուկյանը՝ տղան, ով ընդամենը մի քանի տարի անց պետք է դառնար այն ռեժիսորը, ում առաջին իսկական կինոյի դասը տրվեց ոչ թե դասասենյակում, այլ Արցախի Մադաղիսի զորամասի դիրքերում:

Դեռ ուսանող՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ռեժիսուրայի բաժնում, Ներսեսը չէր սպասում ավարտին. 4 տարվա ընթացքում նա նկարահանեց 4 ֆիլմ, որոնցից ամենաթանկը դարձավ դիպլոմային աշխատանքը՝ նվիրված ՀՀ Ազգային հերոս Մոնթե Մելքոնյանին: Գլխավոր դերում՝ նրա լավագույն ընկեր, դերասան Արմեն Մարգարյանը:

2016 թվականի ամռանը Ներսեսը զորակոչվեց և հայտնվեց Արցախի Պաշտպանության բանակի Մադաղիսի զորամասում՝ հենց այն վայրերում, որոնք ամենից ծանր էին տուժել Ապրիլյան պատերազմից: Կյանքը, որ նախկինում անցնում էր նկարահանման հրապարակներում, հանկարծ դարձավ խիստ զինվորական գրաֆիկ՝ գիշերային հերթապահություններ, դիրքեր, անընդհատ լարվածություն: Բայց հենց այդտեղ՝ սահմանի եզրին, ծնվեց նրա ամենակարևոր ֆիլմի գաղափարը՝ «Պատերազմից խաղաղություն»:

Ծառայության 7-րդ ամսում խրախուսական արձակուրդ ստանալով՝ Ներսեսը վերադարձավ Երևան, հավաքեց ընկերներին՝ համակուրսեցիներին, Շիրակի հանրային հեռուստաընկերության աշխատակիցներին և, զորամասի հրամանատարության աջակցությամբ, սկսեց նկարահանումները: 17 ամիս նա անցկացրեց դիրքերում՝ որպես դիրքի ավագ մարտական հերթապահ: Մարտական հերթապահությունից վերադառնալիս նրան շնորհվեց սերժանտի կոչում:

Զորացրվելուց անմիջապես հետո Ներսեսը նստեց մոնտաժի սեղանի մոտ և ավարտեց ֆիլմը: Պրեմիերան տեղի ունեցավ 2018 թվականի նոյեմբերի 17-ին Գյումրիի «Հոկտեմբեր» կինոթատրոնում, իսկ հետո ֆիլմը ցուցադրվեց Շիրակի, Լոռու, Տավուշի սահմանամերձ գյուղերում և ուղարկվեց Արցախի զորամասեր:

«Հին Ներսեսից մնաց գաղափարը, բանակից զորացրվեց գաղափարներն իրականացնող Ներսեսը»,-ասում է նա: Այսօր Ներսես Մանուկյանը շարունակում է նկարահանել՝ իր յուրաքանչյուր կադրում կրելով այն Հայաստանը, որին նայել էր սահմանի եզրից և որի համար պատրաստ էր ամեն ինչ:

#### Русская версия 

Молодой режиссёр, чья камера родилась на позициях в Мадагисе

3 ноября 1994 года в Ереване родился Нерсес Манукян — парень, которому через несколько лет предстояло стать режиссёром, получившим первый настоящий урок кино не в аудитории, а на позициях в Мадагисе, Арцах.

Ещё будучи студентом режиссёрского отделения Ереванского государственного института театра и кино, он не стал ждать диплома: за четыре года обучения снял четыре фильма. Самым дорогим стал дипломный — о Национальном герое Армении Монте Мелконяне. Главную роль сыграл его лучший друг, актёр Армен Маргарян.

Летом 2016-го Нерсес ушёл в армию и попал в самую горячую точку — в Мадагизский полк Армии обороны Арцаха, в места, больше всего пострадавшие от Апрельской войны. Жизнь, которая раньше проходила на съёмочных площадках, вдруг стала жёстким армейским графиком: ночные дежурства, позиции, постоянное напряжение. Но именно там, на краю границы, родилась идея самого важного фильма — «От войны к миру».

На седьмом месяце службы, получив поощрительный отпуск, Нерсес вернулся в Ереван, собрал друзей-однокурсников и сотрудников Ширакского общественного телевидения и, при поддержке командования части, начал съёмки. 17 месяцев он провёл на передовой в роли старшего боевого дежурного позиции. Возвращаясь с очередного дежурства, получил звание сержанта.

Сразу после дембеля сел за монтаж и завершил картину. Премьера прошла 17 ноября 2018 года в гюмрийском кинотеатре «Октябрь», затем фильм показали в приграничных сёлах Ширака, Лори и Тавуша и разослали по воинским частям Арцаха.

«От старого Нерсеса осталась идея, из армии демобилизовался Нерсес, который эти идеи воплощает», — говорит он. Сегодня Нерсес Манукян продолжает снимать, в каждом кадре неся ту Армению, на которую смотрел с края границы и за которую был готов на всё.

#### English Version:

The Young Director Whose Camera Was Born on the Front Lines of Madagiz

On November 3, 1994, in Yerevan, Nerses Manukyan was born — a boy who, just a few years later, would become a director whose first true cinema lesson was taught not in a classroom, but on the frontline positions of Madagiz, Artsakh.

While still a student at the Directing Department of the Yerevan State Institute of Theatre and Cinema, he didn’t wait for graduation: in four years he shot four films. The dearest became his thesis — dedicated to Armenia’s National Hero Monte Melkonyan. The lead role was played by his best friend, actor Armen Margaryan.

In the summer of 2016, Nerses was drafted and sent to one of the hottest spots — the Madagiz regiment of the Artsakh Defense Army, in the areas most heavily affected by the Four-Day War. Life that had previously revolved around film sets suddenly became strict military routine: night shifts, positions, constant tension. But it was there, on the very edge of the border, that the idea for his most important film was born — “From War to Peace.”

On his seventh month of service, having earned a reward leave, Nerses returned to Yerevan, gathered his classmates and colleagues from Shirak Public Television, and, with the support of the unit’s command, began shooting. For 17 months he served on the frontline as senior combat duty officer of the position. Returning from another shift, he was promoted to sergeant.

Immediately after demobilization, he sat down to edit and completed the film. The premiere took place on November 17, 2018, at the “October” cinema in Gyumri, after which the film was screened in border villages of Shirak, Lori, and Tavush provinces and sent to military units in Artsakh.

“From the old Nerses remained the idea; from the army was discharged the Nerses who brings those ideas to life,” he says. Today Nerses Manukyan continues filming, carrying in every frame the Armenia he looked at from the edge of the border — the one he was ready to give everything for.

Հենրիկ Բարդուղիմեոսի Հովհաննիսյանը մահացել  է 1964 թվականի նոյեմբերի 2-ին Մոսկվայում՝ կյանքի 46-րդ տարում խորհրդային հայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան, ով իր կարճ կյանքով դարձել է հայ կինոյի վաղ լեգենդ

նկարահանելով «Տիկնայք» (1954), «Օրիորդական գարուն» (1960), «Կրոշի արկածները» (1961), «Երեքին գումարած երկու» (1963) և գրելով «Հայկական կինոհամերգ» (1941), «Լեռնային հեղեղ» (1939) սցենարները։ Ծնվել լ է 1918 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Երևանում կյանքի 46-րդ տարում։ 1937 թվականին ավարտել Երևանի Սունդուկյանի անվան թատերական ստուդիան, 1954 թվականին՝ ՎԳԻԿ-ի ռեժիսորական ֆակուլտետը՝ Սերգեյ Գերասիմովի արվեստանոցը։ 1937 թվականից խաղացել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնում, 1943 թվականից՝ Մոսֆիլմի, 1945 թվականից՝ Գորկու անվան կինոստուդիայի ռեժիսորի օգնական, այնուհետև ռեժիսոր։ 

Հենրիկ Հովհաննիսյանը մնաց Երևանից Մոսկվա տանող կինոկամուրջը՝ իր ֆիլմերով, սցենարներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայ կինոյի վաղ գեղեցկությամբ և խորհրդային կինոյի ոգով։

—

### Русский
Армянский режиссер автор легендарного фильма «Три  плюс два»

Генрих Бардугимеосович Оганнисян Умер 2 декабря 1964 года в Москве на 47-м году жизни  — советский армянский кинорежиссёр, сценарист, актёр, ставший легендой армянского кино за короткую жизнь, сняв «Дамы» (1954), «Девичья весна» (1960), «Приключения Кроша» (1961), «Трое плюс двое» (1963) и написав сценарии «Армянский киноконцерт» (1941), «Горный поток» (1939). Родился 1 сентября 1918 года в Ереване. В 1937 окончил театральную студию им. Сундукяна в Ереване, в 1954 — режиссёрский факультет ВГИКа в мастерской Сергея Герасимова. С 1937 играл в Академическом театре им. Сундукяна, с 1943 — ассистент режиссёра на Мосфильме, с 1945 — режиссёр на киностудии им. Горького.

Генрих Оганнисян остался кинематографическим мостом от Еревана до Москвы — своими фильмами, сценариями и безграничной преданностью, вдохновляя поколения ранней красотой армянского кино и духом советского кинематографа.

—

### English
Armenian director, author of the legendary film “Three Plus Two”

Henrik Bardughimeosi Hovhannisyan Died on December 2, 1964, in Moscow at the age of 46  — Soviet Armenian film director, screenwriter, actor who became a legend of Armenian cinema in a short life, directing *Ladies* (1954), *Maiden Spring* (1960), *Krosh’s Adventures* (1961), *Three Plus Two* (1963), and writing scripts for *Armenian Film Concert* (1941), *Mountain Torrent* (1939). was born on September 1, 1918, in Yerevan. Graduated from Sundukyan Theater Studio in Yerevan in 1937, directing faculty of VGIK in Sergey Gerasimov’s workshop in 1954. From 1937 performed at Sundukyan Academic Theater, from 1943 — assistant director at Mosfilm, from 1945 — director at Gorky Film Studio.

Henrik Hovhannisyan remained the cinematic bridge from Yerevan to Moscow — with his films, scripts, and boundless dedication, inspiring generations with the early beauty of Armenian cinema and the spirit of Soviet cinematography.

—

Սերժ Ավետիքյանը ծնվել է 1955 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Երևանում՝ ֆրանսահայ կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ և պրոդյուսեր, ով իր կյանքը նվիրել է հայկական թեմաների միջազգային բեմ բարձրացմանը՝ դառնալով Կաննի Ոսկե արմավենու ճյուղի դափնեկիր (2010, «Շնային պատմություններ»), Հայաստանի պետական մրցանակակիր (2013), «Ոսկե ծիրան»-ի հատուկ մրցանակակիր։

Ծնողները՝ ֆրանսահայեր, 1947 թվականին հայրենադարձվել են Հայաստան, որտեղ Սերժը ծնվել և մեծացել է ֆրանսիական դպրոցում։ 1970 թվականին ընտանիքը վերադարձել է Ֆրանսիա։ 

Դերասանական կարիերան՝ «Մենք միակ մարդիկ էինք» (1978), «Կարմիր պուլովեր» (1979), «Փղի ուղղահայացը» (1984), «Մայրիկ» (1991), «Փարաջանով» (2013) և այլն։ Ռեժիսորական՝ «Առաքելության ավարտ» (1992), «Հիասքանչ մի առավոտ» (2005), «Վերադառնալիս» (2006), «Շնային պատմություններ» (2010, անիմացիոն), «Մենք խմել ենք նույն ջուրը» (2006)։ Պրոդյուսեր՝ «Լաբիրինթոս» (1994), «Լռության սիմֆոնիա» (2001)։ 

Սերժ Ավետիքյանը մնաց Երևանից Փարիզ տանող կինոկամուրջը՝ իր ֆիլմերով, դերերով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական պատմության, Ցեղասպանության և հայրենադարձության թեմաներով։

—

### Русский

Лауреат «Золотой пальмовой ветви» Канн: Автор «Собачьих историй»

Серж Аветисян родился 1 декабря 1955 года в Ереване — французский армянин, кинорежиссёр, актёр, сценарист и продюсер, поднявший армянские темы на международную сцену, став лауреатом «Золотой пальмовой ветви» Канн (2010, «Собачьи истории»), Государственной премии Армении (2013), обладателем специальных призов «Золотого абрикоса». Родители — французские армяне, репатриировавшиеся в Армению в 1947 году, где родился Серж, посещал французскую школу. В 1970 семья вернулась во Францию.

Актёрская карьера: «Мы были единственными людьми» (1978), «Красный пуловер» (1979), «Вертикаль слона» (1984), «Майрик» (1991), «Параджанов» (2013) и др. Режиссёрская: «Конец миссии» (1992), «Прекрасное утро» (2005), «Возвращение» (2006), «Собачьи истории» (2010, анимация), «Мы пили одну воду» (2006). Продюсер: «Лабиринт» (1994), «Симфония тишины» (2001).

Серж Аветисян остался кинематографическим мостом от Еревана до Парижа — своими фильмами, ролями и безграничной преданностью, вдохновляя поколения темами армянской истории, Геноцида и репатриации.

—

### English

Cannes Palme d’Or Winner: Author of Barking Island

Serge Avédikian was born on December 1, 1955, in Yerevan — French-Armenian film director, actor, screenwriter, and producer who brought Armenian themes to the international stage, becoming a Cannes Palme d’Or winner (2010, *Barking Island*), recipient of Armenia’s State Prize (2013), and special award holder at Golden Apricot. Parents — French Armenians repatriated to Armenia in 1947, where Serge was born and attended a French school. In 1970 the family returned to France.

Acting career: *We Were the Only People* (1978), *Red Sweater* (1979), *The Elephant’s Vertical* (1984), *Mayrig* (1991), *Parajanov* (2013), etc. Directing: *End of Mission* (1992), *A Wonderful Morning* (2005), *Returning* (2006), *Barking Island* (2010, animation), *We Drank the Same Water* (2006). Producer: *Labyrinth* (1994), *Symphony of Silence* (2001).

Serge Avédikian remained the cinematic bridge from Yerevan to Paris — with his films, roles, and boundless dedication, inspiring generations with themes of Armenian history, Genocide, and repatriation.

—

### Français
Palme d’or pour *Chienne d’histoire* 

Serge Avédikian est né le 1er décembre 1955 à Erevan. Cinéaste franco-arménien, acteur, scénariste et producteur, il a porté les thèmes arméniens sur la scène internationale, devenant lauréat de la Palme d’or du court métrage à Cannes (2010, *Chienne d’histoire*), lauréat du Prix d’État d’Arménie (2013) et récompensé par l’Abricot d’or.

Ses parents, Arméniens de France, avaient été rapatriés en URSS en 1947 ; Serge y naît et fréquente l’école française. En 1970, la famille retourne en France.

Carrière d’acteur : *Nous étions les seuls humains* (1978), *Le Pull-over rouge* (1979), *La Diagonale de l’éléphant* (1984), *Mayrig* (1991), *Parajanov* (2013), etc. 
Réalisateur : *Fin de mission* (1992), *Un beau matin* (2005), *Retour* (2006), *Chienne d’histoire* (2010, animation, Palme d’or à Cannes), *Nous avons bu la même eau* (2006). 
Producteur : *Labyrinthe* (1994), *Symphonie du silence* (2001).

Serge Avédikian reste le pont cinématographique d’Erevan à Paris — par ses films, ses rôles et son engagement sans limite, il inspire les générations avec les thèmes de l’histoire arménienne, du Génocide et du retour aux racines.

—

Սուրեն Առաքելյանը ծնվել է 1927 թվականի նոյեմբերի 28-ին Զոլաքար գյուղում (Նոր Բայազետի գավառ)՝ հայ կինոռեժիսոր, ով իր կյանքը նվիրել է հայ վավերագրական կինոյի զարգացմանը՝ դառնալով «Հայֆիլմ»-ի և Երևանի փաստավավերագրական ֆիլմերի ստուդիայի գլխավոր խմբագիր (1959–1965), հարյուրավոր ֆիլմերի ռեժիսոր և սցենարիստ։

Մահացել է 2003 թվականի հունվարի 1-ին Երևանում՝ կյանքի 76-րդ տարում։ 1949 թվականին գերազանցությամբ ավարտել Երևանի թատերական ինստիտուտի թատերագիտական ֆակուլտետը, 1949–1962 թվականներին դասավանդել Երևանի պարարվեստի ուսումնարանում, 1954–1955 թվականներին աշխատել Մշակույթի նախարարությունում, 1955 թվականից՝ «Հայֆիլմ»-ում։ 

Նրա ֆիլմերը արտացոլում են հայկական կյանքի, պատմության և մշակույթի խորքերը՝ հարյուրավոր փաստավավերագրական կինոնկարներով, որոնք դարձել են հայ կինոյի ոսկե ֆոնդի մաս։ 

Սուրեն Առաքելյանը մնաց Զոլաքարից Երևան տանող վավերագրական կինոյի կամուրջը՝ իր ֆիլմերով, սցենարներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական պատմության ճշմարտությամբ և կինոյի ուժով։

—

### Русский
Мастер армянского документального кино

Сурен Аракелян родился 28 ноября 1927 года в селе Золакар (Ново-Баязетский уезд) — армянский кинорежиссёр, посвятивший жизнь развитию армянского документального кино, став главным редактором «Арменфильма» и Ереванской студии документальных фильмов (1959–1965), режиссёром и сценаристом сотен фильмов. Умер 1 января 2003 года в Ереване на 76-м году жизни. В 1949 с отличием окончил театроведческий факультет Ереванского театрального института, в 1949–1962 преподавал в Ереванском хореографическом училище, в 1954–1955 работал в Министерстве культуры, с 1955 — в «Арменфильме».

Его фильмы отражают глубины армянской жизни, истории и культуры — сотнями документальных кинолент, ставших золотым фондом армянского кино.

Сурен Аракелян остался документальным мостом от Золакара до Еревана — своими фильмами, сценариями и безграничной преданностью, вдохновляя поколения правдой армянской истории и силой кино.

—

### English
Master of Armenian Documentary Cinema

Suren Arakelyan was born on November 28, 1927, in Zolakar village (Nor Bayazet district) — Armenian film director who devoted his life to the development of Armenian documentary cinema, becoming chief editor of Armenfilm and Yerevan Documentary Film Studio (1959–1965), director and screenwriter of hundreds of films. Died on January 1, 2003, in Yerevan at the age of 75. Graduated with honors from the theater studies faculty of Yerevan Theater Institute in 1949, taught at Yerevan Choreographic School in 1949–1962, worked at the Ministry of Culture in 1954–1955, from 1955 — at Armenfilm.

His films reflect the depths of Armenian life, history, and culture — with hundreds of documentaries that became the golden fund of Armenian cinema.

Suren Arakelyan remained the documentary bridge from Zolakar to Yerevan — with his films, scripts, and boundless dedication, inspiring generations with the truth of Armenian history and the power of cinema.

—