Տիր – Тир – Tir

Տիր – Тир – Tir

Տիրը հայոց գրի, իմաստության, գիտելիքի աստվածն է, գիտությունների և արվեստների պաշտպանը։
Տիրին նուիրուած՝ Երազամուինի մէջ տեղի ունեցած Տիրականի ամէնամեայ տօնակատարութիւնները հաւաքեցին երկրի բանաստեղծները՝ ցուցադրելու իրենց վարպետութիւնը։
Քահանան ձեռքերին կրակի համար նախատեսված աման պահելով՝ դուրս եկավ տաճարից և բանաստեղծական թեմա անվանեց.
Հանդիսավոր կերպով հռչակելով թեման՝ քահանան բանաստեղծներին բաց թողեց ուղիղ մեկ օր՝ խորհելու, երազների մեջ ընկղմվելու և նշանակված ժամին ներկայանալու շարադրանքի արվեստի մասնագետների առջև։
Լավագույն աշխատանքները պարգևատրվեցին, հաղթողների գլխին դրվեցին ուռենու թագեր, նրանք կոչվեցին պսակված։ Այդ իսկ պատճառով մենք ուռենին անվանում ենք երազների ու պոեզիայի ծառ, իսկ որպես աղջիկական տխրության խորհրդանիշ ու պատկեր նա շատ ավելի ուշ մտավ պոեզիա։

Тир- армянский бог письменности, мудрости, знаний, защитнику наук и искусств.
Посвященные Тиру ежегодные празднества Тиракан в Еразамуйне собирались поэты страны – продемонстрировать свое мастерство.
Держа в руках чашу для огня, жрец выходил из храма и называл поэтическую тему.
Торжественно провозгласив тему, жрец отпускал стихотворцев ровно на сутки – поразмышлять, погрузиться в грезы и в назначенное время предстать перед знатоками искусства стихосложения.
Лучшие произведения отмечались наградами, на головы победителей возлагали ивовые венцы, их титуловали венценосцами. Вот почему иву у нас называют деревом мечтаний и поэзии, а как символ и образ девичьей печали она вошла в поэзию значительно позже.

Tir is the Armenian god of writing, wisdom, knowledge, the protector of sciences and arts.
Dedicated to Tyr, the annual Tirakan festivities in Yerazamuin gathered poets of the country to demonstrate their skills.
Holding a bowl for fire in his hands, the priest left the temple and called a poetic theme.
Having solemnly proclaimed the theme, the priest let the poets go exactly for a day – to reflect, plunge into dreams and at the appointed time to appear before experts in the art of versification.
The best works were awarded, willow crowns were placed on the heads of the winners, they were titled crowned. That is why we call willow the tree of dreams and poetry, and as a symbol and image of girlish sadness, she entered poetry much later.

Մենք ենք մեր սարերը – Мы и наши горы – We Are Our Mountains

Մենք ենք մեր սարերը – Мы и наши горы – We Are Our Mountains

Մենք ենք մեր սարերը – Мы и наши горы – We Are Our Mountains

We Are Our Mountains» (հայերեն՝ Մենք ենք, մեր սարերը, Menk’ enk’ mer sarerə) is a large monument north of Stepanakert, the capital city of Artsakh (Nagorno-Karabakh) Republic.
Սարգիս Բաղդասարյանի կողմից 1967 թվականին ավարտված քանդակը լայնորեն համարվում է Արցախի հայկական ժառանգության խորհրդանիշ։ Հուշարձանը կառուցված է հրաբխային տուֆից, որի վրա պատկերված են ժայռից փորված ծերունի ու կին, որոնք ներկայացնում են Արցախի ժողովուրդը։ Հայերենում այն հայտնի է նաև «տատիկ-պապիկ» անունով և թարգմանվում է որպես «տատիկ և պապիկ»։
Քանդակն աչքի է ընկնում Արցախի զինանշանում։
Այս հուշարձանը ներկայացված է System of a Down հայ-ամերիկյան խմբի «Protect the Land» և «Genocidal Humanoidz» երգերի ստեղծագործություններում՝ ուշադրություն հրավիրելու 2020 թվականի Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմին:

Мы — наши горы» (арм. Մենք ենք, մեր սարերը, Menk’ enk’ mer sarerə) — большой памятник к северу от Степанакерта, столицы Арцахской (Нагорно-Карабахской) Республики.
Скульптура, завершенная в 1967 году Саргисом Багдасаряном, широко считается символом армянского наследия Арцаха. Памятник изготовлен из вулканического туфа, на нем изображены высеченные из скалы старик и женщина, представляющие горцев Artsakh. Он также известен как «татик-папик» (տատիկ-պապիկ) на армянском языке и переводится как «бабушка и дедушка».
Скульптура занимает видное место на гербе Арцаха.
Этот памятник изображен на обложке песен «Protect the Land» и «Genocidal Humanoidz» армяно-американской группы System of a Down, чтобы привлечь внимание к войне в Нагорном Карабахе 2020 года.

We Are Our Mountains” (Armenian: Մենք ենք, մեր սարերը, Menk’ enk’ mer sarerə) is a large monument north of Stepanakert, the capital city of Artsakh (Nagorno-Karabakh) Republic.
The sculpture, completed in 1967 by Sargis Baghdasaryan, is widely regarded as a symbol of the Armenian heritage of Artsakh. The monument is made from volcanic tufa, and depicts an old man and woman hewn from rock, representing the mountain people of Karabakh. It is also known as “tatik-papik” (տատիկ-պապիկ) in Armenian, and it is translated as “Grandma and Grandpa”.
The sculpture is prominent in Artsakh’s coat of arms.
This monument is featured in the artwork of the songs “Protect the Land” and “Genocidal Humanoidz” of the Armenian-American band System of a Down to draw attention to the 2020 Nagorno-Karabakh war.

ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ ԴԵՌ ՉԻ ՃԱՆԱՉԵԼ ՀԱՅԻՆ. ԳԱՐԵԳԻՆ ՆԺԴԵՀ – НАРОДЫ ЕЩЕ НЕ УЗНАЛИ АРМЯНИНА – ГАРЕГИН НЖДЕ – THE PEOPLES HAVE NOT RECOGNIZED THE ARMENIAN YET – GAREGIN NZHDE

ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ ԴԵՌ ՉԻ ՃԱՆԱՉԵԼ ՀԱՅԻՆ. ԳԱՐԵԳԻՆ ՆԺԴԵՀ – НАРОДЫ ЕЩЕ НЕ УЗНАЛИ АРМЯНИНА – ГАРЕГИН НЖДЕ – THE PEOPLES HAVE NOT RECOGNIZED THE ARMENIAN YET – GAREGIN NZHDE

ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ ԴԵՌ ՉԻ ՃԱՆԱՉԵԼ ՀԱՅԻՆ. ԳԱՐԵԳԻՆ ՆԺԴԵՀ – НАРОДЫ ЕЩЕ НЕ УЗНАЛИ АРМЯНИНА – ГАРЕГИН НЖДЕ – THE PEOPLES HAVE NOT RECOGNIZED THE ARMENIAN YET – GAREGIN NZHDEH

ԺՈՂՈՎՈՒՐԴՆԵՐԸ ԴԵՌ ՉԵՆ ՃԱՆԱՉԵԼ ՀԱՅԻՆ, ՈՎ ԻՐ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆԿՈՒՄԻՑ ՀԵՏՈ ՇԱՐՈՒՆԱԿԵԼ Է ՍՏԵՂԾԵԼ ԱՐԺԵՔՆԵՐ՝ ԹԱԳԱՎՈՐՆԵՐԻ ՕՏԵՐ ԳԱՀԵՐ ՏՎԵԼ, ԲԱՆԱԿՆԵՐ՝ ՀԱՂԹԱՆԱԿԻ ԳԼԽԱՎՈՐ ԱՌԱՋՆՈՐԴՆԵՐ ՏՎԵԼ, ԱՌԱՋՆՈՐԴՆԵՐ, ԱՌԱՋՆՈՐԴՆԵՐ, ԱՌԱՋՆՈՐԴՆԵՐ. Թե՛ հայրենիքում, թե՛ աքսորավայրում նա մնաց արարիչ, արարիչ, որը նվաճեց ժամանակն ու մահը, և հաճախ իր հանճարի լույսով լուսավորեց հավերժության բարձունքները։ Նրան հաջողվեց արժեքներ ստեղծել և դրանով հաստատել երեք բան՝ որ իր հոգևոր ներուժը մեծ է, շատ մեծ, որ իր կենսաբանական բարոյականությունը խեղաթյուրված չէ և որ նա ի վիճակի է իր ծառայությամբ արձագանքել իր վրա հասած անարդարություններին։ մարդկությունը։
ԳԱՐԵԳԻՆ ՆԺԴԵ

ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ ԴԵՌ ՉԻ ՃԱՆԱՉԵԼ ՀԱՅԻՆ. ԳԱՐԵԳԻՆ ՆԺԴԵՀ – НАРОДЫ ЕЩЕ НЕ УЗНАЛИ АРМЯНИНА – ГАРЕГИН НЖДЕ – THE PEOPLES HAVE NOT RECOGNIZED THE ARMENIAN YET – GAREGIN NZHDE

НАРОДЫ ЕЩЕ НЕ УЗНАЛИ АРМЯНИНА, КОТОРЫЙ И ПОСЛЕ ПАДЕНИЯ СВОЕГО ГОСУДАРСТВА ПРОДОЛЖАЛ СОЗДАВАТЬ ЦЕННОСТИ: ДАВАЯ ЧУЖИМ ТРОНАМ ЦАРЕЙ, АРМИЯМ – ПОБЕДОНОСНЫХ ПОЛКОВОДЦЕВ, СТРАНАМ – РЕФОРМАТОРОВ, ИСКУССТВАМ И ЛИТЕРАТУРЕ – ТАЛАНТЛИВЫХ МАСТЕРОВ. И у себя на родине, и в изгнании он оставался творцом, созидателем, чем и победил времена и смерть и часто светом своего гения освещал высоты вечности. Он сумел создавать ценности и этим подтвердил три вещи: то, что его духовный потенциал велик, очень велик, то, что его биологическая мораль не искажена, и то, что он способен на выпавшие на его долю несправедливости ответить своим служением человечеству.
ГАРЕГИН НЖДЕ

ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ ԴԵՌ ՉԻ ՃԱՆԱՉԵԼ ՀԱՅԻՆ. ԳԱՐԵԳԻՆ ՆԺԴԵՀ – НАРОДЫ ЕЩЕ НЕ УЗНАЛИ АРМЯНИНА – ГАРЕГИН НЖДЕ – THE PEOPLES HAVE NOT RECOGNIZED THE ARMENIAN YET – GAREGIN NZHDE
ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ ԴԵՌ ՉԻ ՃԱՆԱՉԵԼ ՀԱՅԻՆ. ԳԱՐԵԳԻՆ ՆԺԴԵՀ – НАРОДЫ ЕЩЕ НЕ УЗНАЛИ АРМЯНИНА – ГАРЕГИН НЖДЕ – THE PEOPLES HAVE NOT RECOGNIZED THE ARMENIAN YET – GAREGIN NZHDE

THE PEOPLES HAVE NOT YET RECOGNIZED THE ARMENIAN WHO, AFTER THE FALL OF HIS STATE, CONTINUED TO CREATE VALUES: GIVING FOREIGN THRONES OF KINGS, ARMIES – VICTORIOUS GENERAL LEADERS, COUNTRIES – REFORMERS, ARTS AND LITERATURE – TALENTED MASTERS. Both in his homeland and in exile, he remained a creator, a creator, which conquered time and death, and often illuminated the heights of eternity with the light of his genius. He managed to create values ​​and by this confirmed three things: that his spiritual potential is great, very great, that his biological morality is not distorted, and that he is capable of responding to the injustices that have befallen him with his service to humanity.
GAREGIN NZHDE

Շիրազ – Шираз – Shiraz

Շիրազ – Шираз – Shiraz

Շիրազ – Шираз – Shiraz

Շիրազը լինելով շատ տաքարյուն և անկանխատեսելի անձնավորություն բարդ հարաբերություններ ուներ ղեկավարության հետ, կենտրոնական իշխանությունները նրան համարում էին ազգայնական գաղափարների մոլեռանդ կրող, ինչի արդյունքում երբեմն նրան փորձում էին պահել մեկուսի: Սակայն Կարեն Դեմիրճյանը կարողացավ նրա հետ ջերմ հարաբերություններ հաստատել: Կարեն Դեմիրճյանի օրոք սկսեցին նրան շատ տպագրել, ավելի հոգատար վերաբերվել: Հենց այդ ժամանակ Շիրազը արժանացավ երկու՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական (1975թ.) և Հովհաննես Թումանյանի անվան (1982թ.) մրցանակների:

Շիրազը ակտիվորեն հետևում էր Կարեն Դեմիրճյանի գործունեությանը, հաճախ մասնակցում էր նոր օբյեկտների բացման արարողություններին: Բառացի ներկայացնում ենք մի հետաքրքիր հեռախոսազրույց, որը տեղի է ունեցել Մետրոպոլիտենի բացման օրը.

«Երևանի գետնուղու (մետրոյի) բացման օրն էր: Քաղաքը ցնծում էր, բոլորը գետնուղի էին շտապում: Տուն եկա, լուր բերի, ուրախացավ-ժպտաց, հետո իրեն հատուկ մանկավախ-սրտավախությամբ, թե՝ չի՞ բլի:

– Աշխարհում էդքան մետրոներ կան… ինչի՞ պիտի բլի:

Չքնաղ Անի քաղաքն ու Զվարթնոցը երկրաշարժը չկերա՞վ…

– Չէ, Հայաստանը Ցնցման երկիր է. դևերը կվիճեն՝ հողը իրար կուգա:

Ինչևէ. սենյակում մենակ էինք, լսափողը վերցրեց, համար հավաքեց, ու մի կանացի ձայն՝ ո՞վ է:

Չգիտե՞ս, ես եմ, էլ ո՞վ պիտի լինի, Կարեն Սերոբիին կուզեմ:

Կես րոպե հետո ընկալուչը վերցրեց Դեմիրճյանը:

– Ողջույն Կարեն Սերոբիին, աչքներս լուս, Երևանն էլ գետնուղի ունեցավ: Լավ, հայրենանվեր գործ ես արել, բայց մի բան պակաս է…

– Ի՞նչը, Շիրազ ջան:

– Էն, որ ճամփեն կարճ է: Լավ մտածե, որ երկարես, որ էստեղ՝ Երևան նստենք, էրթանք Գյումրի, էնտեղից քշենք էրթանք Անի, էնտեղից՝ Վան, Կարս ու Էրզրում, էնտեղից Անդրանիկի Շապին Գարահիսար ու էնտեղից էլ Սիփանա սար: Ըշտը, էրթանք Մասիս ու ետ գանք, Վանա լիճ՝ ու ետ գանք, էրթանք ու գանք, էրթանք ու գանք, էրթանք ու … ՉԳԱՆՔ, մնանք էնտեղ…

Լսափողի մեջ Դեմիրճյանի ծիծաղն էր»:

Սիփան Շիրազ «Հայրիկ: Տխուր, տխուր Վենետիկ»

Будучи очень вспыльчивым и непредсказуемым человеком, Шираз имел сложные отношения с руководством, центральные власти считали его ревностным носителем националистических идей, вследствие чего иногда пытались держать его в изоляции. Однако Карен Демирчян смог наладить с ним теплые отношения. Во времена правления Карена Демирчяна его стали много публиковать, относиться к нему бережнее. Именно тогда Шираз был удостоен двух премий: Государственной премии Республики Армения (1975 г.) и премии имени Ованеса Туманяна (1982 г.).

Шираз активно следил за деятельностью Карена Демирчяна, часто участвовал в церемониях открытия новых объектов. Вот дословное изложение интересного телефонного разговора, который состоялся в день открытия метро.

«Это был день открытия подземки (метро) Еревана. Город аплодировал, все бежали к метро. Я пришел домой, принес новость, был счастлив-улыбался, а потом со своим особенным детско-пугливым страхом.

  • В мире так много метро… каким оно должно быть?

Разве землетрясение не съело города Чкнах Ани и Звартноц?

  • Нет, Армения – страна шока. демоны поссорятся, земля столкнется.

Тем не мение. мы были одни в комнате, он взял трубку, набрал номер, и женский голос сказал, кто это?

Вы не знаете, это я, кто еще должен быть, я хочу Карен Сероби.

Через полминуты Демирчян взял трубку.

  • Привет Карен Сероби, у меня горят глаза, в Ереване тоже была подземная дорога. Что ж, вы совершили патриотический поступок, но не хватает одного…
  • Что, дорогой Шираз?
  • Что путь короткий. Хорошо подумай, чтобы мы сидим здесь в Ереване, едем в Гюмри, оттуда едем в Ани, оттуда в Ван, Карс и Эрзрум, оттуда в Андраник Шапин Гарахисар и оттуда на гору Сипана. Ладно, поедем в Масис и вернемся, озеро Вана и вернемся, пойдем и придем, пойдем и придем, пойдем и придем… НЕ ЕДЕМ, останемся там…

Смех Демирчяна был в зале».

Сипан Шираз “Папа. Грустная, грустная Венеция».

Being a very hot-tempered and unpredictable person, Shiraz had a difficult relationship with the leadership, the central authorities considered him a zealous bearer of nationalist ideas, as a result of which they sometimes tried to keep him isolated. However, Karen Demirchyan was able to establish warm relations with him. During the reign of Karen Demirchyan, they began to publish a lot of him, to treat him more carefully. It was at that time that Shiraz was awarded two prizes: the State Prize of the Republic of Armenia (1975) and the Hovhannes Tumanyan Prize (1982).

Shiraz actively followed the activities of Karen Demirchyan, often participated in the opening ceremonies of new facilities. Here is a verbatim presentation of an interesting telephone conversation that took place on the opening day of the Metro.

“It was the day of the opening of the underground (metro) of Yerevan. The city was cheering, everyone was rushing to the subway. I came home, brought the news, was happy-smiled, and then with his special childish-fearful fear.

  • There are so many subways in the world… what should it be?

Didn’t the earthquake eat the city of Chknagh Ani and Zvartnots?

  • No, Armenia is a country of shock. the demons will quarrel, the earth will collide.

Anyway. we were alone in the room, he picked up the receiver, dialed a number, and a female voice said, who is it?

You don’t know, it’s me, who else should it be, I want Karen Serobi.

Half a minute later Demirchyan took the receiver.

  • Greetings to Karen Serobi, my eyes light up, Yerevan also had an underground road. Well, you have done a patriotic deed, but one thing is missing…
  • What, dear Shiraz?
  • That the journey is short. Think well, so that we sit here in Yerevan, go to Gyumri, from there we drive to Ani, from there to Van, Kars and Erzrum, from there to Andranik Shapin Garahisar and from there to Sipana mountain. Right, let’s go to Masis and come back, Lake Vana and come back, let’s go and come, go and come, go and come… LET’S NOT GO, let’s stay there…

Demirchyan’s laughter was in the audience.”

Sipan Shiraz “Dad. Sad, sad Venice”

ՀԱՅԵՐԸ՝ ԻՍՊԱՆԻԱՅԻ ԱՌԱՋԻՆ ԲՆԱԿԻՉՆԵՐԸ – АРМЯНЕ – ПЕРВЫЕ ОБИТАТЕЛИ ИСПАНИИ – ARMENIANS – THE FIRST RESIDENTS OF SPAIN

ՀԱՅԵՐԸ՝ ԻՍՊԱՆԻԱՅԻ ԱՌԱՋԻՆ ԲՆԱԿԻՉՆԵՐԸ – АРМЯНЕ – ПЕРВЫЕ ОБИТАТЕЛИ ИСПАНИИ – ARMENIANS – THE FIRST RESIDENTS OF SPAIN

ՀԱՅԵՐԸ՝ ԻՍՊԱՆԻԱՅԻ ԱՌԱՋԻՆ ԲՆԱԿԻՉՆԵՐԸ – АРМЯНЕ – ПЕРВЫЕ ОБИТАТЕЛИ ИСПАНИИ – ARMENIANS – THE FIRST RESIDENTS OF SPAIN

ԻՍՊԱՆԻԱՅԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ 17-ՐԴ ԴԱՐՈՒՄ ԳԱՍՊԱՐ ԷՍԿՈԼԱՆՈ.
«ՀԱՅԵՐ. ԻՍՊԱՆԻԱՅԻ ԱՌԱՋԻՆ ԲՆԱԿԻՉՆԵՐԸ».
Մաս I
16-17-րդ դարերում բասկերի ազգային պատմագրության հիմնադիրներ Էստեբան դե Գարիբայը, Անդրես դե Պոզան և Բալտասար դե Էչավը Հայաստանը համարում էին բասկերի՝ Արևմտյան Եվրոպայի ամենահին ժողովրդի նախնիների տունը։ Իսկ 17-րդ դարի իսպանացի պատմաբան Գասպար Էսկոլանոն Վալենսիա քաղաքի պատմության մասին իր գրքում (1610 թ.) գրում է, որ Ջրհեղեղից հետո Տուբալ պատրիարքն իր ժողովրդի հետ իջել է Իսպանիայի արեւելյան ափ եւ խոսել հայերեն։ Գասպար Էսկոլանոն ծայրահեղ ճշգրտությամբ նկարագրում է այն վայրերը, որտեղ, ըստ լեգենդի, թաղվել են հայերի՝ Իսպանիայի առաջին բնակիչների աճյունները։ Այժմ այդ վայրերում կան եկեղեցիներ, հիմնականում՝ ժամանակակից Կատալոնիայի տարածքում, և դա թույլ է տալիս ենթադրել, որ այդ կետերը իսպանացիները երկար ժամանակ համարվում էին սուրբ…
20-րդ դարի սկզբին Հռոմում եվրոպացի հայտնի լեզվաբանների խմբագրությամբ լույս է տեսել 119 էջանոց «ARMENI ARIANI» (EDIZIONI «HIM», ROMA-1938) աշխատությունը։ Այս շատ ուշագրավ գրքի հեղինակները համոզիչ կերպով ապացուցում են, որ սա բառի հայերեն նմուշն է, որը փոխառվել է մոլորակի տարբեր էթնիկ խմբերի կողմից, իսկ հետագայում իր ծագման ու ձևավորման փուլերն անցել է տարբեր ժողովուրդների լեզուներով։ փոխելով և ձայն ձեռք բերելով. Այս գրքում նշվում է նաև հայերի հոգևոր մշակույթի մեծ և շատ բարենպաստ ազդեցությունը աշխարհի շատ ժողովուրդների գրչության զարգացման վրա, հատկապես հարևան ժողովուրդների գրչության, մասնավորապես՝ ժողովուրդների այբուբենների ստեղծման վրա։ Իբերիա (Իվերա, Վիրկա – ներկայիս Վրաստան), Աղվանք (ներկայիս Ադրբեջան) և ոչ միայն։ Բազմաթիվ ապացույցներ կան, որ հայերը համարվում են մոլորակի տարբեր ժողովուրդների նախնիները, իսկ հայերենը շատ լեզուների հիմքն է։ …
Անցյալ դարի վերջին անգլիացի գիտնական Էդվարդ Սպենսեր Դոջսոնը միանգամայն պատահաբար մի շատ հետաքրքիր բացահայտում արեց. Իր մտահորիզոնն ընդլայնելու համար Դոջսոնը, որն արդեն հայտնի բասկոլոգ էր, որոշեց ուսումնասիրել հայոց լեզուն և ընդունվեց Փարիզի հատուկ դպրոց՝ հայտնի արևելագետ Օգյուստ Կարիերի դասարանում։
Արդյունքը բոլորովին անսպասելի էր. Ընդամենը երկու ամիս ուսումնասիրելուց հետո Դոջսոնը նկատեց, որ հայերեն շատ բառեր գրեթե նույնական են բասկերենին։ 1884 թվականին Դոջսոնը հրապարակեց այս բառերի համընկնման մասին իր մտորումները «Euskera» (բասկերեն) ամսագրում՝ «Բասկերեն բառեր հայերենում» հետաքրքիր վերնագրով։
Դոջսոնի զուգահեռների ցանկը ներառում էր ավելի քան հիսուն բառ: Դա ասես կապույտ պտուտակ լիներ, հատկապես այն գիտնականների համար, ովքեր երկար ժամանակ գտնվում էին բասկ-վրացական վարկածի հիպնոսի տակ։
Ինքը՝ Դոջսոնը, չկարողացավ բացատրել բասկ-հայկական համապատասխանությունների գոյության պատճառը և առաջարկեց, որ այս բառերը հայերենում կարող են հայտնվել վրացերենից, թեև վրացերենում դրանք զուգահեռներ չունեն։ Ընդ որում, խոսքը բառապաշարի շատ կարեւոր շերտի մասին է, որն ավանդաբար համարվում է յուրաքանչյուր լեզվի սկզբնական ֆոնդը։
Իսկ ամենահետաքրքիրն այն է, որ հայտնաբերված բասկերեն-հայերեն զուգադիպությունները երկու լեզուներով էլ պահպանվում են գրեթե ամբողջական փոխըմբռնման մակարդակով, օրինակ՝ բասկերեն։ «հմայքը» (վատ, չար) – Արմ. «հմայքը» (վատ, չար), բաս. «կտրել» (հետևաբար) – Արմ. «դեմ» (հետևաբար), հիմքեր. «սառույց» (քամի) – արմ. «սառույց» (քամի), բաս. «զատի» (առանձին) – արմ. «առանձին» (առանձին), բասկ. «պիտակներ» (տեղ) – արմ. «նշումներ» (տեղ), հիմք. «Արդի» (խոյ) – արմ. «արդի» (խոյ) և այլն։
Բասկերի և հայերի էթնոլեզվաբանական հարաբերությունների ոլորտում երկրորդ կարևոր հայտնագործությունը կատարվել է ավելի քան քառորդ դար անց։
1920-ականներին երիտասարդ բասկ լեզվաբան Բերնարդո Էստորնես Լազան, ով հետագայում դարձավ հայտնի գիտնական և ակադեմիկոս, նյութեր հավաքեց բասկական բանահյուսությունից արևելյան Նավարայի Ռոպկալ հովտում։ Այսպիսով, Նավարայի գրեթե արևելյան սահմանին գտնվող Իսաբա գյուղում Էստորնես Լասսան արձանագրել է տեղական լեգենդ, որ Իսաբա գյուղը հիմնադրել են հայերը, որոնք Նավարայի առաջին բնակիչներն են և բասկ ժողովրդի նախնիները։ Ավանդությունը պարզաբանում է, որ բասկ ժողովրդի առաջնորդն անվանվել է Այտոր, նա իր յոթ որդիների հետ եկել է Հայաստանից և նրանց պատվին 7 բնակավայր հիմնել Նավարայում։
Ասում են նաև, որ այցելած հայերը՝ բասկերի նախնիները, գիտեին մետաղի մշակման գաղտնիքը։ Այնուհետեւ գյուղի արխիվում հայտնաբերվել է հին ձեռագիր՝ բանավոր ավանդույթները հաստատող պատմական տարեգրություն։ Բավականին ուշագրավ է, որ Իսաբա անունը բասկերենից թարգմանվում է որպես «Նախնիների հետք», և թեև սա կարող է լիովին անհավատալի թվալ, փաստը մնում է փաստ, որ Իսաբա գյուղում դեռևս կա մի ճանապարհ, որը կրում է Էրմինիա անունը: Ժողովրդական ավանդույթն այն կապում է Արմենիա անվան հետ՝ ի պատիվ Նավարայի առաջին վերաբնակների։

Այս ամենը կարող էր թվալ բասկ ծերերի երևակայության արդյունք, ինչպես կարծում էին շատ հետազոտողներ երկար ժամանակ, բայց գիտությունը, մասնավորապես լեզվաբանությունն ու պատմագիտությունը, ինչպես նաև առասպելաբանությունը, մտան բիզնես: Պարզվեց, որ բասկերի լեգենդար նախահայրի անունը բասկերեն haitor բառացի նշանակում է «Եկել հայայից» կամ «հայայից բխած», ինչը բավականին ճշգրիտ համապատասխանում է հայերեն «հայի թոռ»՝ «հայու թոռ» շինարարությանը։ ինչպես ցույց է տվել գերմանացի հայտնի գիտնական Յոզեֆ Կարստը.
Պարզվեց նաև, որ հայ նշանավոր նահապետ Հայկը իսկապես թոռ է ունեցել, որի անունը Փասկամ էր։ Ն.Մառը առաջին անգամ մատնանշեց հայկական Պասկամ անվան և բասկական էթնոնիմի հնարավոր կապը։ Հետաքրքիր է, որ բասկերենում կա «haitoren seme» արտահայտությունը՝ «մաքուր», բառացիորեն նշանակում է «հայթորի որդի»։ Սա վկայում է այն մասին, որ հին ժամանակներում բասկերի մեջ զտարյուն էին համարվում միայն նրանք, ովքեր սերում էին Հայաստանից եկած նախահայր Հայտորի անմիջական հետնորդներից մեկից։
Հետագա որոնումները հանգեցրին նոր բացահայտումների։ Պարզվեց, որ վերը նշված բոլոր փաստերն ու զուգադիպությունները եվրոպական քաղաքակրթության ամենամեծ առեղծվածի այսբերգի միայն գագաթն են։ Ինչպես պարզվեց, Եվրոպայի ամենահին ժողովրդի հայկական ծագման տեսությունը խորը արմատներ ունի նրա պատմական հիշողության մեջ և արտացոլված է բասկյան գրավոր աղբյուրներում։
Դեռևս 16-17-րդ դարերում բասկ ազգային պատմագրության հիմնադիրներ Էստեբան դե Գարիբայը, Անդրես դե Պոզան և Բալտասար դե Էչավեն Հայաստանը համարում էին բասկերի նախնիների տունը և փորձում էին դա ապացուցել բասկ-հայկական տեղանունային համընկնումների հիման վրա, այսինքն. մասնավորապես. Արաքս (գետի անվանումը Հայաստանում և Բասկերի երկրում) և Բասկերի Արալար լեռան անվանումը, որը բազմիցս համեմատվել է բիբլիական հայտնի Արարատի հետ։
Ավելին, Անդրե դե Պոսան ուղղակիորեն նշում է, որ բասկերը նորեկներ են Հայաստանից։ Նա նույնիսկ մանրամասնում է, որ Իսպանիայի Միջերկրական ծովի ափին գտնվող Տարագոնա քաղաքը հիմնադրվել է հայերի կողմից և նրանց լեզվով Տարրագոնա անունը նշանակում է «հովիվների համայնք»։ Դժվար է որևէ բան ասել այս թարգմանության մասին, բայց գլխավորն այն է, որ Տարագոնա անունը շատ է հիշեցնում հայկական հանրահայտ Տարոն տեղանունը (ըստ ավանդության՝ հին հայերը տարածաշրջանն անվանել են Տարոն՝ ի պատիվ Նոյի հետնորդներից մեկի. Ֆոգարմա կամ հայերեն՝ Թորգոմ – խմբ.), որի հնագույն ձևը Տարավնա է։
Երեք դար շարունակ վերոհիշյալ պատմաբանների կարծիքը բասկերի հայկական ծագման մասին դարձել է ազգային ավանդույթ և մեծ տարածում է գտել։
Առաջնային աղբյուրների ցանկը լրացնում է 17-րդ դարի իսպանացի պատմաբան Գասպար Էսկոլանոն, ով Վալենսիա քաղաքի պատմության մասին իր գրքում (1610 թ.) գրում է, որ Ջրհեղեղից հետո Տուբալ պատրիարքը և նրա ժողովուրդը վայրէջք կատարեցին արևելյան ափին։ Իսպանիայի և որ խոսում էին հայերեն։ Ավելին, Գասպար Էսկոլանոն ծայրահեղ ճշգրտությամբ նկարագրում է այն վայրերը, որտեղ, ըստ լեգենդի, թաղվել են հայերի՝ Իսպանիայի առաջին բնակիչների աճյունները։ Մեր օրերում այդ վայրերում, հիմնականում՝ ժամանակակից Կատալոնիայի տարածքում են գտնվում եկեղեցիները, և դա խոսում է այն մասին, որ այդ կետերը վաղուց համարվում են սուրբ։
Վագան ՍԱՐԳՍՅԱՆ,
Միջազգային լեզվաբանական ակադեմիայի նախագահ

ИСПАНСКИЙ ИСТОРИК XVII ВЕКА ГАСПАР ЭСКОЛАНО:
“АРМЯНЕ – ПЕРВЫЕ ОБИТАТЕЛИ ИСПАНИИ”
Part I
В XVI-XVII веках основоположники баскской национальной историографии Эстебан де Гарибай, Андрес де Поса и Бальтасар де Эчаве считали Армению прародиной басков – самого древнего народа Западной Европы. А испанский историк XVII века Гаспар Эсколано в своей книге об истории города Валенсии (1610 г.) пишет, что после Всемирного потопа патриарх Тубал и его люди высадились на восточном побережье Испании и что они разговаривали на армянском языке. Гаспар Эсколано с чрезвычайной точностью описывает места, где, согласно преданию, были захоронены останки армян – первых обитателей Испании. Ныне на тех местах, в основном на территории современной Каталонии, расположены церкви, и это подсказывает, что данные точки еще издавна считались у испанцев священными…
В начале XX века под редакцией известных европейских лингвистов в Риме вышла в свет 119-страничная работа “ARMENI ARIANI” (EDIZIONI “HIM”, ROMA-1938). Авторы этой весьма примечательной книги убедительно доказывают, что именно армянский пример слова был заимствован разными этносами планеты и впоследствии на языках разных народов, на этапах своего происхождения и образования подвергался изменению звука и был освоен. В этой книге также отмечается большое и очень благоприятное влияние духовной культуры армян на процесс развития письменности многих народов мира, особенно на письменность соседних народов, в частности, на создание алфавитов народов Иберии (Ивера, Вирка – нынешней Грузии), Агванка (нынешнего Азербайджана) и не только: есть множество свидетельств того, что армяне считаются прародителями разных народов планеты, а армянский лежит в основе многих языков…
В конце позапрошлого столетия английский ученый Эдвард Спенсер Доджсон совершенно случайно сделал очень интересное открытие. Будучи уже довольно известным баскологом, Доджсон решил, в целях расширения собственного кругозора, изучить армянский язык и поступил в парижский “Эколь спесиаль”, в класс знаменитого филолога-ориенталиста Огюста Карьера.
Результат был весьма неожиданным: после всего лишь двухмесячных курсов Доджсон заметил, что многие армянские слова практически идентичны баскским. Свои размышления об этих лексических совпадениях Доджсон опубликовал в 1884 году в журнале “Эускера” (“Баскский язык”) под интригующим заголовком “Баскские слова в армянском языке”.
Список замеченных Доджсоном параллелей включал в себя более пятидесяти слов. Это было как гром среди ясного неба, в частности для тех ученых, которые уже долгое время находились под гипнозом баскско-грузинской гипотезы.
Сам Доджсон не смог объяснить причину существования баскско-армянских соответствий и предположил, что данные слова могли попасть в армянский из грузинского языка, несмотря на то, что они не имеют параллелей в грузинском. Притом речь идет о весьма важном слое словарного запаса, традиционно считающемся исконным фондом каждого языка.
И самое любопытное в том, что обнаруженные баскско-армянские совпадения сохранились в обоих языках почти на уровне полного взаимопонимания, например: баскс. “чар” (плохой, злой) – арм. “чар” (плохой, злой), баскс. “анти” (оттуда) – арм. “анти” (оттуда), баскс. “айс” (ветер) – арм. “айс” (ветер), баскс. “зати” (отделять) – арм. “зат” (отдельно), баскc. “теги” (место) – арм. “теги” (место), баскс. “арди” (баран) – арм. “арди” (баран) и т. п.
Второе важное открытие в области этнолингвистических связей басков и армян было сделано более четверти века спустя.
В 20-е годы молодой баскский филолог Бернардо Эсторнэс Ласа, впоследствии крупнейший ученый и академик, занимался сбором баскского фольклорного материала в Ропкальской долине, в восточной части провинции Наварра. Так вот, в деревне Исаба, почти на самой восточной границе Наварры, Эсторнэс Ласа записал местное предание о том, что деревня Исаба основана армянами, которые были первыми обитателями Наварры и предками баскского народа. В предании уточняется, что предводителя баскского народа звали Айтор, он приехал из Армении со своими семью сыновьями и в их честь основал семь поселений в Наварре.
Говорится также, что приезжие армяне – предки басков – знали тайну обработки металла. Впоследствии в архивах деревни нашли старинную рукопись, историческую хронику, которая подтверждает устные предания. Весьма примечательно, что в баскском языке имя Исаба переводится как “След предков”, и хотя это может казаться совершенно невероятным, но факт остается фактом: в деревне Исаба до сих пор существует дорога, которая носит имя Эрминия. Народная традиция связывает его с именем Армения – в честь первых поселенцев Наварры.


Все это могло показаться плодом воображения баскских стариков, как долгое время считали многие исследователи, однако в дело вступила наука, в частности лингвистика и историография, а также мифология. Оказалось, что в баскском языке имя легендарного предка басков haйтор дословно означает “Пришедший из haйа” или “Происходящий от haйа”, что довольно точно соответствует армянской конструкции “hайи тор” – “внук армянина”, как это показал известный немецкий ученый Иозеф Карст.
Выяснилось также, что у знаменитого предка армян haйка действительно был внук, которого звали Паскам. Впервые на возможную связь между армянским именем Паскам и этнонимом басков указал Н. Марр. Интересно, что в баскском языке существует выражение “hайторэн сэмэ” – “чистокровный”, дословно означающее “сын haйтора”. Это свидетельствует о том, что в древности среди басков чистокровными считались только те, кто вел свое происхождение от одного из прямых потомков прародителя haйтора, приехавшего из Армении.
Дальнейшие поиски привели к новым открытиям. Оказалось, что все вышеуказанные факты и совпадения – всего лишь верхняя часть айсберга величайшей тайны европейской цивилизации. Как выяснилось, теория армянского происхождения древнейшего народа Европы имеет глубокие корни в его исторической памяти и нашла свое отражение в баскских письменных источниках.
Еще в XVI-XVII веках основоположники баскской национальной историографии Эстебан де Гарибай, Андрес де Поса и Бальтасар де Эчаве считали Армению прародиной басков и пытались это доказать на основе баскско-армянских топонимических совпадений, имея в виду, в частности. Аракс (название реки в Армении и в Басконии) и имя баскской горы Аралар, которое неоднократно сравнивалось со знаменитым библейским Араратом.
Более того, Андрее де Поса прямо утверждает, что баски – пришельцы из Армении. Он даже уточняет, что город Таррагона на средиземноморском побережье Испании был основан армянами и на их языке имя Таррагона означало “община пастухов”. Трудно что-либо сказать об этом переводе, но главное в том, что имя Таррагона весьма напоминает известный армянский топоним Тарон (по легенде древние армяне назвали край Тароном в честь одного из потомков Ноя – Фогармы или по армянски – Торгома – прим.ред), древняя форма которого – Таравна.
За три столетия мнение вышеуказанных историков об армянском происхождении басков стало национальной традицией и получило очень широкое распространение.
Список первоисточников пополняет испанский историк XVII века Гаспар Эсколано, который в своей книге об истории города Валенсии (1610 г.) пишет, что после Всемирного потопа патриарх Тубал и его люди высадились на восточном побережье Испании и что они разговаривали на армянском языке. Притом Гаспар Эсколано с чрезвычайной точностью описывает места, где, согласно преданию, были захоронены останки армян – первых обитателей Испании. Ныне на тех местах, в основном на территории современной Каталонии, расположены церкви, и это подсказывает, что данные точки еще издавна считались священными.
Ваган САРКИСЯН,
Президент Международной Лингвистической Академии

SPANISH HISTORIAN OF THE 17TH CENTURY GASPAR ESCOLANO:
“ARMENIANS – THE FIRST RESIDENTS OF SPAIN”
Part I
In the 16th-17th centuries, the founders of the Basque national historiography, Esteban de Garibay, Andres de Posa and Baltasar de Echave, considered Armenia the ancestral home of the Basques, the most ancient people of Western Europe. And the 17th-century Spanish historian Gaspar Escolano, in his book on the history of the city of Valencia (1610), writes that after the Flood, Patriarch Tubal and his people landed on the east coast of Spain and that they spoke Armenian. Gaspar Escolano describes with extreme accuracy the places where, according to legend, the remains of the Armenians, the first inhabitants of Spain, were buried. Now in those places, mainly on the territory of modern Catalonia, there are churches, and this suggests that these points have long been considered sacred by the Spaniards …
At the beginning of the 20th century, the 119-page work “ARMENI ARIANI” (EDIZIONI “HIM”, ROMA-1938) was published in Rome under the editorship of famous European linguists. The authors of this very remarkable book convincingly prove that it was the Armenian example of the word that was borrowed by different ethnic groups of the planet and subsequently in the languages ​​of different peoples, at the stages of its origin and formation, it underwent a change in sound and was mastered. This book also notes the great and very favorable influence of the spiritual culture of Armenians on the development of the writing of many peoples of the world, especially on the writing of neighboring peoples, in particular, on the creation of the alphabets of the peoples of Iberia (Ivera, Virka – present-day Georgia), Agvank (present-day Azerbaijan) and not only: there is a lot of evidence that Armenians are considered the progenitors of different peoples of the planet, and Armenian is the basis of many languages ​​…
At the end of the century before last, the English scientist Edward Spencer Dodgson quite by accident made a very interesting discovery. Being already a fairly well-known bascologist, Dodgson decided, in order to expand his own horizons, to study the Armenian language and entered the Ecole Special in Paris, in the class of the famous Orientalist Auguste Carrière.
The result was quite unexpected: after only two months of courses, Dodgson noticed that many Armenian words were almost identical to Basque ones. Dodgson published his reflections on these lexical coincidences in 1884 in the journal “Euskera” (“Basque language”) under the intriguing heading “Basque words in the Armenian language.”
The list of parallels noted by Dodgson included more than fifty words. It was like a bolt from the blue, in particular for those scientists who had been under the hypnosis of the Basque-Georgian hypothesis for a long time.
Dodgson himself could not explain the reason for the existence of Basque-Armenian correspondences and suggested that these words could have come into Armenian from the Georgian language, despite the fact that they have no parallels in Georgian. Moreover, we are talking about a very important layer of vocabulary, traditionally considered the primordial fund of each language.
And the most curious thing is that the discovered Basque-Armenian coincidences are preserved in both languages ​​almost at the level of complete mutual understanding, for example: Basque. “charm” (bad, evil) – Arm. “charm” (bad, evil), bass. “anti” (from there) – arm. “anti” (from there), bass. “ice” (wind) – arm. “ice” (wind), bass. “zati” (separate) – arm. “zat” (separately), Basque. “tags” (place) – arm. “tags” (place), bass. “ardi” (ram) – arm. “ardi” (ram), etc.
The second important discovery in the field of ethnolinguistic ties between Basques and Armenians was made more than a quarter of a century later.
In the 1920s, the young Basque philologist Bernardo Estornes Lasa, later a prominent scholar and academician, was collecting Basque folklore material in the Ropkal valley, in the eastern part of the province of Navarre. So, in the village of Isaba, almost on the easternmost border of Navarre, Estornes Lasa recorded a local legend that the village of Isaba was founded by Armenians, who were the first inhabitants of Navarre and the ancestors of the Basque people. The legend specifies that the leader of the Basque people was called Aytor, he came from Armenia with his seven sons and founded seven settlements in Navarre in their honor.
It is also said that the visiting Armenians – the ancestors of the Basques – knew the secret of metal processing. Subsequently, an old manuscript, a historical chronicle, was found in the archives of the village, which confirms the oral traditions. It is quite remarkable that in the Basque language the name Isaba is translated as “Trace of the Ancestors”, and although this may seem completely unbelievable, the fact remains that in the village of Isaba there is still a road that bears the name Erminia. Folk tradition associates it with the name Armenia – in honor of the first settlers of Navarre.

All this could seem to be a figment of the imagination of the Basque old people, as many researchers believed for a long time, but science, in particular linguistics and historiography, as well as mythology, entered the business. It turned out that in the Basque language the name of the legendary ancestor of the Basques haitor literally means “Come from haya” or “Derived from haya”, which quite accurately corresponds to the Armenian construction “hayi tor” – “Armenian’s grandson”, as shown by the famous German scientist Josef Karst.
It also turned out that the famous Armenian ancestor hayk really had a grandson, whose name was Paskam. For the first time, N. Marr pointed out a possible connection between the Armenian name Paskam and the Basque ethnonym. It is interesting that in the Basque language there is an expression “haitoren seme” – “purebred”, literally meaning “son of haitor”. This indicates that in ancient times only those who were descended from one of the direct descendants of the progenitor Haytor, who came from Armenia, were considered purebred among the Basques.
Further searches led to new discoveries. It turned out that all the above facts and coincidences are just the tip of the iceberg of the greatest mystery of European civilization. As it turned out, the theory of the Armenian origin of the most ancient people of Europe has deep roots in its historical memory and is reflected in the Basque written sources.
Back in the 16th-17th centuries, the founders of Basque national historiography Esteban de Garibay, Andres de Posa and Baltasar de Echave considered Armenia the ancestral home of the Basques and tried to prove it on the basis of Basque-Armenian toponymic coincidences, meaning, in particular. Araks (the name of a river in Armenia and Basque Country) and the name of the Basque mountain Aralar, which has been repeatedly compared with the famous biblical Ararat.
Moreover, Andree de Posa directly states that the Basques are newcomers from Armenia. He even specifies that the city of Tarragona on the Mediterranean coast of Spain was founded by the Armenians and in their language the name Tarragona meant “community of shepherds”. It is difficult to say anything about this translation, but the main thing is that the name Tarragona is very reminiscent of the famous Armenian toponym Taron (according to legend, the ancient Armenians called the region Taron in honor of one of the descendants of Noah – Fogarma or in Armenian – Torgom – ed.), whose ancient form is Tarawna.
For three centuries, the opinion of the above-mentioned historians about the Armenian origin of the Basques has become a national tradition and has become very widespread.
The list of primary sources is supplemented by the 17th-century Spanish historian Gaspar Escolano, who, in his book on the history of the city of Valencia (1610), writes that after the Flood, Patriarch Tubal and his people landed on the east coast of Spain and that they spoke Armenian. Moreover, Gaspar Escolano describes with extreme accuracy the places where, according to legend, the remains of the Armenians, the first inhabitants of Spain, were buried. Nowadays, churches are located in those places, mainly in the territory of modern Catalonia, and this suggests that these points have long been considered sacred.
Vagan SARGSYAN,
President of the International Linguistic Academy
More about this source textSource text required for additional translation information
Send feedback
Side panels

Ադրիան Գիլբերտ – Эдриан Джилберт – Adrian Gilbert

Ադրիան Գիլբերտ – Эдриан Джилберт – Adrian Gilbert

Ադրիան Գիլբերտ – Эдриан Джилберт – Adrian Gilbert
Ադրիան Գիլբերտ – Эдриан Джилберт – Adrian Gilbert
Աշխարհաքաղաքական քարտեզ Հայկական կայսրություն-XXVIII-XXIII հայկական առաջին պետություններից մեկը Հայաս, Միտանի (Խուրրի- Միտանի), Խեթեր – Геополитический Карта Армянская Империя-Одни из первых Армянских государств XXVIII- XXIII Хайаса,Митани(Xурри- Митани),Хетты- Geopolitical Map Armenian Empire-One of the first Armenian states XXVIII- XXIII Hayas, Mitani (Khurri- Mitani), Hittites

Քաղաքակրթությունները, որոնք մեծացել են Տիգրիսի և Եփրատի գետային համակարգերով ոռոգվող հողերում, նույնիսկ ավելի հին էին, քան Հին Եգիպտոսի Հին թագավորությունը: Թեև Միջագետքի երկիրը սահմանվում է որպես երկու գետերի միջև ջրհեղեղ, որը ժամանակին կոչվում էր Բաբելոնիա և այժմ ժամանակակից Իրաքի մաս, գետերն իրենք սկիզբ են առնում այս հարթ, ալյուվիալ հարթավայրից շատ հյուսիս, Հայաստանի լեռնային սարահարթում: Սա այն սարահարթն է, որտեղ գերակշռում է Արարատ լեռը, և կարող է լինել աստվածաշնչյան դրախտի վայրը:
«2 10 Եդեմից գետ դուրս եկավ դրախտ ջրելու համար. այնուհետև բաժանվել չորս գետերի: 11 Մեկի անունը Փիսոն է. նա հոսում է Հավիլայի ամբողջ երկրի շուրջը, որտեղ ոսկի կա. 12 Եվ այդ երկրի ոսկին լավն է. այնտեղ բդոլախ և օնիքս քար։ 13 Երկրորդ գետի անունը Տիխոն / Թեոն / է. այն հոսում է Քուշի ամբողջ երկրի շուրջը։ 14 Երրորդ գետի անունը Հիդդեկել է /Տիգրիս/. այն հոսում է Ասորեստանի առաջ։ Չորրորդ Եփրատ գետը.
Եդեմի չորս մեծ գետերի Ծննդոցում պատմությունը հստակ խորհրդանշական նշանակություն ունի՝ կապված խաչի գաղափարի հետ, որի ճյուղերը մատնանշում են չորս կարդինալ կետերը: Այնուամենայնիվ, պարզ է, որ Եդեմը նախատեսված էր որոշակի աշխարհագրական դիրքի համար, և Տիգրիսի և Եփրատի ընդգրկումը ցուցակում ցույց է տալիս, որ գետերն իրենք իրականություն էին և ոչ թե պարզապես վերացական իդեալ: Մեկնաբանների համար միշտ խնդրահարույց է եղել առաջին երկուսի՝ Փիշոնի և Գիհոնի նույնականացումը: Մոռանալով աշխարհագրության մասին՝ նրանք նույնացվում էին այնպիսի տարբեր գետային համակարգերի հետ, ինչպիսիք են Նեղոսը, Գանգեսը և նույնիսկ Յանցզեն: Այնուամենայնիվ, եթե համաձայնենք, որ Աստվածաշունչը խոսում է ինչ-որ իրական ավանդույթի մասին, ապա բոլոր չորս գետերի ակունքները պետք է մոտ լինեին միմյանց։ Հետևաբար, այս երկու գետերը, ինչպես Տիգրիսն ու Եփրատը, պետք է իրենց ակունքներն ունենային Արևելյան Անատոլիայի բարձրավանդակում։
Փաստորեն, նույն տարածքում կան ևս երկու խոշոր գետեր, որոնց աղբյուրները մոտ են Տիգրիսի և Եփրատի ակունքներին։ Դրանցից առաջինը Արաքսն է՝ սկիզբ առնող Էրզրումի մոտից։ Սա, հավանաբար, աստվածաշնչյան Փիսոնն է, և այն հոսում է մոտավորապես դեպի արևելք՝ դեպի Կասպից ծով։ Այսօր այն ծառայում է որպես սահման Հայաստանի, Թուրքիայի և Իրանի միջև։ Փիշոն անունը նշանակում է «ազատ հոսող», և իրականում այս գետը փոթորկալից առվակ է, որը ձմռանը գրեթե անհնար է անցնել, և որի մեջ վտանգավոր է ցանկացած բանի վրա լողալը, իսկ ամռանը հեշտ է շարժվել։ Հավիլայի երկիրը կարելի է միանգամայն նույնացնել Վրաստանի հետ, որը գտնվում է գետից մի փոքր հյուսիս և երբեմնի նախկին առեղծվածային հողը՝ Կոլխիդա: Հենց այնտեղ էլ Ջեյսոնը արգոնավորդների հետ գնաց ոսկե գեղմը փնտրելու։ Մեկ այլ գետ կոչվում է Տիխոն, որը նշանակում է «առվակ»։ Կարելի է խոսել Գալիսի (Գալիս, «առոս») (Kyzyl Irmak)՝ Փոքր Ասիայի ամենաերկար գետի մասին, որը սնվում է Եփրատի գագաթնակետից հյուսիս գտնվող Կիզիլի ակունքներից: Այս գետը հոսում է դեպի արևմուտք, ապա թեքվում դեպի հյուսիս և թափվում Սև ծով։ Գալիս գետը բաժանում է արևելյան և արևմտյան Անատոլիան և ժամանակին «գրկում» էր հին խեթական կայսրության սիրտը, որի մայրաքաղաքը Բոգազկոյ (Հատտուսաս) քաղաքն էր։
Արևելյան Անատոլիայի լեռնային տարածքը, որտեղից հոսում են այս չորս մեծ գետերը, կարող է լինել առասպելական Եդեմ։ Այս «եդեմից» ավելի արևելք գտնվում է Վանա լիճը, թերևս սկզբնական «Եդեմի այգին», իսկ հյուսիսից Արարատյան չորսհազարանոցը նայում է Արաքսի հովիտին, որտեղ, ըստ լեգենդի, Նոյը նստեցրել է իր տապանը և իջել երկիր։ . Անկախ նրանից՝ հավատո՞ւմ ենք ջրհեղեղի և Արարատ լեռան վրա Նոյան տապանի խորտակման պատմությանը, թե՞ ոչ, բոլոր վկայությունները ցույց են տալիս, որ այս տարածաշրջանը այն վայրն է, որտեղից Նոյի մեծ «ընտանիքի» անդամները տարբեր ուղղություններով դուրս են եկել նվաճելու։ ամբողջ հայտնի աշխարհը: Այս խմբի մի ցեղը կամ սեռը Աբրահամյաններն էին, մյուսը, հնարավոր է, ավելի մեծ՝ քաղդեացիները (քաղդեացիները), ովքեր իրենց նահապետին համարում էին առասպելական նախահայր, ըստ Աստվածաշնչի՝ Նոյի ծոռը՝ Նիմրոդ (Նեմրութ) անունով:
Եթե ​​հաշվի առնենք այս բոլոր կետերը, ապա միանգամայն հնարավոր է ենթադրել, որ Աբրահամի տոհմը եղել են Հուրիները, որոնք պատկանում էին խալդեցիների միտաննիների ընտանիքի մեկ այլ ցեղին։ Աբրահամի և տեղի թագավորի միջև հակամարտության լեգենդները, ում նրանք նույնացնում են աստվածաշնչյան Նիմրոդի հետ, որոնք մինչ օրս պահպանվել են Ուրֆայի բնակիչների կողմից, կարող են հիմնված լինել իրական պատմական իրադարձության վրա: Ընդ որում, «Հուրիներ», Հարրան (քաղաք)։ Անաչառ դիտորդը ստիպված կլինի խոստովանել, որ Աբրահամը կարող էր ծնվել Ուրֆայում և ստիպված էր ընտանիքի հետ գաղթել նախ հարևան Խառան, իսկ հետո՝ Քանան:
Հետաքրքիր է նշել, որ Ուրֆայի հարավային պարսպի հետևում կա մի ջրհոր (Բիր-Էյուփ), որտեղ, ինչպես ենթադրվում է, Հոբը լվացվել և բուժվել է իր սարսափելի վերքերից։ Մոտակայքում ժամանակին կանգնած էին քրիստոնեական եկեղեցիներ, որոնք նվիրված էին տեղի երկու հայտնի սրբերին՝ Կոզմային և Դեմյանին, որոնք բուժողներ էին: Հոբի ջրհորի բուժիչ ջրերը օգտագործվել և օգտագործվում են տառապող ուխտավորների կողմից, հատկապես մաշկային հիվանդությունների բուժման համար:


Цивилизации, выросшие на землях, орошаемых речными системами Тигра и Евфрата, были даже древнее Старого царства Древнего Египта. Хотя в узком смысле слова земля Месопотамия — это пойма между двумя реками, когда-то называвшаяся Вавилонией, а ныне являющаяся частью современного Ирака, сами реки берут свои истоки гораздо севернее этой плоской, аллювиальной равнины, в горном плато Армения. Это-то плато, над которым господствует гора Арарат, и могло быть местом нахождения библейского Рая.
«2 10Из Эдема выходила река для орошения рая; и потом разделялась на четыре реки. 11Имя одной Фисон: она обтекает всю землю Хавила, ту, где золото; 12и золото той земли хорошее; там бдолах и камень оникс. 13Имя второй реки Тихон /Теон/: она обтекает всю землю Куш. 14Имя третьей реки Хиддекель /Тигр/: она протекает пред Ассириею. Четвертая река Евфрат».
Рассказ в Книге Бытия о четырех больших реках Эдема имеет ясно выраженный символический смысл, связанный с идеей креста, ветви которого указывают на четыре стороны света. Тем не менее очевидно: Эдему предназначалось определенное географическое местоположение, а включение Тигра и Евфрата в список указывает, что сами реки были реальностью, а не просто абстрактным идеалом. Проблематичным для комментаторов всегда было опознание двух первых — Фисона и Гихона. Забыв о географии, их отождествляли с такими разными речными системами, как Нил, Ганг и даже Янцзы. Однако если согласиться, что в Библии говорится о некоем реальном предании, тогда истоки всех четырех рек должны были находиться близко друг от друга. Поэтому и эти две реки — подобно Тигру и Евфрату — должны были иметь свои истоки на Восточно-Анатолийском плато.
В действительности имеются еще две большие реки с истоками, близко расположенными к истокам Тигра и Евфрата в том же районе. Первой из них является Аракc, начинающийся рядом с Эрзерумом. Это, возможно, и есть библейский Фисон, да и течет он примерно на восток — к Каспийскому морю. Сегодня он служит границей между Арменией, Турцией и Ираном. Название Фисон означает «свободно текущий», и на самом деле эта река представляет собой бурный поток, который в зимнее время практически невозможно пересечь и в котором опасно плавать на чем-либо, а летом ее легко перейти вброд. Землю Хавила вполне можно отождествить с Грузией, расположенной немного севернее реки и когда-то бывшей мистической землей Колхидой. Именно туда отправился Ясон с аргонавтами на поиски золотого руна. Другая река называется Тихон, что означает «поток». Речь может идти о Галисе (Գալիս, «поток») (Кызыл Ирмаке) — самой длинной реке в Малой Азии, питающейся из истоков на Кызыле чуть к северу от истоков Евфрата. Эта река течет на запад и затем поворачивает на север и вливается в Черное море. Река Галис разделяет восточную и западную Анатолию й когда-то как бы «обнимала» сердце древней Хеттской империи со столицей в городе Богазкей (Хаттусас).
Горная местность в восточной Анатолии, откуда текут эти четыре большие реки, вполне могла быть мифическим Эдемом. Дальше на восток от этого «Эдема» находится озеро Ван, быть может, первоначальный «райский сад», и к северу на долину Аракса взирает четырехтысячник Арарат, где, по преданию, причалил свой ковчег и сошел на землю Ной. Независимо от того, верим мы в историю потопа и в кораблекрушение Ноева ковчега на горе Арарат или нет, все данные указывают на этот регион как на то место, откуда вышли члены большой «семьи» Ноя в разные стороны на завоевание всего известного мира. Одним коленом, или родом, этой группы были авраамиты, другим, возможно, большим, — чалдыны (халдеи), считавшие своим патриархом мифического предка, по Библии правнука Ноя по имени Нимрод (Немрут).
Если принять во внимание все эти моменты, то вполне можно предположить, что род Авраама и был хурритами, принадлежавшими к другому колену семьи из Митанни халдейского. Сохраняемые по сей день жителями Урфы легенды о конфликте между Авраамом и местным царем, которого они отождествляют с библейским Нимродом, могут быть основаны на действительном историческом событии. Больше того, лингвистическое сходство между словами «хурриты», Харран (город). Беспристрастный наблюдатель вынужден будет признать, что Авраам вполне мог родиться в Урфе и принужден был мигрировать вместе со своей семьей, поначалу в соседний Харран, а затем и в Ханаан.
Небезынтересно отметить, что за южной стеной Урфы есть колодец (Бир-Эйюп), где, как считается, Иов мылся и исцелился от своих ужасных болячек. Поблизости когда-то стояли христианские храмы, посвященные двум популярным местным святым — Козьме и Демьяну, которые были целителями. К целебным водам Колодца Иова прибегали и все еще прибегают страждущие паломники, в особенности для лечения кожных заболеваний.

The civilizations that grew up on lands irrigated by the river systems of the Tigris and Euphrates were even older than the Old Kingdom of Ancient Egypt. Although the land of Mesopotamia is narrowly defined as a floodplain between two rivers, once called Babylonia and now part of modern Iraq, the rivers themselves originate far north of this flat, alluvial plain, in the mountainous plateau of Armenia. This is the plateau dominated by Mount Ararat, and could be the location of the biblical Paradise.
“2 10 A river came out of Eden to water paradise; and then divided into four rivers. 11 The name of one is Pishon: she flows around all the land of Havilah, where there is gold; 12and the gold of that land is good; there bdolakh and onyx stone. 13 The name of the second river is Tikhon / Theon /: it flows around the whole land of Cush. 14 The name of the third river is Hiddekel / Tigris /: it flows before Assyria. The fourth river Euphrates.
The story in Genesis of the four great rivers of Eden has a clear symbolic meaning associated with the idea of ​​a cross whose branches point to the four cardinal points. However, it is clear that Eden was destined for a specific geographic location, and the inclusion of the Tigris and Euphrates in the list indicates that the rivers themselves were a reality and not just an abstract ideal. Problematic for commentators has always been the identification of the first two – Pishon and Gihon. Forgetting about geography, they were identified with such different river systems as the Nile, the Ganges and even the Yangtze. However, if we agree that the Bible speaks of some real tradition, then the sources of all four rivers should have been close to each other. Therefore, these two rivers – like the Tigris and Euphrates – should have had their sources on the East Anatolian plateau.
In fact, there are two more large rivers with sources close to the sources of the Tigris and Euphrates in the same area. The first of them is the Araks, starting near Erzurum. This, perhaps, is the biblical Pison, and it flows approximately to the east – to the Caspian Sea. Today it serves as the border between Armenia, Turkey and Iran. The name Pishon means “free flowing”, and in fact this river is a turbulent stream, which in winter is almost impossible to cross and in which it is dangerous to swim on anything, and in summer it is easy to ford. The land of Havila can be quite identified with Georgia, located a little north of the river and once the former mystical land of Colchis. It was there that Jason went with the Argonauts in search of the Golden Fleece. Another river is called Tikhon, which means “stream”. We can talk about the Galis (Գալիս, “stream”) (Kyzyl Irmak) – the longest river in Asia Minor, fed from the headwaters at Kyzyl just north of the headwaters of the Euphrates. This river flows west and then turns north and flows into the Black Sea. The Galis River separates eastern and western Anatolia and once “embraced” the heart of the ancient Hittite empire with its capital in the city of Bogazkoy (Hattusas).
The mountainous area in eastern Anatolia, from where these four large rivers flow, could well be a mythical Eden. Further east of this “Eden” is Lake Van, perhaps the original “Garden of Eden”, and to the north the Ararat four-thousander looks at the Arax valley, where, according to legend, Noah moored his ark and descended to the earth. Regardless of whether we believe in the story of the flood and in the shipwreck of Noah’s Ark on Mount Ararat or not, all evidence points to this region as the place from which the members of Noah’s large “family” came out in different directions to conquer the entire known world. One tribe, or genus, of this group was the Abrahamites, another, possibly larger, – the Chaldeans (Chaldeans), who considered their patriarch a mythical ancestor, according to the Bible, the great-grandson of Noah named Nimrod (Nemrut).
If we take into account all these points, then it is quite possible to assume that the lineage of Abraham was the Hurrians, who belonged to another tribe of the family from the Mitanni of the Chaldees. The legends of the conflict between Abraham and the local king, whom they identify with the biblical Nimrod, preserved to this day by the inhabitants of Urfa, may be based on a real historical event. Moreover, the linguistic similarity between the words “Hurrians”, Harran (city). An unbiased observer will be forced to admit that Abraham could well have been born in Urfa and was forced to migrate with his family, first to neighboring Haran, and then to Canaan.
It is interesting to note that behind the southern wall of Urfa there is a well (Bir-Eyup), where, as it is believed, Job washed and was healed of his terrible sores. Nearby once stood Christian churches dedicated to two popular local saints – Kozma and Demyan, who were healers. The healing waters of the Well of Job have been and still are used by suffering pilgrims, especially for the treatment of skin diseases.

Քարահունջ – Караундж – Karahunj

Քարահունջ – Караундж – Karahunj

Քարահունջ – Караундж – Karahunj

Քարահունջ՝ Հայաստանի «խոսող քարերը» և դրանց կապը Քեոպսի բուրգերի հետ
Անդրեյ Ինոկին
Հայաստանի հարավում գտնվող Քարահունջ կոչվող մեգալիթյան համալիրը, թերեւս, ոչ միայն Հայաստանի ամենահետաքրքիր շինությունն է, այլև աշխարհի ամենաառեղծվածային քարե հորինվածքներից մեկը։ Ինչո՞վ է այն տարբերվում մյուս մեգալիթներից: Նախ, դրանք գրեթե բոլորը թվագրվում են մ.թ.ա. 4-3-րդ հազարամյակներով, մինչդեռ Քարահունջի տարիքը կազմում է առնվազն 7500 տարի (որոշ հետազոտողներ, մասնավորապես՝ Գրեհեմ Հենքոքը, ենթադրում էին, որ համալիրն ունի 12000 տարվա պատմություն): Երկրորդ՝ քարերի վրայի անցքերը յուրահատուկ են դարձնում հայկական մեգալիթը։ Աշխարհագրագետ Նիկոլաս Հովարդը՝ Քարահունջ արշավախմբի անդամներից մեկը, որը կազմակերպվել էր 2010 թվականին Օքսֆորդի համալսարանի կողմից՝ Մեծ Բրիտանիայի թագավորական աշխարհագրական ընկերության հետ համատեղ, ասել է. այս տեսակի օբյեկտների ընդհանուր տեսականին»: Քարահունջն ուսումնասիրած բոլոր հետազոտողները, այդ թվում՝ Փերիս Գերունին, Գրեհեմ Հենքոքը, Նիկոլաս Հովարդը, Վաչագան Վահրադյանը, Վազգեն Գեւորգյանը և այլք, եկել են այն եզրակացության, որ համալիրը ամենահին աստղադիտարանն է։ «Հնչող քարեր» Հայաստանի Սյունիքի մարզում գտնվող մեգալիթի հենց անվանումը շատ բան կարող է պատմել։ Քարունջը կամ Քարահունջը բաղկացած է երկու արմատից՝ «քար», որը հայերեն նշանակում է քար և «հունջ»՝ ձայն, ձայն։ Այսինքն՝ հնչող կամ խոսող քարեր։ (Այստեղ հետաքրքիր է հիշել Ֆրանսիայի մեգալիթյան համալիրի անվանումը, որը պարունակում է նաև «kar» արմատը՝ Carnac)։ Համալիրի մյուս անվանումներն են Զորաց քարեր՝ իշխանության քարեր, Կարեգանձ՝ քարե գանձեր։ Այսպիսով, մի կողմից՝ «գանձեր», մյուս կողմից՝ «ձայն»։ Ինչի՞ մասին էին պատմում այս քարե բլոկները և ինչո՞ւ էին դրանք այդքան արժեքավոր: Մեր նախնիները մենհիրներ են բերել շինարարության համար Որոտանի վտակներից Դար գետի մոտակա կիրճից։ Ընդհանուր առմամբ կա 222 քար։ Դրանցից 84-ի վրա կատարվել են 4-5 սմ ճիշտ ձևի անցքեր։ Որքա՞ն ժամանակ և ջանք պահանջվեց 50 տոննա և ավելի կշռող մենհիրներին մի քանի կիլոմետրով քարշ տալու համար: Սա միայն մեկ բան է ասում՝ քարե բլոկների տեղադրումն անհրաժեշտ էր մեր նախնիներին։ Ըստ երևույթին, համալիրը տվել է գիտելիքներ, որոնք նրանք ակտիվորեն կիրառել են իրենց կյանքում։ Դա կարող է պայմանավորված լինել ինչպես մարդկանց առողջական խնդիրներով, այնպես էլ բերքահավաքով: Այսպիսով, մեգալիթների միջոցով մարդիկ որոշակի հաշվարկներ են կատարել …
Հնում հայ ժողովրդի համար մեծ նշանակություն է ունեցել Հայկ-Օրիոն համաստեղությունը։ Անկախ գիտաշխատող Վազգեն Գևորգյանը խոսեց Քարահունջի հետ աստղերի անմիջական կապի մասին. «Այսօր կասկած չկա, որ Քարահունջն իսկապես ամենահին աստղադիտարանն է։ Վերջին տարիների մեր այցելությունների ընթացքում մենք աստղագիտական ​​կարևոր դիտարկումներ ենք կատարել և լիովին համոզված ենք դրանում։ ասում է.. Հայկ-Օրիոն գոտին, որը հայերեն կոչվում է «Շամպրուկ-կշիրք» (հավասարակշռության առանցք), երկնային հասարակած է հասնում օգոստոսի 11-ին։ Այդ իսկ պատճառով Գեւորգյանն այս օրը իր դիտարկումներն արեց. «Քարի վրայի անցքով կարելի է դիտել երկնային հասարակածի այդ գագաթնակետը, որին Հայկ-Օրիոն գոտին հասնում է 25920 տարին մեկ անգամ և նշանավորում է հին աստղային տարվա ավարտը և Նոր աստղային տարվա սկիզբը։ Սա է կետը։ երկնային հասարակածի վրա, որի օգնությամբ հնագույն գիտնականները հաշվարկել են ժամանակը և կազմել օրացույց», – նշում է հետազոտողը: Ամենավաղ աստղագետները, դիտելով անցքերի միջով, կարող էին հաշվարկել որոշ երկնային մարմինների տեսքը, հետևել դրանց առաջընթացին երկնքում (ֆիքսել անկյունային փոփոխություններ), ինչպես նաև ֆիքսել արևածագի և մայրամուտի կետը, գիշերահավասարների և արևադարձի օրերը։Վազգենի թիմը Գևորգյանը աստղազարդ երկինքը դիտել է Քարահունջում 2012 թվականի օգոստոսի 11-ին (հիշենք, որ մայաների օրացույցն ավարտվել է այս տարի) Քարահունջում գտնվող աստղադիտակներով։ Այնքան զարմանալի էր, որ 2015 թվականին Գևորգյանի հրավերով Հայաստան այցելեց հնագույն քաղաքակրթությունների աշխարհահռչակ հետազոտող Գրեմ Հենքոքը, ով գրել էր. և դուք կարող եք տեսնել, թե ինչպես են Օրիոնի գոտու երեք աստղերը ուղղահայաց շարվում մենհիրի ծայրից վեր»։ Նման հեղինակավոր հետազոտողի հայտարարությունից հետո 2016 թվականին «National Geographic» գիտահանրամատչելի աշխարհագրական ամսագիրը Քարահունջի համալիրը, որը նաև կոչվում է «Հայկական Սթոունհենջ», ներառել է աշխարհի հնագույն աստղադիտարանների ցանկում։ Պարբերականն ընդգծել է, որ մեր նախնիներն այստեղ աստղերի դիտարկումներ են կատարել։

Караундж – “говорящие камни” Армении и их связь с пирамидами Хеопса
Андрей Инокин
Мегалитический комплекс на юге Армении под названием Караундж является, пожалуй, не только самым интересным сооружением в Армении, но и одним из наиболее загадочных каменных композиций в мире. Чем же он отличается от других мегалитов? Во-первых, почти все они датируются IV-III тысячелетием до нашей эры, в то время как возраст Карауджа составляет не менее 7 500 лет (некоторые исследователи, в частности, Грэм Хенкок предположил, что комплекс имеет 12-тысячелетнюю историю). Во-вторых, уникальным армянский мегалит делают существующие в камнях отверстия. Географ Николас Ховард, один из членов экспедиции в Караундж, организованной в 2010 году Оксфордским университетом совместно с Королевским географическим обществом Великобритании, сказал: “… Наличие отверстий в камнях ставит ее особняком в общем ряду объектов подобного рода”. Все исследователи, которые изучали Караундж, в числе которых Парис Геруни, Грэм Хэнкок, Николас Ховард, Вачаган Ваградян, Вазген Геворкян и другие, пришли к мнению, что комплекс является древнейшей обсерваторией. “Звучащие камни”Само название мегалита, расположенного в Сюникской области Армении, о многом может рассказать. Карундж или Караундж состоит из двух корней: “кар”, что в переводе с армянского означает камень и “ундж” — звук, голос. То есть, звучащие, или говорящие камни. (Здесь интересно вспомнить название мегалитического комплекса во Франции, в котором также присутствует корень “кар” — Carnac). Другие названия комплекса — Зорац Карер — камни силы, Карегандз — каменные сокровища. Таким образом, с одной стороны, “сокровища”, с другой — “звучать”. О чем же рассказывали эти каменные глыбы и почему это было столь ценно? Менгиры для строительства наши предки приносили из близлежащего ущелья реки Дар — один из притоков Воротана. Всего 222 камня. На 84 из них проделаны 4-5 сантиметровые отверстия правильной формы. Сколько же времени и сил нужно было для того, чтобы протащить менгиры весом от 50 тонн и больше на несколько километров? Это говорит только об одном: установка каменных глыб нашим предкам была необходима. По всей видимости, комплекс давал знания, которые они активно применяли в своей жизнедеятельности. Это может быть связано как с проблемами здоровья людей, так и со сбором урожая. Таким образом, посредством мегалитов люди проводили определенные вычисления…
В древности созвездие Айка-Ориона имело важнейшее значение для армянского народа. Независимый исследователь Вазген Геворгян рассказал о непосредственной связи звезд с Караунджем: “Сегодня уже нет никаких сомнений в том, что Караундж действительно является древнейшей обсерваторией. В ходе наших визитов за последние годы мы провели важные астрономические наблюдения и полностью убедились в этом”, — говорит он. Пояс Айка-Ориона, который на армянском называется “Шампрук-кширк” (ось равновесия), достигает небесного экватора 11 августа. Именно поэтому Геворгян проводил свои наблюдения в этот день. “Сквозь отверстие в камне можно наблюдать ту кульминационную точку небесного экватора, которую пояс Айка-Ориона достигает раз в 25920 лет и знаменует собой окончание старого и начало Нового звездного года. Это та точка на небесном экваторе, с помощью которой ученые древности рассчитывали время и составляли календарь», — отмечает исследователь. Древнейшие астрономы, наблюдая через отверстия, могли вычислить появление тех или иных небесных светил, следить за их продвижением по небосклону (фиксировать угловые изменения), а также фиксировать точку восхода и заката, дни равноденствия и солнцестояния. Команда Вазгена Геворгяна наблюдала звездное небо сквозь каменные телескопы в Караундже 11 августа 2012 года (вспомните, в этом году закончился календарь майя). Данные были настолько потрясающими, что в 2015 году, по приглашению Геворгяна, Армению посетил всемирно известный исследователь древних цивилизаций Грэм Хэнкок. После он писал: “Созвездие Ориона встает до рассвета над мегалитами Караунджа и можно видеть, как три звезды пояса Ориона выстраиваются вертикально над кончиком менгира”. После заявления столь авторитетного исследователя, научно-популярный географический журнал “National Geographic” в 2016 году включил комплекс Караундж, который также называют “армянским Стоунхенджем”, в список древнейших обсерваторий мира. В журнале подчеркивалось, что наши предки проводили здесь наблюдения за звёздами.

Karahunj – “talking stones” of Armenia and their connection with the pyramids of Cheops
Andrey Inokin
The megalithic complex in the south of Armenia called Karahunj is, perhaps, not only the most interesting building in Armenia, but also one of the most mysterious stone compositions in the world. How is it different from other megaliths? Firstly, almost all of them date back to the 4th-3rd millennium BC, while the age of Karauj is at least 7,500 years (some researchers, in particular, Graham Hancock, suggested that the complex has a 12,000-year history). Secondly, the holes in the stones make the Armenian megalith unique. Geographer Nicholas Howard, one of the members of the expedition to Karahunj, organized in 2010 by the University of Oxford in conjunction with the Royal Geographical Society of Great Britain, said: “… The presence of holes in the stones sets it apart in the general range of objects of this kind.” All the researchers who studied Karahunj, including Paris Geruni, Graham Hancock, Nicholas Howard, Vachagan Vahradyan, Vazgen Gevorgyan and others, came to the conclusion that the complex is the oldest observatory. “Sounding Stones” The very name of the megalith, located in the Syunik region of Armenia, can tell a lot. Karunj or Karahunj consists of two roots: “kar”, which in Armenian means stone and “unj” – sound, voice. That is, sounding or talking stones. (Here it is interesting to recall the name of the megalithic complex in France, which also contains the root “kar” – Carnac). Other names of the complex are Zorats Karer – stones of power, Karegandz – stone treasures. Thus, on the one hand, “treasures”, on the other – “sound”. What did these stone blocks tell about and why was it so valuable? Our ancestors brought menhirs for construction from the nearby gorge of the Dar River, one of the tributaries of Vorotan. There are 222 stones in total. On 84 of them, 4-5 cm holes of the correct form were made. How much time and effort did it take to drag menhirs weighing 50 tons or more for several kilometers? This says only one thing: the installation of stone blocks was necessary for our ancestors. Apparently, the complex gave knowledge that they actively applied in their life. This may be due to both human health problems and harvesting. Thus, by means of megaliths, people carried out certain calculations …
In ancient times, the constellation Hayk-Orion was of great importance for the Armenian people. Independent researcher Vazgen Gevorgyan spoke about the direct connection of stars with Karahunj: “Today there is no doubt that Karahunj is indeed the oldest observatory. During our visits in recent years, we have made important astronomical observations and are completely convinced of this,” he says. . The Hayk-Orion belt, which in Armenian is called “Shampruk-kshirk” (balance axis), reaches the celestial equator on August 11. That is why Gevorgyan made his observations on that day. “Through a hole in the stone, one can observe that culminating point of the celestial equator, which the Hayk-Orion belt reaches once every 25,920 years and marks the end of the old and the beginning of the New stellar year. This is the point on the celestial equator, with the help of which ancient scientists calculated time and made up calendar,” notes the researcher. The earliest astronomers, observing through holes, could calculate the appearance of certain celestial bodies, monitor their progress across the sky (fix angular changes), and also fix the point of sunrise and sunset, the days of equinoxes and solstices. Vazgen’s team Gevorgyan observed the starry sky through stone telescopes in Karahunj on August 11, 2012 (remember, the Mayan calendar ended this year).The data was so amazing that in 2015, at the invitation of Gevorgyan, the world famous researcher of ancient civilizations Graham Hancock visited Armenia. wrote: “The constellation of Orion rises before dawn over the megaliths Karaund and you can see how the three stars of Orion’s belt line up vertically above the tip of the menhir.” After the statement of such an authoritative researcher, in 2016 the popular science geographical magazine “National Geographic” included the Karahunj complex, which is also called the “Armenian Stonehenge”, in the list of the oldest observatories in the world. The magazine emphasized that our ancestors made observations of the stars here.

Պոնտոս – Понтос – Pontos

Պոնտոս – Понтос – Pontos

Բարի գալուստ – Здравствуйте – wellcome !!!!

Մենք այսօր կզրուցենք Պոնտացի Հույների Հայկական ծագման վերաբերհյալ- Мы севодня погаварим о Армянском происхождения Понтский Греков -Today we will talk about the Armenian origin of the Pontic Greeks!!

Պոնտոս – Понтос – Pontos
Ովքե՞ր են Պոնտոսի հույները: ? – Кто такие Понтийские Греки? – Who are the Ponto Greeks?

Ովքե՞ր են Պոնտոսի հույները: ? – Кто такие Понтийские Греки? – Who are the Ponto Greeks?

Ովքե՞ր են Պոնտոսի հույները: ? – Кто такие Понтийские Греки? – Who are the Ponto Greeks?

Պոնտոս Ժամանակին եղել է Փոքր Հայքի կազմում. Պոնտոսի հույները Պոնտոսի Հունաֆիկացված Հայերն են

Понтос Когда то является частью Малой Армении-Понтийские Греки это Греказивовоние Аремяне Понта

Pontos used to be part of Little Hayk. The Greeks of Pontus are the Hellenized Armenians of Pontus

Ձուլվել է Բյուզանդիայի (Նիկիայի) հույների- կողմից, այսինքն՝ Հունաֆիկացիա Բյուզանդիայի օրոք – Ассимиляция греками Византии (Никеи), т.е. эллинизация под Византией. – Assimilated by the Greeks of Byzantium (Nicaea), i.e. Hellenification under Byzantium

Այս տարածքներից բոլորը ամբողջովին Հայաբնակ են-Все эти районы полностью заселены армянами -All of these areas are completely inhabited by Armenians

Այս տարածքներից բոլորը ամբողջովին Հայաբնակ են-Все эти районы полностью заселены армянами -All of these areas are completely inhabited by Armenians

Սա Հայաստանի աշխարհագրական քարտեզն է – Это Географическая карта Армении – This is a Geographic map of Armenia

Սա Հայաստանի աշխարհագրական քարտեզն է – Это Географическая карта Армении – This is a Geographic map of Armenia

Սա Փոքր Հայքի, Մեծ Հայքի, Հայկական Միջագետքի և Կիլիկիայի քարտեզն է -Это карта малой Армении ,Великой Армении Армянской месопотамии и Киликии – This is a map of Lesser Armenia, Greater Armenia, Armenian Mesopotamia and Cilicia

Սա Փոքր Հայքի, Մեծ Հայքի, Հայկական Միջագետքի և Կիլիկիայի քարտեզն է -Это карта малой Армении ,Великой Армении Армянской месопотамии и Киликии – This is a map of Lesser Armenia, Greater Armenia, Armenian Mesopotamia and Cilicia

Աշխարհաքաղաքական քարտեզ Հայկական կայսրություն-XXVIII-XXIII հայկական առաջին պետություններից մեկը Հայաս, Միտանի (Խուրրի – Միտանի) – Геополитический Карта Армянская Империя-Одни из первых Армянских государств XXVIII- XXIII Хайаса,Митани(Xурри – Митани)-Geopolitical Map of the Armenian Empire-One of the first Armenian states XXVIII-XXIII Hayasa, Mitani (Xurri – Mitani)

Հայաստան XXIV-XX – Армения XXIV-XX – Armenia XXIV-XX

Հայաստան XXIV-XX – Армения XXIV-XX – Armenia XXIV-XX

Հայաստան մ.թ.ա XXII դ – Армения XXII век до нашей эры – Armenia XXII century BC

Հայաստան մ.թ.ա XXII դ – Армения XXII век до нашей эры – Armenia XXII century BC

Սա Երվանդների օրոք Հայաստանն է – Это Армения при Ервандидов – This is Armenia under the Yervandids

Սա Երվանդների օրոք Հայաստանն է – Это Армения при Ервандидов – This is Armenia under the Yervandids

Հայստանը և ասպատակողները – Армения и завоеватели – Armenia and the conquerors

Հայստանը և ասպատակողները – Армения и завоеватели – Armenia and the conquerors

Մեծ Հայք ,Փոքր Հայք, Պոնտ և Կիլիկիա – Великий Айк, Малый Айк, Понт и Киликия- Great Hayk, Little Hayk, Pontus and Cilicia

Մեծ Հայք ,Փոքր Հայք, Պոնտ և Կիլիկիա – Великий Айк, Малый Айк, Понт и Киликия- Great Hayk, Little Hayk, Pontus and Cilicia

Հայաստանը Երվանդունի տոհմի ժամանակ – Армения во времена династии Ервандунов – Armenia during the Yervandun dynasty

Հայաստանը Երվանդունի տոհմի ժամանակ – Армения во времена династии Ервандунов – Armenia during the Yervandun dynasty

Հայաստանը Ալեքսանդր Մակոդնոացու ժամանակ -Армения во времена Александра Македонского – Armenia during the time of Alexander the Great

Հայաստանը Ալեքսանդր Մակոդնոացու ժամանակ -Армения во времена Александра Македонского – Armenia during the time of Alexander the Great

Հայաստանը Ալեքսանդր Մակոդնոացուց հետո – Армения после Александра Македонского -Armenia after Alexander the Great

Հայաստանը Ալեքսանդր Մակոդնոացուց հետո – Армения после Александра Македонского -Armenia after Alexander the Great

Հայաստանը Արտաշեսի Ժամանակ -Армения: время Арташеса – Armenia: Time of Artashes

Հայաստանը Արտաշեսի Ժամանակ -Армения: время Арташеса – Armenia: Time of Artashes

Պոնտոսի հույները Պոնտոսի Մեր Եղբայր-Հայերն են կամ Փոքր Հայքի ու Պոնտոսի հունականացված հայերը։

Понтоские Греки это Нашы Брате-Армяне Понта или же Грекезировоние Армяне Малой Армении и Понта.Сталица Понта была Амасия а Амаси назвиали внука Айка Нахапета

The Ponto Greeks are Our Brother-Armenians of Pontus or the Greekization Armenians of Lesser Armenia and Pontus.

Պոնտոսի թագավորությունը Տիգրա Մեծի Ժամանակ – Царство Понта Время Тигра Великого – Kingdom of Pontus Time of Tigra the Great
Պոնտոսի թագավորությունը Միհրդատ Եվփրատորի Ժամանակ – Царство Понта Время Михрдата Евфрата – Kingdom of Pontus Time of Mihrdates Euphrates

Ք.Հ I դարում – В 1 веке нашей эры – In the 1st century AD

Ք.Հ I – դարում – В 1 веке нашей эры – In the 1st century AD

Էտրուսկների հայկական ծագումը – Армянское происхождения этрусков. Armenian origin of the Etruscans Robert Ellis

Էտրուսկների հայկական ծագումը – Армянское происхождения этрусков. Armenian origin of the Etruscans Robert Ellis