խորհրդային ժամանակաշրջանի ականավոր քանդակագործներից և մոնումենտալիստներից առաջինը, Գեորգի Գյուրջիևի զարմիկը։

1952 թվականի հունիսի 8-ին Մոսկվայում մահացավ հույն հայ նշանավոր քանդակագործ Սերգեյ Դմիտրիի Մերկուրովը

Գյումրիում՝ Մերկուրովի հայրական տանը, բացվել է քանդակագործի թանգարանը, որտեղ նրա կտակի համաձայն տեղափոխվել են բազմաթիվ արժեքավոր գործեր։ Այստեղ են պահվում Տոլստոյի, Թումանյանի, Լենինի, Մայակովսկու մահվան դիմակները։
1901 թվականին ընդունվել է Կիևի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ, սակայն այնտեղից հեռացվել է քաղաքական գործունեության համար։ 1902 – 1907 թվականներին ապրել և սովորել է Եվրոպայում (Ցյուրիխ, Մյունխեն, Փարիզ 1907 թվականին վերադարձել է Հայաստան՝ ստեղծելու Խրիմյան Հայրիկի մահվան դիմակը)։ Հետագայում նա ապրել է Թիֆլիսում, Յալթայում, Մոսկվա, որտեղ նրան հրավիրել են Լև Տոլստոյի մահվան դիմակը պատրաստելու։ Երեւանում կանգնեցված Ստեփան Շաումյանի հուշարձանի (1931 թ.), Լենինի եւ Ստալինի մի շարք հուշարձանների (այդ թվում՝ Երեւանում) հեղինակն է։ Նա Մոսկվայում տեղադրված բազմաթիվ հուշարձանների հեղինակ է։ Նա ճանաչում էր Լենինին և այն ժամանակվա շատ այլ գործիչների։

8 июня 1952 года в Москве- скончался Сергей Дмитриевич Меркуров- известный греко-армянский скульптор-первый из выдающихся скульпторов и монументалистов советской эпохи, двоюродный брат Георгия Гурджиева.
В Гюмри, в отцовском доме Меркурова, был открыт музей скульптора, куда по его завещанию были переданы многие ценные произведения. Здесь хранятся посмертные маски Толстого, Туманяна, Ленина, Маяковского.
В 1901 поступил в Киевский политехнический институт, но откуда был отчислен за политическую деятельность. С1902 по 1907 годы жил и учился в Европе(Цюрих, Мюнхен, Париж).В 1907 году вернулся в Армению для создания посмертной маски Хримяна Айрика. В дальнейшем жил в Тифлисе, Ялте, Москве, куда был приглашен что бы сделать посмертную маску Льва Толстого. Он автор памятника Степану Шаумяну, установленного в Ереване (1931), автор ряда памятников Ленину и Сталину (в том числе в Ереване). Он автор многих памятников установленных в Москве. Был знаком с Лениным и многими другими деятелями того времени.

On June 8, 1952, Sergei Dmitrievich Merkurov, a famous Greek-Armenian sculptor, the first of the outstanding sculptors and monumentalists of the Soviet era, cousin of George Gurdjieff, died in Moscow.
In Gyumri, in Merkurov’s father’s house, a museum of the sculptor was opened, where, according to his will, many valuable works were transferred. The death masks of Tolstoy, Tumanyan, Lenin, and Mayakovsky are kept here.
In 1901 he entered the Kiev Polytechnic Institute, but was expelled from there for political activities. From 1902 to 1907 he lived and studied in Europe (Zurich, Munich, Paris). In 1907 he returned to Armenia to create the death mask of Khrimyan Hayrik. Later he lived in Tiflis, Yalta, Moscow, where he was invited to make the death mask of Leo Tolstoy. He is the author of the monument to Stepan Shaumyan, erected in Yerevan (1931), the author of a number of monuments to Lenin and Stalin (including in Yerevan). He is the author of many monuments installed in Moscow. He knew Lenin and many other figures of that time.