Որդեգրեց կատարողական ոճ, որն իրավամբ կոչվում էր Նորայրյան

1986  թվականի մարտի 25-ին Երևանում մահացել է ինքնատիպ երգիչ Նորայր Համբարձումի Մնացականյանը, ով կատարել է հայկական ժողովրդական և գուսանական երգեր։

Այն, ինչ հին ժամանակներից ավանդաբար եկել ու պահպանվել է հայ երգարվեստում, Նորայր Մնացականյանի երգարվեստում բոլորովին նոր որակ է ստացել։   Նրա պայծառ միտքը չգնաց նախորդների անցած ճանապարհով, բայց յուրովի հասկանալով հայ երգի դերն ու նշանակությունը հասարակ հայ մարդու կյանքում, որդեգրեց կատարողական ոճ, որն իրավամբ կոչվում էր Նորայրան։
Հայկական ժողովրդական և գուսանական երգերի կատարողական արվեստում գերակշռում էին երկու հիմնական ոճ՝ դասական օպերային մշակումների կատարումը, որը թեև այսօր չափազանց արժեքավոր էր, բայց ամբողջությամբ չէր արտացոլում այդ ստեղծագործությունների հեղինակների ստեղծագործական ենթատեքստն ու սոցիալական նշանակությունը։   Այդ իսկ պատճառով նրանք ավելի հեռու էին կանգնած հասարակ հայի առօրյայից։   Երկրորդ կատարողական ոճը ներառում էր ավանդապաշտական, գավառական, գյուղական և «կուսական» կոպիտ կատարումներ, նույնիսկ թուրքական և պարսկական մեղեդիների որոշ և երբեմն աղմկոտ խառնուրդով:   Նորայր Մնացականյանը միջին եզր գտավ.   Նրա մեկնաբանությամբ հայ ժողովրդական և գուսանական երգարվեստի մարգարիտները նորից հայացան և սկսեցին հնչել բոլոր ականջների համար մատուցման ավելի մատչելի ձևով, չափավոր և միշտ չափավոր, ներքին բարությամբ և հաճախ պարզ քնարականությամբ, և ոչ գրոտեսկային չափազանցված հերոսություն.   Մնացականյանի այս նորամուծությունն անմիջապես գրավեց հազարավոր սրտեր՝ փառք բերելով ոչ միայն սիրելի արտիստին, այլև նորովի ընկալվեց նրա կատարման ոճը։  Այն թյուր կարծիքը, թե հայ երգի քնարական-հուզական մեկնաբանությունը նվազեցնում է նրա ազգային արժեքը, ցրվեց Մնացականյանի վառ անհատականության շնորհիվ։

25:марта 1986 года в Ереване— скончался  Норайр Амбарцумович Мнацаканян- певец  самобытный  исполнявший  армянские народные и гусанские песни
То, что традиционно приходило и сохранялось в армянской песенной традиции с древних времен, в песенном творчестве Норайра Мнацаканяна приобрело совершенно новое качество.  Его светлый ум не пошел по пути, по которому шли его предшественники, но, по-своему понимая роль и значение армянской песни в жизни простого армянского человека, он вышел на стиль исполнения который по праву назывался Норайрановским.
В исполнительском искусстве армянских народных и гусанских песен преобладали два основных стиля: исполнение классических оперных обработок, которые хотя и чрезвычайно ценны в наши дни, но не в полной мере отражали творческий контекст и общественную значимость авторов этих произведений.  По этой причине они стояли дальше от повседневной жизни обычного армянина.  Второй стиль исполнения включал традиционалистские, провинциальные, сельские и «девственные» грубые исполнения, даже с некоторой, а иногда и хриплой смесью турецких и персидских мелодий.  Норайр Мнацаканян нашел золотую середину.  с его интерпретацией жемчужины армянского народного и гусанского песенного искусства снова стали армянскими и для всех ушей стали звучать в более доступной манере подачи, умеренной и всегда в меру, с внутренней добротой, а зачастую и с простым лиризмом, а не с гротескно-преувеличенный героизм.  Это нововведение Мнацаканяна сразу завоевало тысячи сердец, принеся славу не только любимому артисту, но и стиль его исполнения был понят по-новому. Заблуждение о том, что лирико-эмоциональная интерпретация армянской песни принижает ее национальную ценность, было развеяно благодаря яркой личности Мнацаканяна.

On March 25 , 1986 in Yerevan – Norayr Ambartsum Mnatsakanyan died – an original singer who performed Armenian folk and gusan songs
What has traditionally come and been preserved in the Armenian song tradition since ancient times, acquired a completely new quality in the song creativity of Norayr Mnatsakanyan. His bright mind did not follow the path of his predecessors, but, understanding in his own way the role and significance of the Armenian song in the life of an ordinary Armenian, he came to a performance style that was rightfully called Norayran’s.
In the performing art of Armenian folk and gusan songs, two main styles prevailed: the performance of classical opera arrangements, which, although extremely valuable today, did not fully reflect the creative context and social significance of the authors of these works. For this reason, they stood further from the everyday life of an ordinary Armenian.  The second style of performance included traditionalist, provincial, rural and “virgin” rough performances, even with some, and sometimes hoarse, mixture of Turkish and Persian melodies. Norayr Mnatsakanyan found the golden mean. With his interpretation, the pearls of Armenian folk and gusan song art became Armenian again and began to sound to all ears in a more accessible manner of presentation, moderate and always in moderation, with inner kindness, and often with simple lyricism, and not with grotesquely exaggerated heroism. This innovation of Mnatsakanyan immediately won thousands of hearts, bringing fame not only to the beloved artist, but also his style of performance was understood in a new way. The misconception that the lyrical-emotional interpretation of an Armenian song belittles its national value was dispelled thanks to the bright personality of Mnatsakanyan.