Հայկական ջազի աստղը. Հայ ֆոլկի և համաշխարհային ջազի ներդաշնակություն

Հունիսի 3, 1955, Երևանում ծնվեց
Տաթևիկ Նորայրի Հովհաննիսյանը ջազի աստղ` ծնվել է  երաժշտական ընտանիքում, որը դարձավ նրա ստեղծագործական ճանապարհի հիմքը:

Նրա հայրը՝ Նորայր Հովհաննիսյանը, վարպետորեն նվագում էր քյամանչա, իսկ մայրը՝ Օֆելյա Համբարձումյանը, Հայաստանում ճանաչված ժողովրդական երգչուհի էր: Տաթևիկի եղբայրը՝ դասական ջութակահար և ջազի սիրահար, նույնպես մեծ ազդեցություն ունեցավ նրա երաժշտական ճաշակի ձևավորման վրա: Դեռ մանկուց Տաթևիկը շրջապատված էր հայկական ժողովրդական երաժշտությամբ, սակայն եղբոր միջոցով ծանոթացավ ջազի աշխարհին՝ լսելով Օսկար Պետերսոնի, Քաունթ Բեյսիի և Դեյվ Բրուբեքի ձայնագրությունները: 
11-12 տարեկանում Թաթևիկը կատարեց իր առաջին պրոֆեսիոնալ ջազային ելույթը՝ Հայաստանի ռադիոյի պետական նվագախմբի հետ ձայնագրելով «It’s Only a Paper Moon» ամերիկյան ջազային ստանդարտը: 1974 թվականին նա ավարտեց Երևանի Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի դիրիժորա-խմբավարական բաժինը: Նույն տարում նա միացավ Կոնստանտին Օրբելյանի ղեկավարած Հայաստանի պետական էստրադային նվագախմբին, որտեղ սկսեց կատարել ջազային ստանդարտներ: 1976 թվականին Տաթևիկը փայլեց Բելգրադի ջազային փառատոնում՝ նվաճելով խորհրդային ջազային բեմը: 1970-80-ականներին նա ճանաչվեց որպես ԽՍՀՄ լավագույն ջազային երգչուհի՝ ստանալով «Երևանի Էլլա» և «ԽՍՀՄ ջազի լեդի» մականունները: 
Տաթևիկը համագործակցել է խորհրդային ջազի այնպիսի ականավոր անունների հետ, ինչպիսիք են Իգոր Բրիլը, Տիյտ Պաուլուսը, Գունարս Ռոզենբերգը և Միքայել Զաքարյանը: 1987 թվականին նա մասնակցեց «Դիալոգներ» վավերագրական ֆիլմին՝ Սերգեյ Կուրյոխինի «Փոփ-մեխանիկա» խմբի հետ: 1980-ականների վերջին Թաթևիկը տեղափոխվեց Նյու Յորք, ԱՄՆ, որտեղ ջազային երաժիշտ լինելն արդեն իսկ մարտահրավեր էր: Թողնելով ԽՍՀՄ-ում ձեռք բերած փառքը՝ նա սկսեց ամեն ինչ զրոյից՝ սովորելով, աճելով և նվաճելով ամերիկյան ջազային բեմը: Նա ելույթներ ունեցավ այնպիսի լեգենդների հետ, ինչպիսիք են Մայլզ Դևիսը, Ռեյ Չարլզը, Օսկար Պետերսոնը, Բեթի Քարթերը և Կարմեն ՄաքՌեյը: 
ԱՄՆ-ում Թաթևիկը ստեղծեց յուրահատուկ ոճ՝ միավորելով հայկական ժողովրդական երաժշտությունը ջազի հետ: Նրա «Listen to My Heart» (1996, Sony/Epic) ալբոմը, որը պրոդյուսեր Ջորջ Ավագյանի հետ ձայնագրվեց ամերիկահայ ջազմեն Արմեն Դոնելյանի հետ, ներկայացնում է հայկական ժողովրդական երգերի ջազային մշակումներ: Այս ալբոմը մեծ ճանաչում գտավ ինչպես հայերի, այնպես էլ օտարերկրացիների շրջանում: Իր մեկ այլ նշանակալի ալբոմում՝ «Ballads from the Black Sea» (1997, Mapleshade Records), նա համագործակցեց Լարի Ուիլիսի քառյակի հետ՝ ներկայացնելով ջազային ստանդարտների և հայկական մեղեդիների ներդաշնակ խառնուրդ: 
Տաթևիկը ելույթներ է ունեցել աշխարհի լավագույն բեմերում՝ Քարնեգի Հոլում, Լինքոլն կենտրոնում, եվրոպական և ավստրալիական փառատոներում: Նա նաև դասավանդում է ջազային վոկալ և հայկական էթնո-ջազ՝ փոխանցելով իր գիտելիքները նոր սերնդին: Վերջին տարիներին նա պարբերաբար վերադառնում է Հայաստան և Ռուսաստան՝ համերգներով: 2018 թվականին նա ներկայացրեց «Summer Jazz Dreams» ծրագիրը Մոսկվայում՝ կատարելով Էլլինգթոնի, Ժոբիմի, Ռոջերսի ստեղծագործություններն ու Կոմիտասի մեղեդիների ջազային մշակումներ: Տաթևիկի ստեղծագործական ժառանգությունը խորհրդանշում է հայկական և համաշխարհային երաժշտական մշակույթների կամուրջը՝ ոգեշնչելով երաժիշտներին ամբողջ աշխարհում: 
Звезда армянского джаза: Гармония фолка и мирового джаза»
3 июня 1955, Ереван, родилась
Татевик Мурадовна Ованнесян 
известная также как Datevik Hovanesian, родилась в музыкальной семье, которая стала фундаментом её творческого пути. Её отец, Норайр Ованнесян, виртуозно играл на кяманче, а мать, Офелия Амбарцумян, была знаменитой в Армении исполнительницей народных песен. Брат Татевик, классический скрипач и любитель джаза, также сыграл ключевую роль в формировании её музыкальных вкусов. С детства окружённая армянским фолком, Татевик открыла для себя джаз благодаря записям Оскара Питерсона, Каунта Бейси и Дэйва Брубека, которые слушал её брат. 
В возрасте 11–12 лет Татевик сделала первые профессиональные шаги в джазе, записав американский стандарт «It’s Only a Paper Moon» с Государственным оркестром радио Армении. В 1974 году она окончила дирижёрско-хоровое отделение Ереванского музыкального училища имени Р. Меликяна. В том же году она присоединилась к Государственному эстрадному оркестру Армении под руководством Константина Орбеляна, где начала исполнять джазовые стандарты. В 1976 году Татевик блистала на джазовом фестивале в Белграде, покорив советскую джазовую сцену. В 1970–80-х годах она была признана лучшей джазовой певицей СССР, получив прозвища «Элла из Еревана» и «Леди джаза СССР». 
Татевик сотрудничала с выдающимися советскими джазменами, такими как Игорь Бриль, Тиит Паулус, Гунарс Розенберг и Микаэл Закарян. В 1987 году она участвовала в документальном фильме «Диалоги» с группой «Поп-механика» Сергея Курёхина. В конце 1980-х Татевик переехала в Нью-Йорк, США, где быть джазовым музыкантом само по себе было вызовом. Оставив славу в СССР, она начала всё с нуля, обучаясь и совершенствуясь на родине джаза. Её талант позволил ей выступать с легендами, такими как Майлз Дэвис, Рэй Чарльз, Оскар Питерсон, Бетти Картер и Кармен МакРей. 
В США Татевик создала уникальный стиль, соединив армянский фолк с джазом. Её альбом «Listen to My Heart» (1996, Sony/Epic), записанный с американо-армянским пианистом Арменом Донеляном и продюсером Джорджем Авакяном, представляет джазовые обработки армянских народных песен и получил широкое признание. Ещё один знаковый альбом, «Ballads from the Black Sea» (1997, Mapleshade Records), записанный с квартетом Ларри Уиллиса, объединил джазовые стандарты и армянские мелодии. 
Татевик выступала на лучших мировых площадках, включая Карнеги-Холл и Линкольн-центр, а также на фестивалях в Европе и Австралии. Она преподаёт джазовый вокал и армянский этно-джаз, передавая свои знания новым поколениям. В последние годы она регулярно возвращается с концертами в Армению и Россию. В 2018 году Татевик представила программу «Summer Jazz Dreams» в Москве, исполнив произведения Гершвина, Жобима, Эллингтона и джазовые аранжировки мелодий Комитаса. Творческое наследие Татевик символизирует мост между армянской и мировой музыкальной культурой, вдохновляя музыкантов по всему миру. 

The Star of Armenian Jazz: A Harmony of Folk and Global Jazz
June 3, 1955, Yerevan, was born
Tatevik Murad Hovhannisyan  , also known as Datevik Hovanesian, was born  in a musical family that laid the foundation for her remarkable career. Her father, Norayr Hovhannisyan, was a masterful kamancheh player, while her mother, Ofelia Hambardzumyan, was a renowned performer of Armenian folk songs. Tatevik’s brother, a classical violinist and jazz enthusiast, also played a pivotal role in shaping her musical tastes. Surrounded by Armenian folk music from childhood, Tatevik discovered jazz through her brother’s records of Oscar Peterson, Count Basie, and Dave Brubeck. 
At the age of 11 or 12, Tatevik made her first professional jazz performance, recording the American standard “It’s Only a Paper Moon” with the State Radio Orchestra of Armenia. In 1974, she graduated from the conductor-choir department of the R. Melikyan Music College in Yerevan. That same year, she joined the State Estrada Orchestra of Armenia under Konstantin Orbelian, where she began performing jazz standards. In 1976, she shone at the Belgrade Jazz Festival, captivating the Soviet jazz scene. During the 1970s and 1980s, she was recognized as the USSR’s premier jazz vocalist, earning the nicknames “Ella from Yerevan” and “Lady of Soviet Jazz.” 
Tatevik collaborated with prominent Soviet jazz musicians, including Igor Bril, Tiit Paulus, Gunars Rozenbergs, and Mikael Zakaryan. In 1987, she appeared in the documentary film Dialogues with Sergei Kuryokhin’s “Pop-Mechanics” group. In the late 1980s, Tatevik moved to New York, USA, where being a jazz musician was a challenge in itself. Leaving behind her fame in the USSR, she started from scratch, learning and growing in the birthplace of jazz. Her talent allowed her to share the stage with legends like Miles Davis, Ray Charles, Oscar Peterson, Betty Carter, and Carmen McRae. 
In the US, Tatevik developed a unique style, blending Armenian folk music with jazz. Her album Listen to My Heart (1996, Sony/Epic), recorded with Armenian-American pianist Armen Donelian and produced by George Avakian, features jazz arrangements of Armenian folk songs and gained widespread acclaim. Another significant work, Ballads from the Black Sea (1997, Mapleshade Records), recorded with Larry Willis’ quartet, seamlessly combined jazz standards with Armenian melodies. 
Tatevik has performed on the world’s most prestigious stages, including Carnegie Hall and Lincoln Center, as well as at festivals in Europe and Australia. She teaches jazz vocals and Armenian ethno-jazz, passing her knowledge to new generations. In recent years, she has frequently returned to Armenia and Russia for concerts. In 2018, she presented her Summer Jazz Dreams program in Moscow, performing works by Gershwin, Jobim, Ellington, and jazz arrangements of Komitas’ melodies. Tatevik’s legacy symbolizes a bridge between Armenian and global musical cultures, inspiring musicians worldwide.