Կայսր, Ով Բացեց հայերի  համար Ռուսաստանի Հորիզոնները

1672 թվականի հունիսի 9-ին, Մոսկվայում ծնվեց Պետրոս Առաջին՝ Ռուսաստանի կայսրը: Նրա օրոք Ռուսաստանը վճռական քայլեր ձեռնարկեց դեպի հարավ ընդլայնվելու համար:

Պետրոսի արքունիքում հայտնվեց արկածախնդիր Իսրայել Օրին՝ Փարիզից ժամանած մի անձ, ում ռուսական թագը շնորհեց տիտղոսներ և կոչումներ՝ նրան ավելի վստահելի դարձնելու համար պարսիկների հետ բանակցություններում: Օրին ներկայացրեց Արցախի մելիքների կեղծ նամակներ, որոնք իբր խնդրում էին Ռուսաստանի օգնությունը: Այս նամակները ցուցադրվեցին պարսից կողմին, ինչը բարկություն և բացասական վերաբերմունք առաջացրեց հայերի նկատմամբ Պարսկաստանում:
1720-ականներին հայերը, Դավիթ Բեկի գլխավորությամբ, ապստամբություն բարձրացրին Արցախում և հարևան Սյունիքում՝ ժամանակավորապես ազատագրելով այդ տարածքները պարսից տիրապետությունից և մի քանի խոշոր պարտություններ հասցնելով թուրքերին:
Պետրոս Առաջինը, գրավելով Դերբենտն ու Բաքուն, հրամանագիր արձակեց, որով հայերին թույլատրվեց ազատ բնակություն հաստատել այդ քաղաքներում: Հայերի շրջանում սկսեցին տարածվել Պետրոսի խոսքերն իր բարեհաշիվ վերաբերմունքի մասին հայ ժողովրդի նկատմամբ:
Սակայն Պետրոսը չկարողացավ լայնածավալ արշավանք իրականացնել դեպի Հայաստան: Դրան խոչընդոտեցին նրա առողջական խնդիրները, եվրոպական բարդ գործերը և Ռուսաստանի այդ ժամանակվա սահմանափակ հնարավորությունները՝ Հարավային Կովկասում վերջնականապես ամրապնդվելու համար:
Русский 

Император, Открывший Армянам  Горизонты России
9 июня 1672 года в Москве родился Пётр Первый — российский император. При нём были разработаны стратегические планы продвижения России на юг. В его дворе появился авантюрист Исраэль Ори, прибывший из Парижа. Российская корона наделила его титулами и званиями, чтобы он выглядел весомее на переговорах с персами. Ори представил фальшивые письма арцахских меликов, якобы просивших помощи у русских царей. Эти письма были показаны персидской стороне, что вызвало гнев и негативное отношение к армянам в Персии.
В 1720-е годы армяне под руководством Давид-Бека подняли восстание в Арцахе и соседнем Сюнике, временно освободив эти земли от персидского владычества и нанеся несколько крупных поражений туркам.
Пётр, захватив у персов Дербент и Баку, издал указ о свободном поселении армян в этих городах. Среди армян начали распространяться изречения Петра о его благосклонном отношении к армянскому народу.
Однако масштабный поход в саму Армению Пётр так и не осуществил. Помешали проблемы со здоровьем, сложные европейские дела и недостаточная мощь России того времени для окончательного закрепления на Южном Кавказе.

The Emperor Who Opened the Horizons of Russia to the Armenians
On June 9, 1672, Peter the First, the Russian Emperor, was born in Moscow. Under his reign, Russia devised strategic plans to expand southward. An adventurer named Israel Ori, arriving from Paris, appeared at Peter’s court. The Russian crown granted him titles and ranks to make him appear more credible in negotiations with the Persians. Ori presented fabricated letters from the meliks of Artsakh, allegedly requesting Russian aid. These letters were shown to the Persian side, sparking anger and negative sentiment toward Armenians in Persia.
In the 1720s, Armenians, led by David-Bek, launched a rebellion in Artsakh and neighboring Syunik, temporarily liberating these regions from Persian rule and inflicting several significant defeats on the Turks.
Peter, having captured Derbent and Baku from the Persians, issued a decree allowing Armenians to freely settle in these cities. Sayings attributed to Peter about his favorable disposition toward the Armenian people began to circulate among them.
However, Peter never managed to launch a large-scale campaign into Armenia itself. His health issues, complex European affairs, and Russia’s limited strength at the time prevented it from fully establishing a foothold in the South Caucasus.

امپراتوری که افق‌های روسیه را به روی ارمنیان گشود
نهم ژوئن ۱۶۷۲، در مسکو، پتر اول، امپراتور روسیه، زاده شد. در دوران او، برنامه‌های استراتژیک برای گسترش روسیه به سوی جنوب تدوین شد. در دربار او، ماجراجویی به نام اسرائیل اوری، که از پاریس آمده بود، ظاهر شد. تاج و تخت روسیه به او عناوین و القابی اعطا کرد تا در مذاکرات با پارسیان معتبرتر به نظر آید. اوری نامه‌های جعلی از ملیک‌های آرتساخ ارائه کرد که ظاهراً از تزارهای روس درخواست کمک کرده بودند. این نامه‌ها به طرف پارسی نشان داده شد و خشم و نگرش منفی نسبت به ارمنیان در ایران را برانگیخت.
در دهه ۱۷۲۰، ارمنیان به رهبری داوید بک در آرتساخ و سیونیک همسایه قیام کردند و این مناطق را موقتاً از سلطه پارسیان آزاد کرده و چندین شکست بزرگ به ترک‌ها وارد کردند.
پتر با تصرف دربند و باکو از پارسیان، فرمانی صادر کرد که به ارمنیان اجازه می‌داد آزادانه در این شهرها ساکن شوند. در میان ارمنیان، سخنان منسوب به پتر درباره نگرش مثبت او نسبت به مردم ارمنی رواج یافت.
با این حال، پتر نتوانست کارزار گسترده‌ای به سوی خود ارمنستان انجام دهد. مشکلات سلامتی، مسائل پیچیده اروپایی، و قدرت ناکافی روسیه در آن زمان برای تثبیت نهایی در قفقاز جنوبی مانع این کار شد.