Հայ Քիմիկոսը Մենդելեևի Աշակերտ, ԵՊՀ Ռեկտոր

Դավիթ Քրիստափորի Զավրիյանը, հայ քիմիկոս, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1939), մահացել է 1957 թվականի օգոստոսի 11-ին Թբիլիսիում։

Ծնվել է Թիֆլիսում (այժմ՝ Թբիլիսի), որտեղ ստացել է միջնակարգ կրթություն։ Բարձրագույն կրթություն է ստացել Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում՝ Դմիտրի Մենդելեևի ղեկավարությամբ։ Ուսանելու ընթացքում գիտական հետազոտություններ է կատարել Փարիզի համալսարանում։ Ավարտելուց հետո աշխատել է Պետերբուրգի ճանապարհաշինարարական ինստիտուտում՝ որպես լաբորատորիայի վարիչ և անօրգանական քիմիայի դասախոս։ Զավրիյանի հետազոտությունները հիմնականում վերաբերել են անօրգանական քիմիային, սակայն նա նաև ուսումնասիրել է ֆիզիկական քիմիա, քիմիական տեխնոլոգիա և նավթի երկրաբանություն։ Բացի քիմիայից, նա հետաքրքրվել է հնագիտությամբ և լեզվաբանությամբ։

1921 թվականին տեղափոխվել է Երևան և դարձել Երևանի պետական համալսարանի (ԵՊՀ) տեխնիկական (բնագիտական) ֆակուլտետի դեկան։ Նա մեծ աշխատանք է կատարել դասախոսական կադրեր հավաքագրելու և լաբորատոր սարքավորումներ ձեռք բերելու համար։ 1921-1922 թվականներին կարճ ժամանակով եղել է ԵՊՀ ռեկտոր։ 1922 թվականին մեկնել է Մոսկվա և Պետերբուրգ՝ համալսարանի գործերով, սակայն չի վերադարձել Երևան։ Նույն թվականի գարնանից աշխատել է Թիֆլիսի ճանապարհաշինարարական ինստիտուտում՝ որպես անօրգանական քիմիայի ամբիոնի վարիչ։ Հետագայում սերտ կապեր է պահպանել ԵՊՀ-ի և Հայաստանի այլ գիտական հաստատությունների հետ։

—

### Русский

Армянский химик, ученик Менделеева, ректор ЕГУ

Давид Христофорович Завриян, армянский химик, профессор, заслуженный деятель науки Армянской ССР (1939), умер 11 августа 1957 года в Тбилиси.

Родился в Тифлисе (ныне Тбилиси), где получил среднее образование. Высшее образование получил в Санкт-Петербургском университете под руководством Дмитрия Менделеева. Во время учёбы проводил научные исследования в Парижском университете. После окончания работал в Петербургском институте инженеров путей сообщения заведующим лабораторией и преподавателем неорганической химии. Исследования Заврияна в основном касались неорганической химии, но он также интересовался физической химией, химической технологией и геологией нефти. Помимо химии, занимался вопросами археологии и лингвистики.

В 1921 году переехал в Ереван и стал деканом технического (естественно-научного) факультета Ереванского государственного университета (ЕГУ). Проделал большую работу по привлечению преподавательских кадров и оснащению лабораторий. В 1921–1922 годах короткое время был ректором ЕГУ. В 1922 году уехал в Москву и Петербург по делам университета, но не вернулся в Ереван. С весны 1922 года работал в Тифлисском институте инженеров путей сообщения заведующим кафедрой неорганической химии. В дальнейшем поддерживал тесные связи с ЕГУ и другими научными учреждениями Армении.

—

### English

Armenian Chemist, Mendeleev’s Student

David Khristoforovich Zavriyan, an Armenian chemist, professor, and Honored Scientist of the Armenian SSR (1939), died on August 11, 1957, in Tbilisi.

Born in Tiflis (now Tbilisi), he received his secondary education there and pursued higher education at St. Petersburg University under Dmitry Mendeleev. During his studies, he conducted research at the University of Paris. After graduating, he worked at the St. Petersburg Institute of Railway Engineers as a laboratory head and lecturer in inorganic chemistry. Zavriyan’s research primarily focused on inorganic chemistry, but he also explored physical chemistry, chemical technology, and petroleum geology. Beyond chemistry, he was interested in archaeology and linguistics.

In 1921, he moved to Yerevan and became the dean of the technical (natural sciences) faculty at Yerevan State University (YSU). He made significant contributions to recruiting faculty and acquiring laboratory equipment. He briefly served as YSU rector in 1921–1922. In 1922, he traveled to Moscow and St. Petersburg on university business but did not return to Yerevan. From spring 1922, he worked at the Tiflis Institute of Railway Engineers as head of the inorganic chemistry department. He maintained close ties with YSU and other Armenian scientific institutions thereafter.

—