1823 թվականի նոյեմբերի 30-ին Կոստանդնուպոլսում – մահացել է Միքայել (Կարապետ) Աբրամի Չամչյանը, հայ նշանավոր պատմաբան, քերականագետ, լեզվաբան, աստվածաբան և ուսուցիչ

Մխիթարյան միաբանության անդամ (1762 թվականից), քահանա, Բասրայի հայ կաթոլիկ համայնքի հոգևոր առաջնորդ։ եւ Բաղդադ (1769)։
1779 թվականին հրատարակել է «Քերականություն Հայկազ լեզվի» աշխատությունը, որը 1801-1859 թվականներին վերահրատարակվել է 15 անգամ և գրեթե 100 տարի օգտագործվել որպես քերականության լավագույն դասագիրք։ Նա մերժում էր լատին հեղինակների քերականությունը, նրանց նորամուծությունները, որոնք լատիներենի օրինակով չեն ներկայացնում գրաբարի քերականության իրական նկարագրությունը։ Վերջին հարվածը հասցրեց լատինագիտությանը և նպաստեց հայոց քերականության սկզբնական վիճակի վերականգնմանը և հայոց լեզվի օտար տարրերից մաքրելուն։ Քերականությունը բաժանված է երեք մասի՝ «Օգտագործման մասեր», «Ձևի մասեր», «Պայմանագրի մասեր»: Այս բաժիններում նա մանրամասնորեն վերլուծում և բացատրում է բառերի հոլովումը, ներդիրների, շաղկապների, ուղղագրական կանոնների և այլ քերականական օրենքների օգտագործման կանոնները։
Չամչյանի գրական ժառանգության մեջ ամենաարժեքավորներից է 1784-1786 թվականներին լույս տեսած «Պատմություն Հայոց» եռահատոր աշխատությունը։ Աշխատությունը հայ պատմագրության մեջ Հայաստանի պատմությունն ուսումնասիրելու առաջին փորձն էր։ Գրքի առաջաբանում հեղինակը նշում է այն դժվարությունները, որոնց հանդիպել է ստեղծագործությունը գրելիս. Սրանք հակասական տեղեկություններ էին պատմաբանների աշխատություններում, նամակագրության աղավաղումներ, ընդհատումներ, ժամանակագրության բացակայություն և աղբյուրներին հղումներ և այլն։ Հեղինակը նաև առանձնացնում է իր հետազոտական աշխատանքի հիմնական փուլերը։
Չամչյանին հաջողվել է տարբեր ձեռագրերի համեմատության հիման վրա շտկել կենսագրական սխալները՝ վերլուծելով մատենագիտական հուշարձանների հակասությունները, բացահայտել իրական փաստերը, ուղղել բնագրերում բերված պատահական կամ միտումնավոր ընդմիջումները, լրացնել հայ պատմիչների աշխատությունները։ օտարալեզու աղբյուրների, հուշերի և այլ օժանդակ նյութերի հիման վրա…
30 ноября 1823 года в Константинополе – скончался Микаэл (Карапет) Абрами Чамчян- выдающийся армянский историк, грамматист, лингвист, теолог и педагог, член конгрегации Мхитаристов(с 1762), священник, духовный руководитель армянской католической общины Басры и Багдада (1769).
В 1779 году он опубликовал труд «Грамматика айказского языка», который в 1801-1859 годах переиздавался 15 раз и почти 100 лет использовался как лучший учебник грамматики. Он отвергал грамматику латинских авторов, их новации, которые, будучи по образцу латинского языка, не представляли истинного описания грамматики Грабаря. Он нанес последний удар латинологии и способствовал восстановлению первоначального состояния армянской грамматики и очистке армянского языка от иностранных элементов. Грамматика разделена на три части: «Части употребления», «Части формы», «Части согласия». В этих разделах он подробно разбирает и объясняет спряжение слов, правила употребления междометий, союзов, правила правописания и другие грамматические законы.
Одним из наиболее ценных в литературном наследии Чамчяна является трехтомный труд «История армян», изданный в 1784-1786 годах. Работа явилась первой попыткой экспертизы истории Армении в армянской историографии. В предисловии к книге автор упоминает о трудностях, с которыми он столкнулся при написании произведения. Это были противоречивые сведения в трудах историков, переписочные искажения, перерывы, отсутствие хронологии и ссылок на источники и т. д. Автор также выделяет основные этапы своей исследовательской работы.
Чамчяну удалось провести корректуру биографических ошибок на основе сравнения разных рукописей, путем анализа противоречий в библиографических памятниках, выявить реальные факты, исправить случайные или намеренные перерывы, внесенные в оригиналы, дополнить труды армянских историков. на основе иноязычных источников, мемуаров и других вспомогательных материалов…
On November 30, 1823, in Constantinople, Mikael (Karapet) Abrami Chamchyan, an outstanding Armenian historian, grammarian, linguist, theologian and educator, member of the Mekhitarist congregation (since 1762), priest, spiritual leader of the Armenian Catholic community of Basra and Baghdad (1769), passed away. In 1779, he published the work “Grammar of the Haykaz Language”, which was reprinted 15 times in 1801-1859 and was used as the best grammar textbook for almost 100 years. He rejected the grammar of Latin authors, their innovations, which, being modeled on the Latin language, did not represent a true description of Grabar’s grammar. He dealt the final blow to Latinology and contributed to the restoration of the original state of Armenian grammar and the purification of the Armenian language from foreign elements. The grammar is divided into three parts: “Parts of Usage”, “Parts of Form”, “Parts of Agreement”. In these sections, he analyzes and explains in detail the conjugation of words, the rules for using interjections, conjunctions, spelling rules and other grammatical laws.
One of the most valuable in Chamchyan’s literary heritage is the three-volume work “History of Armenians”, published in 1784-1786. The work was the first attempt at an examination of the history of Armenia in Armenian historiography. In the preface to the book, the author mentions the difficulties he encountered while writing the work. These were contradictory information in the works of historians, copying distortions, interruptions, lack of chronology and references to sources, etc. The author also highlights the main stages of his research work. Chamchyan managed to correct biographical errors based on a comparison of different manuscripts, by analyzing contradictions in bibliographic monuments, to identify real facts, to correct accidental or intentional interruptions introduced into the originals, to supplement the works of Armenian historians based on foreign-language sources, memoirs and other auxiliary materials…


You must be logged in to post a comment.