Բենիտո Մուսսոլինի, Աթաթյուրք և Հայոց Ցեղասպանություն. Պատմության մութ էջեր

1945 թվականի ապրիլի 28-ին Իտալիայի Դոնգո քաղաքի մոտակայքում գտնվող Ջուլինո դի Մեզեգրա գյուղում մահապատժի ենթարկվեց Բենիտո Ամիլկարե Անդրեա Մուսսոլինին: Նա եղել է Իտալիայի ֆաշիստական առաջնորդը՝ «դուչե»-ն, ով ղեկավարել է երկիրը 1922-1943 թվականներին:

Մուսսոլինիի և Թուրքիայի հիմնադիր Մուստաֆա Քեմալ Աթաթյուրքի գործողությունները, ինչպես նաև նրանց կապը Հայոց Ցեղասպանության հետ, բացահայտում են 20-րդ դարի ամենամութ էջերից մեկը:
Հայոց Ցեղասպանությունը, որը տեղի է ունեցել 1915-1923 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում, եղել է հայ ժողովրդի համակարգված ոչնչացումը: Այն իրականացվել է երիտթուրքերի կողմից՝ Մեհմեդ Թալաաթի, Էնվեր փաշայի և Ջեմալ փաշայի ղեկավարությամբ: Ավելի քան 1,5 միլիոն հայեր սպանվել են կամ մահացել են մահվան երթերի ժամանակ: Թեև Աթաթյուրքը (1881-1938) անձամբ չի մասնակցել 1915 թվականի իրադարձություններին, նրա հետագա քաղաքականությունը ամրապնդեց ցեղասպանության ժխտման գիծը: 1923 թվականին Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադրումից հետո Աթաթյուրքը ձևավորեց ազգային ինքնություն, որը բացառում էր էթնիկ փոքրամասնություններին, այդ թվում՝ հայերին: Նա շրջապատել էր իրեն այն մարդկանցով, ովքեր մասնակցել էին հայերի սպանություններին, և 1919 թվականին Անկարայում իր ելույթում արդարացրել էր բռնությունները՝ մեղադրելով հայերին:
Մուսսոլինին, իր հերթին, ոգեշնչվել է թուրքական մեթոդներով: Նրա սիրուհու՝ Կլարա Պետաչիի օրագրերում նշվում է, որ 1938 թվականին Մուսսոլինին ասել է. «Ես կկազմակերպեմ նույնպիսի ջարդ, ինչպիսին թուրքերն արեցին»: Նա խոսում էր Հայոց Ցեղասպանության մասին՝ այն համարելով օրինակ իր ֆաշիստական ռեժիմի համար: Իտալիայում Մուսսոլինիի ռեժիմը հայտնի էր իր ագրեսիվ ազգայնականությամբ և բռնաճնշումներով, ներառյալ Լիբիայում տեղի բնակչության դեմ ցեղասպանական գործողությունները:
Թուրքիայի և Իտալիայի առաջնորդների գաղափարախոսությունները խաչվում էին ազգայնականության և էթնիկ «մաքրությունների» գաղափարի շուրջ: Աթաթյուրքի քաղաքականությունը նպատակ ուներ ստեղծել միատարր թուրքական պետություն՝ ջնջելով հայերի, հույների և այլ փոքրամասնությունների հետքերը: Նմանապես, Մուսսոլինին ձգտում էր ընդլայնել Իտալիայի ազդեցությունը՝ օգտագործելով բռնություն և ճնշումներ: Երկու առաջնորդներն էլ ազդեցություն են թողել 20-րդ դարի բռնապետական ռեժիմների վրա, ներառյալ նացիստական Գերմանիան, որտեղ Ադոլֆ Հիտլերը նույնպես ոգեշնչվել է թուրքական փորձով՝ հայտնի խոսքերով. «Ո՞վ է այսօր հիշում հայերի ջարդը»:
Այսօր Հայոց Ցեղասպանության ճանաչումը մնում է համաշխարհային օրակարգի կարևոր հարց: Թուրքիան շարունակում է ժխտել ցեղասպանությունը, մինչդեռ Իտալիան, ի վերջո, ճանաչել է այն 2000 թվականին: Բենիտո Մուսսոլինիի և Աթաթյուրքի ժառանգությունները ցույց են տալիս, թե ինչպես են ազգայնականությունն ու բռնությունը ձևավորել պատմությունը՝ թողնելով խորը վերքեր հայ ժողովրդի հիշողության մեջ:

Бенито Муссолини, Ататюрк и геноцид армян: темные страницы истории
28 апреля 1945 года в деревне Джулино ди Медзегра, недалеко от города Донго в Италии, был казнён Бенито Амилькаре Андреа Муссолини. Он был лидером фашистской Италии, «дуче», правившим страной с 1922 по 1943 годы. Действия Муссолини и основателя Турции Мустафы Кемаля Ататюрка, а также их связь с геноцидом армян, раскрывают одну из самых мрачных страниц 20-го века.
Геноцид армян, произошедший в 1915–1923 годах в Османской империи, стал систематическим уничтожением армянского народа. Он был организован младотурками под руководством Мехмеда Талаата, Энвера-паши и Джемаля-паши. Более 1,5 миллиона армян были убиты или погибли во время маршей смерти. Хотя Ататюрк (1881–1938) лично не участвовал в событиях 1915 года, его последующая политика укрепила линию отрицания геноцида. После основания Турецкой Республики в 1923 году Ататюрк создал национальную идентичность, исключающую этнические меньшинства, включая армян. Он окружил себя людьми, участвовавшими в убийствах армян, и в своей речи в Анкаре в 1919 году оправдал насилие, обвиняя самих армян.
Муссолини, в свою очередь, черпал вдохновение в турецких методах. В дневниках его любовницы Клары Петаччи зафиксировано, что в 1938 году Муссолини заявил: «Я устрою такую же резню, какую устроили турки». Он говорил о геноциде армян, рассматривая его как пример для своего фашистского режима. В Италии режим Муссолини был известен агрессивным национализмом и репрессиями, включая геноцидальные действия против населения Ливии.
Идеологии лидеров Турции и Италии пересекались в идее национализма и этнических «чисток». Политика Ататюрка была направлена на создание однородного турецкого государства, стирая следы армян, греков и других меньшинств. Аналогично, Муссолини стремился расширить влияние Италии, используя насилие и подавление. Оба лидера оказали влияние на диктаторские режимы 20-го века, включая нацистскую Германию, где Адольф Гитлер также вдохновлялся турецким опытом, сказав: «Кто сегодня помнит резню армян?».
Сегодня признание геноцида армян остаётся важным вопросом мировой повестки. Турция продолжает отрицать геноцид, тогда как Италия официально признала его в 2000 году. Наследие Бенито Муссолини и Ататюрка показывает, как национализм и насилие сформировали историю, оставив глубокие раны в памяти армянского народа.

Benito Mussolini, Atatürk, and the Armenian Genocide: Dark Pages of History
On April 28, 1945, in the village of Giulino di Mezzegra near the town of Dongo in Italy, Benito Amilcare Andrea Mussolini was executed. He was the leader of Fascist Italy, the “Duce,” who ruled the country from 1922 to 1943. The actions of Mussolini and Mustafa Kemal Atatürk, the founder of Turkey, as well as their connection to the Armenian Genocide, reveal one of the darkest chapters of the 20th century.
The Armenian Genocide, which took place between 1915 and 1923 in the Ottoman Empire, was the systematic extermination of the Armenian people. It was orchestrated by the Young Turks under the leadership of Mehmed Talaat, Enver Pasha, and Jemal Pasha. Over 1.5 million Armenians were killed or died during death marches. Although Atatürk (1881–1938) did not personally participate in the events of 1915, his subsequent policies solidified the denial of the genocide. After founding the Republic of Turkey in 1923, Atatürk shaped a national identity that excluded ethnic minorities, including Armenians. He surrounded himself with individuals involved in the killings of Armenians and, in his 1919 speech in Ankara, justified the violence by blaming the Armenians.
Mussolini, in turn, drew inspiration from Turkish methods. According to the diaries of his mistress, Clara Petacci, Mussolini stated in 1938: “I will carry out the same massacre as the Turks did.” He was referring to the Armenian Genocide, viewing it as a model for his fascist regime. In Italy, Mussolini’s regime was notorious for its aggressive nationalism and repression, including genocidal actions against the population of Libya.
The ideologies of the leaders of Turkey and Italy intersected in the concepts of nationalism and ethnic “cleansing.” Atatürk’s policies aimed to create a homogeneous Turkish state, erasing the traces of Armenians, Greeks, and other minorities. Similarly, Mussolini sought to expand Italy’s influence through violence and oppression. Both leaders influenced 20th-century dictatorial regimes, including Nazi Germany, where Adolf Hitler also drew inspiration from the Turkish experience, famously stating: “Who, after all, speaks today of the annihilation of the Armenians?”
Today, the recognition of the Armenian Genocide remains a critical global issue. Turkey continues to deny the genocide, while Italy officially recognized it in 2000. The legacies of Benito Mussolini and Atatürk demonstrate how nationalism and violence shaped history, leaving deep scars in the memory of the Armenian people.

Benito Mussolini, Atatürk e il genocidio armeno: pagine oscure della storia
Il 28 aprile 1945, nel villaggio di Giulino di Mezzegra, vicino alla città di Dongo in Italia, Benito Amilcare Andrea Mussolini fu giustiziato. Era il leader dell’Italia fascista, il “Duce”, che governò il paese dal 1922 al 1943. Le azioni di Mussolini e di Mustafa Kemal Atatürk, il fondatore della Turchia, insieme al loro legame con il genocidio armeno, rivelano uno dei capitoli più oscuri del XX secolo.
Il genocidio armeno, avvenuto tra il 1915 e il 1923 nell’Impero Ottomano, fu lo sterminio sistematico del popolo armeno. Fu orchestrato dai Giovani Turchi sotto la guida di Mehmed Talaat, Enver Pascià e Jemal Pascià. Oltre 1,5 milioni di armeni furono uccisi o morirono durante le marce della morte. Sebbene Atatürk (1881–1938) non partecipò direttamente agli eventi del 1915, le sue politiche successive consolidarono la negazione del genocidio. Dopo aver fondato la Repubblica di Turchia nel 1923, Atatürk plasmò un’identità nazionale che escludeva le minoranze etniche, inclusi gli armeni. Si circondò di persone coinvolte negli omicidi degli armeni e, nel suo discorso ad Ankara nel 1919, giustificò la violenza accusando gli stessi armeni.
Mussolini, a sua volta, si ispirò ai metodi turchi. Secondo i diari della sua amante, Clara Petacci, Mussolini dichiarò nel 1938: “Farò lo stesso massacro che hanno fatto i turchi”. Si riferiva al genocidio armeno, considerandolo un modello per il suo regime fascista. In Italia, il regime di Mussolini era noto per il suo nazionalismo aggressivo e le repressioni, inclusi atti genocidi contro la popolazione della Libia.
Le ideologie dei leader di Turchia e Italia si intrecciavano nei concetti di nazionalismo e “pulizia” etnica. Le politiche di Atatürk miravano a creare uno stato turco omogeneo, cancellando le tracce di armeni, greci e altre minoranze. Allo stesso modo, Mussolini cercava di espandere l’influenza dell’Italia attraverso la violenza e l’oppressione. Entrambi i leader influenzarono i regimi dittatoriali del XX secolo, inclusa la Germania nazista, dove Adolf Hitler si ispirò anch’egli all’esperienza turca, dicendo: “Chi parla oggi dello sterminio degli armeni?”
Oggi, il riconoscimento del genocidio armeno rimane una questione globale cruciale. La Turchia continua a negare il genocidio, mentre l’Italia lo ha ufficialmente riconosciuto nel 2000. L’eredità di Benito Mussolini e Atatürk mostra come il nazionalismo e la violenza abbiano plasmato la storia, lasciando profonde cicatrici nella memoria del popolo armeno.