Միկոյանի Վերելքը ԽՍՀՄ Գագաթնակետին 

15 հուլիսի, 1964 թ., Մոսկվա-
Այդ օրը, երբ Անաստաս Միկոյանի անունը հնչեց որպես Խորհրդային Միության Գերագույն Խորհրդի Պրեզիդիումի նախագահի , Կրեմլի պատերի ներսում արձագանքները խառն էին՝ հիացմունք, կասկած և նույնիսկ ծաղր:

Այս հայազգի քաղաքական գործիչը, ով ճանապարհ էր անցել Խորհրդային պետության կարմիր միջանցքներով, վերջապես բարձրացավ ԽՍՀՄ-ի ամենաբարձր պաշտոններից մեկին: Բայց արդյո՞ք սա փառքի պսակ էր, թե՞ խորամանկ քաղաքական խաղի հերթական քայլ: 

Միկոյանը, անկասկած, գունեղ կերպար էր: Երկար տարիներ նա կարողացել էր ճկուն մանևրել Ստալինի, Խրուշչովի և այլ առաջնորդների ստվերում՝ պահպանելով իր դիրքերը, երբ շատերն ընկնում էին: Նրա ընտրությունը 1964 թվականին ոչ միայն խորհրդանշում էր նրա անձնական հաղթանակը, այլև բացահայտում էր ԽՍՀՄ-ի քաղաքական համակարգի երկիմաստությունը: Ինչպե՞ս կարող էր մի մարդ, ով հայտնի էր իր դիվանագիտական խորամանկությամբ, բայց նաև կոմպրոմիսների հակումով, դառնալ պետության խորհրդանիշ: 

Քննադատները պնդում էին, որ Միկոյանի բարձրացումը ավելի շատ ձևական էր, քան իրական: Պրեզիդիումի նախագահի պաշտոնը, չնայած իր բարձր կարգավիճակին, հաճախ ընկալվում էր որպես արարողակարգային՝ առանց իրական իշխանության: Իսկական որոշումները կայացվում էին Կենտկոմի միջանցքներում, որտեղ Բրեժնևն արդեն սկսել էր ամրապնդել իր դիրքերը: Այսպիսով, Միկոյանի նշանակումը կարելի է համարել ոչ թե իշխանության գագաթ, այլ ավելի շուտ նրա երկարամյա ծառայության խորհրդանշական պարգև: 

Բայց մի՞թե սա նսեմացնում է նրա ձեռքբերումը: Հայ ժողովրդի համար Միկոյանի վերելքը նշանակալի էր: Խորհրդային կայսրությունում, որտեղ ազգային փոքրամասնությունները հաճախ մնում էին երկրորդ պլանում, հայի՝ նման բարձր պաշտոն զբաղեցնելը խոսում էր ոչ միայն նրա անձնական տաղանդի, այլև համայն հայության դիմացկունության մասին: Սակայն, նրա քննադատները Երևանում և այլուր հիշեցնում էին, որ Միկոյանը հաճախ գործում էր Կրեմլի, ոչ թե հայ ժողովրդի շահերից ելնելով: 

Այսպիսով, 1964 թվականի հուլիսի 15-ը դարձավ ոչ միայն Միկոյանի անձնական հաղթանակի օր, այլև ԽՍՀՄ-ի քաղաքական խճանկարի վառ օրինակ: Նրա նշանակումը ցույց տվեց, թե ինչպես կարելի է բարձրանալ գագաթնակետ՝ առանց երբևէ լիովին վերահսկելու խաղը: Իսկ դուք ի՞նչ եք կարծում՝ արդյո՞ք Միկոյանը խորհրդանիշ էր, թե՞ պարզապես խաղաքար Կրեմլի խճապատում: 

—

Восхождение Анастаса Микояна на Пьедестал СССР 
15 июля 1964 года, Москва, СССР** 
В тот день, когда имя Анастаса Микояна прозвучало как нового председателя Президиума Верховного Совета СССР, в кремлёвских коридорах гудели голоса — от восхищения до насмешек. Этот армянин, умудрённый опытом политический манёвр, наконец-то занял один из высших постов в Советском Союзе. Но был ли это триумф или лишь очередной ход в сложной шахматной партии Кремля? 

Микоян был фигурой яркой и противоречивой. Долгие годы он умудрялся лавировать между Сталиным, Хрущёвым и другими лидерами, сохраняя своё место под солнцем, когда многие падали. Его назначение в 1964 году стало не только личной победой, но и зеркалом, отражавшим двойственность советской системы. Как человек, известный своей дипломатической хитростью и склонностью к компромиссам, мог стать символом государства? 

Критики утверждали, что возвышение Микояна было скорее символическим, чем реальным. Пост председателя Президиума, несмотря на свой статус, часто воспринимался как церемониальный, лишённый настоящей власти. Истинные решения принимались в кабинетах ЦК, где Брежнев уже начинал укреплять свои позиции. Назначение Микояна можно было бы назвать не вершиной власти, а скорее наградой за выслугу — красивой, но пустой. 

Но умаляет ли это его достижение? Для армянского народа восхождение Микояна было значимым. В Советской империи, где национальные меньшинства нередко оставались на вторых ролях, армянин на таком посту был символом не только личного успеха, но и стойкости целого народа. Однако критики в Ереване и за его пределами напоминали: Микоян часто действовал в интересах Кремля, а не армян. 

Итак, 15 июля 1964 года стало не только днём личной победы Микояна, но и яркой иллюстрацией политической мозаики СССР. Его назначение показало, как можно взойти на вершину, не контролируя игру полностью. А вы как думаете — был ли Микоян символом или всего лишь пешкой в кремлёвской игре? 

—

A Dazzling Summit: Anastas Mikoyan’s Ascent to the USSR’s Pinnacle 
July 15, 1964, Moscow, USSR 
On that day, when Anastas Mikoyan’s name rang out as the new Chairman of the Presidium of the Supreme Soviet of the USSR, the Kremlin’s halls buzzed with a mix of awe, skepticism, and even mockery. This Armenian political maestro had finally claimed one of the Soviet Union’s highest posts. But was this a crowning glory or just another calculated move in the Kremlin’s grand chess game? 

Mikoyan was a vivid, polarizing figure. For decades, he navigated the treacherous waters of Soviet politics, dodging the downfall that claimed so many others under Stalin, Khrushchev, and beyond. His appointment in 1964 was not just a personal triumph but a reflection of the Soviet system’s contradictions. How could a man, renowned for his diplomatic cunning yet criticized for his compromises, become the face of the state? 

Detractors argued that Mikoyan’s rise was more symbolic than substantive. The role of Chairman of the Presidium, despite its prestige, was often seen as ceremonial, stripped of real power. The true decisions were made in the Central Committee’s backrooms, where Brezhnev was already consolidating his grip. Mikoyan’s appointment could be viewed not as a pinnacle of power but as a gilded reward for his long service—impressive, yet hollow. 

Does this diminish his achievement? For the Armenian people, Mikoyan’s ascent was monumental. In a Soviet empire where national minorities often lingered in the shadows, an Armenian reaching such heights spoke to both personal brilliance and the resilience of a nation. Yet critics, from Yerevan to abroad, pointed out that Mikoyan often served the Kremlin’s interests over those of his people. 

Thus, July 15, 1964, marked not only Mikoyan’s personal victory but also a vivid snapshot of the USSR’s political mosaic. His appointment revealed how one could climb to the top without ever fully controlling the game. So, what do you think—was Mikoyan a symbol of success or merely a pawn in the Kremlin’s intricate puzzle?