Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի Սկիզբը և Հայ Ժողովրդի ճակատագիրը

1914 թվականի հուլիսի 28-ին սկիզբ առավ Առաջին համաշխարհային պատերազմը, որն ունեցավ խորը ազդեցություն աշխարհի բոլոր ժողովուրդների, այդ թվում՝ հայ ժողովրդի վրա:

Այս պատերազմի արդյունքում Հայաստանը 1918 թվականին ժամանակավորապես հռչակեց անկախությունը, սակայն դա չկարողացավ կանխել դաժան իրադարձությունները: Թեոդոր Ռուզվելտը իր 1918 թվականի մայիսի 11-ի նամակում Կլիվլենդ Գուդլի Դոջին գրել է. «Հայերի վրա տիրող սարսափը՝ իրականություն է: Դա մեծապես պայմանավորված է այս ժողովրդի վերջին չորս տարիների ընթացքում հետևած խաղաղասիրության քաղաքականությամբ: Մեր միսիոներների ներկայությունը և այն, որ մենք պատերազմին չենք մասնակցել, չկարողացան կանխել թուրքերի կողմից 500 հազարից մինչև 1 միլիոն հայերի, սիրիացիների, հույների և հրեաների կոտորածը, որոնց մեծ մասը հայեր էին: … Հայկական կոտորածը այս պատերազմի ամենամեծ հանցագործությունն է, և եթե մենք չկարողանանք դեմ հանդես գալ Թուրքիայի դեմ, ապա դա նշանակում է՝ մենք նրանց աջակցում ենք»:

Առաջին համաշխարհային պատերազմը ստեղծեց պայմաններ, որոնք հանգեցրին Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանությանը: Հայ ժողովրդի խաղաղասիրությունը, որն արտահայտվեց նրանց ձգտումով խուսափել բռնությունից, դարձավ թույլ կողմ՝ օգտագործվելով թուրքական իշխանությունների կողմից: Կոտորածները, որոնք տեղի ունեցան 1915-1923 թվականներին, ոչնչացրին հայկական բնակչության մեծ մասը՝ տեղահանությունների, սպանությունների և սովի արդյունքում: Ռուզվելտի խոսքերը ցույց են տալիս միջազգային հանրության՝ այդ ժամանակ գոյություն ունեցող անտարբերության և անգործության դեմ արձագանքը:

Հայաստանի անկախության ժամանակավոր հռչակումը 1918 թվականին Դաշնակցության կառավարության կողմից, չնայած ջանքերին, չկարողացավ ապահովել երկրի անվտանգությունը, քանի որ Թուրքիայի և ԽՍՀՄ-ի միջամտությունը հանգեցրին Արևմտյան Հայաստանի կորստին: Այս իրադարձությունները դարձան հայ ժողովրդի պատմության ամենաողբերգական էջերից մեկը:

—

### Русский
Начало Первой мировой войны и судьба армянского народа

28 июля 1914 года началась Первая мировая война, оказавшая глубокое влияние на все народы мира, включая армянский народ. В результате этой войны Армения в 1918 году временно провозгласила независимость, однако это не смогло предотвратить трагические события. Теодор Рузвельт в письме Кливленду Гудли Доджу от 11 мая 1918 года писал: «Ужас, охвативший армян, — свершившийся факт. В значительной степени это результат политики пацифизма, которой придерживался этот народ в течение последних четырех лет. Присутствие наших миссионеров и то, что мы не участвовали в войне, не помешали туркам устроить резню от 500 тысяч до 1 миллиона армян, сирийцев, греков и евреев, при этом подавляющее большинство жертв составляли армяне. … армянская резня — величайшее преступление этой войны, и если нам не удастся выступить против Турции, значит — мы потворствуем им».

Первая мировая война создала условия, приведшие к геноциду армян в Османской империи. Миролюбивая политика армян, выражавшаяся в их стремлении избежать насилия, стала их слабостью, которую использовали турецкие власти. Массовые убийства, происходившие с 1915 по 1923 год, уничтожили большую часть армянского населения через депортации, убийства и голод. Слова Рузвельта отражают реакцию на безразличие и бездействие международного сообщества того времени.

Временное провозглашение независимости Армении в 1918 году правительством Дашнакцутюн, несмотря на усилия, не смогло обеспечить безопасность страны, так как вмешательство Турции и СССР привело к потере Западной Армении. Эти события стали одной из самых трагических страниц в истории армянского народа.

—

### Английский

The Start of World War I and the Fate of the Armenian People

On July 28, 1914, the First World War began, profoundly impacting all nations, including the Armenian people. As a result of this war, Armenia temporarily declared independence in 1918, but this could not prevent the ensuing tragedies. Theodore Roosevelt, in a letter to Cleveland Hoadley Dodge on May 11, 1918, wrote: «The horror that has overtaken the Armenians is a accomplished fact. In large measure it is the result of the policy of pacifism which this people has followed during the last four years. The presence of our missionaries and the fact that we did not participate in the war did not prevent the Turks from massacring between 500 thousand and 1 million Armenians, Syrians, Greeks, and Jews, with the vast majority being Armenians. … the Armenian massacre is the greatest crime of this war, and if we fail to stand against Turkey, it means we are abetting them».

The First World War created conditions that led to the Armenian Genocide in the Ottoman Empire. The Armenian people’s pacifism, reflecting their desire to avoid violence, became a vulnerability exploited by Turkish authorities. The massacres, occurring from 1915 to 1923, decimated much of the Armenian population through deportations, killings, and famine. Roosevelt’s words highlight the response to the indifference and inaction of the international community at the time.

The temporary declaration of independence by the Dashnaktsutyun government in 1918, despite efforts, failed to secure the country’s safety, as interventions by Turkey and the Soviet Union resulted in the loss of Western Armenia. These events became one of the most tragic chapters in Armenian history.

—

### Турецкий

Birinci Dünya Savaşı’nın Başlangıcı ve Ermeni Halkının Kaderi

28 Temmuz 1914’te Birinci Dünya Savaşı başladı ve bu savaş, dünya üzerindeki tüm halkları, özellikle Ermeni halkını derinden etkiledi. Bu savaşın sonucunda Ermenistan 1918’de geçici olarak bağımsızlığını ilan etti, ancak bu, yaşanan trajedileri önleyemedi. Theodore Roosevelt, 11 Mayıs 1918’de Cleveland Hoadley Dodge’a yazdığı mektupta şöyle dedi: «Ermenileri etkisi altına alan korku bir gerçektir. Bu, büyük ölçüde bu halkın son dört yıl boyunca izlediği pasifizm politikasının sonucudur. Misyonerlerimizin varlığı ve savaşta yer almamış olmamız, Türklerin 500 bin ila 1 milyon Ermeni, Suriyeli, Yunan ve Yahudi’yi katletmesini engelleyemedi; kurbanların ezici çoğunluğu Ermenilerdi. … Ermeni katliamı, bu savaşın en büyük suçudur ve eğer Türkiye’ye karşı çıkamazsak, bu onların suçuna ortak olduğumuz anlamına gelir».

Birinci Dünya Savaşı, Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermeni Soykırımı’na yol açan koşulları yarattı. Ermeni halkının şiddetten kaçınma arzusunu yansıtan pasifist politikası, Türk makamları tarafından bir zayıflık olarak kullanıldı. 1915-1923 yılları arasında gerçekleşen katliamlar, sürgünler, öldürmeler ve açlık yoluyla Ermeni nüfusun büyük bir kısmını yok etti. Roosevelt’in sözleri, o dönemin uluslararası toplumunun duyarsızlığı ve hareketsizliğine verilen bir tepkiyi yansıtıyor.

1918’de Daşnaktsutyun hükümeti tarafından ilan edilen geçici bağımsızlık, tüm çabalarına rağmen ülkenin güvenliğini sağlayamadı; Türkiye ve Sovyetler Birliği’nin müdahaleleri Batı Ermenistan’ın kaybına yol açtı. Bu olaylar, Ermeni halkının tarihinin en trajik sayfalarından biri haline geldi.