Հրանտ Նազարյանց մահացել է 1962 թվականի հունվարի 25-ին Բարիում (Իտալիա)՝ 76 տարեկան հասակում, թողնելով հայ և եվրոպական գրականության պատմության մեջ անմոռանալի հետք՝ որպես ֆուտուրիզմի առաջին տեսաբաններից մեկը և սփյուռքահայ գրականության վառ դեմք։ Ծնվել է 1886 թվականի հունվարի 8-ին Սկյուտարում (Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն)։

Կրթություն է ստացել Պերպերյան վարժարանում։ 1900-ին մեկնել է արտասահման՝ Իտալիա և Ֆրանսիա, որտեղ տարվել է սիմվոլիզմով։ Վերադառնալով Կոստանդնուպոլիս՝ 1902–1903 թվականներից սկսել է տպագրել բանաստեղծություններ։ 1908-ին Տիգրան Զավենի հետ խմբագրել է «Սուրհանդակ» հանդեսը, 1909-ին՝ Գարեգին Կուզիկյանի հետ «Նոր հոսանք» պարբերականը։ 1911–1912 թվականներին Լիպարիտ Նազարյանցի, Ռուբեն Զարդարյանի և Լևոն Շանթի հետ խմբագրել է «Ազատամարտ» շաբաթաթերթի «Բագին» գրական հավելվածը։

Աշխատակցել է բազմաթիվ պարբերականների՝ «Մասիս», «Լոյս», «Շանթ», «Ազատամարտ», «Բիւզանդիոն», «Արևելք», «Հայրենիք», «Մանզումէի էֆքեար», «Արեւելեան մամուլ», «Հայ գրականութիւն», «Գարուն» և այլն, ինչպես նաև ֆրանսերեն ու իտալերեն մամուլին։

1910-ին իր ծախքով հրատարակել է Հերանուշ Արշակյանի բանաստեղծությունները և Եղիա Տեմիրճիպաշյանի սիրային նամակները։ Նույն թվականին գրել է «Ֆ. Մառինէտտի և ապագայապաշտութիւնը» գիրքը՝ ֆուտուրիզմին նվիրված առաջին ուսումնասիրություններից մեկը։ 1912-ին լույս է տեսել նրա հայերեն միակ բանաստեղծական ժողովածուն՝ «Խաչուած երազներ»։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո տեղափոխվել է Իտալիա և հաստատվել Բարիում, որտեղ շարունակել է գրական աշխատանքը՝ հրատարակելով Պետրոս Դուրյանի, Արշակ Չոպանյանի մասին գրքեր, թարգմանելով հայ բանաստեղծություններ իտալերեն, գրելով «Հայաստան. իր մարտիրոսությունն ու պահանջները» և «Հայ տաղասացներ» գրքերը։ 1919-ին գրել է «Տիեզերական ողբերգության մեծ երգը», 1920-ին՝ «Վահագն» և «Հայելին» ժողովածուները։ 1920-ից Ռոբերտո Սարվազիի հետ խմբագրել է «Fantasma» ամսագիրը։

Հրանտ Նազարյանցը մնաց Կոստանդնուպոլսից Բարի տանող հայ-եվրոպական գրականության կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, թարգմանություններով և ֆուտուրիզմի տեսությամբ ոգեշնչելով սերունդներին սփյուռքահայ գրականության և համաշխարհային արվեստի խորքերով։

Русский

армянский поэт, высоко оценённый итальянскими писателями

Грант Назарянц скончался 25 января 1962 года в Бари (Италия) в возрасте 76 лет — армянский поэт, теоретик футуризма, оставивший яркий след в истории диаспорной армянской и европейской литературы. Родился 8 января 1886 года в Скутари (Константинополь, Османская империя).

Образование получил в местной Перперьянской школе. В 1900 году уехал за границу — в Италию и Францию, где увлёкся символизмом. Вернувшись в Константинополь, с 1902–1903 годов начал публиковать стихи. В 1908 году вместе с Тиграном Завеном редактировал журнал «Сурханdak», в 1909 году с Гарегини Кузикяном — периодическое издание «Нор хосанк». В 1911–1912 годах вместе с Липаритом Назарянцем, Рубеном Зардаряном и Левоном Шантом редактировал литературное приложение «Багин» к еженедельнику «Азатамарт».

Сотрудничал с множеством периодических изданий — «Масис», «Луйс», «Шант», «Азатамарт», «Бюзандион», «Аревелк», «Айреник», «Манзумеи эфкяр», «Аревелеан мамул», «Хай граканутюн», «Гарун» и другими, а также с французской и итальянской прессой.

В 1910 году за свой счёт издал стихи Херануш Аршакян и любовные письма Егиа Темирчибашяна. В том же году написал книгу «Ф. Т. Маринетти и футуризм» — одно из первых исследований футуризма в мировой литературе. В 1912 году вышел его единственный армянский поэтический сборник «Распятые мечты».

После Первой мировой войны переехал в Италию и обосновался в Бари, где продолжил литературную деятельность — издал книги о Петросе Дуряне и Аршаке Чопаняне, переводил армянскую поэзию на итальянский, написал «Армения: её мученичество и требования» и «Армянские трубадуры». В 1919 году написал «Великую песнь космической трагедии», в 1920 году — сборники «Ваагн» и «Зеркало». С 1920 года вместе с Роберто Сарвази редактировал журнал «Fantasma».

Грант Назарянц остался мостом армянско-европейской литературы от Константинополя до Бари — своими стихами, переводами и теорией футуризма, вдохновляя поколения глубинами диаспорной армянской литературы и мирового искусства.

English

Armenian Poet Highly Praised by Italian Writers

Hrand Nazariantz died on January 25, 1962, in Bari (Italy) at the age of 76 — Armenian poet, theorist of futurism, who left a vivid mark in the history of diaspora Armenian and European literature. Born on January 8, 1886, in Scutari (Constantinople, Ottoman Empire).

Education received at the local Perperyan school. In 1900 went abroad — to Italy and France, where he became fascinated with symbolism. Returning to Constantinople, from 1902–1903 began publishing poems. In 1908 together with Tigran Zaven edited the magazine “Surhandak”, in 1909 with Garegin Kuzikyan — the periodical “Nor Hosank”. In 1911–1912 together with Liparit Nazariantz, Ruben Zardaryan and Levon Shant edited the literary supplement “Bagin” to the weekly “Azatamart”.

Collaborated with numerous periodicals — “Masis”, “Luys”, “Shant”, “Azatamart”, “Byuzandion”, “Arevelk”, “Hayrenik”, “Manzumei efkyar”, “Arevelean mamul”, “Hay grakanutyun”, “Garun” and others, as well as French and Italian press.

In 1910 at his own expense published poems of Heranush Arshakyan and love letters of Yeghia Temirchipashyan. In the same year wrote the book “F. T. Marinetti and Futurism” — one of the first studies of futurism in world literature. In 1912 his only Armenian poetry collection “Crucified Dreams” was published.

After World War I moved to Italy and settled in Bari, where he continued literary work — published books on Petros Durian and Arshak Chopanyan, translated Armenian poetry into Italian, wrote “Armenia: its martyrdom and demands” and “Armenian Troubadours”. In 1919 wrote “The Great Song of Cosmic Tragedy”, in 1920 — collections “Vahagn” and “Mirror”. From 1920 together with Roberto Sarvazi edited the magazine “Fantasma”.

Hrand Nazariantz remained the bridge of Armeno-European literature from Constantinople to Bari — with his poems, translations, and theory of futurism, inspiring generations with the depths of diaspora Armenian literature and world art.

1. Հրանտ Նազարյանց՝ ֆուտուրիզմի հայ տեսաբան և սփյուռքահայ բանաստեղծ / Грант Назарянц — армянский теоретик футуризма и поэт диаспоры / Hrand Nazariantz — Armenian Theorist of Futurism and Diaspora Poet
2. Հրանտ Նազարյանց՝ Կոստանդնուպոլսից Բարի՝ հայ-իտալական գրականության կամուրջ / Грант Назарянц — от Константинополя до Бари: мост армяно-итальянской литературы / Hrand Nazariantz — From Constantinople to Bari: Bridge of Armeno-Italian Literature
3. Հրանտ Նազարյանց՝ «Խաչուած երազներ»-ի և «Ֆ. Մառինէտտի և ապագայապաշտութիւնը»-ի հեղինակ / Грант Назарянц — автор «Распятые мечты» и «Ф. Т. Маринетти и футуризм» / Hrand Nazariantz — Author of Crucified Dreams and F. T. Marinetti and Futurism
4. Հրանտ Նազարյանց՝ իրանահայ գրականության և եվրոպական ավանգարդի նվիրյալ / Грант Назарянц — преданный ирано-армянской литературе и европейскому авангарду / Hrand Nazariantz — Devoted to Iranian-Armenian Literature and European Avant-Garde
5. Հրանտ Նազարյանց՝ հայ բանաստեղծը, ում գնահատեցին իտալացի գրողները / Грант Назарянц — армянский поэт, высоко оценённый итальянскими писателями / Hrand Nazariantz — Armenian Poet Highly Praised by Italian Writers

Հակոբ Ս. Անտոնյան ծնվել է 1887 թվականի հունվարի 21-ին Կոստանդնուպոլսում՝ հայ բանաստեղծ, հրապարակախոս, թարգմանիչ, որի ստեղծագործական կյանքը դարձել է արևմտահայ գրականության կարևոր էջերից մեկը։ Մահացել է 1967 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Նյու Յորքում։

Ուսումը ստացել է Ռոբերտ քոլեջում, 1906-ին ավարտել է այն և զբաղվել մանկավարժական աշխատանքով, ապա պաշտոնավարել Կոստանդնուպոլսի ամերիկյան դեսպանատանը։ 1916-ին, որպես ամերիկյան դեսպան Հենրի Մորգենթաուի անձնական քարտուղար, մեկնել է ԱՄՆ, շարունակել ուսումը Նյու Յորքի համալսարանում։

Բանաստեղծություններով և հոդվածներով աշխատակցել է հայկական մամուլին՝ «Շանթ», «Հայաստանի կոչնակ», «Հայ կին», «Անահիտ», «Նոր գիր» և այլ պարբերականներում։ 1920-ին Կոստանդնուպոլսում լույս է տեսել նրա բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Բյուրեղներ»։ Զբաղվել է նաև թարգմանությամբ՝ Շառլ Բոդլերից, Հենրի Լոնգֆելլոյից, Շեքսպիրից, Վիկտոր Հյուգոյից և ուրիշներից։ Շելլիի «Պրոմեթեոս արձակած» երկը նրա չափածո թարգմանությամբ տպագրվել է Արշակ Չոպանյանի «Անահիտ» հանդեսում։

Օգտագործել է Ա., Ասուրհակոբ Անտոնբալ, Յ. Ա., Յ. Ս. Ա. ծածկանունները։

Հակոբ Ս. Անտոնյանը մնաց Կոստանդնուպոլսից Նյու Յորք տանող արևմտահայ գրականության կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, հրապարակախոսությամբ և թարգմանություններով ոգեշնչելով սերունդներին հայ գրականության խորքերով և սփյուռքի հայերի հոգևոր կյանքի պահպանման գաղափարով։

Русский

армянский переводчик Бодлера, Шекспира и Шелли

Акоп С. Антонян родился 21 января 1887 года в Константинополе — армянский поэт, публицист, переводчик, чья творческая жизнь стала одной из важных страниц западноармянской литературы. Умер 4 декабря 1967 года в Нью-Йорке.

Образование получил в Роберт-колледже, который окончил в 1906 году, занимался педагогической работой, затем служил в американском посольстве в Константинополе. В 1916 году в качестве личного секретаря американского посла Генри Моргентау уехал в США, продолжил учёбу в Нью-Йоркском университете.

Стихи и статьи публиковал в армянской периодике — «Шант», «Голос Армении», «Армянская женщина», «Анахит», «Нор кир» и других изданиях. В 1920 году в Константинополе вышел его первый сборник стихов «Хрустали». Занимался также переводами — с Шарля Бодлера, Генри Лонгфелло, Шекспира, Виктора Гюго и других. Перевод «Освобождённого Прометея» Шелли в его стихотворном варианте был опубликован в журнале Аршака Чопаняна «Анахит».

Использовал псевдонимы А., Асурхакоб Антонбал, Я. А., Я. С. А.

Акоп С. Антонян остался мостом западноармянской литературы от Константинополя до Нью-Йорка — своими стихами, публицистикой и переводами, вдохновляя поколения глубинами армянской литературы и идеей сохранения духовной жизни армян диаспоры.

English

Armenian Translator of Baudelaire, Shakespeare and Shelley

Hakob S. Antonyan was born on January 21, 1887, in Constantinople — Armenian poet, publicist, translator, whose creative life became one of the important pages of Western Armenian literature. Died on December 4, 1967, in New York.

Received education at Robert College, which he graduated in 1906, engaged in teaching work, then served in the American embassy in Constantinople. In 1916, as personal secretary to American ambassador Henry Morgenthau, he went to the USA and continued studies at New York University.

Published poems and articles in Armenian periodicals — “Shant”, “Voice of Armenia”, “Armenian Woman”, “Anahit”, “Nor Kir” and others. In 1920 in Constantinople his first collection of poems “Crystals” was published. Also engaged in translations — from Charles Baudelaire, Henry Longfellow, Shakespeare, Victor Hugo and others. His verse translation of Shelley’s “Prometheus Unbound” was published in Arshak Chopanyan’s magazine “Anahit”.

Used pseudonyms A., Asurhakob Antonbal, Ya. A., Ya. S. A.

Hakob S. Antonyan remained the bridge of Western Armenian literature from Constantinople to New York — with his poems, publicism and translations, inspiring generations with the depths of Armenian literature and the idea of preserving the spiritual life of diaspora Armenians.

1. Հակոբ Ս. Անտոնյան՝ արևմտահայ բանաստեղծ և «Բյուրեղներ»-ի հեղինակ / Акоп С. Антонян — западноармянский поэт и автор «Хрустали» / Hakob S. Antonyan — Western Armenian Poet and Author of Crystals
2. Հակոբ Ս. Անտոնյան՝ Կոստանդնուպոլսից Նյու Յորք՝ հայ գրականության կամուրջ / Акоп С. Антонян — от Константинополя до Нью-Йорка: мост армянской литературы / Hakob S. Antonyan — From Constantinople to New York: Bridge of Armenian Literature
3. Հակոբ Ս. Անտոնյան՝ Բոդլերի, Շեքսպիրի և Շելլիի հայ թարգմանիչ / Акоп С. Антонян — армянский переводчик Бодлера, Шекспира и Шелли / Hakob S. Antonyan — Armenian Translator of Baudelaire, Shakespeare and Shelley
4. Հակոբ Ս. Անտոնյան՝ սփյուռքահայ գրականության և հրապարակախոսության դեմք / Акоп С. Антонян — лицо литературы и публицистики армянской диаспоры / Hakob S. Antonyan — Figure of Literature and Publicism in the Armenian Diaspora
5. Հակոբ Ս. Անտոնյան՝ հայ գրականության անմոռանալի ձայնը / Акоп С. Антонян — незабываемый голос армянской литературы / Hakob S. Antonyan — Unforgettable Voice of Armenian Literature

Տիգրան Սիմեոնի Հախումյանը ծնվել է 1894 թվականի հունվարի 17-ին Երևանում՝ հայ բանաստեղծ, դրամատուրգ, գրականագետ, թարգմանիչ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր (1961), ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1943), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1934-ից)։

1912 թվականին ավարտել է Բաքվի ռեալական դպրոցը, 1917-ին՝ Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական և բանասիրական ֆակուլտետները։ 1917–1920 թվականներին աշխատել է Թիֆլիսում՝ «Ժողովրդի ձայն» և «Մշակ» թերթերի խմբագիր։ 1922-ին վերադարձել է Երևան, աշխատել է քաղլուսգլխվարում, «Մաճկալ», «Խորհրդային Հայաստան» թերթերում, «Վերելք» ամսագրում։ 1923–1931 թվականներին եղել է դատապաշտպան։ 1931-ին Սունդուկյանի անվան թատրոնը բեմադրել է նրա «Թշվառներ» պիեսը։ 1943–1948 թվականներին դասախոսել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտում, Երևանի պետական համալսարանում և Վալերի Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների ինստիտուտում։ 1951-ին «Դերենիկ Դեմիրճյանի դրամատուրգիան» թեմայով պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն։

Ռուսերենից հայերեն է թարգմանել 99 պիես, այդ թվում՝ Մաքսիմ Գորկու «Վասա Ժելեզնովա», «Եգոր Բուլըչևը և ուրիշները», Գոլդենի «Վենետիկյան երկվորյակներ», Լոպե դե Վեգայի «Այլոց համար հիմար, իրեն համար խելոք», Լունչարսկու «Ազատագրված Դոն-Կիխոտ», Պոգոդինի «Հրացանավոր մարդը», «Կրեմլյան կուրանտներ»։

Հրատարակվել են նրա «Ասք սովետական դյուցազունների մասին» (1945), «Գրական հոդվածներ և հիշողություններ» (գիրք Ա՝ 1965, գիրք Բ՝ 1970)։

Տիգրան Սիմեոնի Հախումյանը մնաց Երևանից մինչև հայկական գրականության և թատրոնի բարձունքներ տանող կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, դրամատուրգիայով, թարգմանություններով և գրականագիտական աշխատանքներով ոգեշնչելով սերունդներին հայ գրականության խորքերով և պրոֆեսիոնալիզմով։

Русский

преданный армянскому театру и литературе деятель, переводчик пьес Горького и Погодина

Тигран Симеонович Хачумян родился 17 января 1894 года в Ереване — армянский поэт, драматург, литературовед, переводчик, кандидат филологических наук, профессор (1961), заслуженный деятель искусств Армянской ССР (1943), член Союза писателей СССР (с 1934).

В 1912 году окончил Бакинское реальное училище, в 1917 году — юридический и филологический факультеты Московского университета. В 1917–1920 годах работал в Тифлисе редактором газет «Голос народа» и «Мшак». В 1922 году вернулся в Ереван, работал в Главполитпросвете, газетах «Мачкал», «Советская Армения», журнале «Восход». В 1923–1931 годах был защитником в суде. В 1931 году Театр им. Сундукяна поставил его пьесу «Несчастные». В 1943–1948 годах преподавал в Ереванском педагогическом институте им. Хачатура Абовяна, Ереванском государственном университете и Институте русского и иностранных языков им. Валерия Брюсова. В 1951 году защитил кандидатскую диссертацию на тему «Драматургия Дереника Демирчяна».

С русского на армянский перевёл 99 пьес, в том числе «Васса Железнова» и «Егор Булычов и другие» Максима Горького, «Венецианские близнецы» Гольдони, «Глупец для других, умный для себя» Лопе де Веги, «Освобождённый Дон-Кихот» Луначарского, «Человек с ружьём» и «Кремлёвские куранты» Погодина.

Опубликованы «Сказ о советских богатырях» (1945), «Литературные статьи и воспоминания» (книга А — 1965, книга Б — 1970).

Тигран Симеонович Хачумян остался мостом от Еревана до вершин армянской литературы и театра — своими стихами, драматургией, переводами и литературоведческими работами, вдохновляя поколения глубинами армянской литературы и профессионализмом.

English

Devoted to Armenian Theater and Literature Translator of Plays by Gorky and Pogodin

Tigran Simeonovitch Khachumyan was born on January 17, 1894, in Yerevan — Armenian poet, playwright, literary scholar, translator, Candidate of Philological Sciences, Professor (1961), Honored Artist of the Armenian SSR (1943), member of the USSR Writers’ Union (since 1934).

In 1912 graduated from Baku Real School, in 1917 — from the law and philology faculties of Moscow University. In 1917–1920 worked in Tiflis as editor of newspapers “Voice of the People” and “Mshak”. In 1922 returned to Yerevan, worked in Glavpolitprosvet, newspapers “Machkal”, “Soviet Armenia”, magazine “Verelk”. In 1923–1931 was a defense lawyer in court. In 1931 the Sundukyan Theater staged his play “The Unfortunate”. In 1943–1948 taught at the Khachatur Abovyan Pedagogical Institute, Yerevan State University and Valery Bryusov Institute of Russian and Foreign Languages. In 1951 defended a candidate dissertation on “Dramaturgy of Derenik Demirchyan”.

Translated 99 plays from Russian into Armenian, including “Vassa Zheleznova” and “Egor Bulychov and Others” by Maxim Gorky, “Venetian Twins” by Goldoni, “Fool for Others, Wise for Himself” by Lope de Vega, “Liberated Don Quixote” by Lunacharsky, “Man with a Gun” and “Kremlin Chimes” by Pogodin.

Published “Tale of Soviet Heroes” (1945), “Literary Articles and Memoirs” (Book A — 1965, Book B — 1970).

Tigran Simeonovitch Khachumyan remained the bridge from Yerevan to the heights of Armenian literature and theater — with his poems, dramaturgy, translations and literary studies, inspiring generations with the depths of Armenian literature and professionalism.

1. Տիգրան Սիմեոնի Հախումյան՝ հայ բանաստեղծ և դրամատուրգ / Тигран Симеонович Хачумян — армянский поэт и драматург / Tigran Simeonovitch Khachumyan — Armenian Poet and Playwright
2. Տիգրան Սիմեոնի Հախումյան՝ Գորկու և Պոգոդինի պիեսների թարգմանիչ / Тигран Симеонович Хачумян — переводчик пьес Горького и Погодина / Tigran Simeonovitch Khachumyan — Translator of Plays by Gorky and Pogodin
3. Տիգրան Սիմեոնի Հախումյան՝ Երևանից մինչև հայ գրականության բարձունքներ / Тигран Симеонович Хачумян — от Еревана до вершин армянской литературы / Tigran Simeonovitch Khachumyan — From Yerevan to the Heights of Armenian Literature
4. Տիգրան Սիմեոնի Հախումյան՝ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ և պրոֆեսոր / Тигран Симеонович Хачумян — заслуженный деятель искусств АрмССР и профессор / Tigran Simeonovitch Khachumyan — Honored Artist of the Armenian SSR and Professor
5. Տիգրան Սիմեոնի Հախումյան՝ հայ թատրոնի և գրականության նվիրյալ / Тигран Симеонович Хачумян — преданный армянскому театру и литературе / Tigran Simeonovitch Khachumyan — Devoted to Armenian Theater and Literature

Մատթեոս Զարիֆյան ծնվել է 1894 թվականի հունվարի 16-ին Կոստանդնուպոլսի Կետիկ Փաշա թաղամասում՝ հայ արևմտահայ բանաստեղծ, որի կարճ, բայց խորքային ստեղծագործական կյանքը դարձել է 20-րդ դարի սկզբի հայ գրականության ամենավառ էջերից մեկը։ Մահացել է 1924 թվականի ապրիլի 9-ին Կոստանդնուպոլսում՝ ընդամենը 30 տարեկանում։

Ծնվել է Կոստանդնուպոլսի Սկյուտար թաղամասում, կրթություն է ստացել Իճատիեի դպրոցում, Պարտիզակի Ռոբերտ քոլեջում և Պերպերյան վարժարանում, որն ավարտել է 1913-ին՝ «Պսակավոր Արվեստ» տիտղոսով։ 1914-ին որպես անգլերենի և մարմնամարզության ուսուցիչ աշխատել է Ադանայի հայկական դպրոցում, սակայն հիվանդության պատճառով տեղափոխվել է Լիբանան։ Զորակոչվել է թուրքական բանակ, սակայն անհաշտության համար դատապարտվել է աքսորի, ապա՝ կալանքի։ Զինադադարից հետո որպես անգլիական բանակի թարգմանիչ մասնակցել է գավառներում հայության բեկորների հավաքման գործին։ 1919–1921 թվականներին աշխատել է Կոստանդնուպոլսի Պերպերյան վարժարանում։ Թոքերում բուն դրած ախտը գնալով խորացել է և նրան գամել անկողնուն։

Առաջին բանաստեղծությունները տպագրվել են զինադադարից հետո։ 1921-ին լույս է տեսել «Տրտմության և խաղաղության երգեր» ժողովածուն, 1922-ին՝ «Կյանքի և մահվան երգեր»-ը։ 1956-ին Բեյրութում Վահե Վահյանի խմբագրությամբ լույս է տեսել բանաստեղծի ամբողջական երկերի ժողովածուն՝ ներառյալ անտիպ բանաստեղծությունները, օրագրության էջերը, նամակները և արձակի փորձերը։ 1963-ին Երևանում լույս է տեսել հատընտիրը, որը 1981-ին վերահրատարակվել է։

Մատթեոս Զարիֆյանը մնաց Կոստանդնուպոլսի հայ գրականության կարճատև, բայց անմոռանալի աստղը՝ իր տրտմությամբ լի, խորքային և միաժամանակ խաղաղությամբ լցված երգերով ոգեշնչելով սերունդներին արևմտահայ գրականության խորքերով և մահվան առջև կանգնած մարդու հոգու ճշմարտությամբ։

Русский

автор «Песен жизни и смерти» и свет западноармянской литературы

Маттеос Зарифян родился 16 января 1894 года в Константинополе (Кетик-Паша квартал) — армянский западноармянский поэт, чья короткая, но глубокая творческая жизнь стала одной из самых ярких страниц армянской литературы начала XX века. Умер 9 апреля 1924 года в Константинополе в возрасте всего 30 лет.

Родился в Скутари квартале Константинополя, образование получил в Иджатие, Роберт-колледже в Партизаке и школе Перперьян, которую окончил в 1913 году с титулом «Венчанный Искусством». В 1914 году работал учителем английского языка и гимнастики в армянской школе Аданы, но из-за болезни переехал в Ливан. Был призван в турецкую армию, но за неподчинение приговорён к ссылке, затем к длительному заключению. После перемирия в качестве переводчика английской армии участвовал в сборе осколков армянского населения в провинциях. В 1919–1921 годах работал в школе Перперьян в Константинополе. Туберкулёз, поразивший его, прогрессировал и приковал к постели.

Первые стихи опубликованы после перемирия. В 1921 году вышел сборник «Песни печали и мира», в 1922 году — «Песни жизни и смерти». В 1956 году в Бейруте под редакцией Ваге Вагияна вышел полный сборник произведений поэта, включая неизданные стихи, страницы дневника, письма и прозаические опыты. В 1963 году в Ереване вышел избранное, переизданное в 1981 году.

Маттеос Зарифян остался короткой, но незабываемой звездой константинопольской армянской литературы — своими полными печали, глубокими и одновременно мирными песнями, вдохновляя поколения глубинами западноармянской литературы и правдой души человека перед лицом смерти.

English

Author of Songs of Life and Death and Light of Western Armenian Literature

Matteos Zarifyan was born on January 16, 1894, in Constantinople (Ketik-Pasha quarter) — Armenian Western Armenian poet, whose short but profound creative life became one of the brightest pages of Armenian literature at the beginning of the 20th century. Died on April 9, 1924, in Constantinople at the age of only 30.

Born in the Scutari quarter of Constantinople, he received education in Ijatie, Robert College in Partizak, and the Perperyan school, which he graduated in 1913 with the title “Crowned Art”. In 1914 he worked as an English language and gymnastics teacher in an Armenian school in Adana, but due to illness moved to Lebanon. He was drafted into the Turkish army, but for disobedience was sentenced to exile, then to long-term imprisonment. After the armistice, as a translator for the British army, he participated in gathering the remnants of the Armenian population in the provinces. In 1919–1921 he worked at the Perperyan school in Constantinople. Tuberculosis, which struck him, progressed and confined him to bed.

His first poems were published after the armistice. In 1921 the collection “Songs of Sorrow and Peace” was published, in 1922 — “Songs of Life and Death”. In 1956 in Beirut under the editorship of Vahe Vahyan a complete collection of the poet’s works was published, including unpublished poems, diary pages, letters and prose experiments. In 1963 in Yerevan an selected edition appeared, reissued in 1981.

Matteos Zarifyan remained a short but unforgettable star of Constantinople Armenian literature — with his sorrowful, profound and at the same time peaceful songs, inspiring generations with the depths of Western Armenian literature and the truth of the human soul in the face of death.

1. Մատթեոս Զարիֆյան՝ արևմտահայ բանաստեղծ և «Տրտմության և խաղաղության երգեր»-ի հեղինակ / Маттеос Зарифян — западноармянский поэт и автор «Песен печали и мира» / Matteos Zarifyan — Western Armenian Poet and Author of Songs of Sorrow and Peace
2. Մատթեոս Զարիֆյան՝ Կոստանդնուպոլսի կարճատև, բայց անմոռանալի աստղ / Маттеос Зарифян — короткая, но незабываемая звезда Константинополя / Matteos Zarifyan — Short but Unforgettable Star of Constantinople
3. Մատթեոս Զարիֆյան՝ Խարբերդից Կոստանդնուպոլս՝ սփյուռքի ձայնը / Маттеос Зарифян — от Харберда до Константинополя: голос диаспоры / Matteos Zarifyan — From Kharberd to Constantinople: Voice of the Diaspora
4. Մատթեոս Զարիֆյան՝ «Կյանքի և մահվան երգեր»-ի և արևմտահայ գրականության լույսը / Маттеос Зарифян — автор «Песен жизни и смерти» и свет западноармянской литературы / Matteos Zarifyan — Author of Songs of Life and Death and Light of Western Armenian Literature
5. Մատթեոս Զարիֆյան՝ հայ գրականության ողբերգական և խորքային ձայնը / Маттеос Зарифян — трагический и глубокий голос армянской литературы / Matteos Zarifyan — Tragic and Profound Voice of Armenian Literature

Վառլեն Գուրգենի Ալեքսանյան ծնվել է 1942 թվականի հունվարի 8-ին Գառնահովիտ գյուղում (Թալինի շրջան, Արագածոտնի մարզ)՝ հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, Հայաստանի գրողների միության անդամ (1982-ից): Մահացել է 2015 թվականի հունիսի 19-ին։

1961 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 45 միջնակարգ դպրոցը։ 1962–1964 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1965 թվականին ընդունվել և 1970-ին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի հնագիտության և ազգագրության բաժինը։ 1971–1972 թվականներին աշխատել է Հայաստանի պատմության պետական թանգարանի ազգագրության բաժնում։ 1972-ից աշխատել է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանի խմբագրությունում՝ սկզբում որպես գիտխմբագիր, 1979-ից՝ ավագ գիտխմբագիր։

Առաջին բանաստեղծությունները տպագրվել են 1967-ին «Գարուն» ամսագրում։ Նրա ստեղծագործությունները ներառում են բանաստեղծությունների ժողովածուներ՝ «Օրերի սերը» (1978), «Անհասցե նամակներ» (1983), «Կաթիլներ ապակու վրա» (1988), «Ներսիկի թութակը» (մանկական, 1992), «Ծանր խաչ» (1996), «Կյանքին դեմառդեմ» (2000-ականներ), «Մինչև վերջին անձրևը» (հատընտիր, 2007), «Կասկածի ջրերի վրա» (2009), «Կարուսել» (մանկական, 2010)։

Ռուսերենից թարգմանել է Հին Արևելքի պոեզիայի ընտիրներ (Իրանի բաժին, «Հիմն՝ Արդվիսուրա Անահիտային»), XX դարասկզբի ռուսական բանաստեղծություն (Վելիմիր Խլեբնիկովի բանաստեղծություններ) և Բուլղարական էպոսը «Կրալի Մարկո»։

1992-ին արժանացել է Հայաստանի գրողների միության, 1997-ին՝ Թեքեյան մշակութային միության մրցանակներին։

Վառլեն Գուրգենի Ալեքսանյանը մնաց Գառնահովիտից Երևան տանող հայ բանաստեղծության կամուրջը՝ իր խորքային տողերով, թարգմանություններով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայ գրականության խորքերով և ազգային հոգու ջերմությամբ։

Русский

армянский поэт и переводчик

Варлен Гургенович Алексанян родился 8 января 1942 года в селе Гарнахови́т (Талинский район, Арагацотнская область) — армянский поэт, переводчик, член Союза писателей Армении (с 1982). Умер 19 июня 2015 года.

В 1961 году окончил среднюю школу № 45 в Ереване. В 1962–1964 годах служил в Советской армии. В 1965 году поступил и в 1970 году окончил факультет истории Ереванского государственного университета (специальность археология и этнография). В 1971–1972 годах работал в отделе этнографии Государственного музея истории Армении. С 1972 года работал в редакции Армянской Советской Энциклопедии — сначала научным редактором, с 1979 года — старшим научным редактором.

Первые стихи опубликовал в 1967 году в журнале «Гарун». Его произведения включают сборники стихов: «Любовь дней» (1978), «Письма без адреса» (1983), «Капли на стекле» (1988), «Попугай Нерсика» (детские, 1992), «Тяжёлый крест» (1996), «Жизни наперекор» (2000-е), «До последнего дождя» (избранное, 2007), «На водах сомнения» (2009), «Карусель» (детские, 2010).

Переводил с русского: избранное поэзии Древнего Востока (раздел Иран, «Гимн Ардвисуре Анахите»), поэзию начала XX века в России (стихи Велимира Хлебникова) и болгарский эпос «Крали Марко».

В 1992 году удостоен премии Союза писателей Армении, в 1997 году — премии Текеянского культурного союза.

Варлен Гургенович Алексанян остался мостом армянской поэзии от Гарнахови́та до Еревана — своими глубокими строками, переводами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской литературы и теплотой национальной души.

English

Armenian Poet and Translator

Varlen Gurgenovich Aleksanyan was born on January 8, 1942, in the village of Garnahovit (Talin district, Aragatsotn region) — Armenian poet, translator, member of the Writers’ Union of Armenia (since 1982). Died on June 19, 2015.

In 1961 graduated from secondary school No. 45 in Yerevan. In 1962–1964 served in the Soviet Army. In 1965 enrolled and in 1970 graduated from the Faculty of History of Yerevan State University (specialty archaeology and ethnography). In 1971–1972 worked in the ethnography department of the State Museum of History of Armenia. From 1972 worked in the editorial office of the Armenian Soviet Encyclopedia — first as scientific editor, from 1979 as senior scientific editor.

First poems were published in 1967 in the magazine “Garun”. His works include collections of poetry: Love of Days (1978), Letters Without Address (1983), Drops on Glass (1988), Nersik’s Parrot (children’s, 1992), Heavy Cross (1996), Against Life (2000s), Until the Last Rain (selected, 2007), On the Waters of Doubt (2009), Carousel (children’s, 2010).

Translated from Russian: selected poetry of the Ancient East (Iran section, “Hymn to Ardwisura Anahita”), Russian poetry of the early 20th century (poems by Velimir Khlebnikov), and Bulgarian epic “Krali Marko”.

In 1992 awarded the prize of the Writers’ Union of Armenia, in 1997 — the prize of the Tekeyan Cultural Union.

Varlen Gurgenovich Aleksanyan remained the bridge of Armenian poetry from Garnahovit to Yerevan — with his profound lines, translations, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian literature and the warmth of the national soul.

1. Վառլեն Գուրգենի Ալեքսանյան՝ հայ բանաստեղծ և թարգմանիչ / Варлен Гургенович Алексанян — армянский поэт и переводчик / Varlen Gurgenovich Aleksanyan — Armenian Poet and Translator
2. Վառլեն Գուրգենի Ալեքսանյան՝ «Օրերի սերը» և «Կաթիլներ ապակու վրա»-ի հեղինակ / Варлен Гургенович Алексанян — автор «Любовь дней» и «Капли на стекле» / Varlen Gurgenovich Aleksanyan — Author of Love of Days and Drops on Glass
3. Վառլեն Գուրգենի Ալեքսանյան՝ Գառնահովիտից Երևան / Варлен Гургенович Алексанян — от Гарнахови́та до Еревана / Varlen Gurgenovich Aleksanyan — From Garnahovit to Yerevan
4. Վառլեն Գուրգենի Ալեքսանյան՝ Հայաստանի գրողների միության անդամ և մրցանակակիր / Варлен Гургенович Алексанян — член Союза писателей Армении и лауреат премий / Varlen Gurgenovich Aleksanyan — Member of the Writers’ Union of Armenia and Prize Winner
5. Վառլեն Գուրգենի Ալեքսանյան՝ հայ գրականության խորքային ձայնը / Варлен Гургенович Алексанян — глубокий голос армянской литературы / Varlen Gurgenovich Aleksanyan — Profound Voice of Armenian Literature

1935 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Աթենքում՝ ծայրահեղ աղքատության մեջ, մահացավ Լևոն Սողոմոնի Էսաճանյանը՝ հայ բանաստեղծ և մշակութային գործիչ, որի տողերը դարձան Մեծ Եղեռնի վկայությունը և հայ գրականության անմար էջը:

Այս տաղանդավոր գրողը, ծնված 1890 թվականին Թուրքիայի Շապին Գարահիսարում, կրթություն ստացավ Կոստանդնուպոլսում և սկսեց իր գրական ճանապարհը՝ հրապարակելով բանաստեղծությունների ժողովածուներ, ինչպես «Այրած քնար մը Բինկեանի մոխիրներուն վրայ» (1909) և «Փանդիռ» (1911), որոնք լցված էին հայրենասիրությամբ և սոցիալական թեմաներով: Վերապրելով Մեծ Եղեռնը՝ Լևոնը 1922 թվականից հաստատվեց Աթենքում, որտեղ զբաղվեց ուսուցչությամբ և շարունակեց ստեղծագործել՝ գրելով ուսումնասիրություններ հայտնի գրողների մասին, ինչպես Եղիա Տեմիրճիպաշեանի (1909), Դանիել Վարուժանի (1919) և Մինաս Չերազի (1928) մասին: Նրա կյանքի վերջին տարիները անցան ծայրահեղ աղքատության մեջ, սակայն նրա գրական ժառանգությունը մնաց որպես վկայություն հայ ժողովրդի դիմադրության և ստեղծագործական ոգու՝ ոգեշնչելով սերունդներին իր խորունկ և հուզիչ տողերով:

#### Русская версия

Увековечивший армянскую трагедию строками изгнания

30 декабря 1935 года в Афинах, в крайней нищете, ушёл в вечность Левон Согомонович Эсачян — армянский поэт и культурный деятель, чьи строки стали свидетельством Великого Геноцида и неугасаемой страницей армянской литературы. Этот талантливый писатель, родившийся в 1890 году в Шапин-Гарагисар (Турция), получил образование в Константинополе и начал литературный путь, опубликовав сборники стихов, такие как «Сожжённая лира на пепле Бинкеана» (1909) и «Пандыр» (1911), наполненные патриотизмом и социальными темами. Пережив Великий Геноцид, Левон с 1922 года поселился в Афинах, где занимался преподаванием и продолжал творить, написав исследования о известных писателях, таких как Егия Темирчибашян (1909), Даниел Варужан (1919) и Минас Чераз (1928). Последние годы его жизни прошли в крайней нищете, но литературное наследие осталось свидетельством сопротивления и творческого духа армянского народа, вдохновляя поколения своими глубокими и трогательными строками.

#### English Version

Immortalizing the Armenian Tragedy Through Lines of Exile

On December 30, 1935, in Athens, in extreme poverty, Levon Sogomonovich Esachanyan passed into eternity — an Armenian poet and cultural figure whose lines became a testimony to the Great Genocide and an indelible page in Armenian literature. This talented writer, born in 1890 in Shapin Garahisar (Turkey), received education in Constantinople and began his literary path, publishing poetry collections such as “Burned Lyre on the Ashes of Binkean” (1909) and “Pandyr” (1911), filled with patriotism and social themes. Surviving the Great Genocide, Levon settled in Athens from 1922, where he taught and continued creating, writing studies on famous writers like Yeghia Temirjibashian (1909), Daniel Varoujan (1919), and Minas Cheraz (1928). His last years were spent in extreme poverty, but his literary legacy remained a testimony to the Armenian people’s resistance and creative spirit, inspiring generations with his deep and touching lines.

Մարո Եղիշեի Մարգարյանը ծնվել է 1915 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Շուլավերում (այժմ՝ Շահումյան ավան, Վրաստան)՝ հայ բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1937–ից), ով իր կյանքը նվիրել է հայրենիքի, սիրո և մարդկային հարաբերությունների թեմաներով լցված պոեզիային՝

դառնալով «Մտերմություն» (1940), «Մոր ձայնը» (1951), «Փշատենի» (1954), «Լիրիկական լուսաբաց» (1957), «Ձնհալից հետո» (1965), «Նվիրումներ» (1982, ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր) ժողովածուների հեղինակ։ Մահացել է 1999 թվականի հունվարի 31-ին Երևանում՝ կյանքի 84-րդ տարում։ 

1938 թվականին ավարտել ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը, սովորել ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի ասպիրանտուրայում։ Առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1935 թվականին։ 1967–1984 թվականներին աշխատել Սփյուռքահայության հետ մշակութային կապի կոմիտեում։ Թարգմանել է ռուս, ուկրաինացի, վրացի, չեխ և սլովակ բանաստեղծներից։ Պարգևատրվել է «Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանով» (1985), Ավետիք Իսահակյանի անվան մրցանակով (1981)։ 

Մարո Մարգարյանը մնաց Շուլավերից Երևան տանող պոեզիայի կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, թարգմանություններով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական քնարի խորքերով և սիրո գեղեցկությամբ։



### Русский
Нежная лира армянской поэзии

Маро Егишевна Маргарян родилась 22 декабря 1915 года в Шулавере (ныне посёлок Шаумян, Грузия) — армянская поэтесса, переводчица, член Союза писателей СССР (с 1937), посвятившая жизнь поэзии о родине, любви и человеческих отношениях, автор сборников «Близость» (1940), «Голос матери» (1951), «Шиповник» (1954), «Лирическая заря» (1957), «После оттепели» (1965), «Посвящения» (1982, лауреат Государственной премии АрмССР). Умерла 31 января 1999 года в Ереване на 84-м году жизни.

В 1938 окончила филологический факультет ЕГУ, училась в аспирантуре армянского филиала АН СССР. Первое стихотворение опубликовано в 1935. В 1967–1984 работала в Комитете культурных связей с диаспорой. Переводила русских, украинских, грузинских, чешских и словацких поэтов. Награждена орденом «Дружбы народов» (1985), премией имени Аветика Исаакяна (1981).

Маро Маргарян осталась мостом поэзии от Шулавера до Еревана — своими стихами, переводами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской лирики и красотой любви.



### English
Gentle Lyre of Armenian Poetry

Maro Yegishei Margaryan was born on December 22, 1915, in Shulaver (now Shaumyan settlement, Georgia) — Armenian poetess, translator, member of the USSR Writers’ Union (since 1937), who devoted her life to poetry about homeland, love, and human relationships, author of collections *Intimacy* (1940), *Mother’s Voice* (1951), *Rosehip* (1954), *Lyrical Dawn* (1957), *After the Thaw* (1965), *Dedications* (1982, laureate of Armenian SSR State Prize). Died on January 31, 1999, in Yerevan at the age of 83.

In 1938 graduated from philology faculty of YSU, studied at the postgraduate school of the Armenian branch of USSR Academy of Sciences. First poem published in 1935. In 1967–1984 worked at the Committee for Cultural Ties with the Diaspora. Translated Russian, Ukrainian, Georgian, Czech, and Slovak poets. Awarded the Order of Friendship of Peoples (1985), Avetik Isahakyan Prize (1981).

Maro Margaryan remained the bridge of poetry from Shulaver to Yerevan — with her verses, translations, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian lyric and the beauty of love.

Նվարդ Արամի Ավագյանը ծնվել է 1940 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ԼՂԻՄ-ի Ստեփանակերտի շրջանի Սղնախ գյուղում՝ հայ բանաստեղծուհի, արձակագիր, լրագրող, ԼՂՀ կառավարության Եղիշեի անվան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր՝

«Մատյան հառներգության» (1997) գրքի և «Պոեմ հայկական» եռապոեմի համար, «Կորած մեղեդի» (1969, առաջին գիրքը՝ Արամանույշ կեղծանունով), «Երկրորդ շնչառություն» (1978), «Դեմքով դեպի կրակը» (1988), «Հասուն իմ հասկ» (1990), «Ծանր լույս» (2004), «Թալիո» (2006) ժողովածուների հեղինակ։ 

Ավարտել է տեղի յոթամյա և Ավետարանոցի միջնակարգ դպրոցները, 1962 թվականին՝ Ադրբեջանի Վ. Ի. Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը։ 1962–1966 թվականներին հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ Դաշքեսանի Ալունտիդաղ ավանում։ 1967 թվականից՝ «Սովետական Ղարաբաղ» (այժմ՝ «Ազատ Արցախ») թերթում, 2005 թվականից՝ Արցախի հեռուստառադիոընկերության խորհրդում նախագահի խորհրդական։ 

Նվարդ Ավագյանը մնաց Սղնախից Ստեփանակերտ տանող արցախյան պոեզիայի կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, պատմվածքներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին Արցախի հոգու խորքերով և հայկական գրականության գեղեցկությամբ։



### Русский
Поэтический голос Арцаха

Нвард Арами Авагян родилась 21 декабря 1940 года в селе Сгнах Степанакертского района НКАО — армянская поэтесса, прозаик, журналист, двукратная лауреатка премии имени Егише правительства НКР за книгу «Матян харнергутиун» (1997) и трилогию «Поэм армянский», автор сборников «Потерянная мелодия» (1969, первая книга под псевдонимом Арамануш), «Второе дыхание» (1978), «Лицом к огню» (1988), «Спелый мой колос» (1990), «Тяжёлый свет» (2004), «Талио» (2006).

Окончила местную семилетнюю и среднюю школу Аветараноц, в 1962 — историко-филологический факультет Азербайджанского педагогического института им. В. И. Ленина. В 1962–1966 учитель армянского языка и литературы в восьмилетней школе села Алунтидаг Дашкесанского района. С 1967 работала в газете «Советский Карабах» (ныне «Азат Арцах»), с 2005 — советник председателя совета Арцахского телерадиокомпании.

Нвард Авагян осталась мостом арцахской поэзии от Сгнаха до Степанакерта — своими стихами, рассказами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами души Арцаха и красотой армянской литературы.



### English
Poetic Voice of Artsakh

Nvard Arami Avagyan was born on December 21, 1940, in the village of Sgnakh, Stepanakert district of NKAR — Armenian poetess, prose writer, journalist, twice laureate of the Yegishe Prize of the NKR government for the book *Matyan Harnnergutyan* (1997) and the trilogy *Armenian Poem*, author of collections *Lost Melody* (1969, first book under pseudonym Aramanush), *Second Breath* (1978), *Face to the Fire* (1988), *My Ripe Ear* (1990), *Heavy Light* (2004), *Talio* (2006).

Graduated from local seven-year and Avetaranots secondary schools, in 1962 — history-philology faculty of Azerbaijan Pedagogical Institute named after V. I. Lenin. In 1962–1966 teacher of Armenian language and literature in the eight-year school of Aluntidagh village, Dashkesan district. From 1967 worked at the newspaper *Soviet Karabakh* (now *Azat Artsakh*), from 2005 — advisor to the chairman of the council of Artsakh TV and Radio Company.

Nvard Avagyan remained the bridge of Artsakh poetry from Sgnakh to Stepanakert — with her poems, stories, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Artsakh soul and the beauty of Armenian literature.

Նիկողոս Սարաֆյանը մահացել է 1972 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Փարիզում՝ կյանքի 70-րդ տարում, թողնելով հետևում սփյուռքահայ գրականության անմար ժառանգությունը՝ որպես բանաստեղծ, արձակագիր

«Անջրպետի մը գրաւումը» (1927), «14 քերթուած» (1933), «Տեղատուութիւն և մակընթացութիւն» (1939), «Միջնաբերդ» (1946), «Միջերկրական» (1971) ժողովածուների, «Իշխանուհին» (1934) վիպակի, «Վէնսէնի անտառը» (1947) փորձագրության հեղինակ։ Ծնվել է 1902 թվականի մարտի 30-ին Կոստանդնուպոլսից Վառնա մեկնող նավում՝ Ակն գյուղից գաղթող ընտանիքում։ 

Սկզբնական կրթությունն ստացել Վառնայում, սովորել Ճիերճյան, ազգային և կաթոլիկ վարժարաններում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ 12 տարեկանում եղբոր հետ մեկնել Ռումինիա, թափառել Բուխարեստում, Կալասում, Օդեսայում, Դոնի Ռոստովում։ Հետագայում ոտքով անցել Ռումինիան, վերադարձել Վառնա, ապա՝ Կ. Պոլիս, սովորել Կեդրոնական վարժարանում՝ աշակերտելով Հակոբ Օշականին, Վահան Թեքեյանին։ 1923 թվականի վերջում հաստատվել Փարիզում։ 

Նիկողոս Սարաֆյանը մնաց Ակնից Փարիզ տանող սփյուռքահայ բանաստեղծության կամուրջը՝ իր քերթվածներով, վիպակներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական սփյուռքի խորքերով և փարիզյան գրականության գեղեցկությամբ։


### Русский
Поэт, родившийся на корабле : Парижский голос диаспорной армянской поэзии

Никогос Сарафян скончался 16 декабря 1972 года в Париже на 71-м году жизни, оставив немеркнущее наследие диаспорной армянской литературы как поэт, прозаик, автор сборников «Захват одного водораздела» (1927), «14 стихотворений» (1933), «Прилив и отлив» (1939), «Срединный замок» (1946), «Средиземноморье» (1971), романа «Княгиня» (1934), эссе «Лес Венсен» (1947). Родился 30 марта 1902 года на корабле из Константинополя в Варну в семье, эмигрировавшей из села Акн.

Начальное образование получил в Варне, учился в школах Чирчян, национальной и католической. Во время Первой мировой войны в 12 лет с братом уехал в Румынию, скитался по Бухаресту, Галацу, Одессе, Ростову-на-Дону. Пешком прошёл Румынию, вернулся в Варну, затем в Константинополь, учился в Центральной школе, ученик Акопа Ошакана, Вагана Текеян. В конце 1923 поселился в Париже.

Никогос Сарафян остался мостом диаспорной армянской поэзии от Акна до Парижа — своими стихами, романами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской диаспоры и красотой парижской литературы.

 

### English
Poet Born on a Ship: Parisian Voice of Diaspora Armenian Poetry

Nikogos Sarafyan passed away on December 16, 1972, in Paris at the age of 70, leaving an undying legacy of diaspora Armenian literature as poet, prose writer, author of collections *Capture of a Watershed* (1927), *14 Poems* (1933), *Ebb and Flow* (1939), *Mid-Fortress* (1946), *Mediterranean* (1971), novel *The Princess* (1934), essay *Vincennes Forest* (1947). Born on March 30, 1902, on a ship from Constantinople to Varna in a family emigrating from Akn village.

Received initial education in Varna, studied at Chirchyan, national, and Catholic schools. During World War I at age 12 went with brother to Romania, wandered through Bucharest, Galati, Odessa, Rostov-on-Don. Walked across Romania, returned to Varna, then to Constantinople, studied at Central School, pupil of Hakob Oshakan, Vahan Tekeyan. Settled in Paris at the end of 1923.

Nikogos Sarafyan remained the bridge of diaspora Armenian poetry from Akn to Paris — with his poems, novels, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian diaspora and the beauty of Parisian literature.

Դավիթ Վլադիմիրի Պետրոսյանը ծնվել է 1957 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Իջևանում՝ հայ բանաստեղծ, գրականագետ, մամուլի պատմաբան, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (2007), պրոֆեսոր (2011), ով իր կյանքը նվիրել է հայ գրականության և մամուլի պատմության խորքերի ուսումնասիրությանը՝

դառնալով ԵՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի մամուլի տեսության և պատմության ամբիոնի վարիչ (2007–ից), «Գրական բանավեճերը XX դարասկզբի հայ մամուլում» (2007) մենագրության, «Մեր բախտը՝ մեր նժարին» (1989), «Հավատի պտուղ» (1992), «Ուրիշ անունս» (2001) բանաստեղծական ժողովածուների հեղինակ։ 

1975 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել Իջևանի դպրոցը, 1980 թվականին՝ ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը։ 1981–1993 թվականներին աշխատել ԵՊՀ հրատարակչությունում, 2000 թվականից՝ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետում՝ դասախոսից մինչև ամբիոնի վարիչ։ 1988 թվականին պաշտպանել թեկնածուականը՝ «Խորհրդահայ պոեզիան 1950-ական թվականներին» թեմայով, 2007 թվականին՝ դոկտորականը։ Հեղինակել է «Պատում, մեդիատեքստ, հակառակ հեռանկար» (2017), «Причуды инверсии» (2017, ռուսերեն), «Մեդիատեքստ. ժամանակների երկխոսությունը» (2022) մենագրությունները, ավելի քան 80 գիտական հոդվածներ։ 

Դավիթ Պետրոսյանը մնաց Իջևանից Երևան տանող գրականագիտական կամուրջը՝ իր մենագրություններով, բանաստեղծություններով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայ գրականության և մամուլի խորքերով։

### Русский
Историк литературных споров армян

Давид Владимирович Петросян родился 10 декабря 1957 года в Иджеване — армянский поэт, литературовед, историк прессы, доктор филологических наук (2007), профессор (2011), посвятивший жизнь изучению глубин армянской литературы и истории прессы, став заведующим кафедрой теории и истории прессы факультета журналистики ЕГУ (с 2007), автором монографии «Литературные споры в армянской прессе начала XX века» (2007), поэтических сборников «Наша судьба — в наших весах» (1989), «Плод веры» (1992), «Другое моё имя» (2001).

В 1975 году с золотой медалью окончил иджеванскую школу, в 1980 — филологический факультет ЕГУ. В 1981–1993 работал в издательстве ЕГУ, с 2000 — на факультете журналистики — от преподавателя до заведующего кафедрой. В 1988 защитил кандидатскую диссертацию «Советская армянская поэзия 1950-х годов», в 2007 — докторскую. Автор монографий «Повествование, медиатекст, обратная перспектива» (2017), «Причуды инверсии» (2017, на русском), «Медиатекст. Диалог времён» (2022), более 80 научных статей.

Давид Петросян остался литературоведческим мостом от Иджевана до Еревана — своими монографиями, стихами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской литературы и прессы.



### English
Historian of Armenian Literary Debates

David Vladimiri Petrosyan was born on December 10, 1957, in Ijevan — Armenian poet, literary scholar, press historian, Doctor of Philology (2007), professor (2011), who devoted his life to studying the depths of Armenian literature and press history, becoming head of the Department of Press Theory and History at YSU Faculty of Journalism (since 2007), author of the monograph *Literary Debates in Early 20th-Century Armenian Press* (2007), poetry collections *Our Fate Is in Our Scales* (1989), *Fruit of Faith* (1992), *My Other Name* (2001).

In 1975 graduated from Ijevan school with a gold medal, in 1980 — philology faculty of YSU. In 1981–1993 worked at YSU publishing house, since 2000 — at the Faculty of Journalism — from lecturer to department head. Defended candidate dissertation in 1988 on “Soviet Armenian Poetry of the 1950s”, doctoral in 2007. Author of monographs *Narrative, Media Text, Reverse Perspective* (2017), *Whims of Inversion* (2017, Russian), *Media Text: Dialogue of Times* (2022), over 80 scientific articles.

David Petrosyan remained the literary bridge from Ijevan to Yerevan — with his monographs, poems, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian literature and press.