Օմար Խայյամը մահացել է 1131 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Նիշապուրում՝ թողնելով հետևում համաշխարհային գրականության ամենահայտնի գոհարներից մեկը՝ «Ռուբայիատը», որը հայ ընթերցողի համար դարձել է սիրո, գինու, կյանքի և մահվան անմար փիլիսոփայություն։ Ծնվել է 1048 թվականի մայիսի 18-ին Նիշապուրում, Պարսկաստան։

Աստղագետ, մաթեմատիկոս, փիլիսոփա և բանաստեղծ՝ նա հայտնի է նաև ժալալյան օրացույցի ստեղծմամբ։ 

Հայերը դարերով եղել են Խայյամի ամենանվիրյալ թարգմանիչներն ու տարածողները։ Առաջին հայերեն թարգմանությունը կատարել է Հովհաննես Թումանյանը՝ 1903 թվականին, որը մինչ օրս հայտնի է որպես «Խայյամի ռուբայիատ»։ Հետագայում թարգմանել են Վահան Տերյանը, Ավետիք Իսահակյանը, Պարույր Սևակը, Համո Սահյանը, Էդուարդ Թոփչյանը։ Հայկական թարգմանությունները հաճախ ավելի լիրիկական և խորիմաստ են, քան եվրոպականները, քանի որ հայ ընթերցողը Խայյամի մեջ տեսել է ոչ միայն էպիկուրոս, այլև հայկական ճակատագրի արձագանքը՝ գինու, կարոտի և մահվան մասին խորհրդածություններով։ 

Հայկական մշակույթում Խայյամը դարձել է գրեթե հայ բանաստեղծ՝ նրա ռուբայիատը հնչել է հայկական երաժշտության մեջ (Կոմիտաս, Առնո Բաբաջանյան, Ռոբերտ Ամիրխանյան), նկարվել հայ նկարիչների կտավներում (Մարտիրոս Սարյան, Հակոբ Հակոբյան)։ Հայաստանում կան Խայյամի անվան փողոցներ, գինու տներ, և նրա ռուբայիատը մինչ օրս մնում է հայ ընտանիքների գրադարանների սիրելի գիրքը։ 

Օմար Խայյամը մնաց Նիշապուրից Երևան տանող բանաստեղծական կամուրջը՝ իր ռուբայիատով, գինու և կյանքի փիլիսոփայությամբ ոգեշնչելով հայերին դարերով՝ հայկական հոգու խորքերով և անմահ խոսքով։

—

### Русский
Философ армянского вина и тоски

Омар Хайям скончался 4 декабря 1131 года в Нишапуре, оставив миру «Рубайят» — одно из самых любимых произведений армянского читателя, ставшее философией любви, вина, жизни и смерти. Родился 18 мая 1048 года в Нишапуре, Персия. Астроном, математик, философ и поэт, создатель джалалианского календаря.

Армяне веками были самыми преданными переводчиками и распространителями Хайяма. Первый армянский перевод сделал Ованес Туманян в 1903 году, за ним — Ваан Терян, Аветик Исаакян, Паруйр Севак, Амо Саакян, Эдуард Топчян. Армянские переводы часто более лиричны и глубоки, чем европейские, ибо в Хайяме армянин видел не только эпикурейца, но и отголосок армянской судьбы — размышления о вине, тоске и смерти.

В армянской культуре Хайям стал почти армянским поэтом — его рубайи звучали в армянской музыке (Комитас, Арно Бабаджанян, Роберт Амирханян), изображались армянскими художниками (Мартирос Сарьян, Акоп Акопян). В Армении есть улицы его имени, винные дома, и «Рубайят» до сих пор остаётся любимой книгой армянских семей.

Омар Хайям остался поэтическим мостом от Нишапура до Еревана — своим «Рубайятом», философией вина и жизни, вдохновляя армян веками глубинами армянской души и бессмертным словом.

—

### English
Philosopher of Armenian Wine and Longing

Omar Khayyam died on December 4, 1131, in Nishapur, leaving the world the *Rubaiyat* — one of the most beloved works for Armenian readers, becoming a philosophy of love, wine, life, and death. Born on May 18, 1048, in Nishapur, Persia. Astronomer, mathematician, philosopher, and poet, creator of the Jalali calendar.

Armenians have been among the most devoted translators and promoters of Khayyam for centuries. The first Armenian translation was done by Hovhannes Tumanyan in 1903, followed by Vahan Teryan, Avetik Isahakyan, Paruyr Sevak, Hamo Sahyan, Eduard Topchyan. Armenian translations are often more lyrical and profound than European ones, for Armenians saw in Khayyam not only an Epicurean but an echo of Armenian fate — reflections on wine, longing, and death.

In Armenian culture, Khayyam became almost an Armenian poet — his rubai sounded in Armenian music (Komitas, Arno Babajanian, Robert Amirkhanyan), depicted by Armenian painters (Martiros Saryan, Hakob Hakobyan). In Armenia, there are streets named after him, wine houses, and the *Rubaiyat* remains a favorite book in Armenian families.

Omar Khayyam remained the poetic bridge from Nishapur to Yerevan — with his *Rubaiyat*, philosophy of wine and life, inspiring Armenians for centuries with the depths of the Armenian soul and immortal word.

—

Հակոբ Ս. Անտոնյանը մահացել է 1967 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Նյու Յորքում՝ կյանքի 80-րդ տարում, թողնելով հետևում սփյուռքահայ գրականության անմար ձայնը՝ որպես բանաստեղծ, հրապարակախոս, թարգմանիչ, «Բյուրեղներ» (1920) ժողովածուի հեղինակ և Շեքսպիրի, Բոդլերի, Հյուգոյի, Շելլիի թարգմանիչ։

Ծնվել է 1887 թվականի հունվարի 21-ին Կոստանդնուպոլսում։ Ավարտել է Ռոբերտ քոլեջը (1906), 1916 թվականին ԱՄՆ դեսպան Հենրի Մորգենթաուի քարտուղարությամբ մեկնել ԱՄՆ, սովորել Նյու Յորքի համալսարանում։ Աշխատակցել է «Շանթ», «Հայաստանի կոչնակ», «Հայ կին», «Անահիտ», «Նոր գիր» պարբերականներին։ Թարգմանել է կնոջ՝ Ժանին Մեյի (Ժանն Անտոնյան) պատմվածքները, Շելլիի «Պրոմեթեոս արձակած»-ը (չափածո, «Անահիտ» հանդեսում)։ 

Հակոբ Անտոնյանը մնաց Կ. Պոլսից Նյու Յորք տանող բանաստեղծական կամուրջը՝ իր բյուրեղյա բանաստեղծություններով, թարգմանություններով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին սփյուռքահայ գրականության խորքերով և համաշխարհային գրականության գեղեցկությամբ։

—

### Русский
Секретарь Моргентау: Поэтический мост от Константинополя до Нью-Йорка

Акоп С. Антонян скончался 4 декабря 1967 года в Нью-Йорке на 81-м году жизни, оставив неугасающий голос диаспорной армянской литературы как поэт, публицист, переводчик, автор сборника «Кристаллы» (1920), переводчик Шекспира, Бодлера, Гюго, Шелли. Родился 21 января 1887 года в Константинополе. Окончил Роберт-колледж (1906), в 1916 с послом США Генри Моргентау в качестве секретаря уехал в США, учился в Нью-Йоркском университете. Сотрудничал с журналами «Шант», «Зов Армении», «Армянка», «Анаит», «Новое письмо». Переводил рассказы жены Жанин Мэй (Жанн Антонян), «Освобождённый Прометей» Шелли (стихами, журнал «Анаит»).

Акоп Антонян остался поэтическим мостом от Константинополя до Нью-Йорка — своими кристальными стихами, переводами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами диаспорной армянской литературы и красотой мировой классики.

—

### English
Morgenthau’s Secretary,  Poetic Bridge from Constantinople to New York

Hakob S. Antonyan passed away on December 4, 1967, in New York at the age of 80, leaving an undying voice of diaspora Armenian literature as a poet, publicist, translator, author of *Crystals* (1920), translator of Shakespeare, Baudelaire, Hugo, Shelley. Born on January 21, 1887, in Constantinople. Graduated from Robert College (1906), in 1916 left for the USA as secretary to US Ambassador Henry Morgenthau, studied at New York University. Contributed to *Shant*, *Call of Armenia*, *Armenian Woman*, *Anahit*, *New Letter*. Translated stories of his wife Janine May (Jeanne Antonyan), Shelley’s *Prometheus Unbound* (in verse, *Anahit* magazine).

Hakob Antonyan remained the poetic bridge from Constantinople to New York — with his crystalline poems, translations, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of diaspora Armenian literature and the beauty of world classics.

—

Վիկտոր Ալեքսանդրովը ծնվել է 1976 թվականի նոյեմբերի 26-ին Լենինգրադում (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ), որպես ռուս բանաստեղծ, ոստիկանության սպա, ով իր ստեղծագործություններով արտացոլել է հայ ժողովրդի կյանքը, պատմությունը և հոգևոր աշխարհը՝ դառնալով ռուսալեզու գրականության մեջ հայկական թեմաների խոսողը։

ԿԻրովի շրջանի թիվ 251 դպրոցի շրջանավարտը, զբաղվել է սպորտով (կարատեի և սամբոյի կարգ), 1994 թվականին զորակոչվել բանակ, մասնակցել չորս պատերազմներին, այդ թվում՝ Չեչնիայում և աֆղանա-տաջիկական սահմանի կռիվներին։ 2011 թվականից սկսել է բանաստեղծություններ գրել՝ նվիրված Հայաստանին, հայ ժողովրդին, ցեղասպանության հիշողությանը, որոնք տպագրվել են ռուսական և հայկական մամուլում, հրատարակվել «Հայաստան. Եղեռնից մինչև Միացում» գրքում (2013)։ Նրա բանաստեղծությունները խոր հուզականությամբ արտահայտում են հայկական կարոտը, պատմության ցավը և հույսը՝ կապելով ռուս և հայ գրականությունները։ Պարգևատրվել ԼՂՀ անկախության 20-ամյակի հուշամեդալով (2013)։ Կինը՝ Էլմիրա (Ստեփանակերտից), երկու դուստր ունի։ Վիկտոր Ալեքսանդրովը մնաց Լենինգրադից Հայաստան տանող բանաստեղծական կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, ռազմական ծառայությամբ և անսահման սիրով հայ ժողովրդի հանդեպ ոգեշնչելով սերունդներին ռուսալեզու բանաստեղծության մեջ հայկական հոգու խորքերով։

—

### Русский
Русский поэт, армянских тем  , офицер полиции

Виктор Александров (рус. Виктор Александров) родился 26 ноября 1976 года в Ленинграде (ныне Санкт-Петербург) как русский поэт, офицер полиции, отразивший в творчестве жизнь, историю и духовный мир армянского народа, став в русскоязычной литературе голосом армянских тем. Выпускник школы №251 Кировского района, занимался спортом (разряд по карате и самбо), в 1994 призван в армию, участвовал в четырёх войнах, включая Чечню и бои на афгано-таджикской границе. С 2011 начал писать стихи, посвящённые Армении, армянскому народу, памяти Геноцида, опубликованные в русской и армянской прессе, в книге «Армения. От Геноцида до миацум» (2013). Его поэзия эмоционально выражает армянскую тоску, боль истории и надежду, связывая русскую и армянскую литературу. Награждён медалью «20-летие провозглашения независимости Нагорно-Карабахской Республики» (октябрь 2013). Жена Эльмира (из Степанакерта), две дочери. Виктор Александров остался поэтическим мостом от Ленинграда до Армении — своими стихами, военной службой и безграничной любовью к армянскому народу, вдохновляя поколения глубинами армянской души в русскоязычной поэзии.

—

### English
Russian Writer of Armenian Themes, Police Officer

Viktor Alexandrov (Rus. Viktor Alexandrov) was born on November 26, 1976, in Leningrad (now Saint Petersburg) as a Russian poet, police officer, who reflected in his works the life, history, and spiritual world of the Armenian people, becoming a voice of Armenian themes in Russian-language literature. Graduate of School No. 251 in Kirovsky District, engaged in sports (rank in karate and sambo), drafted into the army in 1994, participated in four wars, including Chechnya and Afghan-Tajik border clashes. From 2011 began writing poems dedicated to Armenia, the Armenian people, and Genocide memory, published in Russian and Armenian press, in the book *Armenia. From Genocide to Miatsum* (2013). His poetry emotionally expresses Armenian longing, historical pain, and hope, linking Russian and Armenian literature. Awarded the medal “20th Anniversary of the Proclamation of Independence of the Nagorno-Karabakh Republic” (October 2013). Wife Elmira (from Stepanakert), two daughters. Viktor Alexandrov remained the poetic bridge from Leningrad to Armenia — with his poems, military service, and boundless love for the Armenian people, inspiring generations with the depths of the Armenian soul in Russian-language poetry.

—

Ժիրայր Նորայրի Ավետիսյանը ծնվել է 1932 թվականի նոյեմբերի 21-ին Օշական գյուղում, Աշտարակի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայ բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1962 թվականից, ԽՄԿԿ անդամ 1957 թվականից, ով իր ստեղծագործություններով արտացոլել է գյուղական կյանքի խորքերը, սիրո և բնության գեղեցկությունը՝ դառնալով հայ գրականության անմոռաց դեմքերից։

Մահացել է 2001 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Երևանում՝ կյանքի 69-րդ տարում։ 1955 թվականին ավարտել Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է գործարանային, շրջանային թերթերում, Արփա-Սևան կառույցում, «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում, «Հայաստան» հրատարակչությունում, ՀԳՄ-ում։ 1975 թվականից զբաղվել է միայն գրական աշխատանքով։ Առաջին բանաստեղծությունները տպագրվել են 1947 թվականին «Հոկտեմբերիկ» ամսագրում։ Գրել է «Մանուշակ» (1956), «Առավոտը գյուղում» (1958), «Ուր են տանում ճամփաները» (1959), «Կանաչ կածաններ» (1961), «Վերջին նամակը» (1960-ականներ), «Պատուհանները բաց պահիր» (1960-ականներ), «Աստղերը հարազատ և օտար» (1966), «Կապույտ արյուն» (1968), «Առուներ և կածաններ» (1971), «Ճանապարհներ, կա, ուրջներ» (1973), «Երկնագույն աղավնիներ» (1978), «Ամպ ու ծիածան» (1981), «Լուսաստղ. Պապը» (1981), «Սիմոն որդի Սիմոնի» (1984–1999, 4 գիրք), «Շիվու Ավագի երկրային արկածները» (1990–1991, 2 գիրք) և այլն։ Բեմադրվել են «Խաղաղ փողոց» (1962), «Խոտառատի Ծատուրը» (1964), «Ծիածան միշտ լինում է» (1972), «Փորձաշրջան» (1975), «Քո բաժին աշխարհը» (1976), «Ղողանջ փրկության» (1978), «Մենք տանտերեր ենք» (1980) պիեսները, ինքնագործ թատրոններում՝ «Հարմար թեկնածուն», «Բաբելի հարցը», «Քննություն», «Վատ ազգականը», «Քեռի Հովհաննեսի ճամպրուկները», «Անբուժելին», «Հողի կանչը»։ Թարգմանել է ռուս և էստոնացի գրողներից։ Մանկական գրքեր՝ «Միջակ Սոսը», «Ճնճղուկի ուզածը», «Նունեի զղջումը», «Ուրախ հանդիպում»։ 

Ժիրայր Ավետիսյանը մնաց Օշականից Երևան տանող գրական կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, վեպերով, պիեսներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին գյուղի, սիրո և հայրենիքի խորքերով։

—

### Русский
Летописец сельской жизни

Жирайр Норайрович Аветисян родился 21 ноября 1932 года в селе Ошакан, Аштаракский район, Армянская ССР, АССР, СССР. Армянский поэт, прозаик, драматург, переводчик, член Союза писателей СССР с 1962 года, член КПСС с 1957 года, отразивший в работах глубины сельской жизни, любовь и красоту природы, став незабываемой фигурой армянской литературы. Умер 26 декабря 2001 года в Ереване на 70-м году жизни. В 1955 окончил филологический факультет Ереванского государственного университета. Работал в заводской и районной прессе, на стройке Арпа-Севан, в «Арменфильм», издательстве «Армения», в СП Армении. С 1975 года занимался только литературой. Первые стихи опубликованы в 1947 году в журнале «Октябрёнок».

Написал «Фиалка» (1956), «Утро в деревне» (1958), «Куда ведут дороги» (1959), «Зелёные мосты» (1961), «Последнее письмо» (1960-е), «Держи окна открытыми» (1960-е), «Звёзды родные и чужие» (1966), «Голубая кровь» (1968), «Ручьи и мосты» (1971), «Дороги, остановки, мосты» (1973), «Голубые голуби» (1978), «Облако и радуга» (1981), «Светлая звезда. Дед» (1981), «Симон сын Симона» (1984–1999, 4 книги), «Земные приключения Шиву Ага» (1990–1991, 2 книги) и др. Поставлены пьесы «Мирная улица» (1962), «Цатур из Хотарата» (1964), «Радуга всегда бывает» (1972), «Испытательный срок» (1975), «Твоя доля мира» (1976), «Звон спасения» (1978), «Мы хозяева» (1980), в самодеятельных театрах — «Удобный кандидат», «Вопрос Бабеля», «Экзамен», «Плохой родственник», «Чемоданы дяди Ованеса», «Неизлечимый», «Зов земли». Детские книги: «Средний Сос», «Что хочет воробей», «Раскаяние Нуне», «Весёлая встреча».

Жирайр Аветисян остался литературным мостом от Ошакана до Еревана — своими стихами, романами, пьесами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами деревни, любви и родины.

—

### English
Chronicler of Rural Life

Jirayr Norayri Avetisyan was born on November 21, 1932, in Oshakan village, Ashtarak district, Armenian SSR, USSR. Armenian poet, prose writer, playwright, translator, member of the USSR Writers’ Union since 1962, member of the CPSU since 1957, who reflected the depths of rural life, love, and nature’s beauty in his works, becoming an unforgettable figure in Armenian literature. Died on December 26, 2001, in Yerevan at the age of 69. In 1955 graduated from the Faculty of Philology at Yerevan State University. Worked in factory and district newspapers, at Arpa-Sevan construction, Armenfilm studio, Hayastan publishing house, Writers’ Union of Armenia. From 1975 devoted himself solely to literature. First poems published in 1947 in *Hoktem berik* magazine.

Wrote *Violet* (1956), *Morning in the Village* (1958), *Where the Roads Lead* (1959), *Green Bridges* (1961), *Last Letter* (1960s), *Keep the Windows Open* (1960s), *Native and Alien Stars* (1966), *Blue Blood* (1968), *Streams and Bridges* (1971), *Roads, Stops, Bridges* (1973), *Blue Doves* (1978), *Cloud and Rainbow* (1981), *Bright Star. Grandpa* (1981), *Simon Son of Simon* (1984–1999, 4 books), *Earthly Adventures of Shivu Aga* (1990–1991, 2 books), and others. Staged plays: *Peaceful Street* (1962), *Tsatur from Khotarat* (1964), *Rainbow Always Exists* (1972), *Probation Period* (1975), *Your Share of the World* (1976), *Bell of Salvation* (1978), *We Are the Hosts* (1980), in amateur theaters — *Convenient Candidate*, *Babel’s Question*, *Exam*, *Bad Relative*, *Uncle Hovhannes’s Suitcases*, *Incurable*, *Call of the Land*. Children’s books: *Average Sos*, *What the Sparrow Wants*, *Nune’s Regret*, *Joyful Meeting*.

Jirayr Avetisyan remained the literary bridge from Oshakan to Yerevan — with his poems, novels, plays, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of village life, love, and homeland.

—

Լևոն Վարդանի Միրիջանյանը մահացել է 2004 թվականի նոյեմբերի 16-ին Երևանում՝ կյանքի 71-րդ տարում, թողնելով հետևում հայ բանաստեղծության, թարգմանության և գրականագիտության անգերազանցելի ժառանգություն՝ որպես ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1958), «Վասպուրական» միության նախագահ (1991–1996), Ցեղասպանությունից վերապրածների միության հիմնադիր (1996), «Հայաստան-Ուկրաինա» ընկերության նախագահ, Գրիգորի Սկովորոդայի միջազգային մրցանակակիր (1993), Ուկրաինայի «Վաստակների համար» շքանշանի ասպետ (2002)։

Ծնվել է 1933 թվականի հունվարի 22-ին Երևանում։ Ավարտել է Խ. Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցը (1950), ԵՊՀ հայոց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը (1955), Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրան (1962)։ Աշխատել է «Պիոներ կանչ» (1949–1953), «Գրական թերթ» (1953–1957), «Երևան» (1957–1959) թերթերում, գրականության ինստիտուտի գիտական քարտուղար (1962–1967), «Հայաստան» հրատարակչության գեղարվեստական խմբագրության վարիչ (1967–1975), «Բնօրրան» և «Արևագալ» ամսագրերի գլխավոր խմբագիր։ 

Հեղինակել է «Ծովի կարոտ» (1965), «Երգի հովիվը» (1969, Վահան Թեքեյանի մրցանակ), «Դեպի ծով» (1971), «Ճանապարհ» (1975), «Ծաղկազարդ» (1981), «Առագաստ» (1983), «Բազումք» (1989), «Հոգի և մարմին» (2003), մանկական «Միջակ Սոսը», «Ճնճղուկի ուզածը», գրականագիտական «Հայ բանաստեղծության ակունքները» (1977), «Պատմության և առասպելի սահմանները» (1986), «Հայկյաններ» (1988, 2001), «Աստվածաշունչը և մենք» (1994)։ Թարգմանել է Գրիգորի Սկովորոդայի «Հատընտիրը» (1972), խմբագրել «Մարգարիտներ հայ քնարերգության», Ներսես Շնորհալու ժողովածուները։ Հետմահու՝ «Գրողի ճանապարհը» (2005), «Սրբազան ավանդներ» (2006), «Ակնաղբյուր» (2007), «Լուսաստղ» (2013)։ 2009 թվականին Երևանի թիվ 155 դպրոցն անվանակոչվել է նրա անունով, բացվել կիսանդրի։ 

Լևոն Միրիջանյանը մնաց Երևանից Ուկրաինա և սփյուռք տանող գրական կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, թարգմանություններով, խմբագրական աշխատանքով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայ քնարի, Ցեղասպանության հիշողության և հայ-ուկրաինական բարեկամության խորքերով։

—

### Русский
Неугасающий светоч армянской литературы* Мост армяно-украинской дружбы

Левон Вартанович Мириджанян скончался 16 ноября 2004 года в Ереване на 72-м году жизни, оставив неизгладимое наследие армянской поэзии, переводов и литературоведения как член Союза писателей СССР (1958), председатель общества «Васпуракан» (1991–1996), основатель Союза выживших в Геноциде (1996), председатель общества «Армения-Украина», лауреат международной премии им. Григория Сковороды (1993), кавалер ордена «За заслуги» Украины (2002). Родился 22 января 1933 года в Ереване. Окончил среднюю школу им. Х. Абовяна (1950), филологический факультет ЕГУ (1955), аспирантуру Института литературы им. М. Абегяна (1962). Работал в газетах «Пионер канч» (1949–1953), «Грakan терт» (1953–1957), «Ереван» (1957–1959), научным секретарём Института литературы (1962–1967), заведующим художественной редакцией издательства «Армения» (1967–1975), главным редактором журналов «Бнорран» и «Аревagal».

Автор поэтических сборников «Тоска по морю» (1965), «Пастух песни» (1969, премия им. В. Текеянa), «К морю» (1971), «Путь» (1975), «Цветущий» (1981), «Парус» (1983), «Множество» (1989), «Душа и тело» (2003), детских «Средний Сос», «Что хочет воробей», литературоведческих «Истоки армянской поэзии» (1977), «Границы истории и мифа» (1986), «Хайкяны» (1988, 2001), «Библия и мы» (1994). Перевёл «Избранное» Григория Сковороды (1972), редактировал «Жемчужины армянской лирики», сборники Нерсеса Шнорали. Посмертно: «Путь писателя» (2005), «Священные предания» (2006), «Родник» (2007), «Звезда света» (2013). В 2009 школа №155 в Ереване названа его именем, открыт бюст.

Левон Мириджанян остался литературным мостом от Еревана до Украины и диаспоры — своими стихами, переводами, редакторской работой и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской лирики, памятью о Геноциде и армяно-украинской дружбой.

—

### English
Undying Beacon of Armenian Literature*Bridge of Armenian-Ukrainian Friendship

Levon Vardani Mirijanyan passed away on November 16, 2004, in Yerevan at the age of 71, leaving an indelible legacy in Armenian poetry, translation, and literary studies as a member of the USSR Writers’ Union (1958), chairman of the “Vaspurakan” society (1991–1996), founder of the Genocide Survivors’ Union (1996), chairman of the “Armenia-Ukraine” society, recipient of the international Grigory Skovoroda Prize (1993), and Ukraine’s “For Merit” Order (2002). Born on January 22, 1933, in Yerevan. Graduated from Kh. Abovyan Secondary School (1950), YSU’s Armenian Language and Literature Faculty (1955), postgraduate studies at M. Abeghyan Institute of Literature (1962). Worked at *Pioner Kanch* (1949–1953), *Grakan Tert* (1953–1957), *Yerevan* (1957–1959) newspapers, scientific secretary of the Literature Institute (1962–1967), head of fiction editing at “Hayastan” publishing house (1967–1975), chief editor of *Bnoran* and *Arevagal* magazines.

Authored poetry collections *Longing for the Sea* (1965), *Shepherd of Song* (1969, Vahan Tekeyan Prize), *To the Sea* (1971), *Path* (1975), *Flowering* (1981), *Sail* (1983), *Multitude* (1989), *Soul and Body* (2003), children’s *Average Sos*, *What the Sparrow Wants*, literary studies *Origins of Armenian Poetry* (1977), *Boundaries of History and Myth* (1986), *Haykians* (1988, 2001), *The Bible and Us* (1994). Translated Grigory Skovoroda’s *Selected Works* (1972), edited *Pearls of Armenian Lyric*, Nerses Shnorhali collections. Posthumously: *Writer’s Path* (2005), *Sacred Traditions* (2006), *Spring Source* (2007), *Light Star* (2013). In 2009, Yerevan School No. 155 named after him, bust unveiled.

Levon Mirijanyan remained the literary bridge from Yerevan to Ukraine and the diaspora — with his poems, translations, editorial work, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian lyric, Genocide memory, and Armenian-Ukrainian friendship.

—

### Українська
Невгасимий світоч вірменської літератури* Міст вірмено-української дружби

Левон Варданович Міриджанян помер 16 листопада 2004 року в Єревані на 72-му році життя, залишивши незгладиму спадщину вірменської поезії, перекладів та літературознавства як член Спілки письменників СРСР (1958), голова товариства «Васпуракан» (1991–1996), засновник Союзу тих, хто пережив Геноцид (1996), голова товариства «Вірменія-Україна», лауреат міжнародної премії ім. Григорія Сковороди (1993), кавалер ордена «За заслуги» України (2002). Народився 22 січня 1933 року в Єревані. Закінчив середню школу ім. Х. Абовяна (1950), філологічний факультет ЄДУ (1955), аспірантуру Інституту літератури ім. М. Абегяна (1962). Працював у газетах «Піонер канч» (1949–1953), «Грakan терт» (1953–1957), «Єреван» (1957–1959), науковим секретарем Інституту літератури (1962–1967), завідувачем художньої редакції видавництва «Айастан» (1967–1975), головним редактором журналів «Бнорран» та «Аревагал».

Автор поетичних збірок «Туга за морем» (1965), «Пастух пісні» (1969, премія ім. В. Текеяна), «До моря» (1971), «Шлях» (1975), «Квітучий» (1981), «Вітрило» (1983), «Множина» (1989), «Душа і тіло» (2003), дитячих «Середній Сос», «Що хоче горобець», літературознавчих «Витоки вірменської поезії» (1977), «Межі історії та міфу» (1986), «Хайкяни» (1988, 2001), «Біблія і ми» (1994). Переклав «Вибране» Григорія Сковороди (1972), редагував «Перлини вірменської лірики», збірки Нерсеса Шноралі. Посмертно: «Шлях письменника» (2005), «Священні традиції» (2006), «Джерело» (2007), «Зірка світла» (2013). У 2009 школа №155 в Єревані названа його ім’ям, відкрито бюст.

Левон Міриджанян залишився літературним мостом від Єревана до України та діаспори — своїми віршами, перекладами, редакторською роботою та безмежною відданістю, надихаючи покоління глибинами вірменської лірики, пам’яттю про Геноцид та вірмено-українською дружбою.

—

Արթուր Անդրանիկյանը ծնվել է 1959 թվականի նոյեմբերի 16-ին Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի), որպես հայ բանաստեղծ, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ով իր ստեղծագործություններով արտացոլել է սփյուռքահայ գրականության խորքերը՝ կամրջելով արևելահայերենն ու արևմտահայերենը, դառնալով հայ գրականության անխոնջ պահապանը։ Ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը, եղել «Սփյուռք» հրատարակչության հիմնադիր տնօրենը (1989–1996)։

Նրա բանաստեղծությունները տպագրվել են գրական մամուլում, գեղանկարչական աշխատանքները գտնվում են Մերձավոր Արևելքի և Եվրոպայի մասնավոր հավաքածուներում։ 

Կազմել է սփյուռքահայ բանաստեղծների ժողովածուները՝ Ահարոն Տատուրյանի, Նիկողոս Սարաֆյանի, Կարո Փոլադյանի, Զապել Եսայանի, Նշան Պեշիկթաշլյանի ստեղծագործությունները, արևելահայերենից արևմտահայերեն վերածել Արմեն Սարգսյանի «Հայկական ժողովրդական առակներ»-ը։ Հեղինակել է շուրջ 15 գիրք՝ «Հնգամարտ» (կատակերգություններ, 2014), «Վերամուտ» (բանաստեղծություններ, 2003, 2006, 2009, 2015), «Ձայնանկար» (2016), «Այլընթաց» (1993), «Տարաժամ» (1995), «Սըրարշավ» (2009), «Միջօրեի բանաստեղծություններ» (2006), «Շողէջ» (1998, 2004), «Բոլոր ճանապարհները տանում են Ոչմիտեղ» (2005), «Մերկասառույց» (1996), «Բնակավայր ճանապարհին» (1986), «Նահանջը առանց երգի» (սցենար, 2013), «Վան-1908» (սցենար, 2014)։ 

Արթուր Անդրանիկյանը մնաց Գյումրիից սփյուռք տանող գրական կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, խմբագրական աշխատանքով և անսահման սիրով հայ գրականության հանդեպ ոգեշնչելով սերունդներին արևմտահայոց խոսքի և սփյուռքի հոգու խորքերով։

—

### Русский
Литературный блеск Гюмри

Артур Андраникян родился 16 ноября 1959 года в Ленинакане (ныне Гюмри), как армянский поэт, литературовед, кандидат филологических наук, отразивший в работах глубины диаспорной армянской литературы, став мостом между восточно- и западноармянским, неутомимым хранителем армянской литературы. Окончил филологический факультет ЕГУ, был основателем и директором издательства «Сփյուռք» (1989–1996). Его стихи публиковались в литературной прессе, художественные работы хранятся в частных коллекциях Ближнего Востока и Европы.

Составил сборники диаспорных поэтов: Ахарона Татуряна, Николоза Сарафяна, Каро Поладяна, Запель Есаян, Ншана Пешикташляна. Перевёл с восточноармянского на западноармянский «Армянские народные притчи» Армена Саргсяна. Автор около 15 книг: *Пятиборье* (комедии, 2014), *Закат* (стихи, 2003, 2006, 2009, 2015), *Звуковая картина* (2016), *Пути инаковости* (1993), *Час разлуки* (1995), *Сираршав* (2009), *Полуденные стихи* (2006), *Шоґедж* (1998, 2004), *Все дороги ведут в Ничто* (2005), *Ледяное зеркало* (1996), *Поселение на пути* (1986), *Отступление без песни* (сценарий, 2013), *Ван-1908* (сценарий, 2014).

Артур Андраникян остался литературным мостом от Гюмри до диаспоры — своими стихами, редакторской работой и безграничной любовью к армянской литературе, вдохновляя поколения глубинами западноармянского слова и душой диаспоры.

—

### English
Literary Brilliance of Gyumri

Arthur Andranikyan was born on November 16, 1959, in Leninakan (now Gyumri), as an Armenian poet, literary scholar, Candidate of Philological Sciences, who reflected the depths of diaspora Armenian literature in his works, becoming a bridge between Eastern and Western Armenian, an tireless guardian of Armenian literature. Graduated from YSU’s Faculty of Philology, founder and director of *Spurk* publishing house (1989–1996). His poems were published in literary press, artistic works held in private collections of the Middle East and Europe.

Compiled collections of diaspora poets: Aharon Taturyan, Nikoghayos Saraafyan, Karo Poladyan, Zabel Yesayan, Nshan Peshiktashlyan. Translated from Eastern to Western Armenian Armen Sargsyan’s *Armenian Folk Parables*. Author of about 15 books: *Pentathlon* (comedies, 2014), *Sunset* (poems, 2003, 2006, 2009, 2015), *Sound Picture* (2016), *Paths of Difference* (1993), *Time of Parting* (1995), *Sirarshav* (2009), *Midday Poems* (2006), *Shogej* (1998, 2004), *All Roads Lead to Nothing* (2005), *Ice Mirror* (1996), *Settlement on the Way* (1986), *Retreat Without Song* (script, 2013), *Van-1908* (script, 2014).

Arthur Andranikyan remained the literary bridge from Gyumri to the diaspora — with his poems, editorial work, and boundless love for Armenian literature, inspiring generations with the depths of Western Armenian word and the soul of the diaspora.

—

Էդուարդ Նիկոլայի Զոհրաբյանը ծնվել է 1937 թվականի նոյեմբերի 10-ին Գորիսի շրջանի Բարձրավան (նախկինում՝ Երիցաթումբ) գյուղում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Զանգեզուրի լեռների որդին, Սյունիքի մշակույթի անխոնջ պահապանը, արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ, հրապարակախոս, ով ավելի քան կես դար նվիրել է հայրենի հողի, մարդկանց և պատմության անմահացմանը՝ դառնալով Գորիսի և ամբողջ Սյունիքի կենդանի հանրագիտարան։

1966 թվականին ավարտել է Գորիսի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը (էքստեռն), ապա՝ Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետը և Մոսկվայի հասարակական գիտությունների ակադեմիայի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ Աշխատել է շրջանային և հանրապետական մամուլում, ռադիոյում, հեռուստատեսությունում, Արմենպրեսում։ Խմբագրել է «Նորաթերթ», «Սյունիք», «Մշակ» թերթերը, «Տաթև» ամսագիրը։ 1966 թվականից՝ ԽՍՀՄ ժուռնալիստների, 1989 թվականից՝ ԽՍՀՄ և Հայաստանի գրողների միությունների անդամ։ Դասավանդել է Գորիսի բուհերում, Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի Գորիսի մասնաճյուղում, եղել Հայաստանի գրողների միության Սյունիքի բաժանմունքի նախագահը։

Գրել է 20-ից ավելի գիրք՝ «Որոտանի որդիները» (1974), «Բողբոջները չբացվեցին» (1978), «Խորաձորի մարդիկ» (1984), «Յոլյաններ» (1988), «Օրբելյաններ» (2000), «Խնձորեսկ» (2003), «Հին ջրաղացի նովելը» (2003), «Գորիսի հանրագիտարան» (2008, 452 էջ) և այլն։ Թարգմանել է Եվգենի Շվարցի, Արկադի Ավերչենկոյի, Անդալուզիայի միջնադարյան բանաստեղծների ստեղծագործությունները։ Ըստ նրա սցենարների նկարահանվել են փաստագրական ֆիլմեր։ Պարգևներ՝ Ռուսաստանի Դաշնության «Փառքի Ոսկե Աստղ» շքանշան, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1957), Գորիսի պատվավոր քաղաքացի (2007), ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալ։

Մահացել է 2009 թվականի հուլիսի 4-ին՝ 71 տարեկանում, Ստամբուլում բուժումից վերադառնալիս։ Էդուարդ Զոհրաբյանը մնաց Սյունիքի հավերժական ձայնը՝ իր գրքերով, խոսքով և անսպառ սիրով հայրենի լեռների, գյուղերի և մարդկանց հանդեպ։

—

### Русский
Прозаик Зангезура Автор «Орбелянов» и «Хндзореска»

Эдуард Николаевич Зограбян родился 10 ноября 1937 года в селе Барцраван (бывш. Ерицатумб) Горисского района, Армянская ССР, СССР. Сын зангезурских гор, неутомимый хранитель культуры Сюника, прозаик, поэт, переводчик, публицист, более полувека посвятивший увековечению родной земли, людей и истории, став живой энциклопедией Гориса и всего Сюника. В 1966 году окончил горисскую среднюю школу №2 (экстерном), затем факультет культуры Ереванского педагогического института им. Х. Абовяна и отделение журналистики Академии общественных наук в Москве. Работал в районной и республиканской прессе, на радио и телевидении, в агентстве Арменпресс. Редактировал газеты «Норатэрт», «Сюник», «Мшак», журнал «Татев». С 1966 года — член Союза журналистов СССР, с 1989 — Союза писателей СССР и Армении. Преподавал в вузах Гориса, в горисском филиале Ереванского института театра и кино, возглавлял Сюникское отделение Союза писателей Армении.

Автор более 20 книг: «Сыновья Воротана» (1974), «Бутоны не раскрылись» (1978), «Люди Хорадзора» (1984), «Йоляны» (1988), «Орбеляны» (2000), «Хндзореск» (2003), «Новелла старой мельницы» (2003), «Энциклопедия Гориса» (2008, 452 стр.) и др. Переводил Евгения Шварца, Аркадия Аверченко, средневековых андалузских поэтов. По его сценариям сняты документальные фильмы. Награды: орден «Золотая звезда Славы» РФ, мастер спорта СССР (1957), почётный гражданин Гориса (2007), медаль СП Армении «За литературные заслуги».

Скончался 4 июля 2009 года в возрасте 71 года по пути из Стамбула, где проходил лечение. Эдуард Зограбян остался вечным голосом Сюника — своими книгами, словом и безграничной любовью к родным горам, сёлам и людям.

—

### English
Prose Writer of Zangezur Author of The Orbelians and Khndzoresk

Eduard Nikolayevich Zohrabyan was born on November 10, 1937, in the village of Bartzravan (formerly Yeritsatumb), Goris District, Armenian SSR, USSR. A son of the Zangezur mountains, tireless guardian of Syunik culture, prose writer, poet, translator, and publicist who devoted over half a century to immortalizing his native land, its people, and history, becoming the living encyclopedia of Goris and all of Syunik. In 1966, he graduated from Goris Secondary School No. 2 (externally), then the Faculty of Culture at Yerevan’s Khachatur Abovyan Pedagogical Institute and the journalism department of Moscow’s Academy of Social Sciences. He worked in regional and republican press, radio, television, and Armenpress agency. Edited newspapers *Norater*, *Syunik*, *Mshak*, and the magazine *Tatev*. Member of the USSR Journalists’ Union since 1966, and USSR/Armenian Writers’ Unions since 1989. Taught at Goris universities and the Goris branch of Yerevan State Institute of Theatre and Cinema; chaired the Syunik branch of the Armenian Writers’ Union.

Author of over 20 books: *Sons of Vorotan* (1974), *The Buds Did Not Bloom* (1978), *People of Khoradzor* (1984), *The Yolyans* (1988), *The Orbelians* (2000), *Khndzoresk* (2003), *The Old Mill Novella* (2003), *Goris Encyclopedia* (2008, 452 pp.), and others. Translated Yevgeny Shvarts, Arkady Averchenko, medieval Andalusian poets. Documentary films were made based on his scripts. Awards: Russia’s “Golden Star of Glory” Order, USSR Master of Sports (1957), Honorary Citizen of Goris (2007), Armenian Writers’ Union Medal “For Literary Merit.”

Died on July 4, 2009, at age 71, en route from Istanbul where he was receiving treatment. Eduard Zohrabyan remains the eternal voice of Syunik — through his books, words, and boundless love for his native mountains, villages, and people.

—

Վահան Աղաբեկի Միրաքյանը ծնվել է 1866 թվականի նոյեմբերի 6-ին Շուլավեր գյուղում (հետագայում՝ Շահումյան քաղաքատիպ ավան, Մառնեուլի շրջան, Վրացական ԽՍՀ), Թիֆլիսի գավառ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն։ Հայ բանաստեղծ, դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից

«Լալվարի որսը» պոեմի հեղինակ, որը դարձել է հայ գրականության դասական՝ թարգմանվելով ռուսերեն (1942), պարսկերեն, հիմք դառնալով պիեսի, օպերայի և կինոնկարի։ Մահացել է 1942 թվականի մարտի 21-ին Թբիլիսիում՝ կյանքի 75-րդ տարում, թաղվել Երևանում։ 1873 թվականին սովորել է Սանահինի Սուրբ Աստվածածին վանքի դպրոցում, 1880-1886 թվականներին՝ արհեստավորաց դպրոցում, 1888 թվականին ավարտել է Գորիի ուսուցչական սեմինարիան։ 1889 թվականից ուսուցչություն է արել Շուլավերում, Ջալալօղլիում, Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, Նուխիում, Նոր Նախիջևանում, Թիֆլիսում։ 1924 թվականին փոխադրվել է Երևան, աշխատել Ձերժինսկու անվան դպրոցում որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։ Առաջին բանաստեղծությունը՝ «Երեք վարդ», լույս է տեսել 1887 թվականին «Աղբյուր» ամսագրում (Թիֆլիս), «Լալվարի որսը» պոեմը առաջին անգամ տպագրվել է 1901 թվականին «Մուրճ» ամսագրում։ Գրել է նաև «Մանուշի հարսանիքը», «Նոր գյուղի շեմքին» (արժանացել գյուղատնտեսական գեղարվեստական գրականության մրցանակին), «Խոզարածի կինը» պիեսները, «Սև կաթը» պատմվածքը։ Հրատարակված գրքեր՝ «Առանց լարերի» (բանաստեղծություններ, 1897, Միր Կոնո ստորագրությամբ), «Լալվարի որսը» (1901, 1929, 1935, 1936, 1948, 1953, 1967), «Նոր գյուղի շեմքին» (1927), «Մանուշի հարսանիքը» (1927), «Խոզարածի կինը» (1928), «Սև կաթը» (1938), «Երկեր» (1980, հայ դասականների գրադարանում)։ Վահան Միրաքյանը հայ գրականության վարպետ էր, ով իր պոեմներով և պիեսներով արտահայտել է գյուղական կյանքի խորությունը, սիրո և բնության գեղեցկությունը՝ ոգեշնչելով սերունդներին հայկական գրականության դասականներով և մանկավարժական նվիրվածությամբ։

—

### Русский
Автор поэмы «Охота на Лалвар»: Армянский поэт, драматург

Ваган Агабекович Миракян родился 6 ноября 1866 года в селе Шулавери (позже посёлок городского типа Шаумян, Марнеульский район, Грузинская ССР), Тифлисский уезд, Кавказское наместничество, Российская империя. Армянский поэт, драматург, член Союза писателей СССР с 1934 года, автор поэмы «Охота на Лалвар», ставшей классикой армянской литературы, переведённой на русский (1942) и персидский языки, послужившей основой для пьесы, оперы и художественного фильма. Скончался 21 марта 1942 года в Тбилиси на 75-м году жизни, похоронен в Ереване. В 1873 году учился в школе монастыря Святой Богородицы в Санаине, в 1880–1886 годах — в ремесленном училище, в 1888 году окончил Горийскую учительскую семинарию. С 1889 года преподавал в Шулавери, Джалалоглы, Геваргиевской семинарии в Эчмиадзине, Нухе, Новом Нахичеване, Тифлисе. В 1924 году переехал в Ереван, работал учителем армянского языка и литературы в школе имени Дзержинского. Первое стихотворение «Три розы» опубликовано в 1887 году в журнале «Агбюур» (Тифлис), поэма «Охота на Лалвар» впервые напечатана в 1901 году в журнале «Мурч». Написал также пьесы «Свадьба Мануш», «На пороге новой деревни» (удостоена премии за сельскохозяйственную художественную литературу), «Жена свиновода», рассказ «Чёрное молоко». Опубликованные книги: «Без струн» (стихи, 1897, под псевдонимом Мир Коно), «Охота на Лалвар» (1901, 1929, 1935, 1936, 1948, 1953, 1967), «На пороге новой деревни» (1927), «Свадьба Мануш» (1927), «Жена свиновода» (1928), «Чёрное молоко» (1938), «Произведения» (1980, в библиотеке армянских классиков). Ваган Миракян — мастер армянской литературы, выразивший в поэмах и пьесах глубину сельской жизни, красоту любви и природы, вдохновляя поколения армянскими классическими произведениями и педагогической преданностью.

—

### English
Author of The Hunt for Lalvar: Armenian Poet, Playwright

Vahan Aghabekovich Mirakyan was born on November 6, 1866, in the village of Shulaver (later urban-type settlement Shaumyan, Marneuli District, Georgian SSR), Tiflis Governorate, Caucasian Viceroyalty, Russian Empire. Armenian poet, playwright, member of the USSR Writers’ Union since 1934, author of the poem *The Hunt for Lalvar*, which became a classic of Armenian literature, translated into Russian (1942) and Persian, serving as the basis for a play, opera, and feature film. Died on March 21, 1942, in Tbilisi at the age of 75, buried in Yerevan. In 1873, studied at the school of the Holy Mother of God Monastery in Sanahin; from 1880 to 1886 — at a crafts school; in 1888 graduated from Gori Teachers’ Seminary. From 1889 taught in Shulaver, Jalal-oghlu, Gevorgian Seminary in Etchmiadzin, Nukha, New Nakhichevan, Tiflis. In 1924 moved to Yerevan, worked as a teacher of Armenian language and literature at Dzerzhinsky School. His first poem, “Three Roses,” was published in 1887 in *Aghbyur* magazine (Tiflis); the poem *The Hunt for Lalvar* first appeared in 1901 in *Murch* magazine. Also wrote plays *Manush’s Wedding*, *On the Threshold of the New Village* (awarded a prize for agricultural artistic literature), *The Swineherd’s Wife*, and the story *Black Milk*. Published books: *Without Strings* (poems, 1897, under the pseudonym Mir Kono), *The Hunt for Lalvar* (1901, 1929, 1935, 1936, 1948, 1953, 1967), *On the Threshold of the New Village* (1927), *Manush’s Wedding* (1927), *The Swineherd’s Wife* (1928), *Black Milk* (1938), *Works* (1980, in the library of Armenian classics). Vahan Mirakyan was a master of Armenian literature, expressing the depth of rural life, the beauty of love and nature in his poems and plays, inspiring generations with Armenian classics and pedagogical dedication.

—

Պահարե (Հայկ Սեդրակի Պետրոսյան) մահացել է 1968 թվականի նոյեմբերի 1-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայ դերասան, գրող, բանաստեղծ, Վրաստանի Խորհրդային Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (1943), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից, ով իր կյանքը նվիրել է թատրոնին և գրականությանը՝ դառնալով հայ կատակերգական արվեստի տաղանդավոր ներկայացուցիչ։

Ծնվել է 1895 թվականի փետրվարի 15-ին Նոր Բայազետում (այժմ՝ Գավառ), Նոր Բայազետի գավառ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն։ Վաղ հասակից ծնողների հետ տեղափոխվել է Թիֆլիս, սովորել Ներսիսյան դպրոցում, նկարչական ակադեմիայում, խաղացել Հայոց դրամատիկական թատրոնում։ Որոշ ժամանակ աշխատել է Բաքվի հայկական թատրոնում որպես դերասան և դրամատիկական ստուդիայի ղեկավար։ Երկար տարիներ աշխատել է Թբիլիսիի Ստեփան Շահումյանի անվան դրամատիկական թատրոնում։ Ուսուցիչները եղել են Դավիթ Թուրյանը, Արամ Վրույրը, Արշակ Մամիկոնյանը և ուրիշներ։ 50-ամյա գործունեության ընթացքում խաղացել է շուրջ 300 դեր, այդ թվում՝ Նազար («Քաջ Նազար»), Մարտիրոս («Նամուս»)։ Միաժամանակ զբաղվել է գրականությամբ՝ հրատարակել «Գյուղերի կանչը» (1925), «Կոմերիտ Վաղոն» պոեմ (1926), «Գեղարքունիք» ժողովածու (1928), «Հայրենիք» (1958), «Թատերական հուշեր» (1960), «Ստեփան Քափանակյան, Հայկական թատերական ընկերություն» (1962)։ Գրել է «Չաղ-չաղ թագավորը» պիեսը, որը բեմադրվել է Թիֆլիսի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում և Շահումյանի անվան թատրոնում։ Խաղացել է Լևոն Քալանթարի, Հովհաննես Աբելյանի, Օլգա Մայսուրյանի, Ժասմենի, Վահրամ Փափազյանի, Հասմիկի, Սիրանույշի և այլոց հետ։ 1966-1968 թթ. ապրել է Երևանում։ Թաղվել է Կամոյում (այժմ՝ Գավառ)։ Պահարեն պահանջկոտ, աշխատասեր դերասան էր, ով դասվում է հայ թատրոնի տաղանդավոր կոմիկ դերասանների շարքը։

—

### Русский
Армянский поэт, актёр

Пахаре (Гайк Седракович Петросян) скончался 1 ноября 1968 года в Ереване, Армянская ССР, СССР. Армянский актёр, писатель, поэт, заслуженный артист Грузинской Советской Республики (1943), член Союза писателей СССР с 1934 года, посвятивший жизнь театру и литературе, став талантливым представителем армянского комедийного искусства. Родился 15 февраля 1895 года в Новом Баязете (ныне Гавар), Ново-Баязетский уезд, Ереванская губерния, Российская империя. В раннем возрасте с родителями переехал в Тифлис, учился в школе Нерсисян, академии живописи, играл в Армянском драматическом театре. Некоторое время работал в Бакинском армянском театре как актёр и руководитель драматической студии. Долгие годы работал в Тифлисском драматическом театре имени Степан Шаумяна. Учителями были Давид Турян, Арам Вруйр, Аршак Мамиконян и другие. За 50 лет деятельности сыграл около 300 ролей, включая Назар («Храбрый Назар»), Мартирос («Намус»). Параллельно занимался литературой: опубликовал «Зов деревень» (1925), поэму «Комерит Вагон» (1926), сборник «Гегаркуник» (1928), «Родина» (1958), «Театральные воспоминания» (1960), «Степан Капанакян, Армянское театральное общество» (1962). Написал пьесу «Толстый-толстый король», поставленную в Тифлисском театре юного зрителя и театре имени Шаумяна. Играл с Левоном Калантаром, Ованесом Абеляном, Ольгой Майсурян, Жасмен, Ваграмом Папазяном, Асмик, Сиранруш и другими. В 1966–1968 годах жил в Ереване. Похоронен в Камо (ныне Гавар). Пахаре был требовательным, трудолюбивым актёром, входящим в ряд талантливых комических актёров армянского театра.

—

### English
Armenian Poet, Actor

Pahare (Hayk Sedrakovich Petrosyan) passed away on November 1, 1968, in Yerevan, Armenian SSR, USSR. Armenian actor, writer, poet, Honored Artist of the Georgian Soviet Republic (1943), member of the USSR Writers’ Union since 1934, who dedicated his life to theater and literature, becoming a talented representative of Armenian comedic art. Born on February 15, 1895, in Nor Bayazet (now Gavar), Nor Bayazet Uyezd, Yerevan Governorate, Russian Empire. In early childhood, moved with parents to Tiflis, studied at Nersisyan School, painting academy, performed in the Armenian Dramatic Theater. For some time worked in the Baku Armenian Theater as an actor and head of a dramatic studio. For many years worked at the Tiflis Stepan Shahumyan Dramatic Theater. Mentors included David Turyan, Aram Vruyr, Arshak Mamikonyan, and others. Over 50 years of activity, played about 300 roles, including Nazar (“Brave Nazar”), Martiros (“Honor”). Simultaneously engaged in literature: published *Call of the Villages* (1925), poem *Komerit Vagon* (1926), collection *Gegharkunik* (1928), *Homeland* (1958), *Theatrical Memoirs* (1960), *Stepan Kapanakyan, Armenian Theatrical Society* (1962). Wrote the play *Fat-Fat King*, staged at the Tiflis Youth Theater and Shahumyan Theater. Performed with Levon Kalantar, Hovhannes Abelyan, Olga Maysuryan, Jasmen, Vahram Papazyan, Hasmik, Siranush, and many others. Lived in Yerevan from 1966 to 1968. Buried in Kamo (now Gavar). Pahare was a demanding, hardworking actor, ranked among the talented comic actors of Armenian theater.

—

Վազգեն Գևորգի Առաքելյանը ծնվել է 1941 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Ջրաբեր գյուղում, Աբովյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1977 թվականից), ստորագրել է նաև Վազգեն Առաքել։

Մահացել է 2016 թվականի մայիսի 11-ին։ Ավարտել է Երևանի Սարի թաղի թիվ 70 դպրոցը։ 1961-1964 թվականներին սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի պատմալեզվագրական ֆակուլտետում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի մարքսիզմ-լենինիզմի երեկոյան համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ Առաջին անգամ տպագրվել է չորրորդ դասարանում «Պիոներ կանչ» թերթում (1956 թվականին) և արժանացել մրցանակի։ 1967 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ արդյունաբերական շինարարության մինիստրության «Հայշինտեխկազմ» տրեստի ինֆորմացիայի բաժնում՝ որպես խմբագիր։ Արժանացել է Դանիել Վարուժանի անվան մրցանակի։ Հեղինակ է ժողովածուների «Երեքնուկներ» (1966), «Գարունը գյուղում» (1974), «Արթնացում» (1975), «Մի թաքնված երգ գտա» (1981), «Հունձ» (1983), «Մայրիկիս չորս հեքիաթը» (1985)։ Թարգմանել է «Իմ Դաղստան» (1980)։ Վազգեն Առաքելյանը խորհրդային հայ պոեզիայի լույսն է, նրա բանաստեղծությունները, լի գյուղական ջերմությամբ, մանկության հեքիաթներով ու կյանքի արթնացումներով, ոգեշնչել են սերունդներին հայրենիքի պարզությամբ ու հույզերի անկեղծությամբ։

—

### Русский
Свет советской армянской поэзии

Вазген Геворгович Аракелян родился 21 октября 1941 года в селе Джрабер, Абовянский район, Армянская ССР, СССР. Армянский поэт, член Союза писателей СССР (с 1977 года), также подписывался Вазген Аракел. Умер 11 мая 2016 года. Окончил школу №70 в районе Сари Тах Еревана. В 1961–1964 годах учился на историко-филологическом факультете Ереванского государственного педагогического института им. Х. Абовяна. В 1972 году окончил вечерний университет марксизма-ленинизма в Ереване по специальности журналистика. Впервые опубликовался в 4-м классе в газете «Пионер канч» (1956 год) и получил приз. С 1967 года работал редактором в отделе информации треста «Хайшйнтехказм» Министерства промышленного строительства Армянской ССР. Лауреат премии имени Даниэла Варужана. Автор сборников «Триолеты» (1966), «Весна в деревне» (1974), «Пробуждение» (1975), «Нашёл спрятанную песню» (1981), «Жатва» (1983), «Четыре сказки моей мамы» (1985). Переводчик сборника «Мой Дагестан» (1980). Вазген Аракелян — свет советской армянской поэзии, его стихи, полные деревенского тепла, детских сказок и пробуждений жизни, вдохновляли поколения простотой родины и искренностью чувств.

—

### English
The light of Soviet Armenian poetry

Vazgen Gevorgovich Arakelyan was born on October 21, 1941, in Jraber village, Abovyan District, Armenian SSR, USSR. Armenian poet, member of the USSR Union of Writers (since 1977), also signed as Vazgen Arakel. Passed away on May 11, 2016. Graduated from School No. 70 in Sari Tah, Yerevan. Studied at the History and Philology Faculty of Yerevan Khachatur Abovyan State Pedagogical Institute (1961–1964). Graduated from Yerevan Evening University of Marxism-Leninism in Journalism (1972). First published in 4th grade in “Pioner Kanach” newspaper (1956) and won a prize. From 1967, worked as editor in the Information Department of “Hayshintenkhazm” Trust, Ministry of Industrial Construction of the Armenian SSR. Laureate of the Daniel Varuzhan Prize. Author of collections “Triolets” (1966), “Spring in the Village” (1974), “Awakening” (1975), “I Found a Hidden Song” (1981), “Harvest” (1983), “My Mother’s Four Tales” (1985). Translator of “My Dagestan” (1980). Vazgen Arakelyan was the light of Soviet Armenian poetry; his verses, full of village warmth, childhood tales, and life’s awakenings, inspired generations with the simplicity of the homeland and sincerity of emotions.

—