Սյունիքի Մշակույթի Պահապան «Օրբելյաններ»-ի և «Խնձորեսկ»-ի Հեղինակ 

Էդուարդ Նիկոլայի Զոհրաբյանը ծնվել է 1937 թվականի նոյեմբերի 10-ին Գորիսի շրջանի Բարձրավան (նախկինում՝ Երիցաթումբ) գյուղում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Զանգեզուրի լեռների որդին, Սյունիքի մշակույթի անխոնջ պահապանը, արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ, հրապարակախոս, ով ավելի քան կես դար նվիրել է հայրենի հողի, մարդկանց և պատմության անմահացմանը՝ դառնալով Գորիսի և ամբողջ Սյունիքի կենդանի հանրագիտարան։

1966 թվականին ավարտել է Գորիսի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը (էքստեռն), ապա՝ Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետը և Մոսկվայի հասարակական գիտությունների ակադեմիայի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ Աշխատել է շրջանային և հանրապետական մամուլում, ռադիոյում, հեռուստատեսությունում, Արմենպրեսում։ Խմբագրել է «Նորաթերթ», «Սյունիք», «Մշակ» թերթերը, «Տաթև» ամսագիրը։ 1966 թվականից՝ ԽՍՀՄ ժուռնալիստների, 1989 թվականից՝ ԽՍՀՄ և Հայաստանի գրողների միությունների անդամ։ Դասավանդել է Գորիսի բուհերում, Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի Գորիսի մասնաճյուղում, եղել Հայաստանի գրողների միության Սյունիքի բաժանմունքի նախագահը։

Գրել է 20-ից ավելի գիրք՝ «Որոտանի որդիները» (1974), «Բողբոջները չբացվեցին» (1978), «Խորաձորի մարդիկ» (1984), «Յոլյաններ» (1988), «Օրբելյաններ» (2000), «Խնձորեսկ» (2003), «Հին ջրաղացի նովելը» (2003), «Գորիսի հանրագիտարան» (2008, 452 էջ) և այլն։ Թարգմանել է Եվգենի Շվարցի, Արկադի Ավերչենկոյի, Անդալուզիայի միջնադարյան բանաստեղծների ստեղծագործությունները։ Ըստ նրա սցենարների նկարահանվել են փաստագրական ֆիլմեր։ Պարգևներ՝ Ռուսաստանի Դաշնության «Փառքի Ոսկե Աստղ» շքանշան, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1957), Գորիսի պատվավոր քաղաքացի (2007), ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալ։

Մահացել է 2009 թվականի հուլիսի 4-ին՝ 71 տարեկանում, Ստամբուլում բուժումից վերադառնալիս։ Էդուարդ Զոհրաբյանը մնաց Սյունիքի հավերժական ձայնը՝ իր գրքերով, խոսքով և անսպառ սիրով հայրենի լեռների, գյուղերի և մարդկանց հանդեպ։

—

### Русский
Прозаик Зангезура Автор «Орбелянов» и «Хндзореска»

Эдуард Николаевич Зограбян родился 10 ноября 1937 года в селе Барцраван (бывш. Ерицатумб) Горисского района, Армянская ССР, СССР. Сын зангезурских гор, неутомимый хранитель культуры Сюника, прозаик, поэт, переводчик, публицист, более полувека посвятивший увековечению родной земли, людей и истории, став живой энциклопедией Гориса и всего Сюника. В 1966 году окончил горисскую среднюю школу №2 (экстерном), затем факультет культуры Ереванского педагогического института им. Х. Абовяна и отделение журналистики Академии общественных наук в Москве. Работал в районной и республиканской прессе, на радио и телевидении, в агентстве Арменпресс. Редактировал газеты «Норатэрт», «Сюник», «Мшак», журнал «Татев». С 1966 года — член Союза журналистов СССР, с 1989 — Союза писателей СССР и Армении. Преподавал в вузах Гориса, в горисском филиале Ереванского института театра и кино, возглавлял Сюникское отделение Союза писателей Армении.

Автор более 20 книг: «Сыновья Воротана» (1974), «Бутоны не раскрылись» (1978), «Люди Хорадзора» (1984), «Йоляны» (1988), «Орбеляны» (2000), «Хндзореск» (2003), «Новелла старой мельницы» (2003), «Энциклопедия Гориса» (2008, 452 стр.) и др. Переводил Евгения Шварца, Аркадия Аверченко, средневековых андалузских поэтов. По его сценариям сняты документальные фильмы. Награды: орден «Золотая звезда Славы» РФ, мастер спорта СССР (1957), почётный гражданин Гориса (2007), медаль СП Армении «За литературные заслуги».

Скончался 4 июля 2009 года в возрасте 71 года по пути из Стамбула, где проходил лечение. Эдуард Зограбян остался вечным голосом Сюника — своими книгами, словом и безграничной любовью к родным горам, сёлам и людям.

—

### English
Prose Writer of Zangezur Author of The Orbelians and Khndzoresk

Eduard Nikolayevich Zohrabyan was born on November 10, 1937, in the village of Bartzravan (formerly Yeritsatumb), Goris District, Armenian SSR, USSR. A son of the Zangezur mountains, tireless guardian of Syunik culture, prose writer, poet, translator, and publicist who devoted over half a century to immortalizing his native land, its people, and history, becoming the living encyclopedia of Goris and all of Syunik. In 1966, he graduated from Goris Secondary School No. 2 (externally), then the Faculty of Culture at Yerevan’s Khachatur Abovyan Pedagogical Institute and the journalism department of Moscow’s Academy of Social Sciences. He worked in regional and republican press, radio, television, and Armenpress agency. Edited newspapers *Norater*, *Syunik*, *Mshak*, and the magazine *Tatev*. Member of the USSR Journalists’ Union since 1966, and USSR/Armenian Writers’ Unions since 1989. Taught at Goris universities and the Goris branch of Yerevan State Institute of Theatre and Cinema; chaired the Syunik branch of the Armenian Writers’ Union.

Author of over 20 books: *Sons of Vorotan* (1974), *The Buds Did Not Bloom* (1978), *People of Khoradzor* (1984), *The Yolyans* (1988), *The Orbelians* (2000), *Khndzoresk* (2003), *The Old Mill Novella* (2003), *Goris Encyclopedia* (2008, 452 pp.), and others. Translated Yevgeny Shvarts, Arkady Averchenko, medieval Andalusian poets. Documentary films were made based on his scripts. Awards: Russia’s “Golden Star of Glory” Order, USSR Master of Sports (1957), Honorary Citizen of Goris (2007), Armenian Writers’ Union Medal “For Literary Merit.”

Died on July 4, 2009, at age 71, en route from Istanbul where he was receiving treatment. Eduard Zohrabyan remains the eternal voice of Syunik — through his books, words, and boundless love for his native mountains, villages, and people.

—