Գյուղական Կյանքի Պատմաբան 

Ժիրայր Նորայրի Ավետիսյանը ծնվել է 1932 թվականի նոյեմբերի 21-ին Օշական գյուղում, Աշտարակի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայ բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1962 թվականից, ԽՄԿԿ անդամ 1957 թվականից, ով իր ստեղծագործություններով արտացոլել է գյուղական կյանքի խորքերը, սիրո և բնության գեղեցկությունը՝ դառնալով հայ գրականության անմոռաց դեմքերից։

Մահացել է 2001 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Երևանում՝ կյանքի 69-րդ տարում։ 1955 թվականին ավարտել Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է գործարանային, շրջանային թերթերում, Արփա-Սևան կառույցում, «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում, «Հայաստան» հրատարակչությունում, ՀԳՄ-ում։ 1975 թվականից զբաղվել է միայն գրական աշխատանքով։ Առաջին բանաստեղծությունները տպագրվել են 1947 թվականին «Հոկտեմբերիկ» ամսագրում։ Գրել է «Մանուշակ» (1956), «Առավոտը գյուղում» (1958), «Ուր են տանում ճամփաները» (1959), «Կանաչ կածաններ» (1961), «Վերջին նամակը» (1960-ականներ), «Պատուհանները բաց պահիր» (1960-ականներ), «Աստղերը հարազատ և օտար» (1966), «Կապույտ արյուն» (1968), «Առուներ և կածաններ» (1971), «Ճանապարհներ, կա, ուրջներ» (1973), «Երկնագույն աղավնիներ» (1978), «Ամպ ու ծիածան» (1981), «Լուսաստղ. Պապը» (1981), «Սիմոն որդի Սիմոնի» (1984–1999, 4 գիրք), «Շիվու Ավագի երկրային արկածները» (1990–1991, 2 գիրք) և այլն։ Բեմադրվել են «Խաղաղ փողոց» (1962), «Խոտառատի Ծատուրը» (1964), «Ծիածան միշտ լինում է» (1972), «Փորձաշրջան» (1975), «Քո բաժին աշխարհը» (1976), «Ղողանջ փրկության» (1978), «Մենք տանտերեր ենք» (1980) պիեսները, ինքնագործ թատրոններում՝ «Հարմար թեկնածուն», «Բաբելի հարցը», «Քննություն», «Վատ ազգականը», «Քեռի Հովհաննեսի ճամպրուկները», «Անբուժելին», «Հողի կանչը»։ Թարգմանել է ռուս և էստոնացի գրողներից։ Մանկական գրքեր՝ «Միջակ Սոսը», «Ճնճղուկի ուզածը», «Նունեի զղջումը», «Ուրախ հանդիպում»։ 

Ժիրայր Ավետիսյանը մնաց Օշականից Երևան տանող գրական կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, վեպերով, պիեսներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին գյուղի, սիրո և հայրենիքի խորքերով։

—

### Русский
Летописец сельской жизни

Жирайр Норайрович Аветисян родился 21 ноября 1932 года в селе Ошакан, Аштаракский район, Армянская ССР, АССР, СССР. Армянский поэт, прозаик, драматург, переводчик, член Союза писателей СССР с 1962 года, член КПСС с 1957 года, отразивший в работах глубины сельской жизни, любовь и красоту природы, став незабываемой фигурой армянской литературы. Умер 26 декабря 2001 года в Ереване на 70-м году жизни. В 1955 окончил филологический факультет Ереванского государственного университета. Работал в заводской и районной прессе, на стройке Арпа-Севан, в «Арменфильм», издательстве «Армения», в СП Армении. С 1975 года занимался только литературой. Первые стихи опубликованы в 1947 году в журнале «Октябрёнок».

Написал «Фиалка» (1956), «Утро в деревне» (1958), «Куда ведут дороги» (1959), «Зелёные мосты» (1961), «Последнее письмо» (1960-е), «Держи окна открытыми» (1960-е), «Звёзды родные и чужие» (1966), «Голубая кровь» (1968), «Ручьи и мосты» (1971), «Дороги, остановки, мосты» (1973), «Голубые голуби» (1978), «Облако и радуга» (1981), «Светлая звезда. Дед» (1981), «Симон сын Симона» (1984–1999, 4 книги), «Земные приключения Шиву Ага» (1990–1991, 2 книги) и др. Поставлены пьесы «Мирная улица» (1962), «Цатур из Хотарата» (1964), «Радуга всегда бывает» (1972), «Испытательный срок» (1975), «Твоя доля мира» (1976), «Звон спасения» (1978), «Мы хозяева» (1980), в самодеятельных театрах — «Удобный кандидат», «Вопрос Бабеля», «Экзамен», «Плохой родственник», «Чемоданы дяди Ованеса», «Неизлечимый», «Зов земли». Детские книги: «Средний Сос», «Что хочет воробей», «Раскаяние Нуне», «Весёлая встреча».

Жирайр Аветисян остался литературным мостом от Ошакана до Еревана — своими стихами, романами, пьесами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами деревни, любви и родины.

—

### English
Chronicler of Rural Life

Jirayr Norayri Avetisyan was born on November 21, 1932, in Oshakan village, Ashtarak district, Armenian SSR, USSR. Armenian poet, prose writer, playwright, translator, member of the USSR Writers’ Union since 1962, member of the CPSU since 1957, who reflected the depths of rural life, love, and nature’s beauty in his works, becoming an unforgettable figure in Armenian literature. Died on December 26, 2001, in Yerevan at the age of 69. In 1955 graduated from the Faculty of Philology at Yerevan State University. Worked in factory and district newspapers, at Arpa-Sevan construction, Armenfilm studio, Hayastan publishing house, Writers’ Union of Armenia. From 1975 devoted himself solely to literature. First poems published in 1947 in *Hoktem berik* magazine.

Wrote *Violet* (1956), *Morning in the Village* (1958), *Where the Roads Lead* (1959), *Green Bridges* (1961), *Last Letter* (1960s), *Keep the Windows Open* (1960s), *Native and Alien Stars* (1966), *Blue Blood* (1968), *Streams and Bridges* (1971), *Roads, Stops, Bridges* (1973), *Blue Doves* (1978), *Cloud and Rainbow* (1981), *Bright Star. Grandpa* (1981), *Simon Son of Simon* (1984–1999, 4 books), *Earthly Adventures of Shivu Aga* (1990–1991, 2 books), and others. Staged plays: *Peaceful Street* (1962), *Tsatur from Khotarat* (1964), *Rainbow Always Exists* (1972), *Probation Period* (1975), *Your Share of the World* (1976), *Bell of Salvation* (1978), *We Are the Hosts* (1980), in amateur theaters — *Convenient Candidate*, *Babel’s Question*, *Exam*, *Bad Relative*, *Uncle Hovhannes’s Suitcases*, *Incurable*, *Call of the Land*. Children’s books: *Average Sos*, *What the Sparrow Wants*, *Nune’s Regret*, *Joyful Meeting*.

Jirayr Avetisyan remained the literary bridge from Oshakan to Yerevan — with his poems, novels, plays, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of village life, love, and homeland.

—