«Հարսանիք լեռներում»

8 մայիսի, 1992 թ., Շուշի, Արցախ` Շուշիի ազատագրում. Արցախյան պատերազմի սկզբում Ստեփանակերտն ու հարակից բնակավայրերը անդադար հրթիռակոծվում էին Շուշիից, որը գտնվում էր ադրբեջանական զինված ուժերի վերահսկողության տակ:

Կապն ամբողջությամբ խաթարված էր: Շուշին դարձել էր Ստեփանակերտի հրթիռակոծման գլխավոր կրակակետը: 1991 թ. նոյեմբերից մինչև 1992 թ. մայիսի սկիզբը Շուշիից, Ջանհասանից, Քյոսալարից և Գայբալուից Ստեփանակերտի ուղղությամբ արձակվել է մոտ 4740 արկ, որոնցից 3000-ը՝ «Գրադ» կայանքներից: Արցախի Հանրապետության պաշտոնական տվյալներով՝ այդ հարձակումների հետևանքով զոհվել է 111 խաղաղ բնակիչ, 332-ը վիրավորվել են, ավերվել է 370 բնակելի տուն և շինություն:

1991 թ. վերջին և 1992 թ. սկզբին հայկական ինքնապաշտպանական ուժերի հաջողված գործողությունները, ադրբեջանական մի շարք կրակակետերի ճնշումը, Խոջալուի ազատագրումը և օդանավակայանի բացումը ստեղծեցին տնտեսական, ռազմական, բարոյական և հոգեբանական նախապայմաններ Շուշիի ազատագրման համար: «Հարսանիք լեռներում» ծածկանունով գործողությունը դարձավ Արցախի պատմության ամենակարևոր և վճռական պահերից մեկը՝ խորհրդանշելով հայ ժողովրդի աննկուն ոգին և հանձնառությունը՝ պաշտպանելու իր հայրենիքը:


Освобождение Шуши: «Свадьба в горах»

8 мая 1992 года, Шуши, Арцах

В начале Арцахской войны Степанакерт и прилегающие к нему населённые пункты подвергались непрерывным обстрелам из Шуши, находившегося под контролем азербайджанских вооружённых сил. Связь была парализована. Шуши превратился в главный огневой пункт для обстрела Степанакерта. С ноября 1991 года по начало мая 1992 года по Степанакерту из Шуши, Джанхасана, Кёсалара и Гайбалу было выпущено около 4740 снарядов, из них порядка 3000 — из установок «Град». По официальным данным Республики Арцах, в результате этих обстрелов погиб 111 мирных жителей, 332 получили ранения, было разрушено 370 жилых домов и построек.

Успешные действия армянских сил самообороны в конце 1991 — начале 1992 года, подавление ряда азербайджанских огневых точек, освобождение Ходжалу и открытие аэропорта создали экономические, военные, моральные и психологические предпосылки для подготовки к освобождению Шуши. Операция под кодовым названием «Свадьба в горах» стала одним из ключевых и судьбоносных моментов в истории Арцаха, символизируя непреклонный дух и решимость армянского народа защищать свою родину.


The Liberation of Shushi: “Wedding in the Mountains”

May 8, 1992, Shushi, Artsakh

At the onset of the Artsakh War, Stepanakert and its surrounding settlements were subjected to relentless shelling from Shushi, which was under the control of Azerbaijani forces. Communication lines were paralyzed. Shushi had become the primary firing point for attacks on Stepanakert. From November 1991 to early May 1992, approximately 4,740 shells were fired at Stepanakert from Shushi, Janhasan, Kyosalar, and Gaibalu, with around 3,000 launched from “Grad” rocket systems. According to official data from the Republic of Artsakh, these attacks resulted in the deaths of 111 civilians, injured 332 others, and destroyed 370 residential buildings and structures.

Successful operations by Armenian self-defense forces in late 1991 and early 1992, including the suppression of several Azerbaijani firing positions, the liberation of Khojalu, and the reopening of the airport, created the economic, military, moral, and psychological conditions necessary for the liberation of Shushi. The operation, codenamed “Wedding in the Mountains,” became one of the most pivotal moments in Artsakh’s history, symbolizing the unbreakable spirit and determination of the Armenian people to defend their homeland.


Şuşanın azad edilməsi: “Dağlarda toy”

8 may 1992-ci il, Şuşa, Qarabağ

Qarabağ müharibəsinin əvvəlində Stepanakert və ətraf yaşayış məntəqələri Azərbaycan silahlı qüvvələrinin nəzarətində olan Şuşadan davamlı olaraq atəşə tutulurdu. Rabitə tamamilə iflic vəziyyətində idi. Şuşa Stepanakertə hücumlar üçün əsas atəş nöqtəsinə çevrilmişdi. 1991-ci ilin noyabr ayından 1992-ci ilin may ayının əvvəlinə qədər Şuşadan, Cankəsəndən, Kyosələrdən və Qaybalıdan Stepanakertə təxminən 4740 mərmi atılmış, bunun təxminən 3000-i “Qrad” raket sistemlərindən buraxılmışdır. Qarabağ Respublikasının rəsmi məlumatlarına görə, bu hücumlar nəticəsində 111 dinc sakin həlak olmuş, 332 nəfər yaralanmış, 370 yaşayış evi və tikili dağıdılmışdır.

1991-ci ilin sonu və 1992-ci ilin əvvəllərində Erməni özünümüdafiə qüvvələrinin uğurlu əməliyyatları, bir sıra Azərbaycan atəş nöqtələrinin zərərsizləşdirilməsi, Xocalının azad edilməsi və hava limanının açılması Şuşanın azad edilməsi üçün iqtisadi, hərbi, mənəvi və psixoloji şərait yaratmışdır. “Dağlarda toy” kodu ilə tanınan əməliyyat Qarabağ tarixinin ən mühüm və taleyüklü anlarından birinə çevrilmiş, Erməni xalqının öz vətənini müdafiə etməkdəki sarsılmaz ruhunu və qətiyyətini simvolizə etmişdir.