Այս իրադարձությունը դարձավ հայ ժողովրդի համար ողբերգական էջերից մեկը

1918 թվականի մայիսի 15-ին, կարճատև հայկական դիմադրությունից հետո, թուրքական զորքերը գրավեցին Ալեքսանդրապոլը՝ այժմ  Գյումրի: 

Թուրքական զորքերի կողմից Ալեքսանդրապոլի գավառի գրավումը ուղեկցվեց Սարիղամիշից, Կարսից, Արդահանից, Օլթիից և այլ վայրերից փախստական դարձած հայերի ջարդերով, որոնք այդ ժամանակ արդեն գտնվում էին թուրքական օկուպացիայի տակ:
Այդ օրերին հայ ժողովուրդը կանգնած էր գոյատևման եզրին: Թուրքական բանակի առաջխաղացումը ոչ միայն տարածքների կորուստ էր, այլև բերեց հազարավոր անմեղ կյանքերի կորուստ: Ալեքսանդրապոլի անկումը խորհրդանշեց հայերի համար ծանր ժամանակաշրջան, երբ նրանք ստիպված էին պայքարել ոչ միայն իրենց հայրենիքի, այլև իրենց գոյության համար: Փախստականները, որոնք փորձում էին ապաստան գտնել Գյումրիում, դարձան դաժան բռնությունների զոհ: Կանայք, երեխաներ, ծերեր՝ ոչ ոք չխուսափեց թուրքական զորքերի դաժանությունից:
Այս ողբերգությունը խոր հետք թողեց հայ ժողովրդի հիշողության մեջ: Այն հիշեցնում է այն գինը, որ հայ ժողովուրդը վճարեց իր ազատության և անկախության համար: Այսօր Գյումրին, չնայած իր ծանր անցյալին, կանգնած է որպես հայկական դիմադրության և վերածննդի խորհրդանիշ: Այս իրադարձությունները մեզ սովորեցնում են երբեք չմոռանալ մեր պատմությունը և պայքարել արդարության համար:

15 мая 1918 года, после недолгой обороны армянских сил, турецкие войска захватили Александрополь, известный сегодня как Гюмри. Этот день стал одной из трагических страниц в истории армянского народа. Захват Александропольского уезда сопровождался массовой резнёй армянских беженцев, прибывших из Сарыкамыша, Карса, Ардагана, Олту и других территорий, уже оккупированных к тому времени турецкими войсками.
В те дни армянский народ оказался на грани выживания. Наступление турецкой армии означало не только потерю территорий, но и гибель тысяч невинных жизней. Падение Александрополя стало символом тяжёлого периода, когда армяне были вынуждены бороться не только за свою родину, но и за само своё существование. Беженцы, искавшие убежища в Гюмри, стали жертвами жестоких расправ. Женщины, дети, старики — никто не избежал насилия со стороны турецких войск.
Эта трагедия оставила глубокий след в памяти армянского народа. Она напоминает о той цене, которую армяне заплатили за свою свободу и независимость. Сегодня Гюмри, несмотря на своё тяжёлое прошлое, стоит как символ армянской стойкости и возрождения. Эти события учат нас никогда не забывать свою историю и продолжать борьбу за справедливость.

On May 15, 1918, after a brief defense by Armenian forces, Turkish troops captured Alexandropol, now known as Gyumri. This day marked one of the tragic chapters in Armenian history. The occupation of the Alexandropol district was accompanied by the massacre of Armenian refugees from Sarikamish, Kars, Ardahan, Oltu, and other areas already under Turkish control at the time.
During those days, the Armenian people stood on the brink of survival. The advance of the Turkish army meant not only the loss of territory but also the deaths of thousands of innocent lives. The fall of Alexandropol symbolized a dark period when Armenians were forced to fight not only for their homeland but for their very existence. Refugees seeking shelter in Gyumri became victims of brutal violence. Women, children, and the elderly—no one was spared from the cruelty of the Turkish forces.
This tragedy left an indelible mark on the collective memory of the Armenian people. It serves as a reminder of the price paid for freedom and independence. Today, Gyumri, despite its painful past, stands as a symbol of Armenian resilience and rebirth. These events teach us to never forget our history and to continue the fight for justice.

15 Mayıs 1918’de, Ermeni kuvvetlerinin kısa süren savunmasının ardından Türk birlikleri, bugün Gümrü olarak bilinen Aleksandropol’ü ele geçirdi. Bu gün, Ermeni halkının tarihindeki trajik sayfalardan biri oldu. Aleksandropol bölgesinin işgali, o dönemde zaten Türk kontrolü altında olan Sarıkamış, Kars, Ardahan, Oltu ve diğer bölgelerden gelen Ermeni mültecilerin katliamıyla eş zamanlı gerçekleşti.
O günlerde Ermeni halkı hayatta kalma mücadelesinin eşiğindeydi. Türk ordusunun ilerleyişi, yalnızca toprak kaybı değil, aynı zamanda binlerce masum insanın hayatını kaybetmesi anlamına geliyordu. Aleksandropol’ün düşüşü, Ermenilerin sadece vatanları için değil, aynı zamanda varlıkları için mücadele etmek zorunda kaldıkları karanlık bir dönemin sembolü oldu. Gümrü’de sığınak arayan mülteciler, acımasız şiddetin kurbanı oldu. Kadınlar, çocuklar, yaşlılar—hiç kimse Türk birliklerinin zulmünden kaçamadı.
Bu trajedi, Ermeni halkının kolektif hafızasında derin bir iz bıraktı. Özgürlük ve bağımsızlık için ödenen bedeli hatırlatıyor. Bugün Gümrü, acı dolu geçmişine rağmen Ermeni direncinin ve yeniden doğuşunun bir sembolü olarak ayakta duruyor. Bu olaylar, tarihimizi asla unutmamayı ve adalet için mücadele etmeyi öğretiyor.