17 հուլիսի 1918, Եկատերինբուրգ – Նիկոլայ Երկրորդ, Ռուսաստանի վերջին կայսրը, սպանվեց բոլշևիկների կողմից գնդակահարվելով: Նրա կառավարումը, որը նշանավորվեց մեծ խռովություններով և պատերազմներով, խոր հետք թողեց ոչ միայն ռուս ժողովրդի, այլև Հայաստանի և հայ ժողովրդի վրա:

Նրա գահակալության ժամանակ հայերը հայտնվեցին պատմության խաչմերուկում՝ մի կողմից կայսերական Ռուսաստանի պաշտպանության հույսով, մյուս կողմից՝ Օսմանյան կայսրությունում սարսափելի ողբերգության զոհ դառնալով:
Նիկոլայ Երկրորդի օրոք հայ ժողովուրդը բախվեց աննախադեպ մարտահրավերների: Ռուսաստանի աջակցությունը հայերին Օսմանյան կայսրությունում հաճախ խոստումներից այն կողմ չէր անցնում: 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը, որի ժամանակ միլիոնավոր հայեր կոտորվեցին, տեղի ունեցավ Նիկոլայի կառավարման օրոք: Ռուսաստանի բանակը, որին հայերը հույս էին դրել, Վանի և Արևմտյան Հայաստանի որոշ շրջաններում ժամանակավոր հաջողություններ գրանցեց, սակայն այդ հաջողությունները կարճատև էին: Նիկոլայի անվճռականությունն ու կայսրության ներքին ճգնաժամերը : Թույլ կառավարումը, որն ավելի շատ կենտրոնացած էր ներքին խնդիրների վրա, քան հայերի փրկության վրա, հանգեցրեց նրան, որ հայ ժողովուրդը մնաց անպաշտպան:
Նրա կառավարման ժամանակաշրջանը հայերի համար ոչ միայն հույսերի, այլև խաբեությունների ժամանակ էր: Ռուսաստանի կողմից խոստացված պաշտպանությունը հաճախ վերածվում էր դատարկ խոստումների, մինչդեռ հայ ժողովուրդը կրում էր աներևակայելի կորուստներ: Նիկոլայի անգործությունը և ռուսական բանակի անկազմակերպվածությունը թույլ չտվեցին կանգնեցնել ցեղասպանության սարսափը: Այս ամենը Նիկոլայ Երկրորդին դարձնում է ոչ միայն Ռուսաստանի անկման խորհրդանիշ, այլև հայ ժողովրդի համար կորուստների խորհրդանիշ:
Այսօր, երբ մենք հետ ենք նայում Նիկոլայ Երկրորդի կառավարմանը, հայ ժողովուրդը դեռևս հիշ ապրում է այդ ժամանակաշրջանի ցավը: Նրա թուլությունը և անվճռականությունը պատմության մեջ մնացին որպես դաս՝ ինչպե՞ս կարող է մեկ մարդու ղեկավարումը ճակատագրեր փոխել: Հայ ժողովուրդը, որն այդ ժամանակ կանգնած էր կայսրությունների խաչմերուկում, վճարեց ամենաբարձր գինը Նիկոլայի կայսրության անկարողության համար:
—
Царь и армяне: Тень российской короны над судьбой армянского народа
17 июля 1918, Екатеринбург – Николай Второй, последний император России, был расстрелян большевиками. Его правление, отмеченное потрясениями и войнами, оставило глубокий след не только в истории русского народа, но и в судьбе армян. Находясь под покровительством Российской империи, армяне оказались на перекрестке истории, надеясь на защиту царя, но столкнувшись с трагедией в Османской империи.
Во времена Николая Второго армянский народ пережил беспрецедентные испытания. Поддержка России армянам в Османской империи часто оставалась лишь обещаниями. Геноцид армян 1915 года, унесший миллионы жизней, произошел под правлением Николая. Русская армия, на которую возлагались надежды, добилась временных успехов в Ване и некоторых частях Западной Армении, но эти успехи были мимолетными. Нерешительность Николая и внутренние кризисы империи сделали армянский народ беззащитным перед лицом ужаса.
Его правление стало для армян временем надежд и обмана. Обещанная защита России часто превращалась в пустые слова, в то время как армянский народ нес немыслимые потери. Слабость и некомпетентность Николая не позволили остановить геноцид. Его правление стало символом не только краха России, но и трагедии армянского народа.
Сегодня, оглядываясь на эпоху Николая Второго, армяне все еще ощущают боль того времени. Его слабость и нерешительность остались в истории как урок того, как правление одного человека может изменить судьбы миллионов. Армянский народ, стоявший на перекрестке империй, заплатил высшую цену за неспособность царской власти защитить его.
—
The Tsar and the Armenians: The Shadow of the Crown Over a Nation’s Fate
July 17 , 1918, Yekaterinburg– Nicholas II, the last Russian emperor, was executed by the Bolsheviks. His reign, marked by turmoil and war, left an indelible mark not only on the Russian people but also on the fate of the Armenians. Under the patronage of the Russian Empire, the Armenians found themselves at a historical crossroads, hoping for the tsar’s protection but facing tragedy in the Ottoman Empire.
During Nicholas II’s reign, the Armenian people endured unprecedented challenges. Russia’s support for the Armenians in the Ottoman Empire often amounted to little more than promises. The Armenian Genocide of 1915, which claimed millions of lives, unfolded under Nicholas’s rule. The Russian army, upon which the Armenians pinned their hopes, achieved temporary successes in Van and parts of Western Armenia, but these were fleeting. Nicholas’s indecision and the empire’s internal crises left the Armenian people defenseless in the face of horror.
His reign was a time of hope and betrayal for the Armenians. Russia’s promised protection often turned into empty words, while the Armenian people suffered unimaginable losses. Nicholas’s weakness and incompetence failed to halt the genocide. His rule became a symbol not only of Russia’s collapse but also of the Armenian tragedy.
Today, as we reflect on Nicholas II’s era, the Armenian people still feel the pain of that time. His weakness and indecision remain a historical lesson in how one man’s leadership can alter the fate of millions. The Armenian people, caught at the crossroads of empires, paid the ultimate price for the tsarist regime’s inability to protect them.


You must be logged in to post a comment.