Հայաստանի կրկնակի չեմպիոն.

Արման Փաշիկյանը ծնվել է 1987 թվականի հուլիսի 28-ին Իրկուտսկում (ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր, Հայաստանի կրկնակի չեմպիոն (2009, 2019):

Ծնվել է Ռուսաստանի Դաշնության Իրկուտսկ քաղաքում, որտեղ ապրել է մինչև երեք տարեկանը: Այնուհետև ընտանիքը տեղափոխվել է Երևան: 2004 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 27 միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև՝ Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը:

Շախմատային կարիերան սկսել է վաղ տարիքից: 1997 և 1998 թվականներին դարձել է Հայաստանի մինչև 10 տարեկանների չեմպիոն: 1999 թվականին արծաթե մեդալ է նվաճել մինչև 12 տարեկանների, իսկ 2011 թվականին՝ մինչև 14 տարեկանների առաջնություններում: 2005 թվականին հաղթել է Եվրոպայի արագ շախմատի պատանեկան առաջնությունում: 2008 թվականին առաջին տեղն է գրավել Գյումրու և Մարտունու միջազգային մրցաշարերում:

Հայաստանի առաջնություններում բազմիցս հաջողություններ է գրանցել՝ 2003 թվականին բաժանելով 1-2-րդ տեղերը, 2006 թվականին արժանանալով արծաթե մեդալի, իսկ 2009 և 2019 թվականներին դառնալով Հայաստանի չեմպիոն: 2010 թվականին Հայաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է Խանտի Մանսիյսկի համաշխարհային 39-րդ օլիմպիադային՝ չորրորդ խաղատախտակի վրա վաստակելով 7 միավոր (11-ից) և անհատական պայքարում զբաղեցնելով 9-րդ տեղը: Նույն թվականին Բուրսայի (Թուրքիա) աշխարհի թիմային առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ՝ չորրորդ խաղատախտակի վրա վաստակելով 3½ միավոր (6-ից): 2009 թվականին մասնակցել է Եվրոպայի առաջնությանը (Նովի Սադ, Սերբիա), որտեղ խաղացել է 4 պարտիա՝ վաստակելով 2 միավոր: 2012 թվականին հաղթել է Իրանի Մահշադ քաղաքում անցկացված Ֆիրդուսու անվան բաց մրցաշարում:

Անձնական կյանքում Արման Փաշիկյանը 2011 թվականի հունիսի 10-ին ամուսնացել է ռուս շախմատիստուհի Մարիա Կուրսովայի հետ, որը տեղափոխվել է Հայաստան և սկսել ներկայացնել Հայաստանը: Նրանք ծանոթացել են 2006 թվականին Թուրքիայում՝ Եվրոպայի առաջնության ժամանակ: 2013 թվականին ծնվել է նրանց որդին՝ Էրիկը:

Արման Փաշիկյանի շախմատային կարիերան նշանավորվել է կայուն հաջողություններով, և նա համարվում է Հայաստանի շախմատի առաջատար դեմքերից մեկը:

—

### Биография на русском языке

Двукратный чемпион Армении:

Арман Пашикян родился 28 июля 1987 года в Иркутске (РСФСР, СССР), армянский шахматист, гроссмейстер, двукратный чемпион Армении (2009, 2019).

Родился в Иркутске, где прожил до трех лет, после чего семья переехала в Ереван. В 2004 году окончил среднюю школу №27 в Ереване, затем — Армянский государственный институт физической культуры.

Шахматную карьеру начал в раннем возрасте. В 1997 и 1998 годах становился чемпионом Армении среди игроков до 10 лет. В 1999 году завоевал серебряную медаль на чемпионате до 12 лет, а в 2011 году — на чемпионате до 14 лет. В 2005 году победил на юношеском чемпионате Европы по быстрым шахматам. В 2008 году выиграл международные турниры в Гюмри и Мартуни.

На чемпионатах Армении многократно добивался успехов: в 2003 году разделил 1-2-е места, в 2006 году получил серебряную медаль, а в 2009 и 2019 годах становился чемпионом Армении. В 2010 году в составе сборной Армении участвовал в 39-й Всемирной шахматной олимпиаде в Ханты-Мансийске, где, играя на четвёртой доске, набрал 7 очков из 11 и занял 9-е место в индивидуальном зачёте. В том же году на командном чемпионате мира в Бурсе (Турция) завоевал бронзовую медаль, набрав 3½ очка из 6 на четвёртой доске. В 2009 году участвовал в чемпионате Европы (Нови-Сад, Сербия), сыграв 4 партии и набрав 2 очка. В 2012 году победил на открытом турнире имени Фирдоуси в Махшаде (Иран).

В личной жизни Арман Пашикян женился 10 июня 2011 года на русской шахматистке Марии Курсовой, которая переехала в Армению и начала выступать за эту страну. Они познакомились в 2006 году на чемпионате Европы в Турции. В 2013 году у них родился сын Эрик.

Шахматная карьера Армана Пашикяна отмечена стабильными успехами, и он считается одной из ведущих фигур армянских шахмат.

—

### Biography in English

Two-Time Armenian Champion

Arman Pashikyan was born on July 28, 1987, in Irkutsk (RSFSR, USSR), an Armenian chess player, grandmaster, and two-time Armenian champion (2009, 2019).

Born in Irkutsk, he lived there until the age of three, when his family moved to Yerevan. In 2004, he graduated from Yerevan’s Secondary School No. 27 and later from the Armenian State Institute of Physical Culture.

He began his chess career at a young age. In 1997 and 1998, he became the Armenian champion in the under-10 category. In 1999, he won a silver medal in the under-12 championship, and in 2011, in the under-14 championship. In 2005, he won the European Youth Rapid Chess Championship. In 2008, he took first place in international tournaments in Gyumri and Martuni.

Pashikyan has achieved repeated success in Armenian championships: he shared 1st-2nd place in 2003, won a silver medal in 2006, and became the Armenian champion in 2009 and 2019. In 2010, as part of the Armenian national team, he participated in the 39th World Chess Olympiad in Khanty-Mansiysk, scoring 7 points out of 11 on the fourth board and finishing 9th in the individual standings. In the same year, at the World Team Championship in Bursa (Turkey), he earned a bronze medal, scoring 3½ points out of 6 on the fourth board. In 2009, he competed in the European Championship (Novi Sad, Serbia), playing 4 games and scoring 2 points. In 2012, he won the Firdausi Open Tournament in Mashhad (Iran).

In his personal life, Arman Pashikyan married Russian chess player Maria Kursova on June 10, 2011. She moved to Armenia and began representing the country. They met in 2006 during the European Championship in Turkey. In 2013, their son Erik was born.

Arman Pashikyan’s chess career is marked by consistent success, and he is considered one of the leading figures in Armenian chess.[](https://hy.wikipedia.org/wiki/%25D4%25B1%25D6%2580%25D5%25B4%25D5%25A1%25D5%25B6_%25D5%2584%25D5%25AB%25D6%2584%25D5%25A1%25D5%25B5%25D5%25A5%25D5%25AC%25D5%25B5%25D5%25A1%25D5%25B6)

10 ՓԱՍՏ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՍՅՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ ՄԱՍԻՆ, ԹԵ ԻՆՉՈ՛Ւ ԵՆ ԱԴՐԲԵՋԱՆՆ ՈՒ ԹՈՒՐՔԻԱՆ ԱՄԵՆ ԿԵՐՊ ՁԳՏՈՒՄ ՏԻՐԱՆԱԼ ՆՐԱՆ – 10 ФАКТОВ О СЮНИКСКОМ РЕГИОНЕ АРМЕНИИ И ПОЧЕМУ АЗЕРБАЙДЖАН И ТУРЦИЯ ВСЕМИ ПУТЯМИ ПЫТАЮТСЯ ЗАВОЕВАТЬ ЕГО – 10 FACTS ABOUT ARMENIA’S SYUNIK REGION AND WHY AZERBAIJAN AND TURKEY ARE EVERYWHERE TRYING TO OWN IT

10 ՓԱՍՏ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՍՅՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ ՄԱՍԻՆ, ԹԵ ԻՆՉՈ՛Ւ ԵՆ ԱԴՐԲԵՋԱՆՆ ՈՒ ԹՈՒՐՔԻԱՆ ԱՄԵՆ ԿԵՐՊ ՁԳՏՈՒՄ ՏԻՐԱՆԱԼ ՆՐԱՆ – 10 ФАКТОВ О СЮНИКСКОМ РЕГИОНЕ АРМЕНИИ И ПОЧЕМУ АЗЕРБАЙДЖАН И ТУРЦИЯ ВСЕМИ ПУТЯМИ ПЫТАЮТСЯ ЗАВОЕВАТЬ ЕГО – 10 FACTS ABOUT ARMENIA’S SYUNIK REGION AND WHY AZERBAIJAN AND TURKEY ARE EVERYWHERE TRYING TO OWN IT

10 ՓԱՍՏ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՍՅՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ ՄԱՍԻՆ, ԹԵ ԻՆՉՈ՛Ւ ԵՆ ԱԴՐԲԵՋԱՆՆ ՈՒ ԹՈՒՐՔԻԱՆ ԱՄԵՆ ԿԵՐՊ ՁԳՏՈՒՄ ՏԻՐԱՆԱԼ ՆՐԱՆ
🔸1) Հայաստանի փոքրիկ Սյունիքի մարզը պարունակում է մոլիբդենի համաշխարհային պաշարների մոտ 7%-ը։
Ամբողջ աշխարհում կա
մոտ 11.500.000 տոննա մոլիբդեն, որից մոտ 800.000 տոննան գտնվում է Սյունիքի մարզում։ Սյունիքի մոլիբդենի ընդհանուր արժեքը կազմում է մոտ 15 մլրդ դոլար։ Սա Հայաստանի 50 տարվա ռազմական բյուջեն է։
🔸2) Փոքրիկ Սյունիքի մարզում կա մոտ 1.500.000.000 տոննա երկաթ (1,5 միլիարդ տոննա):
Սա կազմում է մոտ $ 883.000.000.000
($ 883 մլրդ). Սա Հայաստանի մոտ 3000 տարվա ռազմական բյուջեն է։
🔸3) Փոքրիկ Սյունիքի մարզում կա
մոտ 4.000.000 տոննա պղինձ։
Սա կազմում է մոտ $36.000.000.000
(36 մլրդ դոլար):
🔸4) Փոքրիկ Սյունիքի մարզն ունի 238 տոննա մաքուր ոսկու և 16.000.000 տոննա ոսկու հանքաքարի պաշարներ։ Սա կազմում է մոտ 13.000.000.000 դոլար
(13 միլիարդ դոլար)՝ մաքուր ոսկու հաշվով, և դա առանց ոսկու հանքաքարի արժեքի:
🔸5) Փոքրիկ Սյունիքի մարզում կա
100.000 տոննա ուրանի հանքավայրեր։ Սա մոտավորապես նույնն է, ինչ ամբողջ հսկայական Ռուսաստանում։
🔸6) Բացի այդ, Սյունիքի մարզում կան ալյումինի, պլատինի, մկնդեղի, անտիմոնի, սնդիկի, ցինկի, վոլֆրամի, տիտանի, քարածխի, տորֆի, բյուրեղների, ադամանդի և այլն հսկայական հանքավայրեր, որոնց թիվը հսկայական է։
🔸7) Հայաստանի հանքային ջրերի 50%-ից ավելին գտնվում է Սյունիքի մարզում.
🔸8) Փոքրիկ Սյունիքի մարզն իր գոյությամբ խոչընդոտում է Մեծ Թուրանի նախագծի իրականացմանը, քանի որ այն բաժանում է Թուրքիան Ադրբեջանից և Կենտրոնական Ասիայի թյուրքական հանրապետություններից։
🔸9) Սյունիքի մարզը միակ աշխարհագրական օբյեկտն է, որը Իրանը (իսկ նրա միջոցով՝ Հնդկաստանը) կապում է Եվրոպայի հետ՝ շրջանցելով «թուրքական աշխարհը»։
Փոքրիկ Սյունիքի կորստով այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Իրանը և Հնդկաստանը, որտեղ ապրում է ավելի քան 1,5 միլիարդ մարդ (մարդկության 20%-ը), աշխարհաքաղաքական կախվածության մեջ կհայտնվեն Թուրքիայի գլխավորած «թուրքական աշխարհից»։
🔸10) Հայաստանը Սյունիքը պահպանեց միայն Գարեգին Նժդեհի (իհարկե, նաեւ Անդրանիկի – խմբ.) և նրա մարտիկների՝ սյունեցիների շնորհիվ, ովքեր ոտքի կանգնեցին Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Խորհրդային Ռուսաստանի դեմ ու հաղթանակ տարան։ Ուստի այս երեք երկրներում էլ նա «պերսոնա նոն գրատա» է, և դրա համար փորձում են նսեմացնել նրա փառավոր անունը, նաեւ՝ տարբեր տեսակի փաստեր աղավաղում կամ հերքում, քանի որ նրանք չեն համապատասխանում այս երեք երկրների «պատմությանը»։

10 ФАКТОВ О СЮНИКСКОМ РЕГИОНЕ АРМЕНИИ И ПОЧЕМУ АЗЕРБАЙДЖАН И ТУРЦИЯ ВСЕМИ ПУТЯМИ ПЫТАЮТСЯ ЗАВОЕВАТЬ ЕГО
🔸1) Небольшой Сюникский регион Армении содержит около 7% мировых запасов молибдена.

В мире имеется около 11 500 000 тонн молибдена, из которых около 800 000 тонн приходится на Сюникский регион. Общая стоимость молибдена Сюника составляет около 15 миллиардов долларов. Это военный бюджет Армении на 50 лет.
🔸2) Небольшой Сюникский регион содержит около 1 500 000 000 тонн железа (1,5 миллиарда тонн).
Это около 883 000 000 000 долларов (883 миллиарда долларов). Это военный бюджет Армении примерно за 3000 лет.
🔸3) В крошечном Сюникском регионе имеется
около 4 000 000 тонн меди.
Это около 36 000 000 000 долларов США (36 миллиардов долларов США).
🔸4) В крошечном Сюникском регионе имеется 238 тонн чистого золота и 16 000 000 тонн запасов золотоносной руды. Это около 13 000 000 000 долларов США (13 миллиардов долларов США) в чистом золоте, и это без учета стоимости золотой руды.
🔸5) В крошечном Сюникском регионе имеется
100 000 тонн месторождений урана. Это примерно столько же, сколько во всей огромной России.
🔸6) Кроме того, в Сюникской области находятся огромные месторождения алюминия, платины, мышьяка, сурьмы, ртути, цинка, вольфрама, титана, угля, торфа, кристаллов, алмазов и т. д., количество которых огромно.
🔸7) Более 50% минеральных вод Армении находится в Сюникской области.
🔸8) Небольшая Сюникская область самим своим существованием препятствует реализации проекта «Великий Туран», поскольку отделяет Турцию от Азербайджана и тюркских республик Центральной Азии.
🔸9) Сюникская область — единственный географический объект, соединяющий Иран (а через него и Индию) с Европой, минуя «тюркский мир».

С потерей малого Сюника такие страны, как Иран и Индия, где проживает более 1,5 млрд человек (20% человечества), окажутся в геополитической зависимости от «тюркского мира» во главе с Турцией.
🔸10) Армения сохранила Сюник только благодаря Гарегину Нжде (конечно же, он же Андраник — прим. ред.) и его воинам, сюникцам, которые выступили против Турции, Азербайджана и Советской России и победили. Поэтому во всех трёх странах он — «персона нон грата», и за это его славное имя пытаются принизить, а также исказить или отрицать разного рода факты, не соответствующие «истории» этих трёх стран.

10 FACTS ABOUT ARMENIA’S SYUNIK REGION AND WHY AZERBAIJAN AND TURKEY ARE EVERYWHERE TRYING TO OWN IT
🔸1) Armenia’s small Syunik region contains about 7% of the world’s molybdenum reserves.
There are
about 11,500,000 tons of molybdenum in the world, of which about 800,000 tons are in Syunik region. The total value of Syunik’s molybdenum is about $15 billion. This is Armenia’s military budget for 50 years.
🔸2) The small Syunik region has about 1,500,000,000 tons of iron (1.5 billion tons).
This is about $883,000,000,000
($883 billion). This is Armenia’s military budget for about 3,000 years.
🔸3) The tiny Syunik region has
about 4,000,000 tons of copper.
This is about $36,000,000,000
(36 billion dollars).
🔸4) The tiny Syunik region has 238 tons of pure gold and 16,000,000 tons of gold ore reserves. This is about $13,000,000,000
(13 billion dollars) in pure gold, and that’s without the value of the gold ore.
🔸5) The tiny Syunik region has
100,000 tons of uranium deposits. This is about the same as in the whole of vast Russia.
🔸6) In addition, in the Syunik region there are huge deposits of aluminum, platinum, arsenic, antimony, mercury, zinc, tungsten, titanium, coal, peat, crystals, diamonds, etc., the number of which is huge.
🔸7) More than 50% of Armenia’s mineral waters are located in the Syunik region.
🔸8) The small Syunik region, by its very existence, hinders the implementation of the Great Turan project, since it separates Turkey from Azerbaijan and the Turkic republics of Central Asia.
🔸9) The Syunik region is the only geographical object that connects Iran (and through it, India) with Europe, bypassing the “Turkic world”.
With the loss of little Syunik, countries such as Iran and India, where more than 1.5 billion people live (20% of humanity), will find themselves in geopolitical dependence on the “Turkic world” led by Turkey.
🔸10) Armenia preserved Syunik only thanks to Garegin Nzhdeh (of course, also Andranik – ed.) and his warriors, the Syunik people, who stood up against Turkey, Azerbaijan and Soviet Russia and won. Therefore, in all three countries he is “persona non grata”, and for this they are trying to belittle his glorious name, as well as distort or deny various kinds of facts, since they do not correspond to the “history” of these three countries.

10 ՓԱՍՏ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՍՅՈՒՆԻՔԻ ՄԱՐԶԻ ՄԱՍԻՆ, ԹԵ ԻՆՉՈ՛Ւ ԵՆ ԱԴՐԲԵՋԱՆՆ ՈՒ ԹՈՒՐՔԻԱՆ ԱՄԵՆ ԿԵՐՊ ՁԳՏՈՒՄ ՏԻՐԱՆԱԼ ՆՐԱՆ – 10 ФАКТОВ О СЮНИКСКОМ РЕГИОНЕ АРМЕНИИ И ПОЧЕМУ АЗЕРБАЙДЖАН И ТУРЦИЯ ВСЕМИ ПУТЯМИ ПЫТАЮТСЯ ЗАВОЕВАТЬ ЕГО – 10 FACTS ABOUT ARMENIA’S SYUNIK REGION AND WHY AZERBAIJAN AND TURKEY ARE EVERYWHERE TRYING TO OWN IT

Կիլիկիայի Հայոց թագավորության պատմության և մշակույթի վերաբերյալ բազմաթիվ ֆրանսերէն աշխատությունների հեղինակ

1942 թվականի հուլիսի 27-ին Փարիզում- ծնվել է Կլոդ Զարեխի Մութաֆյանը- ֆրանսահայ մաթեմատիկոս, պատմաբան, հայագետ։

Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ, Երևանի պետական համալսարանի պատվավոր դոկտոր, Սորբոնի համալսարանի պրոֆեսոր։ Կիլիկիայի Հայոց թագավորության պատմության և մշակույթի վերաբերյալ բազմաթիվ ֆրանսերէն աշխատությունների հեղինակ է։ 1988 թվականին լույս է տեսել «Կիլիկյան կայսրությունների խաչմերուկներում» երկհատոր աշխատությունը, թարգմանվել նաև հայերեն, իսկ 2002 թվականին՝ «Կիլիկիայի հայկական թագավորությունը, 12րդ-14րդ դդ.» (“Le Royaume Arménien de Cilicie, XIIe-XIVe siècle”) աշխատութիւնը։ 2010 թվականին լույս է տեսել «Հայաստանի 12 մայրաքաղաքները» («Les douze capitales d’Arménie») ֆրանսերեն գիրքը (խմբագիրներ՝ Կլոդ-Արմեն Մութաֆյան, Պատրիկ Տոնապետյան), իսկ 2012 թվականին՝ Կլոդ-Արմեն Մութաֆյանի «Լևանտյան Հայաստան» աշխատությունը։
Կլոդ-Արմեն Մութաֆյանը երեք մեծ ցուցահանդես է կազմակերպել

Клод Зарехи Мутафян родился 27 июля 1942 года в Париже – франко-армянский математик, историк, арменовед, иностранный член Национальной академии наук Армении, почетный доктор Ереванского государственного университета, профессор университета Сорбонны. Он автор многих работ на французском языке по истории и культуре Армянского Киликийского королевства. В 1988 году вышел в свет двухтомный труд «На перекрестке Киликийских империй», также переведенный на армянский язык, а в 2002 году — «Армянское Киликийское царство, XII-XIV вв.». (“Le Royaume Arménien de Cilicie, XIIe-XIVe век”) работа. В 2010 году вышла французская книга «12 столиц Армении» («Les douze Capitales d’Arménie») (редакторы: Клод-Армен Мутафян, Патрик Тонапетян), а в 2012 году — работа «Левантийская Армения» Клода- Армен Мутафян.
Клод-Армен Мутафян организовал три большие выставки

Claude Zarekhi Mutafyan was born on July 27, 1942 in Paris – French-Armenian mathematician, historian, Armenologist, foreign member of the National Academy of Sciences of Armenia, honorary doctor of Yerevan State University, professor of Sorbonne University. He is the author of many works in French on the history and culture of the Armenian Kingdom of Cilicia. In 1988, the two-volume work “At the Crossroads of the Cilician Empires” was published, also translated into Armenian, and in 2002, “The Armenian Kingdom of Cilicia, 12th-14th centuries.” (“Le Royaume Arménien de Cilicie, XIIe-XIVe siècle”) work. In 2010, the French book “The 12 Capitals of Armenia” (“Les douze capitales d’Arménie”) was published (editors: Claude-Armen Mutafyan, Patrick Tonapetyan), and in 2012, the work “Levantian Armenia” by Claude-Armen Mutafyan.
Claude-Armen Mutafyan organized three big exhibitions

Լիսաբոնում 1983 թվականի Հայկական Հեղափոխական Բանակի Հարձակումը

1983 թվականի հուլիսի 27-ին Լիսաբոնում, Պորտուգալիայի մայրաքաղաքում, տեղի ունեցավ ողբերգական և բարդ հետևանքներ ունեցող հարձակում, որը կազմակերպել էր «Հայկական հեղափոխական բանակ» (ԱՀԲ) անվանումով հայտնի խումբը:

Հարձակումը ուղղված էր Թուրքիայի դեսպանատանը և դարձավ 1970-1980-ական թվականներին թուրքական դիվանագիտական կառույցների դեմ հայ էքստրեմիստական կազմակերպությունների կողմից իրականացված մի շարք գործողություններից մեկը: Գործողության նպատակն էր միջազգային հանրության ուշադրությունը սևեռել 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում կատարված Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցի վրա և ճնշում գործադրել Թուրքիայի վրա՝ պաշտոնապես ճանաչելու իր պատասխանատվությունը:

Հարձակումը սկսվեց առավոտյան ժամը 10:30-ին, երբ հինգ զինված անդամներ՝ երկու Ford Escort մեքենաներով (կարմիր և սպիտակ), ժամանեցին դեսպանատան մոտ: Դա բարձրացրեց պորտուգալացի պահակի կասկածները, քանի որ սպիտակ մեքենան նախորդ օրը նույնպես նկատվել էր այդ տարածքում: Ականատեսների խոսքով՝ սկզբում հարձակվողները փորձեցին ներխուժել դեսպանատուն, սակայն թուրք պահակի կրակոցներից մեկը սպանվեց: Մնացած չորսը փախան դեսպանի նստավայր, որտեղ գերեվարեցին 42-ամյա Կահիդե Մըհչըօղլուին՝ Թուրքիայի ժամանակավոր գործերի վարիչ Մուստաֆա Մըհչըօղլուի կնոջը և նրա 17-ամյա որդուն՝ Ատասային: Նրանք պայթյունի սպառնալիքով պահանջեցին, որ ոստիկանությունը չմիջամտի:

Պորտուգալական իշխանությունները արագ արձագանքեցին՝ ուղարկելով 170 հատուկջոկատային GOE (Grupo de Operações Especiais) ջոկատի անդամներ, որոնք պատրաստված էին բրիտանական SAS-ի կողմից: Շուրջ կեսօրին կայացավ հզոր պայթյուն, որը, ենթադրաբար, առաջացավ հարձակվողների բերած պլաստիկ պայթուցիկ նյութերից: Պայթյունը քանդեց շենքը, առաջացրեց հրդեհ և սպանեց հինգ հարձակվողներին, Կահիդե Մըհչըօղլուին և մի պորտուգալացի ոստիկան: Ատասայը, ոտքից վիրավորված, փրկվեց՝ ցատկելով առաջին հարկի պատշգամբից:

ԱՀԲ-ն պատասխանատվություն ստանձնեց հարձակման համար՝ ուղարկելով հայտարարություն Associated Press-ին: Նրանք նշեցին. «Մենք որոշեցինք պայթեցնել այս շենքը և մնալ նրա ավերակների տակ: Դա ինքնասպանություն կամ խելագարություն չէ, այլ մեր զոհաբերություն ազատության օջախին»: Գործողությունը համարվում էր խաղաղ մեթոդների ձախողման արդյունք և Թուրքիայի դեմ ուղղված ուղերձ:

Հարձակումը տեղի ունեցավ հայկական ահաբեկչության աճի շրջանում՝ ASALA և JCAG-ի հետ կապված: Դա խթանեց Պորտուգալիայում անվտանգության վերանայում և Թուրքիայի դիրքորոշման ամրապնդում: Իրադարձությունը մնում է բարդ և վիճելի էջ՝ 1915 թվականի պատմական վերքերի և ինքնության կոնֆլիկտի ակնարկ:

—

### Русский

Атака Армянской Революционной Армии в Лиссабоне в 1983 году

27 июля 1983 года в Лиссабоне, столице Португалии, произошла трагическая атака, организованная группой под названием Армянская революционная армия (АРА). Нападение было направлено на турецкое посольство и стало одним из эпизодов серии акций армянских экстремистских организаций против турецких дипломатических учреждений в 1970-х и 1980-х годах. Целью было привлечь внимание к вопросу признания геноцида армян 1915 года, совершенного Османской империей, и заставить Турцию признать свою ответственность.

Утром 27 июля около 10:30 пять вооруженных членов АРА прибыли к посольству на двух автомобилях Ford Escort — красном и белом, что вызвало подозрения у португальского охранника, заметившего белую машину накануне. Нападавшие попытались ворваться в здание, но один из них был застрелен турецким охранником. Четверо уцелевших убежали в резиденцию посла, захватив заложниками 42-летнюю Кахиде Мыхчыоглу, жену временного поверенного в делах Турции Мустафы Мыхчыоглу, и ее 17-летнего сына Атасая. Они заложили взрывчатку и пригрозили взорвать здание при попытке штурма.

Португальские власти направили около 170 бойцов спецподразделения GOE, обученного британскими SAS, для окружения здания. Около полудня произошел мощный взрыв, вероятно, от детонации пластиковой взрывчатки, принесенной в кожаном мешке. Взрыв разрушил резиденцию, вызвал пожар и привел к гибели всех пяти нападавших, Кахиде Мыхчыоглу и одного португальского полицейского. Атасай, раненый в ногу, спасся, выпрыгнув с балкона первого этажа.

АРА взяла ответственность за атаку, направив заявление в Associated Press: «Мы решили взорвать это здание и остаться под его обломками. Это не самоубийство и не безумие, а наша жертва на алтарь свободы». Группа объяснила действия провалом мирных методов и обвинила Турцию в игнорировании геноцида. Атака была частью кампании, связанной с ASALA и JCAG.

Событие произошло в период роста армянского терроризма и усилило дебаты о безопасности в Португалии, а также укрепило отрицание Турцией геноцида. Оно остается сложным эпизодом, отражающим исторические травмы и конфликты идентичности.

—

### Английский

The Armenian Revolutionary Army Attack in Lisbon, 1983

On July 27, 1983, a tragic and complex attack took place in Lisbon, the capital of Portugal, orchestrated by a group known as the Armenian Revolutionary Army (ARA). The attack targeted the Turkish Embassy and was one of a series of actions by Armenian extremist organizations against Turkish diplomatic institutions in the 1970s and 1980s. Its aim was to draw international attention to the recognition of the 1915 Armenian Genocide by the Ottoman Empire and to pressure Turkey into acknowledging its responsibility.

The assault began at around 10:30 AM when five armed ARA members arrived at the embassy on Avenida de Descobertas in the Restelo district in two Ford Escort cars—a red and a white one—raising suspicions of a Portuguese guard who had spotted the white car the previous day. The attackers initially tried to storm the embassy but were repelled when a Turkish guard shot and killed one of them. The remaining four fled to the ambassador’s residence nearby, taking 42-year-old Kahide Mychyoglu, wife of Turkey’s chargé d’affaires Mustafa Mychyoglu, and her 17-year-old son Atasay as hostages. They planted explosives and threatened to detonate them if police intervened.

Portuguese authorities responded by deploying approximately 170 members of the GOE special forces unit, trained by British SAS, to surround the building. Around noon, a powerful explosion—likely triggered by the plastic explosives carried in a large leather bag—destroyed the residence, sparked a fire, and resulted in the deaths of all five attackers, Kahide Mychyoglu, and one Portuguese policeman. Atasay, wounded in the leg, escaped by jumping from a first-floor balcony.

The ARA claimed responsibility, sending a statement to Associated Press: “We decided to blow up this building and remain under its rubble. This is neither suicide nor madness, but our sacrifice on the altar of freedom.” The group cited the failure of peaceful methods and accused Turkey of ignoring the genocide, aligning the attack with campaigns by ASALA and JCAG.

The incident occurred amid a rise in Armenian terrorism, prompting Portugal to reassess its security measures and fueling Turkey’s denial of the genocide. It remains a contentious episode, reflecting historical wounds and identity conflicts.

—

### Турецкий

1983’te Lizbon’daki Ermeni Devrimci Ordusu Saldırısı

27 Temmuz 1983’te, Portekiz’in başkenti Lizbon’da, Ermeni Devrimci Ordusu (EDO) adı verilen bir grup tarafından düzenlenen trajik ve karmaşık bir saldırı gerçekleşti. Saldırı, Türk Büyükelçiliği’ne yönelikti ve 1970’li ve 1980’li yıllarda Ermeni aşırı gruplarının Türk diplomatik kurumlarına karşı gerçekleştirdiği bir dizi eylemden biriydi. Amaç, 1915’te Osmanlı İmparatorluğu tarafından gerçekleştirilen Ermeni Soykırımı’nın tanınmasını uluslararası topluma duyurmak ve Türkiye’yi sorumluluğunu kabul etmeye zorlamaktı.

Saldırı, sabah saat 10:30 civarında, beş silahlı EDO üyesinin Avenida de Descobertas’taki Restelo bölgesindeki büyükelçiliğe, kırmızı ve beyaz iki Ford Escort araçla gelmesiyle başladı. Bu durum, bir gün önce beyaz aracı fark eden Portekizli bir nöbetçinin şüphelenmesine neden oldu. Saldırganlar initially büyükelçiliğe girmeye çalıştı, ancak bir Türk nöbetçinin ateş açmasıyla biri öldürüldü. Kalan dört kişi, büyükelçinin yakınındaki ikamete kaçarak, Türkiye’nin geçici maslahatgüzarı Mustafa Mychyoglu’nun 42 yaşındaki eşi Kahide Mychyoglu ve 17 yaşındaki oğlu Atasay’ı rehin aldı. Patlayıcılar yerleştirip polis müdahalesi halinde binayı havaya uçuracaklarını tehdit ettiler.

Portekiz makamları, İngiliz SAS tarafından eğitilen 170 kişilik GOE özel kuvvetlerini bölgeye sevk etti. Öğle saatlerinde, büyük olasılıkla deri bir çantada taşınan plastik patlayıcıların detonasyonuyla güçlü bir patlama meydana geldi. Patlama ikameti yok etti, yangın çıkardı ve beş saldırgan, Kahide Mychyoglu ile bir Portekizli polisin ölümüne neden oldu. Bacağından yaralanan Atasay, birinci kattaki balkondan atlayarak kurtuldu.

EDO, Associated Press’e bir bildiri göndererek sorumluluğu üstlendi: “Bu binayı havaya uçurmaya ve enkazı altında kalmaya karar verdik. Bu ne intihar ne de çılgınlık, özgürlüğün sunağına bir kurban.” Grup, barışçıl yöntemlerin başarısızlığını ve Türkiye’nin soykırımı görmezden gelmesini gerekçe gösterdi, bu da ASALA ve JCAG kampanyalarıyla uyumluydu.

Saldırı, Ermeni terörizminin yükseldiği bir dönemde gerçekleşti ve Portekiz’in güvenlik önlemlerini gözden geçirmesine, Türkiye’nin soykırımı inkarını güçlendirmesine yol açtı. Olay, tarihsel yaraları ve kimlik çatışmalarını yansıtan tartışmalı bir bölüm olarak kaldı.

—

### Португальский
O Ataque do Exército Revolucionário Armênio em Lisboa, 1983

Em 27 de julho de 1983, ocorreu em Lisboa, capital de Portugal, um ataque trágico e de consequências complexas, organizado por um grupo conhecido como Exército Revolucionário Armênio (ERA). O ataque foi dirigido à embaixada turca e fez parte de uma série de ações de organizações extremistas armênias contra instituições diplomáticas turcas nas décadas de 1970 e 1980. O objetivo era chamar a atenção da comunidade internacional para o reconhecimento do Genocídio Armênio de 1915, perpetrado pelo Império Otomano, e pressionar a Turquia a admitir sua responsabilidade.

O ataque começou por volta das 10h30, quando cinco membros armados da ERA chegaram à embaixada na Avenida de Descobertas, no distrito de Restelo, em dois carros Ford Escort — um vermelho e um branco —, o que levantou suspeitas de um guarda português que havia notado o carro branco no dia anterior. Inicialmente, os atacantes tentaram invadir a embaixada, mas foram repelidos quando um guarda turco matou um deles. Os quatro sobreviventes fugiram para a residência do embaixador, tomando como reféns Kahide Mychyoglu, de 42 anos, esposa do encarregado de negócios interino da Turquia, Mustafa Mychyoglu, e seu filho Atasay, de 17 anos. Eles plantaram explosivos e ameaçaram detonar o prédio caso a polícia interviesse.

As autoridades portuguesas responderam enviando cerca de 170 membros da unidade especial GOE, treinada pelo SAS britânico, para cercar o local. Por volta do meio-dia, uma forte explosão — provavelmente causada por explosivos plásticos transportados em uma grande bolsa de couro — destruiu a residência, provocou um incêndio e resultou na morte dos cinco atacantes, de Kahide Mychyoglu e de um policial português. Atasay, ferido na perna, escapou saltando do balcão do primeiro andar.

A ERA assumiu a responsabilidade, enviando um comunicado à Associated Press: “Decidimos explodir este prédio e permanecer sob seus escombros. Isso não é suicídio nem loucura, mas um sacrifício no altar da liberdade.” O grupo justificou a ação pela falha dos métodos pacíficos e acusou a Turquia de ignorar o genocídio, alinhando-se às campanhas de ASALA e JCAG.

O incidente ocorreu em um período de aumento do terrorismo armênio, levando Portugal a revisar suas medidas de segurança e reforçando a negação da Turquia do genocídio. Permanece um episódio controverso, refletindo feridas históricas e conflitos de identidade.

Հայ ժողովրդական երաժշտության ժառանգորդ. Ժամանակակից կոմպոզիտոր

Էդվարդ Մանուկյանը ծնվել է 1981 թվականի հուլիսի 27-ին Երևանում (Հայկական ԽՍՀ), հայ դասական երաժշտության ժամանակակից կոմպոզիտոր:

Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են հայ ժողովրդական երաժշտության տարրերի խորքային և առատ կիրառմամբ, որոնք ներդաշնակորեն միաձուլվում են դասական երաժշտության ժամանակակից ձևերին: Մանուկյանի ստեղծագործական ժառանգությունը ներառում է նվագախմբային, կամերային, վոկալ և դաշնամուրային գործեր:

Հիմնական ստեղծագործություններից են՝
– Նվագախմբային գործեր: Կոնցերտ դաշնամուրի և նվագախմբի համար (2004), Հայաստանյան պատկերներ սյուիտ (2005), Բարև Հայաստան սիմֆոնիկ ներբող (2005), Առաջին սիմֆոնիա (2006, նվիրված Հայաստանի անկախության 15-ամյակին), Մտքի հաղտանակը (2008):
– Կամերային ստեղծագործություններ: Երգ ու պար ջութակի և դաշնամուրի համար (2005), Սյուիտ (N1 & N2) պղնձային գործիքների կվարտետի համար (2005), Կոնցերտ կամերային նվագախմբի համար (2006), Տրիո կլառնետի, ջութակի և դաշնամուրի համար (2007), Դաբլ Հիլիքս կլառնետի և ջութակի համար (2008, նվիրված Ջեյմս Ուոթսոնին), Երգ Բյուրականի մասին (2008, նվիրված Վիկտոր Համբարձումյանին):
– Վոկալ գործեր: Հինգ երգ դաշնամուրի նվագակցությամբ (2006), Տասը երգ հայ բանաստեղծների ստեղծագործություններով (2006-2008), Երեք երգ սիրո մասին (2008):
– Դաշնամուրային մենանվագներ: Պար դաշնամուրային դուետի համար (2004), Էլեգիա դաշնամուրի համար (2006, Ռազմիկ Հայրապետյանի հիշատակին), Ստեղծագործություններ երիտասարդ դաշնակահարի համար (2006-2008):

Էդվարդ Մանուկյանի երաժշտությունը կրում է հայկական մշակույթի խորը հետքեր՝ միաժամանակ լինելով ժամանակակից և համաշխարհային: Նրա գործերը կատարվել են տարբեր նվագախմբերի և կամերային անսամբլների կողմից՝ արժանանալով ճանաչման երաժշտասերների շրջանում:

—

### Биография на русском языке

Наследник армянской народной музыки. Современный композитор

Эдвард Манукян родился 27 июля 1981 года в Ереване (Армянская ССР), современный армянский композитор классической музыки.

Его произведения отличаются обильным использованием элементов армянской народной музыки, гармонично сочетающихся с современными формами классической музыки. Творческое наследие Манукяна включает оркестровые, камерные, вокальные и фортепианные сочинения.

Основные произведения:
– Оркестровые сочинения: Концерт для фортепиано с оркестром (2004), сюита Армянские картины (2005), симфонический панегирик Здравствуй, Армения (2005), Первая симфония (2006, посвящена 15-летию независимости Армении), Триумф разума (2008).
– Камерные сочинения: Песня и танец для скрипки и фортепиано (2005), Сюита (N1 и N2) для медного квартета (2005), Концерт для камерного оркестра (2006), Трио для кларнета, скрипки и фортепиано (2007), Дабл Хиликс для кларнета и скрипки (2008, посвящено Джеймсу Уотсону), Песня о Бюракане (2008, посвящено Виктору Амбарцумяну).
– Вокальные сочинения: Пять песен с сопровождением фортепиано (2006), Десять песен на стихи армянских поэтов (2006–2008), Три песни о любви (2008).
– Фортепианные соло: Танец для фортепианного дуэта (2004), Элегия для фортепиано (2006, памяти Размика Айрапетяна), Сочинения для юного пианиста (2006–2008).

Музыка Эдварда Манукяна несёт глубокий отпечаток армянской культуры, оставаясь современной и универсальной. Его произведения исполняются различными оркестрами и камерными ансамблями, завоёвывая признание среди любителей музыки.

—

### Biography in English

Heir to Armenian Folk Music. Contemporary Composer:

Edward Manukyan was born on July 27, 1981, in Yerevan (Armenian SSR), a contemporary Armenian composer of classical music.

His works are distinguished by the abundant use of Armenian folk music elements, seamlessly blended with modern classical music forms. Manukyan’s creative legacy includes orchestral, chamber, vocal, and piano compositions.

Key works:
– Orchestral works: Concerto for Piano and Orchestra (2004), suite Armenian Pictures (2005), symphonic panegyric Hello, Armenia (2005), First Symphony (2006, dedicated to the 15th anniversary of Armenia’s independence), Triumph of the Mind (2008).
– Chamber works: Song and Dance for violin and piano (2005), Suite (N1 & N2) for brass quartet (2005), Concerto for chamber orchestra (2006), Trio for clarinet, violin, and piano (2007), Double Helix for clarinet and violin (2008, dedicated to James Watson), Song About Byurakan (2008, dedicated to Viktor Hambardzumyan).
– Vocal works: Five Songs with Piano Accompaniment (2006), Ten Songs Based on Armenian Poets’ Works (2006–2008), Three Songs About Love (2008).
– Piano solos: Dance for piano duet (2004), Elegy for piano (2006, in memory of Razmik Hayrapetyan), Compositions for Young Pianists (2006–2008).

Edward Manukyan’s music carries a deep imprint of Armenian culture while remaining contemporary and universal. His works have been performed by various orchestras and chamber ensembles, earning recognition among music enthusiasts.

Վերջին Շահը և Հայերը. Պատմություն Փոփոխությունների և Ինքնության Միջև

27 հուլիսի, 1980 թ., Կահիրե, Եգիպտոս: Մոհամմեդ Ռեզա Փահլավին՝ Իրանի վերջին շահը, մահացավ աքսորում: Իրանի թագավոր (1941–1979), դիվանագետ և բարեփոխիչ՝ նա հայտնի էր իր ժամանակակից Իրանը կերտելու ջանքերով:

Նրա պարգևները ներառում էին Իրանի կայսերական շքանշաններ և միջազգային ճանաչում, սակայն նրա կառավարումը նաև հակասություններ առաջացրեց: Ինչպե՞ս էին հայերը՝ Իրանի փոքր, բայց կարևոր համայնքը, ապրում նրա օրոք:

Հայերը Իրանում դարեր շարունակ եղել են կրոնական և մշակութային փոքրամասնություն: Թեհրանում, Իսֆահանում և Թավրիզում բնակվող հայերը պահպանում էին իրենց եկեղեցիները, դպրոցները և ավանդույթները: Փահլավիի օրոք, երբ նա ձգտում էր արդիականացնել Իրանը «Սպիտակ հեղափոխության» միջոցով, հայերը հնարավորություն ստացան ինտեգրվելու տնտեսության և կրթության մեջ: Նրանք զբաղվում էին առևտրով, արվեստով և մասնագիտական գործունեությամբ՝ դառնալով Թեհրանի կյանքի անբաժան մաս:

Սակայն Փահլավիի կենտրոնացված քաղաքականությունը, որը շեշտը դնում էր պարսկական ինքնության վրա, երբեմն ճնշում էր էթնիկ փոքրամասնություններին: Հայերն զգում էին այս ճնշումը, քանի որ պարսկերենը դարձավ կրթության և վարչակարգի հիմնական լեզու: Չնայած դրան, հայկական համայնքը պահպանեց իր մշակույթը՝ շնորհիվ եկեղեցու և համայնքային կառույցների:

Մոհամմեդ Ռեզայի օրոք հայերը քաղաքականապես սահմանափակ էին: Թեև նրանք ունեին մի քանի ներկայացուցիչ մեջլիսում, նրանց ազդեցությունը փոքր էր: Շահի ռեժիմը, օգտագործելով ՍԱՎԱԿ գաղտնի ոստիկանությունը, վերահսկում էր բոլորին, ներառյալ հայերին, ովքեր կարող էին ընդդիմանալ:

1979-ի Իսլամական հեղափոխությունից հետո հայերի կյանքը փոխվեց: Շատերն արտագաղթեցին, բայց Փահլավիի ժամանակաշրջանը մնաց նրանց պատմության մի էջ, որտեղ նրանք հավասարակշռում էին ինտեգրումը և ինքնության պահպանումը: Նրա ժառանգությունը հայերի համար մնում է հակասական՝ արդիականացման հնարավորություններ, բայց նաև մշակութային ճնշումներ:

—

###Русский

Последний шах и армяне: История модернизации и идентичности

27 июля 1980 года, Каир, Египет: Мохаммед Реза Пехлеви, последний шах Ирана, скончался в изгнании. Шах Ирана (1941–1979), реформатор и дипломат, он стремился превратить Иран в современное государство. Его награды включали высшие ордена Ирана и международное признание, но его правление вызывало споры. Как жили армяне, небольшая, но значимая община Ирана, в эпоху его власти?

Армяне веками были частью иранского общества, сохраняя свою христианскую веру и культуру. В городах, таких как Тегеран, Исфахан и Тебриз, они содержали церкви, школы и культурные центры. При Мохаммеде Резе, особенно во время его «Белой революции» 1960-х, армяне получили доступ к новым экономическим и образовательным возможностям. Они занимались торговлей, искусством и профессиональной деятельностью, становясь важной частью городской жизни.

Однако политика шаха, направленная на укрепление персидской идентичности, иногда создавала напряжение. Унификация через персидский язык в школах и администрации ограничивала культурную автономию армян. Несмотря на это, община сохраняла свою идентичность благодаря церквям и общественным организациям.

Политически армяне оставались на периферии. У них было несколько мест в меджлисе, но их влияние было минимальным. Шахский режим, опираясь на тайную полицию САВАК, подавлял любые признаки оппозиции, включая армян, если те проявляли нелояльность.

После Исламской революции 1979 года многие армяне эмигрировали, но эпоха Пехлеви осталась для них временем баланса между интеграцией и сохранением идентичности. Наследие шаха для армян двояко: модернизация открыла двери, но культурное давление создавало вызовы.

—

### **فارسی (Персидский)**

**«آخرین شاه و ارامنه: داستانی از نوسازی و هویت»**

27 ژوئیه 1980، قاهره، مصر: محمد رضا پهلوی، آخرین شاه ایران، در تبعید درگذشت. او که بین سال‌های 1941 تا 1979 پادشاه ایران بود، به‌عنوان یک اصلاح‌طلب و دیپلمات شناخته می‌شد. نشان‌های امپراتوری ایران و تقدیرهای بین‌المللی بخشی از افتخارات او بودند، اما سلطنتش پر از تناقض و جنجال بود. ارامنه، جامعه‌ای کوچک اما تأثیرگذار در ایران، در زمان او چگونه زندگی می‌کردند؟

ارامنه قرن‌ها بخشی از جامعه ایران بودند و هویت مسیحی و فرهنگی خود را حفظ کرده بودند. در شهرهایی مانند تهران، اصفهان و تبریز، آنها کلیساها، مدارس و مراکز فرهنگی خود را داشتند. در دوران محمد رضا، به‌ویژه با «انقلاب سفید» در دهه 1960، ارامنه فرصت‌هایی برای مشارکت در اقتصاد و آموزش یافتند. آنها در تجارت، هنر و حرفه‌های تخصصی فعال بودند و به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی شهری تبدیل شدند.

با این حال، سیاست‌های تمرکزگرایانه پهلوی، که بر هویت پارسی تأکید داشت، گاهی برای اقلیت‌ها محدودیت‌هایی ایجاد می‌کرد. استفاده گسترده از زبان پارسی در آموزش و اداره، خودمختاری فرهنگی ارامنه را تحت فشار قرار داد. با وجود این، جامعه ارمنی با تکیه بر کلیساها و سازمان‌های خود، هویتش را حفظ کرد.

از نظر سیاسی، ارامنه نقش محدودی داشتند. آنها چند نماینده در مجلس داشتند، اما تأثیرشان اندک بود. رژیم پهلوی با استفاده از ساواک، پلیس مخفی، هرگونه مخالفتی را سرکوب می‌کرد، از جمله از سوی ارامنه‌ای که ممکن بود وفاداری‌شان زیر سؤال برود.

پس از انقلاب اسلامی 1979، بسیاری از ارامنه مهاجرت کردند، اما دوران پهلوی برای آنها دوره‌ای از تعادل بین ادغام در جامعه و حفظ هویت بود. میراث محمد رضا برای ارامنه دوگانه است: نوسازی فرصت‌هایی فراهم کرد، اما فشارهای فرهنگی چالش‌هایی به همراه داشت.

—

### English

The Last Shah and the Armenians: A Tale of Modernization and Identity

July 27, 1980, Cairo, Egypt: Mohammed Reza Pahlavi, the last Shah of Iran, passed away in exile. Ruling Iran from 1941 to 1979, he was a reformer and diplomat, earning imperial orders of Iran and international accolades. Yet, his reign was marked by controversy. How did the Armenians, a small but vibrant community in Iran, fare under his rule?

For centuries, Armenians had been a Christian minority in Iran, maintaining their churches, schools, and traditions in cities like Tehran, Isfahan, and Tabriz. Under Mohammed Reza’s modernization efforts, particularly the “White Revolution” of the 1960s, Armenians gained opportunities in education and the economy. They thrived in trade, arts, and professional fields, becoming integral to urban life.

However, the Shah’s push for a unified Persian identity sometimes clashed with minority cultures. The emphasis on the Persian language in schools and administration challenged Armenian cultural autonomy. Still, the community preserved its identity through its churches and organizations.

Politically, Armenians had limited influence. They held a few seats in the Majlis, but the Shah’s regime, backed by the SAVAK secret police, suppressed dissent, including from Armenians suspected of disloyalty.

After the 1979 Islamic Revolution, many Armenians emigrated, but the Pahlavi era remained a chapter of balancing integration with cultural preservation. Mohammed Reza’s legacy for Armenians is complex: modernization opened doors, but cultural pressures posed challenges.

—

Հայք Հայկական Լեռնաշխարհ – Айк Армения Армянское нагорье Hayq – Armenia Armenian highland

Հայք Հայկական Լեռնաշխարհ – Айк Армения Армянское нагорье Hayq – Armenia Armenian highland

Հայք Հայկական Լեռնաշխարհ – Айк Армения Армянское нагорье Hayq Haiq- Armenia Armenian highland

Սիրված շոումեն

Արման Գևորգյանը ծնվել է 1980 թվականի հուլիսի 26-ին Երևանում (Հայկական ԽՍՀ), հայ դերասան, հումորիստ և երգիչ:

Հայտնի է որպես բազմակողմանի արվեստագետ՝ իր հումորային ելույթներով, դերասանական աշխատանքներով և երաժշտական կատարումներով: Նրա ստեղծագործական գործունեությունը ներառում է մասնակցություն տարբեր հեռուստանախագծերում և կինոարտադրություններում: 2016 թվականին, երբ նշում էր իր 36-ամյակը, Արման Գևորգյանը նշել է, որ իր համար ամենակարևոր ձեռքբերումը ընտանիքն է և շրջապատի կողմից ձեռք բերած հարգանքը: Նա ընդգծել է, որ խուսափում է մեծ տոնակատարություններից և նախընտրում է ծննդյան օրը նշել ընտանիքի և մտերիմ ընկերների հետ: Այդ օրը նրա 7-ամյա դուստրը նրան անակնկալ է մատուցել՝ ձեռքով պատրաստված բացիկով, ինչը դերասանը համարել է օրվա ամենահզոր նվերը:

Արման Գևորգյանը ակտիվորեն ներգրավված է եղել ստեղծագործական աշխատանքներում: Նա հանդես է եկել որպես ռեժիսոր և գլխավոր դերակատար Հայաստանում առաջին անգամ նկարահանված քրեական կատակերգությունում, որի պրեմիերան սպասվում էր 2016 թվականին: Դերասանը նշել է, որ աշխատում է իր նպատակների իրականացման ուղղությամբ՝ ընդգծելով առողջության և ակտիվ ստեղծագործական կյանքի կարևորությունը:

Նրա աշխատանքները սիրված են հայ հանդիսատեսի կողմից, և նա շարունակում է մնալ հայկական ժամանցային արվեստի կարևոր դեմքերից մեկը:

—

### Биография на русском языке

Снискавший любовь шоумен

Арман Геворгян родился 26 июля 1980 года в Ереване (Армянская ССР), армянский актёр, юморист и певец.

Известен как многогранный артист благодаря своим юмористическим выступлениям, актёрской работе и музыкальным номерам. Его творческая деятельность включает участие в различных телепроектах и кинопроизводстве. В 2016 году, отмечая свой 36-й день рождения, Арман Геворгян отметил, что самым большим достижением для него является семья и уважение окружающих. Он подчеркнул, что предпочитает избегать пышных торжеств и отмечать день рождения в кругу семьи и близких друзей. В тот день его 7-летняя дочь подарила ему сюрприз — открытку, сделанную своими руками, что актёр назвал самым значимым подарком.

Арман Геворгян активно занимался творческой деятельностью. Он выступил режиссёром и главным актёром в первом в Армении криминальном комедийном фильме, премьера которого ожидалась в 2016 году. Актёр отметил, что работает над реализацией своих целей, подчёркивая важность здоровья и активной творческой жизни.

Его работы любимы армянской публикой, и он остаётся одной из ключевых фигур в армянском развлекательном искусстве.

—

### Biography in English

Beloved Showman

Arman Gevorgyan was born on July 26, 1980, in Yerevan (Armenian SSR), an Armenian actor, comedian, and singer.

He is known as a versatile artist for his humorous performances, acting roles, and musical acts. His creative career includes participation in various television projects and film productions. In 2016, celebrating his 36th birthday, Arman Gevorgyan stated that his greatest achievement is his family and the respect he has earned from those around him. He emphasized that he avoids lavish celebrations, preferring to mark his birthday with family and close friends. On that day, his 7-year-old daughter surprised him with a handmade card, which he considered the most meaningful gift.

Arman Gevorgyan has been actively involved in creative work. He served as the director and lead actor in Armenia’s first-ever criminal comedy film, with its premiere anticipated in 2016. He noted that he works daily toward achieving his goals, highlighting the importance of health and an active creative life.

His work is beloved by Armenian audiences, and he remains a significant figure in Armenian entertainment.