Հայ Գիտության և Կրթության Վենետիկյան Հայր՝ «Հայոց Գիրը»-ի Հեղինակ 

Մանուել (Մատաթիա) Քաջունին մահացել է 1903 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Կոստանդնուպոլսում՝ կյանքի 80-րդ տարում, թողնելով հետևում հայ գիտության և կրթության անգերազանցելի ժառանգություն՝ որպես Մխիթարյան միաբանության անդամ (1843), Կ. Պոլսի Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանի տնօրեն (1883-ից), «Բազմավեպ»-ի խմբագրի տեղակալ, իտալական Ասպետական խաչի ասպետ (1897) և հայկական գիտական տերմինաբանության հիմնադիր։

Ծնվել է 1823 թվականի օգոստոսի 11-ին Կոստանդնուպոլսում։ Ավարտել է Վենետիկի Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանը։ 1848-1851 թվականներին եղել «Բազմավեպ»-ի խմբագրի տեղակալ բնական գիտությունների գծով։ 

Հեղինակել է «Արդի լեզուագիտութիւնը» (հ. 1, 1903), «Գիրք գրելու արուեստը» (1898), եռահատոր «Պատկերազարդ բնական պատմութիւն» (1897) դասագիրքը, «Ազգաբանութիւն ազնուական զարմին Տիւզեանց» (1890), «Հայերէն լեզուի ուղղագրութեան խնդիրը» (1910), «Գրիգոր Մագիստրոսի «Գամագտականի» ամբողջական լուծումը» (1912)։ Կատարել է թարգմանություններ, անդրադարձել ազգագրությանը։ 

Մանուել Քաջունին մնաց Կոստանդնուպոլսից Վենետիկ տանող գիտական կամուրջը՝ իր դասագրքերով, տերմինաբանությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայ գիտության խորքերով և կրթության գեղեցկությամբ։

—

### Русский
Венецианский отец армянской науки и образования

Мануэл (Мататия) Каджуни скончался 1 декабря 1903 года в Константинополе на 81-м году жизни, оставив неоценимое наследие армянской науки и образования как член Мхитарянской конгрегации (1843), директор Мурад-Рафаэлянской школы в Константинополе (с 1883), заместитель редактора «Базмавеп» по естественным наукам (1848–1851), кавалер итальянского Рыцарского креста (1897) и основоположник армянской научной терминологии. Родился 11 августа 1823 года в Константинополе. Окончил венскую Мурад-Рафаэлянскую школу.

Автор «Современной лингвистики» (т. 1, 1903), «Искусства письма» (1898), трёхтомного иллюстрированного учебника «Естественная история» (1897), «Этнографии знатного рода Тюзян» (1890), «Проблема орфографии армянского языка» (1910), «Полное решение “Гамагтакана” Григора Магистроса» (1912). Занимался переводами, этнографией.

Мануэл Каджуни остался научным мостом от Константинополя до Венеции — своими учебниками, терминологией и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской науки и красотой образования.

—

### English
Venetian Father of Armenian Science and Education

Manuel (Matathia) Kajuni passed away on December 1, 1903, in Constantinople at the age of 80, leaving an invaluable legacy in Armenian science and education as a member of the Mekhitarist Congregation (1843), director of the Murad-Raphael School in Constantinople (from 1883), deputy editor of *Bazmavep* for natural sciences (1848–1851), holder of the Italian Knight’s Cross (1897), and founder of Armenian scientific terminology. Born on August 11, 1823, in Constantinople. Graduated from the Murad-Raphael School in Venice.

Authored *Modern Linguistics* (vol. 1, 1903), *The Art of Writing* (1898), three-volume illustrated *Natural History* textbook (1897), *Ethnography of the Noble Tyuzian Family* (1890), *The Issue of Armenian Orthography* (1910), *Complete Solution to Grigor Magistros’s “Gamagtakan”* (1912). Engaged in translations and ethnography.

Manuel Kajuni remained the scholarly bridge from Constantinople to Venice — with his textbooks, terminology, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian science and the beauty of education.

—