Մարո Եղիշեի Մարգարյանը ծնվել է 1915 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Շուլավերում (այժմ՝ Շահումյան ավան, Վրաստան)՝ հայ բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1937–ից), ով իր կյանքը նվիրել է հայրենիքի, սիրո և մարդկային հարաբերությունների թեմաներով լցված պոեզիային՝

դառնալով «Մտերմություն» (1940), «Մոր ձայնը» (1951), «Փշատենի» (1954), «Լիրիկական լուսաբաց» (1957), «Ձնհալից հետո» (1965), «Նվիրումներ» (1982, ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր) ժողովածուների հեղինակ։ Մահացել է 1999 թվականի հունվարի 31-ին Երևանում՝ կյանքի 84-րդ տարում։ 

1938 թվականին ավարտել ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը, սովորել ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի ասպիրանտուրայում։ Առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1935 թվականին։ 1967–1984 թվականներին աշխատել Սփյուռքահայության հետ մշակութային կապի կոմիտեում։ Թարգմանել է ռուս, ուկրաինացի, վրացի, չեխ և սլովակ բանաստեղծներից։ Պարգևատրվել է «Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանով» (1985), Ավետիք Իսահակյանի անվան մրցանակով (1981)։ 

Մարո Մարգարյանը մնաց Շուլավերից Երևան տանող պոեզիայի կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, թարգմանություններով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական քնարի խորքերով և սիրո գեղեցկությամբ։



### Русский
Нежная лира армянской поэзии

Маро Егишевна Маргарян родилась 22 декабря 1915 года в Шулавере (ныне посёлок Шаумян, Грузия) — армянская поэтесса, переводчица, член Союза писателей СССР (с 1937), посвятившая жизнь поэзии о родине, любви и человеческих отношениях, автор сборников «Близость» (1940), «Голос матери» (1951), «Шиповник» (1954), «Лирическая заря» (1957), «После оттепели» (1965), «Посвящения» (1982, лауреат Государственной премии АрмССР). Умерла 31 января 1999 года в Ереване на 84-м году жизни.

В 1938 окончила филологический факультет ЕГУ, училась в аспирантуре армянского филиала АН СССР. Первое стихотворение опубликовано в 1935. В 1967–1984 работала в Комитете культурных связей с диаспорой. Переводила русских, украинских, грузинских, чешских и словацких поэтов. Награждена орденом «Дружбы народов» (1985), премией имени Аветика Исаакяна (1981).

Маро Маргарян осталась мостом поэзии от Шулавера до Еревана — своими стихами, переводами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской лирики и красотой любви.



### English
Gentle Lyre of Armenian Poetry

Maro Yegishei Margaryan was born on December 22, 1915, in Shulaver (now Shaumyan settlement, Georgia) — Armenian poetess, translator, member of the USSR Writers’ Union (since 1937), who devoted her life to poetry about homeland, love, and human relationships, author of collections *Intimacy* (1940), *Mother’s Voice* (1951), *Rosehip* (1954), *Lyrical Dawn* (1957), *After the Thaw* (1965), *Dedications* (1982, laureate of Armenian SSR State Prize). Died on January 31, 1999, in Yerevan at the age of 83.

In 1938 graduated from philology faculty of YSU, studied at the postgraduate school of the Armenian branch of USSR Academy of Sciences. First poem published in 1935. In 1967–1984 worked at the Committee for Cultural Ties with the Diaspora. Translated Russian, Ukrainian, Georgian, Czech, and Slovak poets. Awarded the Order of Friendship of Peoples (1985), Avetik Isahakyan Prize (1981).

Maro Margaryan remained the bridge of poetry from Shulaver to Yerevan — with her verses, translations, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian lyric and the beauty of love.

Էմանուել Ժան-Միշել Ֆրեդերիկ Մակրոնը ծնվել է 1977 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Ամիենում՝ Ֆրանսիայի 25-րդ նախագահ (2017 թվականից), ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ, ով իր կյանքում բազմիցս արտահայտել է հայկական ժողովրդի հանդեպ հարգանք և աջակցություն՝ դառնալով Հայոց ցեղասպանության ճանաչման և Հայաստանի հետ բարեկամության խորհրդանիշ։ 

Ծնվել է բժիշկների ընտանիքում՝ հայր՝ նյարդաբան Ժան-Միշել Մակրոն, մայր՝ մանկաբույժ Ֆրանսուազ Նոգես-Մակրոն։ Սովորել է լավագույն դպրոցներում, ավարտել Փարիզի քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտը և Ազգային վարչարարության դպրոցը։ Աշխատել է որպես ներդրումային բանկիր Rothschild & Cie Banque-ում, հետագայում՝ տնտեսության նախարար Ֆրանսուա Օլանդի կառավարությունում։ 2016 թվականին հիմնադրել է «En Marche!» շարժումը, 2017 թվականին ընտրվել նախագահ՝ հաղթելով Մարին Լը Պենին։ 

Մակրոնը առաջին ֆրանսիացի նախագահներից է, ով այդքան ակտիվորեն աջակցել է Հայաստանին։ 2018 թվականին այցելել է Երևան՝ մասնակցելով Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովին, 2019 թվականին Ֆրանսիայում պաշտոնապես ճանաչել Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օրը՝ ապրիլի 24-ը։ 2020 թվականի Արցախյան պատերազմի ժամանակ Մակրոնը բազմիցս դատապարտել է Ադրբեջանի և Թուրքիայի գործողությունները, կոչ արել զինադադարի և աջակցել Հայաստանին մարդասիրական օգնությամբ։ Նա հանդիպել է Նիկոլ Փաշինյանի հետ, աջակցել ԵՄ-Հայաստան հարաբերությունների խորացմանը և Ֆրանսիան դարձրել Հայաստանի կարևորագույն գործընկերներից մեկը Եվրոպայում։ 

Էմանուել Մակրոնը մնաց Ամիենից Երևան տանող բարեկամության կամուրջը՝ իր խոսքերով, գործողություններով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայ-ֆրանսիական բարեկամության խորքերով և Հայաստանի հանդեպ հարգանքով։

 

### Русский
Армения и армяне в его сердце

Эмманюэль Жан-Мишель Фредерик Макрон родился 21 декабря 1977 года в Амьене — 25-й президент Франции (с 2017), французский политик, неоднократно выражавший уважение и поддержку армянскому народу, став символом признания Геноцида армян и дружбы с Арменией.

Родился в семье врачей — отец невролог Жан-Мишель Макрон, мать педиатр Франсуаза Ногес-Макрон. Учился в лучших школах, окончил Институт политических исследований в Париже и Национальную школу администрации. Работал инвестиционным банкиром в Rothschild & Cie Banque, затем министром экономики в правительстве Франсуа Олланда. В 2016 основал движение «Вперёд!», в 2017 избран президентом, победив Марин Ле Пен.

Макрон — один из первых французских президентов, так активно поддерживающих Армению. В 2018 посетил Ереван на саммите Франкофонии, в 2019 официально признал во Франции День памяти Геноцида армян — 24 апреля. Во время войны в Арцахе 2020 года Макрон неоднократно осуждал действия Азербайджана и Турции, призывал к прекращению огня и поддерживал Армению гуманитарной помощью. Встречался с Николом Пашиняном, способствовал углублению отношений ЕС-Армения и сделал Францию одним из ключевых партнёров Армении в Европе.

Эмманюэль Макрон остался мостом дружбы от Амьена до Еревана — своими словами, действиями и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армяно-французской дружбы и уважением к Армении.



### English
Armenia and Armenians in His Heart

Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron was born on December 21, 1977, in Amiens — the 25th President of France (since 2017), French politician who has repeatedly expressed respect and support for the Armenian people, becoming a symbol of recognition of the Armenian Genocide and friendship with Armenia.

Born to a family of doctors — father neurologist Jean-Michel Macron, mother pediatrician Françoise Noguès-Macron. Studied at top schools, graduated from Sciences Po Paris and the École nationale d’administration. Worked as an investment banker at Rothschild & Cie Banque, then Minister of Economy under François Hollande. In 2016 founded the “En Marche!” movement, in 2017 elected president, defeating Marine Le Pen.

Macron is one of the first French presidents to so actively support Armenia. In 2018 visited Yerevan for the Francophonie Summit, in 2019 officially recognized Armenian Genocide Remembrance Day in France — April 24. During the 2020 Artsakh war, Macron repeatedly condemned actions of Azerbaijan and Turkey, called for ceasefire and supported Armenia with humanitarian aid. Met with Nikol Pashinyan, promoted deepening EU-Armenia relations and made France one of Armenia’s key partners in Europe.

Emmanuel Macron remained the bridge of friendship from Amiens to Yerevan — with his words, actions, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian-French friendship and respect for Armenia.

 

### Français
L’Arménie et les Arméniens dans son cœur

Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron est né le 21 décembre 1977 à Amiens — 25e président de la République française (depuis 2017), homme politique français qui a maintes fois exprimé son respect et son soutien au peuple arménien, devenant un symbole de la reconnaissance du génocide arménien et de l’amitié avec l’Arménie.

Né dans une famille de médecins — père neurologue Jean-Michel Macron, mère pédiatre Françoise Noguès-Macron. Études dans les meilleures écoles, diplômé de Sciences Po Paris et de l’École nationale d’administration. A travaillé comme banquier d’investissement chez Rothschild & Cie Banque, puis ministre de l’Économie sous François Hollande. En 2016, il a fondé le mouvement « En Marche ! », en 2017 élu président en battant Marine Le Pen.

Macron est l’un des premiers présidents français à soutenir si activement l’Arménie. En 2018, il a visité Erevan pour le Sommet de la Francophonie, en 2019 a officiellement reconnu en France la Journée de commémoration du génocide arménien — le 24 avril. Pendant la guerre de l’Artsakh en 2020, Macron a condamné à plusieurs reprises les actions de l’Azerbaïdjan et de la Turquie, appelé au cessez-le-feu et soutenu l’Arménie par l’aide humanitaire. Il a rencontré Nikol Pashinyan, favorisé l’approfondissement des relations UE-Arménie et fait de la France l’un des partenaires clés de l’Arménie en Europe.

Emmanuel Macron est resté le pont d’amitié d’Amiens à Erevan — par ses paroles, ses actions et son dévouement sans limites, inspirant les générations par les profondeurs de l’amitié arméno-française et le respect pour l’Arménie.

1912 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Կոստանդնուպոլսում Հայոց Ազգային Ժողովը (ՀԱԺ) հանդիսավոր նիստում որոշում ընդունեց բարձրաձայնել Հայկական հարցը Լոնդոնում հրավիրվելիք դեսպանների կոնֆերանսում՝ պահանջելով Օսմանյան կայսրությունում հայերի իրավունքների պաշտպանություն և վարչական բարեփոխումներ:

Այս որոշումը դարձավ հայկական ազգային շարժման կարևորագույն քայլերից մեկը Բալկանյան պատերազմների (1912-1913) ֆոնին, երբ Օսմանյան կայսրությունը թուլացած էր և եվրոպական տերությունները քննարկում էին տարածաշրջանային խնդիրները: ՀԱԺ-ը, որը ներկայացնում էր հայ համայնքի շահերը, կոչ արեց եվրոպական դիվանագիտությանը միջամտել հայերի իրավիճակին՝ կանխելու ճնշումները և ջարդերը: Այս նախաձեռնությունը հանգեցրեց 1913 թվականի փետրվարին եվրոպական տերությունների կողմից հայկական բարեփոխումների ծրագրի ընդունմանը, որն իրականացվեց մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբը: Որպես հայ պատմաբան, ես տեսնում եմ այստեղ հայկական դիվանագիտության հաջողությունը՝ միջազգային ուշադրություն հրավիրելով հայկական հարցին:

**Արագ փաստեր**
– **Ամսաթիվ**: 1912 թ. դեկտեմբերի 21
– **Վայր**: Կոստանդնուպոլիս
– **Որոշում**: Հայկական հարցը բարձրացնել Լոնդոնի կոնֆերանսում
– **Հետևանք**: 1913 թվականի հայկական բարեփոխումներ

(Աղբյուրներ՝ Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, Օսմանյան արխիվներ):

—

### Русская версия

Армянский Вопрос в Европе: Инициатива Национального Собрания

21 декабря 1912 года в Константинополе Армянское Национальное Собрание (АНС) на торжественном заседании приняло решение поднять Армянский вопрос на предстоящей конференции послов в Лондоне, требуя защиты прав армян в Османской империи и административных реформ. Это решение стало одним из важнейших шагов армянского национального движения на фоне Балканских войн (1912–1913), когда Османская империя была ослаблена, а европейские державы обсуждали региональные проблемы. АНС, представлявшее интересы армянской общины, призвало европейскую дипломатию вмешаться в ситуацию армян, чтобы предотвратить притеснения и погромы. Эта инициатива привела к принятию в феврале 1913 года европейскими державами программы армянских реформ, реализованной до начала Первой мировой войны. Как армянский историк, я вижу в этом успех армянской дипломатии — привлечение международного внимания к Армянскому вопросу.

**Краткие факты**
– **Дата**: 21 декабря 1912 г.
– **Место**: Константинополь
– **Решение**: Поднять Армянский вопрос на Лондонской конференции
– **Последствия**: Армянские реформы 1913 года

(Источники: Армянская Советская Энциклопедия, османские архивы).

—

### English Version

The Armenian Question in Europe: Initiative of the National Assembly

On December 21, 1912, in Constantinople, the Armenian National Assembly (ANA) at a solemn session adopted a decision to raise the Armenian Question at the upcoming Ambassadors’ Conference in London, demanding protection of Armenian rights in the Ottoman Empire and administrative reforms. This decision became one of the most significant steps in the Armenian national movement against the backdrop of the Balkan Wars (1912–1913), when the Ottoman Empire was weakened, and European powers were discussing regional issues. The ANA, representing the interests of the Armenian community, called on European diplomacy to intervene in the Armenian situation to prevent oppression and massacres. This initiative led to the adoption in February 1913 of the program of Armenian reforms by European powers, implemented until the start of World War I. As an Armenian historian, I see in this the success of Armenian diplomacy — drawing international attention to the Armenian Question.

**Key Facts**
– **Date**: December 21, 1912
– **Location**: Constantinople
– **Decision**: Raise the Armenian Question at the London Conference
– **Consequences**: Armenian reforms of 1913

(Sources: Armenian Soviet Encyclopedia, Ottoman archives).

—

### Türkçe Versiyon

Ermeni Sorunu Avrupa’da: Milli Meclis’in Girişimi

21 Aralık 1912’de İstanbul’da Ermeni Milli Meclisi (EMM) törensel bir oturumda Ermeni Sorunu’nu Londra’da toplanacak Büyükelçiler Konferansı’nda gündeme getirme kararı aldı, Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermenilerin haklarının korunmasını ve idari reformlar talep etti. Bu karar, Balkan Savaşları (1912–1913) arka planında Ermeni milli hareketinin en önemli adımlarından biri oldu, Osmanlı İmparatorluğu zayıflamışken Avrupa güçleri bölgesel sorunları tartışıyordu. Ermeni topluluğunun çıkarlarını temsil eden EMM, Avrupa diplomasisini Ermeni durumuna müdahale etmeye çağırdı, baskı ve katliamları önlemek için. Bu girişim, Şubat 1913’te Avrupa güçleri tarafından Ermeni reformları programının kabulüne yol açtı, Birinci Dünya Savaşı başlangıcına kadar uygulandı. Ermeni tarihçi olarak bunda Ermeni diplomasisinin başarısını görüyorum — Ermeni Sorunu’na uluslararası dikkat çekmeyi.

**Hızlı Gerçekler**
– **Tarih**: 21 Aralık 1912
– **Yer**: İstanbul
– **Karar**: Ermeni Sorunu’nu Londra Konferansı’nda gündeme getirmek
– **Sonuçları**: 1913 Ermeni reformları

(Kaynaklar: Ermeni Sovyet Ansiklopedisi, Osmanlı arşivleri).

—

Նվարդ Արամի Ավագյանը ծնվել է 1940 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ԼՂԻՄ-ի Ստեփանակերտի շրջանի Սղնախ գյուղում՝ հայ բանաստեղծուհի, արձակագիր, լրագրող, ԼՂՀ կառավարության Եղիշեի անվան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր՝

«Մատյան հառներգության» (1997) գրքի և «Պոեմ հայկական» եռապոեմի համար, «Կորած մեղեդի» (1969, առաջին գիրքը՝ Արամանույշ կեղծանունով), «Երկրորդ շնչառություն» (1978), «Դեմքով դեպի կրակը» (1988), «Հասուն իմ հասկ» (1990), «Ծանր լույս» (2004), «Թալիո» (2006) ժողովածուների հեղինակ։ 

Ավարտել է տեղի յոթամյա և Ավետարանոցի միջնակարգ դպրոցները, 1962 թվականին՝ Ադրբեջանի Վ. Ի. Լենինի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը։ 1962–1966 թվականներին հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ Դաշքեսանի Ալունտիդաղ ավանում։ 1967 թվականից՝ «Սովետական Ղարաբաղ» (այժմ՝ «Ազատ Արցախ») թերթում, 2005 թվականից՝ Արցախի հեռուստառադիոընկերության խորհրդում նախագահի խորհրդական։ 

Նվարդ Ավագյանը մնաց Սղնախից Ստեփանակերտ տանող արցախյան պոեզիայի կամուրջը՝ իր բանաստեղծություններով, պատմվածքներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին Արցախի հոգու խորքերով և հայկական գրականության գեղեցկությամբ։



### Русский
Поэтический голос Арцаха

Нвард Арами Авагян родилась 21 декабря 1940 года в селе Сгнах Степанакертского района НКАО — армянская поэтесса, прозаик, журналист, двукратная лауреатка премии имени Егише правительства НКР за книгу «Матян харнергутиун» (1997) и трилогию «Поэм армянский», автор сборников «Потерянная мелодия» (1969, первая книга под псевдонимом Арамануш), «Второе дыхание» (1978), «Лицом к огню» (1988), «Спелый мой колос» (1990), «Тяжёлый свет» (2004), «Талио» (2006).

Окончила местную семилетнюю и среднюю школу Аветараноц, в 1962 — историко-филологический факультет Азербайджанского педагогического института им. В. И. Ленина. В 1962–1966 учитель армянского языка и литературы в восьмилетней школе села Алунтидаг Дашкесанского района. С 1967 работала в газете «Советский Карабах» (ныне «Азат Арцах»), с 2005 — советник председателя совета Арцахского телерадиокомпании.

Нвард Авагян осталась мостом арцахской поэзии от Сгнаха до Степанакерта — своими стихами, рассказами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами души Арцаха и красотой армянской литературы.



### English
Poetic Voice of Artsakh

Nvard Arami Avagyan was born on December 21, 1940, in the village of Sgnakh, Stepanakert district of NKAR — Armenian poetess, prose writer, journalist, twice laureate of the Yegishe Prize of the NKR government for the book *Matyan Harnnergutyan* (1997) and the trilogy *Armenian Poem*, author of collections *Lost Melody* (1969, first book under pseudonym Aramanush), *Second Breath* (1978), *Face to the Fire* (1988), *My Ripe Ear* (1990), *Heavy Light* (2004), *Talio* (2006).

Graduated from local seven-year and Avetaranots secondary schools, in 1962 — history-philology faculty of Azerbaijan Pedagogical Institute named after V. I. Lenin. In 1962–1966 teacher of Armenian language and literature in the eight-year school of Aluntidagh village, Dashkesan district. From 1967 worked at the newspaper *Soviet Karabakh* (now *Azat Artsakh*), from 2005 — advisor to the chairman of the council of Artsakh TV and Radio Company.

Nvard Avagyan remained the bridge of Artsakh poetry from Sgnakh to Stepanakert — with her poems, stories, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Artsakh soul and the beauty of Armenian literature.

Արփիար Փիլիպպոսի Արփիարյանը ծնվել է 1851 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Սամսունում՝ արևմտահայ արձակագիր, հրապարակախոս, գրական քննադատ և խմբագիր, «Արևելք» և «Մասիս» թերթերի խմբագիր, ով իր շուրջը համախմբել է ռեալիստական ուղղության գրողներին՝

դառնալով «Կարմիր ժամուց», «Ոսկի ապարանջանը», «Դատապարտյալը», «Երազի մը գինը», «Մինչև ե՞րբ» վիպակների և նովելների հեղինակ, որտեղ արծարծել է սոցիալական, բարոյական կարևոր հարցեր, արտահայտել աշխատավորության բողոքը անարդար կարգերի դեմ։ Մահացել է 1908 թվականի փետրվարի 12-ին Կահիրեում՝ կյանքի 57-րդ տարում։ 

Աշակերտել է Ղևոնդ Ալիշանին։ «Արարատյան ընկերություն հայոցի» և «Արևելք» թերթի հիմնադիրներից։ Խմբագրել է «Մասիս», «Հայրենիք», «Նոր կյանք», «Հայ հանդես», «Շիրակ» պարբերականները, երեք տասնամյակ թղթակցել «Մշակին»։ Հայկական ջարդերի տարիներին, խուսափելով թուրք կառավարության հետապնդումներից, 1896 թվականին մեկնել է արտասահման և այնտեղ շարունակել ակտիվ գործունեությունը՝ Եգիպտոսում, Անգլիայում, Ֆրանսիայում և Շվեյցարիայում հրատարակելով հայերեն լրագրեր, գրելով հրապարակախոսական, գրական և քննադատական երկեր։ Բարձր է գնահատել արևելահայ գրականությունը և ջանքեր թափել արևելահայ և արևմտահայ գրական ուժերին մերձեցնելու համար։ 

Արփիար Արփիարյանը մնաց Սամսունից Կահիրե տանող արևմտահայ ռեալիզմի կամուրջը՝ իր վիպակներով, հոդվածներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին սոցիալական արդարության խորքերով և հայ գրականության գեղեցկությամբ։



### Русский
Яркий голос западноармянского реализма

Арпиар Филиппосович Арпиарян родился 21 декабря 1851 года в Самсуне — западноармянский прозаик, публицист, литературный критик и редактор, редактор газет «Аревелк» и «Масис», вокруг которых пытался объединить писателей реалистического направления, автор романов и новелл «Красный часослов», «Золотой браслет», «Осуждённый», «Цена одного сна», «Доколе?», где поднимал важные социальные и моральные вопросы, выражая протест трудящихся против несправедливых порядков. Умер 12 февраля 1908 года в Каире на 57-м году жизни.

Ученик Гевонда Алишана. Один из основателей «Араратского общества армян» и газеты «Аревелк». Редактировал периодические издания «Масис», «Айреник», «Нор кянк», «Ай андес», «Ширак», три десятилетия сотрудничал с «Мшак». В годы армянских погромов, избегая преследований турецкого правительства, в 1896 году уехал за границу и там продолжил активную деятельность — в Египте, Англии, Франции и Швейцарии издавал армянские газеты, писал публицистические, литературные и критические работы. Высоко ценил восточноармянскую литературу и прилагал усилия для сближения литературных сил восточных и западных армян.

Арпиар Арпиарян остался мостом западноармянского реализма от Самсуна до Каира — своими романами, статьями и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами социальной справедливости и красотой армянской литературы.



### English
Bright Voice of Western Armenian Realism

Arpiar Filipposi Arpiaryan was born on December 21, 1851, in Samsun — Western Armenian prose writer, publicist, literary critic, and editor, editor of newspapers *Arevelk* and *Masis*, around which he tried to unite writers of realistic direction, author of novels and novellas *The Red Hours*, *The Golden Bracelet*, *The Condemned*, *The Price of a Dream*, *Until When?*, where he raised important social and moral issues, expressing the protest of the working people against unjust orders. Died on February 12, 1908, in Cairo at the age of 56.

Pupil of Ghevond Alishan. One of the founders of the “Araratian Society of Armenians” and the newspaper *Arevelk*. Edited periodicals *Masis*, *Hayrenik*, *Nor Kyank*, *Hay Handes*, *Shirak*, for three decades collaborated with *Mshak*. During the years of Armenian massacres, avoiding persecution by the Turkish government, in 1896 he went abroad and continued active work there — in Egypt, England, France, and Switzerland publishing Armenian newspapers, writing publicistic, literary, and critical works. Highly valued Eastern Armenian literature and made efforts to bring closer the literary forces of Eastern and Western Armenians.

Arpiar Arpiaryan remained the bridge of Western Armenian realism from Samsun to Cairo — with his novels, articles, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of social justice and the beauty of Armenian literature.

Էմիլ Արթինը (Արթինյան) մահացել է 1962 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Համբուրգում՝ կյանքի 64-րդ տարում, թողնելով հետևում 20-րդ դարի մաթեմատիկայի անգերազանցելի ժառանգությունը՝ որպես Էմմի Նյոթերի հետ միասին ժամանակակից աբստրակտ հանրահաշվի հիմնադիր

Աքերման-Թոյբների հիշատակի մրցանակի դափնեկիր (1932), Գալուա տեսության, դասերի դաշտերի տեսության, հյուսվածքների տեսության (braids) և գեոմետրական հանրահաշվի զարգացման գործում անգերազանցելի ներդրում ունեցող գիտնական։ Ծնվել է 1898 թվականի մարտի 3-ին Վիեննայում։ 

Ծնվել է Վիեննայում՝ արվեստի գործերի վաճառական Էմիլ Արթինի և օպերային երգչուհի Էմմա Լաուրա-Արթինի ընտանիքում։ «Արթին» ազգանունը հայկական Արթինյանի կրճատ տարբերակն է։ Փոքր տարիքում կորցրել է հորն, մայրը ամուսնացել է Ռուդոլֆ Հուբների հետ։ Սովորել է Ռայխենբերգում (այժմ՝ Լիբերեց), 1916 թվականին ընդունվել Վիեննայի համալսարան՝ կենտրոնանալով մաթեմատիկայի վրա։ Աշակերտել է Ռիմսկի-Կորսակովին, Գլազունովին, Լյադովին։ Գիտական գործունեությամբ զբաղվել է Գերմանիայում, ԱՄՆ-ում՝ Նոտր Դամում, Փրինսթոնում, Համբուրգում։ Հեղինակել է «Galois Theory» (1942), «Geometric Algebra» (1957), «Class Field Theory» (1961, Ջոն Թեյթի հետ) և այլ դասական աշխատություններ։ 

Էմիլ Արթինը մնաց Վիեննայից Համբուրգ տանող մաթեմատիկական կամուրջը՝ իր տեսություններով, գրքերով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին աբստրակտ հանրահաշվի խորքերով և հայկական արմատների գեղեցկությամբ։


### Русский
Гений абстрактной алгебры с армянскими корнями

Эмиль Артин скончался 20 декабря 1962 года в Гамбурге на 65-м году жизни, оставив неоценимое наследие математики XX века как один из ведущих математиков армянского происхождения, вместе с Эмми Нётер основатель современной абстрактной алгебры, лауреат мемориальной премии Аккермана-Тойбнера (1932), внесший неоценимый вклад в теорию Галуа, теорию полей классов, теорию кос и геометрическую алгебру. Родился 3 марта 1898 года в Вене.

Родился в Вене в семье торговца произведениями искусства Эмиля Артина и оперной певицы Эммы Лауры-Артин. Фамилия «Артин» — сокращённая форма армянской Артинян. В детстве потерял отца, мать вышла замуж за Рудольфа Хубнера. Учился в Райхенберге (ныне Либерец), в 1916 поступил в Венский университет, сосредоточившись на математике. Ученик Римского-Корсакова, Глазунова, Лядова. Научная деятельность в Германии, США — Нотр-Дам, Принстон, Гамбург. Автор классических работ «Galois Theory» (1942), «Geometric Algebra» (1957), «Class Field Theory» (1961, с Джоном Тейтом).

Эмиль Артин остался мостом математики от Вены до Гамбурга — своими теориями, книгами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами абстрактной алгебры и красотой армянских корней.



### English
Genius of Abstract Algebra with Armenian Roots

Emil Artin passed away on December 20, 1962, in Hamburg at the age of 64, leaving an invaluable legacy in 20th-century mathematics as one of the leading mathematicians of Armenian descent, together with Emmy Noether founder of modern abstract algebra, recipient of the Ackermann–Teubner Memorial Award (1932), making invaluable contributions to Galois theory, class field theory, braid theory, and geometric algebra. Born on March 3, 1898, in Vienna.

Born in Vienna to art dealer Emil Artin and opera singer Emma Laura-Artin. The surname “Artin” is a shortened form of Armenian Artinyan. Lost his father in childhood, mother married Rudolf Hubner. Studied in Reichenberg (now Liberec), in 1916 entered Vienna University, focusing on mathematics. Pupil of Rimsky-Korsakov, Glazunov, Lyadov. Scientific work in Germany, USA — Notre Dame, Princeton, Hamburg. Author of classics «Galois Theory» (1942), «Geometric Algebra» (1957), «Class Field Theory» (1961, with John Tate).

Emil Artin remained the bridge of mathematics from Vienna to Hamburg — with his theories, books, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of abstract algebra and the beauty of Armenian roots.

### Deutsch
Genie der abstrakten Algebra mit armenischen Wurzeln

Emil Artin verstarb am 20. Dezember 1962 in Hamburg im Alter von 64 Jahren und hinterließ ein unschätzbares Erbe in der Mathematik des 20. Jahrhunderts als einer der führenden Mathematiker armenischer Herkunft, zusammen mit Emmy Noether Begründer der modernen abstrakten Algebra, Träger des Ackermann-Teubner-Gedächtnispreises (1932), der unschätzbare Beiträge zur Galois-Theorie, zur Klassenkörpertheorie, zur Zopf-Theorie und zur geometrischen Algebra leistete. Geboren am 3. März 1898 in Wien.

Geboren in Wien als Sohn des Kunsthändlers Emil Artin und der Opernsängerin Emma Laura-Artin. Der Nachname „Artin“ ist eine verkürzte Form des armenischen Artinyan. Verlor früh seinen Vater, die Mutter heiratete Rudolf Hubner. Studierte in Reichenberg (heute Liberec), 1916 immatrikuliert an der Universität Wien mit Schwerpunkt Mathematik. Schüler von Rimski-Korsakow, Glasunow, Ljadov. Wissenschaftliche Tätigkeit in Deutschland, USA – Notre Dame, Princeton, Hamburg. Autor klassischer Werke „Galois Theory“ (1942), „Geometric Algebra“ (1957), „Class Field Theory“ (1961, mit John Tate).

Emil Artin blieb die Brücke der Mathematik von Wien nach Hamburg – mit seinen Theorien, Büchern und grenzenloser Hingabe, Generationen mit den Tiefen der abstrakten Algebra und der Schönheit armenischer Wurzeln inspirierend.